Armand o sufraganie, niedoręczonym liście i podróży książąt

Wasza Dostojność! Twój list z 19 tego miesiąca wręczył mi wczoraj hrabia de Béthune, który otrzymał go od samej królowej. Zdałem jej sprawę z jego treści. Jej Królewska Mość była zdziwiona Twoim niewielkim zadowoleniem z pana sufragana i wydała mi się z niego bardzo niezadowolona. Dodała tylko, że istotnie pewne wsie są zastrzeżone na potrzeby [stadnin? — odczyt „haras” niepewny] i nie mogą zostać wydzierżawione. Gdy nalegałem, aby odpowiedziała na obszerny list, który, jak piszesz, wysłałeś do niej tą pocztą, powiedziała, że nie może odpowiedzieć na list, którego nie otrzymała. Zechciej zatem podać mi, do kogo go zaadresowałeś, abym mógł go odebrać i oddać królowej do odpowiedzi. Od kilku dni królowa czuje się trochę lepiej, ale wciąż zajmuje ją wiele przykrych spraw. Ostatnie wiadomości ze Lwowa nie są wśród nich bynajmniej obojętne. Książęta wyjechali z Paryża do Nevers [?], do swojej ciotki, pani markizy des Besses [?]. Następnie mają ponownie przejechać przez Paryż, który leży na ich drodze powrotnej tutaj. Pozostaję z wszelką należną Ci życzliwością, wdzięcznością i szacunkiem, Waszej Dostojności bardzo pokorny i bardzo posłuszny sługa, Armand. Warszawa, 21 marca 1697 roku. [Adres:] Jego Ekscelencji, panu wojewodzie wołyńskiemu, we Lwowie. [Odwrocie koperty i pieczęć.]

Monseigneur, Vostre lettre du 19 de ce mois que Vostre Excellence m'a fait l'honneur de m'escrire me fut rendue hier par Monseigneur le Comte de Bethune qui l'avoit receue de la Reyne Elle mesme, à qui j'ay rendu compte de son contenu. Sa Majesté a esté surprise du peu de satisfaction que vous marquez de Mr le Suffragant, dont Elle m'a paru estre fort mal contente, et a adjousté seulement qu'il estoit vray qu'il y avoit quelques Villages retenues pour les haras [lecture incertaine] qui ne se pouvoient arrender. Et comme j'insistois que Sa Majesté fist reponse à la longue lettre que Vostre Excellence me marque avoir écrite à Sa Majesté cet ordinaire, Elle me dit qu'Elle ne pouvoit pas repondre à une lettre qu'Elle n'avoit pas receue. Faites moy donc l'honneur de me marquer, Monseigneur, à qui vous l'avez addressée, afin que je la puisse retirer pour la donner à Sa Majesté afin qu'Elle y reponde. La Reyne se porte un peu mieux depuis quelques jours, mais toujours occupée de bien des affaires fascheuses, entre lesquelles les dernieres Nouvelles de Leopol ne sont pas des plus indifferentes. Messeigneurs les Princes sont partis de Paris pour aller à Nevers [?] chez Madame la Marquise des Besses [?], leur Tante, et ensuite repasseront par Paris qui est leur chemin pour revenir icy. Je suis avec toute l'estime, la reconnoissance et le respect que je vous dois, Monseigneur, de Vostre Excellence le tres humble et tres obeissant serviteur, Armand. à Varsovie ce 21 mars 1697. [Adresse, PDF s. 73:] A Son Excellence, Monseigneur le Palatin de Volhinie, à Leopol. [PDF s. 74: revers et cachet.]