Batory nakazuje wykonać wyrok w sprawie młyna zimnowódzkiego

Stefan, z łaski Bożej król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki i żmudzki itd., a także książę Siedmiogrodu. Urodzonemu Mikołajowi Herburtowi z Felsztyna, naszemu staroście lwowskiemu, wiernemu nam i miłemu, a pod jego nieobecność podstarościemu — naszą łaskę królewską. Urodzony, wierny nam i miły! Wydaliśmy już ostateczny wyrok w sprawie wszczętej dawno temu przez sławetnego burmistrza, rajców i całą wspólnotę naszych mieszczan lwowskich przeciw następcom zmarłego Kazimierza Hinka. Dotyczy ona wykupu trzeciej miary naszego młyna zwanego zimnowódzkim, położonego poza Lwowem na przedmieściu zwanym Krakowskim, oraz placów, domów i łąk należących do tejże trzeciej miary. Sprawę rozpatrywano w różnych instancjach. Ostatecznie rozstrzygnął ją już Najjaśniejszy, świętej pamięci Zygmunt August, król Polski, nasz poprzednik, po czym przekazano ją urzędowi Waszej Wierności do wykonania wyroku. Tenże urząd niepotrzebnie odesłał ją jednak ponownie do nas i naszego sądu w celu wyjaśnienia przywilejów. Od postanowienia o tym odesłaniu obie strony wniosły apelację. Dopiero teraz uzyskały od nas i naszego sądu rozstrzygnięcie tej apelacji, jak szerzej świadczy dokument naszego wyroku niedawno w tej sprawie wydany. Takie przeciąganie wykonania wyroku naszego poprzednika, pozbawione podstawy prawnej, przynosi mieszczanom wielką szkodę i sprzeciwia się ich prawom oraz wyrokom, na których opierają starania o uzyskanie posiadania wspomnianego młyna. Pogarsza też położenie tego pogranicznego miasta: pochodzące stąd środki zostałyby przeznaczone na umocnienie fortyfikacji, aby skuteczniej odpierać nieprzyjacielskie ataki. Aby zatem sprawa doczekała się wreszcie pożądanego zakończenia i aby zapobiec ponoszeniu przez nasze miasto dalszych, niepotrzebnych kosztów, stanowczo nakazujemy Waszej Wierności niniejszym pismem: gdy w imieniu wspomnianych mieszczan lwowskich zostanie Pan wezwany do działania na mocy naszego wyżej wymienionego wyroku, ma Pan dopilnować jego jak najszybszego wykonania. Należy odrzucić wszelkie wybiegi, uniki, zarzuty procesowe i apelacje strony pozwanej, które zgodnie z prawem powszechnym nie mogą mieć zastosowania przy wykonywaniu prawomocnie osądzonej sprawy. Ma Pan to uczynić pod groźbą naszego ciężkiego gniewu i kary ustanowionej przez prawa dla niedbałych starostów, a także stosownie do obowiązków swojego urzędu. Dano w Toruniu, w przeddzień święta św. Tomasza Apostoła, roku Pańskiego 1576, w pierwszym roku naszego panowania [20 grudnia 1576]. Piotr Dunin Wolski [podpis; dalsze skróty tytułów nie zostały w pełni odczytane]. Na odwrocie znajduje się późniejsza notatka identyfikująca króla, adresata, miejsce i datę: Toruń, 20 grudnia 1576.

Stephanus Dei gratia Rex Poloniae, magnus dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae etc., necnon princeps Transylvaniae. Generoso Nicolao Herbor[t]h de Fulstin Capitaneo nostro Leopoliensi fideli nobis dilecto, in absentia eius Vicecapitaneo, gratiam nostram Regiam. Generose, fidelis nobis dilecte. Tulimus ultimum iam decretum in causa et actione per famatos Proconsulem et Consules totamque communitatem Cives nostros Leopolienses occasione exemptionis tertiae mensurae molendini nostri Zimnowodski nuncupati extra civitatem nostram Leopoliensem, in suburbio Cracowskie dicto consistentis, et arearum domorumque ac pratorum, ad eam ipsam tertiam mensuram pertinentium, successoribus olim Casimiri Hinek iam pridem intentata, in variisque instantiis iudicata, per Serenissimumque olim divae memoriae Sigismundum Augustum Regem Poloniae praedecessorem nostrum finaliter iam decisa et determinata, ad officiumque F[idelitatis] tuae pro executione decreti remissa, ad nos quoque tandem et tribunal nostrum per hoc ipsum officium F[idelitatis] tuae pro interpretatione privilegiorum non necessario relegata. A quo relegationis seu decreto utraque pars appellationem interposuit, atque super eiusmodi appellationem nunc primum a nobis et iudicio nostro decretum obtinuit, quemadmodum literae decreti nostri proxime a nobis eo nomine promulgati latius testantur. Quapropter cum haec protractio executionis literarum decreti antecessoris nostri extra iuris praesidium posita plurimum ipsis civibus incommodet iuribus etiam ac decretis ipsorum, quibus ad obtinendam possessionem molendini praedicti nituntur, adversetur, civitatis denique illius finitimae deteriorem conditionem faciat, quod sumptus eo provenientes in usum muniendorum propugnaculorum adversus hostiles impetus fortius sustinendos conversuri essent; ideo ut iam tandem et actio eius optatum exitum sortiatur et ipsius quoque civitatis nostrae sumptibus maioribus non necessariis faciendis occasio praecludatur, F[idelitati] tuae serio mandamus hisce literis nostris, quo posteaquam F[idelitas] tua nomine praefatorum Civium nostrorum Leopoliensium vigore nostri praenominati decreti requisita fuerit, illud remotis quibusvis partis citatae tergiversationibus, diffugiis, exceptionibus aut appellationibus, quae in executione rei iudicatae locum de iure communi habere non possunt, quamprimum exequi curet. Id ipsa faciat sub gravi indignatione nostra et sub poena contra negligentes Capitaneos legibus sancita et constituta, necnon pro officii F[idelitatis] tuae debito. Datum Thorunii pridie S. Thomae Apostoli, Anno Domini MDLXXVI, Regni vero nostri anno primo. Petrus Dunin Wolski [dalsze skróty tytułów biskupiego i kanclerskiego częściowo nieodczytane]. [Na odwrocie późniejszy opis:] Stefan Batory do Mikołaja Herburta z Felsztyna. Toruń 1576 20/12. [Osobno:] 1576.