Spór magistratu z garnizonem i wymóg dowodów winy

[Częściowe uwspółcześnienie odczytanych fragmentów; nie pełny przekład.] Otrzymałem Państwa list z 14 ubiegłego miesiąca. W przedstawionych skargach nie widzę słusznej podstawy do oskarżania komendanta. Mam dostateczną relację oficerów, którzy niedawno przybyli ze Lwowa i byli obecni przy przemocy wobec dwóch Ormian ze strony gospodarza pałacu pani chorążyny koronnej. Ludzi tych schwytano na przedmieściu, nie w mieście; nie zwrócono się do komendy o pomoc, a w tak nagłym przypadku nie można było jej udzielić. Gdy zaprowadzono ich do pałacu, garnizon nie był uprawniony do odbierania ich siłą. Major Komorowski doniósł także, że w sprawie kadeta Radziejowskiego od razu zadeklarował gotowość zadośćuczynienia, lecz oskarżony zgodnie ze zwyczajem i słusznością domagał się dochodzenia. Strona oskarżająca nie chciała go przeprowadzić ani przedstawić majorowi dowodów krzywdy. Na podstawie samego oskarżenia nie mógł więc zapaść wyrok ani kara. Mimo to piszę do komendanta, aby w tej sprawie oraz w sprawie chorążego Ziłkowskiego [?] utworzył komisję i zapewnił zadośćuczynienie stosownie do krzywd. Towarzysza Korla [?] należy pozwać do mojego sądu hetmańskiego, sądu wojskowego podczas komisji radomskiej albo przed samą komisję. [Pominięto fragment.] Proszę też o lepsze stosunki z garnizonem i uprzejmiejsze traktowanie żołnierzy, których pomocy Państwo potrzebują. [Końcowy ustęp nieoddany w całości.] Białystok, 5 lipca 1752.

[Odczyt częściowy; pominięcia oznaczono.] Odebrałem list W.M. Panów de die 14 elapsi. W skargach wyrażonych nie znajduję słuszney przyczyny incusandi Jegomość Pana Komendanta, a nayprzód mam relacyą dostateczną od Officyerów którzy tu ze Lwowa niedawno przybyli, y przy których stała się wiolencya Ludziom Dwom z Nacyi Ormiańskiey przez Gospodarza Pałacu Jeymości Pani Chorążyney Koronney, że tychże ludzi nie w Mieście, ale na Przedmieściu przydybawszy wzięto, nie było też żadney do Komendy rekwizycyi ani w tak niespodziewanym przypadku mógł bydź dany sukkurs, a gdy już do Pałacu [...] byli zaprowadzeni tam Ich vi repetere Garnizonowi nie należało. Także o Akcyi Pana Radziejowskiego Kadeta raportował tu Jegomość Pan Major Komorowski że na pierwszą rekwizycyą oświadczył zaraz promptitudinem w uczynieniu satysfakcyi tylko podług zwyczaiu y słuszności pretendował Kadet oskarżony Inkwizycyi którey że pars accusans wyprowadzać nie chciała ani stanąć u pomienionego [...] Majora z dowodami krzywdy swoiey. Więc ad simplicem accusationem Sąd żaden y Kara nastąpić nie mogła. Piszę jednak teraz [...] ażeby tak w tey wspomnioney Sprawie jako też y Pana Ziłkowskiego [nazwisko niepewne] Chorążego uformował Komissyą et pro qualitate krzywd uczynił satysfakcyą. Pana Korla [nazwisko niepewne] zaś Towarzysza do Sądu mego Hetmańskiego lub do Woyskowego w Czasie Komissyi Radomskiey czyli na samą Komissyą pozwać należy. [...] lepsza z Garnizonem komportacya abyście się obchodzić chcieli civilius z Żołnierzem [...] [dalsza część o kwaterach, zmianie złota na żołd i konsumpcji żołnierzy; nieprzepisana w całości]. Die 5 Julij 1752 w Białymstoku.