Ugoda królowej z królewiczem Jakubem o majątek po Janie III

Warszawa,5lipca [1696roku — rok ustalony z treści]. Wasza Ekscelencjo! Miałem zaszczyt pisać do Waszej Ekscelencji poprzednią pocztą i przekazać wiadomości, które były mi znane. Czynię to ponownie tym listem, chociaż jestem pewien, że wiadomości przychodzące regularnie każdą pocztą do Jego Mości Kasztelana Krakowskiego, Pańskiego Ojca, poinformują Waszą Ekscelencję znacznie dokładniej, niż ja mógłbym to zrobić. Niemniej, posłuszny Waszej Ekscelencji i ufając Mu, a całą rzecz powierzając Jego roztropności, powiem, że wreszcie — po wielu trudnościach i negocjacjach trwających ponad dziesięć lub dwanaście dni — królowa porozumiała się z królewiczem Jakubem, swoim synem. Ustąpiła mu we wszystkim, czego stanowczo żądał: Jej Królewska Mość miała ograniczyć się i poprzestać na dożywociu na dobrach zmarłego króla, jej małżonka chwalebnej pamięci, nie sięgając ani po ruchomości, ani po klejnoty, ani po gotówkę. Te mają zostać podzielone równo między braci. Tak, o ile mi wiadomo, przedstawiają się warunki uzgodnione na dziś. Jej Królewska Mość zgodziła się na nie wielkodusznie, aby zadowolić królewicza, swojego syna, zaznać spokoju oraz zachować pokój, zgodę i dobro między królewiczami, swymi dziećmi. Kardynał arcybiskup, biskupi kujawski i warmiński, biskup płocki, generał wielkopolski, kasztelan wileński oraz kilku innych panów usilnie pośredniczyli w doprowadzeniu do tej ugody. Pierwszym z wymienionych należy się z pewnością cała zasługa. Następnie dwaj ostatni panowie wyjechali wczoraj do Wielkopolski. Zapewne wiadomo już także Waszej Ekscelencji, że w ubiegłym tygodniu rada zakończyła obrady, wyznaczywszy sejmiki na27bieżącego miesiąca, a konwokację na29sierpnia. Z całą szczerością i najwyższym szacunkiem pozostaję najpokorniejszym i posłusznym sługą Waszej Ekscelencji. Armand. [Adres:] Jego Ekscelencji Panu Wojewodzie Wołyńskiemu, we Lwowie.

A Varsovie ce5e Juillet. Monseigneur, J'eus l'honneur d'escrire à Votre Excellence l'ordinaire dernier et luy marquer les choses qui estoient à ma connoissance, comme je vas encore faire par celle cy, quoy que je sois seur, Monseigneur, que les nouvelles qui viennent régulièrement chaque ordinaire à Monseigneur le Kastellan de Krakkovie vostre Père, vous informeront bien plus particulièrement que je ne pourray faire. Je vous diray cependant, Monseigneur, et pour vous obéir, et avec la confiance que je vous dois, remettant le tout à vostre prudence, qu'enfin après bien des difficultés et une négotiation de plus de10 ou12jours, que la Reyne s'est accordée avec Monseigneur le Prince Jacques son fils, en luy cédant tout ce qu'il a voulu absolument avoir, qui est que Sa Majesté se restraignit et se contenta de la vitalité sur les biens du feu Roy de glorieuse mémoire son Mary, sans toucher ny à meubles, ny à bijoux, ny à l'argent comptant qui se partag[e]ront également entre les frères. Voilà, ce me semble, sur le pied que les choses sont arrestées aujourdhuy, à quoy Sa Majesté a consenty fort généreusement pour contenter le Prince son fils, avoir du repos et conserver la paix, l'union et le bien entre les Princes ses enfans. Mgr le Cardinal Grand Archevesque, Mrs les Evesques de Cuiavie et de Varmie et M. l'Evesque de Plock, et Mr le Général de grande Pologne, Mr le Kastelan de Vilna et quelques autres seigneurs se sont fortement entremis pour cet accommodement, et ces premiers en ont assurément tout l'honneur, après quoy ces deux derniers seigneurs partirent hier pour la grande Pologne. Vous avez sceu aussy, Monseigneur, comme la semaine passée le Conseil se finit, ayant arresté les Diétines au27de ce mois et la Convocation pour le29d'aoust. Je suis avec toutte la vérité et le respect possible, Monseigneur, de Vostre Excellence le très humble et obéissant serviteur Armand. [Adres:] A Son Excellence Monseigneur le Palatin de Volhinie, à Leopol.