Przekład / tekst współczesny
Zygmunt III, z Bożej łaski król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza, Żmudzi i Inflant oraz dziedziczny król Szwecji, Gotów i Wandalów.
Szlachetnie urodzeni, nasi wierni i umiłowani!
Nasi urzędnicy przedstawili nam w imieniu mieszczan lwowskich, że przekraczacie obowiązki swojego urzędu lustratorskiego. Obejmując lustracją dochody i prawa miasta, nakładacie pod pozorem nowej kwarty wielkie ciężary na miasto oraz jego mieszkańców. Nie uwzględniacie ich obrony prawnej ani naszych dekretów przeciw takiemu postępowaniu. Wbrew naszym dekretom i dawnym lustracjom zapisaliście nieznane wcześniej świadczenia i naznaczyliście je rzemieślnikom oraz kupcom na rzecz zamku.
Jeżeli tego wcześniej nigdy nie było i jest to sprzeczne z prawami Korony, które poddają lustracji dobra naszych starostw i dzierżaw, a nie mieszkańców miasta i ich dochody, musiałoby nas to bardzo zaniepokoić.
Nie chcemy, aby na wspomnianych mieszczanach pozostawał jakikolwiek nowy ciężar. Dlatego napominamy Was i żądamy, abyście pilnie zbadali sprawę. Niech nie doznają od Was niczego sprzecznego z prawem; nie nakładajcie na nich pod pozorem lustracji świadczeń na rzecz zamku wbrew naszej woli i intencji prawa.
Jeżeli już uczyniliście coś takiego, zaradźcie temu niezależnie od wydanych przez Was wyciągów z lustracji. Nie może dziać się nic na szkodę miasta ani poza intencją prawa, gdyż takie działanie byłoby z samego faktu nieważne. Albo przedstawcie nam powody, dla których przystąpiliście do takiej lustracji.
[Dalszy ciąg zachowany tylko w późniejszym odpisie:] Już wcześniej byliście w tej sprawie pisemnie upominani zarówno przez nas, jak i przez naszych urzędników. Ponownie napominamy Was, abyście bez zwłoki odpowiedzieli nam na piśmie. Życzymy Wam dobrego zdrowia od Pana Boga.
Dano w Warszawie, 15 września 1629 roku, w czterdziestym drugim roku naszego panowania w Polsce i trzydziestym siódmym w Szwecji [datownik i rok panowania według odpisu].
Zygmunt, król [podpis według odpisu].
Adres: Do szlachetnie urodzonych komisarzy wyznaczonych przez sejm do lustracji naszych dóbr i dóbr Rzeczypospolitej, naszych wiernych i umiłowanych.
Oryginalne brzmienie — transkrypcja
Zygmunt III z łaski Bożey Krol Polski, Wielkie Xiąże Litewskie, Ruskie, Pruskie, Mazowieckie, Żmudzkie, Inflackie y Szwedzki, Gotski, Wandalski dziedziczny Krol.
Urodzeni wierni nam mili.
Przełożono nam od Urzędnikow naszych imieniem Mieszczan Lwowskich, iakobyście Wiern[ości] Was[ze] nad powinność Urzędu swego Lustratorskiego, dochody y Prawa Miasta pomienionego pod Lustratią zaciągaiąc, ciężary wielkie pod pretextem nowey Quarty na Miasto pomienione y Obywatele iego, na żadne ich obrony prawne ani na Decreta nasze, ktore przeciwko temu postępkowi Wiern[ości] Was[zych] zaszły, niedbaiąc, w Lustratią włożyliście y Contribucye niezwyczayne przeciwko Decretom naszym y Lustratiom dawnym na rzemieślniki y Kupce do Zamku opisaliście y naznaczyli. Czego ieśli przedtym nigdy niebywało y niezgadzało się z prawami Koronnemi, ktore pod Lustratią dobra Starostw y Dzierżaw naszych, a nie Mieyskie Obywatele y ich pożytki podały, obchodzićby nas to niemału musiało. Niechcąc przeto, aby iaki nowy ciężar na pomienionych Mieszczanach naszych miał zostawać, napominamy y żądamy Wiern[ości] Was[zych], abyście w to pilnie weyrzeli, żeby się iem nic od Wiern[ości] Was[zych] nad prawo niedziało y żadnych Contribucyi do Zamku nad wolą naszę et mentem legis pod pretextem tey Lustratiey abyście na nich niezaciągali. Y ieżelibyście co takowego w tey mierze uczynili, abyście niepatrząc na te Extracty, ktoreście iuż z strony tego wydali, zabiegli temu, iakoby się nic in praeiudicium Miastu temu et ultra mentem legis niedziało, gdyżby to ipso facto było nullum. Albo więc abyście nam rationes dali, dla czegobyście do takiej Lustraciey przystąpili; gdyż y przedtym tak od nas sa-
[Tu kończy się zachowany skan oryginalnej strony z treścią. Dalszy ciąg z późniejszego odpisu s.4–5:]
mych, iako y Urzędnikow naszych przez pisanie napomnieni w tey mierze iesteście. Co abyście przez pisanie swe do nas uczynili, niemieszkanie y powtore napominamy Wierności Wasze. Ktorym życzemy dobrego zdrowia od Pana Boga.
Dan w Warszawie dnia XV Miesiąca Września Roku Pańskiego M.D.C.XXIX, Panowania naszego Polskiego XXXXII, Szwedzkiego XXXVII.
[Podpis odpisany:] Sigismundus Rex m.p.
[Adres oryginału, s.3:] Urodzonym Commissarzom do lustrowania dobr naszych y Rz[eczypospolite]y z Seymu naznaczonym, wier[nie] nam miłym.
[Późniejsza adnotacja s.3:] Zygmunt III. Warszawa 15/9 1629.
Uwagi do odczytu
Przejrzano wszystkie pięć stron. Okładka opisuje list do magistratu, lecz oryginalny adres wyraźnie wskazuje komisarzy wyznaczonych z sejmu do lustracji dóbr królewskich i Rzeczypospolitej; tę różnicę zachowano. Oryginał tekstu na s.2 urywa się na »od nas sa-«, a s.3 zawiera odwrocie z adresem. Nie ma osobnego skanu dalszego ciągu oryginału. Pełne zakończenie, datownik i podpis znajdują się w późniejszym odpisie s.4–5; wykorzystano je ze wskazaniem pochodzenia, bez ukrywania braku. Datę 15 września 1629 z odpisu potwierdza adnotacja 15/9 na oryginalnym odwrociu. Szwedzki rok panowania w odpisie XXXVII oddano bez korekty. »Lustracja« pozostaje nazwą kontroli i opisu dóbr, »kwarta« historyczną daniną, a »contribucje do zamku« świadczeniami na jego rzecz; nie dopowiedziano rodzaju prac ani wysokości podatku. »Et mentem legis« — i intencji prawa, »in praeiudicium« — na szkodę, »ultra mentem legis« — poza intencją prawa, »ipso facto nullum« — nieważne z samego faktu, »rationes« — powody. List relacjonuje skargę i warunkowo ocenia postępowanie lustratorów; nie przedstawiono tych zarzutów jako niezależnie udowodnionych. Interpunkcja i pisownia transkrypcji częściowo uporządkowane; nie jest ścisłą edycją dyplomatyczną.
Lokalizacja w skanie: 132/1/54, PDF s.2: zachowany początek i zasadnicza część oryginału bez zakończenia; s.3: adres, pieczęć i adnotacje; s.4–5: późniejszy odpis całego pisma, z zakończeniem, datownikiem i podpisem; s.1: okładka archiwalna.
Lokalizacja w skanie: 132/1/54, PDF s.2: zachowany początek i zasadnicza część oryginału bez zakończenia; s.3: adres, pieczęć i adnotacje; s.4–5: późniejszy odpis całego pisma, z zakończeniem, datownikiem i podpisem; s.1: okładka archiwalna.
