Rescript of Apostolic Auditor Krzysztof Vidman ordering the Lviv Dominicans to observe the jurisdiction of the ordinary court

Krzysztof Vidman, protonotariusz apostolski, audytor generalny spraw i Kamery Apostolskiej, sędzia [...] w rzeczonej Kurii Rzymskiej, jak i poza nią [...] oraz wszystkim i poszczególnym najprzewielebniejszym panom biskupom, dziekanom, archidiakonom, prepozytom, oficjałom, wikariuszom i magistrom, sędziom ordynariuszom, wikariuszom w sprawach duchownych i doczesnych, zarówno [...] kardynałów św. Kościoła Rzymskiego, palatynom i innym sędziom miast i diecezji, konserwatorom, subkonserwatorom, oficjałom, komukolwiek z nich lub temu, do kogo niniejsze pismo dotrze lub zostanie doręczone, pozdrowienie w Panu i [nakaz] wiernego posłuszeństwa naszym niniejszym nakazom. Wiedzcie, że niedawno przed Nami stanęli [...] pana Stanisława V[...], oficjała [...] lwowskiego [...] wielmożnego pana Hieronima ze Lwowa oraz ojca Alberta [Wojciecha] z Koła, przeora [...] konwentów prowincjalnych regularnych Zakonu św. Dominika i przedstawili, że skoro niegdyś najświętszy nasz pan Grzegorz papież XV, rozumiejąc, że niektórzy kościelni konserwatorzy nadużywają jurysdykcji konserwatorskiej [...] pod pretekstem tego rodzaju bulli, dnia dwudziestego miesiąca grudnia roku Wcielenia 1621 pod tytułem: «De ordine bullarum Conservatoriarum» wydał nowe dekrety [...] o wyborze konserwatorów, stanowiąc, że zakonnicy, zarówno regularni, jak i wyjęci [spod jurysdykcji], tejże prowincji oraz całej prowincji zamieszkujący w jednej diecezji, mogą wybrać tylko jednego konserwatora [...] a nie wielu, przy czym przy ich wyborze mogą wybrać jedynie sędziów w sprawach zastrzeżonych w Konstytucji Klementyńskiej «De privilegiis», innych zaś konserwatorów niech wybierają, do których w sprawach zastrzeżonych w Klementynie [...] nie można się udać; co do pozostałych zaś spraw przed ordynariuszami miejsc, ordynariuszami [...], jak i spraw cywilnych, jak i gardłowych [kryminalnych] dotyczących wspomnianych braci i zwykle rozstrzyganych, o to wszystko przed swoim sędzią ordynariuszem lub oficjałem zwykli być pozywani i mogą być pozywani, ani też nie mogą odbierać jurysdykcji konserwatorowi, ani prawa, kiedy sami są powodami, albowiem wówczas powinni stawać przed swoim sędzią ordynariuszem. Chociaż jednak mogło dojść do pozwania [...] i pozostałych, jak szerzej zawarto w owym dekrecie i stosownie do jego przepisu; ponieważ zaś zakonnicy konwentu św. Dominika we Lwowie oraz inni zakonnicy regularni w owych stronach nie wybrali konserwatorów według wspomnianej Konstytucji Grzegorza XV, i z tego powodu zwyczajna jurysdykcja nad tymi poddanymi pozostaje przy wspomnianym wikariuszu i oficjale wspomnianego arcybiskupa lwowskiego [...] i winna całkowicie przypaść, [gdyż] stronom zwoływać sąd w drodze [...] a wspomniani zakonnicy i regułowi odmówili poddania się ich jurysdykcji zwyczajnej, jednakże w sprawach [...] niebezpieczeństwo oraz uszczerbek dla jurysdykcji ordynariusza, wzgardę dla stron w sprawach osób diecezji lwowskiej, jurysdykcję zwyczajną [...] i nader często przeszkadzać, a lud zgorszeniami [...] uważali, oraz uciążliwości [...] naszym sądom [...], abyśmy raczyli zaradzić stosownym środkiem prawnym. My przeto, zważywszy, że żądanie to jest sprawiedliwe i zgodne z rozumem, a rzeczone zwroty [...] przedłożone Nam i zbadane, i mając na względzie zwykłe polecenie, nakazujemy, aby natychmiast po otrzymaniu niniejszego [pisma] przez jednego [z was] i po tym, jak z mocy niniejszego zostaniecie wezwani [...], z przepisanym z naszej strony upomnieniem zawitym [...] i wzywał po raz pierwszy, drugi i trzeci zawity [...], [My upominamy] i wzywamy wszystkich [...] sądzą, oraz pozostałych zakonników regularnych, zwłaszcza przebywających w konwentach [...] mających przełożonych, pod karami i ekskomuniką z samego faktu zaciąganą, aby [...] jurysdykcji konserwatorów się nie [...] sędziom, konserwatorom tak jest nakazane, pod karą tysiąca dukatów w złocie [...] na rzecz Kamery Apostolskiej, wyraźnie im nakazujemy i w mocy świętego posłuszeństwa nakazując zobowiązujemy, aby owych sędziów konserwatorów [...] nie ważyli się używać ani przyjmować jurysdykcji konserwatorskiej, i każdy z nich winien nie rościć sobie prawa do pomocy jakichkolwiek nowo wybranych konserwatorów, z tego rodzaju zamachu lub indultu [...] w sprawach z wyjątkiem najdrobniejszych, przy zachowaniu i wykonaniu rzeczonej Konstytucji na synodach prowincjonalnych wśród chrześcijan prawomocnie ogłoszonej, oraz zwyczajów w [...] i formy od każdego w rzeczonej sprawie nie wybrali jurysdykcji zwyczajnej [...] których poddanych stronom ordynariuszy miejsc, przed ordynariuszem bez jego oficjała lub wikariusza [...] winni móc pozywać i przez tegoż winno być rozstrzygane; jak również bez względu na sprawy z działań podjętych przez pana ordynariusza bądź wikariusza i oficjała generalnego przeciwko tymże zakonnikom, z przyczyn zakonnych przed sędzią bezstronnym [...] zostały wytoczone, jakoby miały być zakończone, z których teraz ma nastąpić skutek; a ponadto, gdy rzeczeni zakonnicy regularni wybierają konserwatorów, winni ich wybierać według formy gregoriańskiej [...] o innych, z wyjątkiem tychże konserwatorów, nikogo w sprawach, w których rzeczeni zakonnicy i regułowi bez rzeczypospolitej, lecz w sprawach, w których są powodami, winni dochodzić [...] dekret Konstytucji, a także pod klątwą, wyrokami, cenzurami i karami zarówno pana ordynariusza, jak i jego wikariusza oraz oficjała [...] oraz poznawania spraw tychże zakonników i regułowych w sprawach duchownych podtrzymywali, bronili i zachowywali, jak również od wszelkich i pojedynczych udręk, nękań, zakłóceń, niepokojów, upomnień, przeszkód, tajnych i sądowych dekretów zaprzestali i powstrzymali się, a wszystko, co uczyniono, zdziałano, usiłowano i wprowadzono nowego przeciwko nim z uszczerbkiem dla rzeczonej Konstytucji oraz jurysdykcji zwyczajnej, odwołali i jako z faktu nieważne [...] i aby przez posłuszeństwo i wykonanie sprawy były odwoływane i zwykłą pomocą dekretów zwalniane, aby mogło to być zarządzane w należytym porządku, i odtąd zmienione lub zadekretowane całkowicie [...] A ponadto w sposób i formie wyżej wymienionych wyraźnie upominamy i zakazujemy Kurii, i nakazujecie w naszym imieniu pod rzeczoną karą zawieszenia [...], i nakazujemy im oraz każdemu z nich, jak też wszystkim i poszczególnym panom sędziom, komisarzom ordynariuszom i ekstrawaganckim, w jakichkolwiek sprawach by występowali, oraz stronom, aby po doręczeniu niniejszego [pisma] pod karami nie ważyli się ani w jakikolwiek sposób nie poważył się lub nie przypuszczał, że może wystąpić wbrew brzmieniu niniejszego w czymkolwiek wobec tych osób, ani niczego nowego nie wprowadzał, postanawiał, czy to pod jakimkolwiek innym pozorem, pozorem sprawy, czy to podstępem, oszustwem i ostrożnością, gdyż wiedzą, że oprócz zaciągnięcia powyższych kar wszystko to ma zostać odwołane i przywrócone do stanu pierwotnego, a przez was samych przestrzegane. W przeciwnym razie po wyżej wymienionych upomnieniach [...] postaracie się wezwać ustnie wyrokiem lub w terminie. My wzywamy ich na dzień dziewięćdziesiąty [?], licząc od doręczenia niniejszego, aby stawili się w Rzymie na audiencji przed Nami [...] lub cokolwiek z ich zaopatrzenia spraw, jakichkolwiek uciążliwości, w innych sprawach mających powiedzieć, uczynić i okazać [...] dla powiadomienia w waszym imieniu panów i odjęcia im jurysdykcji, następnie zaś w Kurii, podczas gdy stawiają się [...] zaradzić niniejszym [...] posłuszeństwem, a zaoczność czy nieobecność w niczym nie stanowi przeszkody. Na którego to świadectwo niniejszy [list] kazaliśmy sporządzić jako otwarty i poleciliśmy opatrzyć odciskiem naszej pieczęci większej. Dan w Rzymie, w naszej siedzibie, roku Wcielenia Pańskiego tysiąc sześćset czterdziestego czwartego, indykcji dwunastej, dnia zaś dwudziestego ósmego miesiąca lipca, za pontyfikatu najświętszego w Chrystusie Ojca i Pana naszego Urbana Ósmego, z Boskiej Opatrzności papieża, w roku dwudziestym pierwszym. Sebastian Pasquetus [?], notariusz Notariusz Kurii Spraw Apostolskich [Na dolnym marginesie / zakładce podpisy urzędników:] Horacy [...], Jan Chrzciciel [...] [Verso:] [XVIII w.:] Reskrypt rzymski o niewybraniu konserwatorów przez zakonników regularnych. [Inna ręka:] Sędziowie konserwatorzy zakonni stąd winni być powoływani przez ojców Zakonu Kaznodziejskiego, skoro ich zakonnicy byliby [...], lub ponownie wezwać przed sędziów roku 1644 dnia 28 lipca. [Środek:] Reskrypt pana [...] lwowskiego i [...] Rzym, 28 lipca 1644. [Po bokach:] Lwów; Lwów. [Etykieta archiwalna:] L. XXIX / 17

Christophorus Vidman Prothonot[ari]us Ap[osto]licus [... Causa]rumq[ue] et Cam[er]ae Ap[ostoli]cae Generalis Auditor, Vicariisq[ue] Curia[e] iudex [...] causis tam in ead[em] Rom[ana] Curia, q[ua]m extra eam [...] et singulis DD. R[everen]dissimis Episcopis, Decanis, Archidiaconis, Praepositis, Officialibus, Vicariis et Mag[ist]ris, Iudicibus ordinariis, Vicariis in spiritualibus et temporalibus causis tam [...] S. R. E. Card. Palatinis et aliis civitatum et diocesum iudicibus, conservatoribus, subconservatoribus, officialibus, quibuscumq[ue] illis, uel illi ad quem praesentes litterae pervenerint, seu fuerint praesentatae, salutem in D[omi]no et nostris huiusmodi firmiter obedire mandatis. Noveritis, nuper coram Nobis [...] D. Stanislai V[...] officialis [...] Leopoliensis [...] A. D. Hieronymi Leopolien[sis] ac P. Alberti de Kolo Prioris [...] Conventuum Provincialium Regularium Ordinis S. Dominici compartuerunt, et exposuerunt quod cum alias sanctissimus D[ominus] N[oster] Gregorius Papa XV. intelligens nonnullos Conservatores ecclesiasticos iurisdictioni conservatoriae abuti [...] ut potius se conservatoribus ipsis [improperium?] sub praetextu bullarum huiusmodi sub die vigesima mensis Decembris Anno Incarnationis 1621 sub titulo: 'De ordine bullarum Conservatoriarum' nova edidit decreta [...] de electione conservatorum, statuens q[uo]d religiosi tam regulares q[uam] exempti eiusdemque provinciae ac totius provinciae in una dioecesi commorantes duntaxat unum Conservatorem eligere possent [...] non autem plures, in eorum vero electione non nisi iudices de reservatis in Constitutione Clementina 'De privilegiis' eligere possint, ceteros vero conservatores eligant qui de reservatis in Clementina [...] nequeunt adiri, de cetero vero in aliis casibus ordinariis locorum, ordinariis [...] veluti et tam civilia quam capitalia contra dictos Fratres concernentia et averti solita, ac de his omnibus coram suo iudice ordinario seu officiali conveniri solent, conveniri possint, nec a Conservatore iurisdictionem evocare, seu ius quando fuerint actores nam tunc debeant per coram suo iudice ordinario conveniri. Licet tamen fieri posset convenire [...] et ceteros prout latius in dicto decreto continetur, et iuxta illius praescriptionem, quod cum Religiosi Conventus S. Dominici Leopoliensis aliosque Regulares in illis partibus secundum praefatam Constitutionem Gregorii XV. conservatores non elegerint, et propterea ordinaria iurisdictio huiusmodi subiectorum penes d[ictum] Vicarium et officialem praefati Archiepiscopi Leopoliensis [...] remaneat et cadere ex toto debeat, partibus indicium conclamare per viam p[er] [...] Religiosi ac Regulares praefati suos iurisdictioni ordinariae se submittere recusarint, causis tamen in [...] mar[g]o periculum ac ordinariae iurisdictioni praeiudicium, part[ibus] in causis personarum dioecesis Leopoliensis contemptum, ordinariam iurisd[iction]em [...] saepiusque impedire, populosq[ue] scandalis [...] putabant, gravaminaq[ue] nostris iudiciis [...] ut de opportuno iuris remedio providere dignaremur, Nos itaque attendentes requisitionem huiusmodi fore iustam et rationi consentaneam, d[i]c[t]asq[ue] revers[iones] [...] bensium Nobis oblatas et inquisitas, et animo attendentes solitum commissum, et mandamus quatenus statim unius ex receptis praesentibus et postquam vigore praesentium fueritis requisiti [...], cum praescriptum ex parte nostra [monitione] peremptoria [...] ac requireret 1º, 2º et tertio peremptorio [...] [Nos monemus?] et requirimus omnes [...] iudicant, ceterosq[ue] Regulares praesertim commorantes conuentus [...] habere praepositos sub poenis et excommunicatione ipso facto incurrendis, quatenus [...] iurisdictione Conservatorum se non [...] iudicibus, conservatoribus tam est mandatum, pro mille ducatis auri de [...] Camerae Apostolicae applicandis, expresse illis mandamus et eis in vim sanctae obedientiae praecipiendo iniungimus, ne ipsos iudices conservatores [...] iurisdictionem con[servatoriam] uti, recipere audeant, et quilibet ipsorum debeat ad non praetendendam noviter electorum quorumcumq[ue] conservatorum operam, attentato huiusmodi, indultisve [...] causis praeterquam de minimis, observatione et executione dictae Constitutionis in Synodis provincialibus inter christianos legitime promulgatae, et consuetudinibus in [...] et formam de unoquamq[ue] in dicto negocio non elegerint ordinariae iurisdictioni [...] quem partibus subiectos ordinariis locorum, Ordinario sine eius officiali seu Vicario qua[...] conveniri, et coram eisdem causis possit citare debeant, et per eundem finiri; nec non obstantibus causis, ex gestis p[er] D. Ordinarium sive Vicarium, ac officialem generalem contra eosdem Religiosos, de causis Regularibus iudice praeindifferentiori [...] fuerint deducto, tara ad finita esse sumpta, de quibus nunc effectum sortiri, et insuper quando d[icti] Regulares Conservatores legant, eos in forma Gregoriana legere debeant [...] conservatori de aliis excepto eisdem Conservatoribus huiusmodi neminem in casibus in quibus d[icti] Religiosi, ac Regulares sine reipublicae sed in causis in quibus sunt actores persequi debeant [...] Constitutionis decretum, acq[ue] sub anathemate sententiis, censuris et poenis tam D. Ordinarium, eiusq[ue] Vicarium, et Officialem qualesq[ue] indos [...] causarumq[ue] cognitione eorundem Religiosorum, et Regularium in spiritualibus manuteneatis, defendatis et conservetis, necnon ab omnibus, et singulis molestiis, vexationibus, perturbationibus, inquietationibus, monitione, impedimentis, clandestinis et iudicialibus decretis, cessetis, et abstineatis, omniaq[ue], faicta gesta, attentata, et innovata contra eorumdem praefatae Constitutionis ac iurisdictionis ordinariae praeiudicium revocetis, et nullataxe (?) de facto nullis, et exemptis causae comperta fuerint, ac obtemperando exequendo evocarique [negotia?], et opitulatione consueta decretis et relaxari ut, ut in ordine administrari possit, et exnunc refecta, seu decreta omnino paveatise. Et insuper modo, et forma praemissis monemus et inhibemus expresse Curiam, et mandetis nomine nostro sub praefata suspens[ionis] suspensa, et mandamus eisdem et eorum utrique, ac omnibus, et singulis MM. Iudicibus, Commissariis ordinariis et extravagantibus in quibuscumq[ue] causis fuerint, et partibus ne ipsis et intimatis praesentibus suo videnti sententiis agentium, et poenis audeant, seu quomano audeant, erigere audeat seu praesumat contra tenorem praesentium aliquid uspiam coram personis attentare, vel innovare, statuat autem, seu ceteris quovis praetextu colore causae, vel ingenio, dolo, et seu cautela prout ultra praemissa poenarum incursum sciunt ea totum revocari, et in pristinum statum reduci una vobiscum ipsis observari. Alioquin praemissis monitionibus in eis [...] et ore praelato sententiae temporive citari curaveritis. Nos citamus eo diem quae? decagetima die, ab ereptione praesentium computand[a], compareant Romae in Audientia coram Nobis [...] vel quo eorum provisiones causarum eos, gravamini aliquibus, aliasq[ue] dicturi, facturi et ostensuri [...] et oros dicta requisitione, certiorandi vobiscum nomine Dominis eisdemque iurisdictionem abatione deinde in Curia dum est comparentibus diei non pro mittentium ad danda, et alia prae visione similiter facias remedia praesentibus [...] mediante obedientiaque contumacia, vel absentia in aliquo non obstante. In cuiusmodi vero testimonium praesentes fieri fecimus patentes et nostri maioris sigilli impressione muniri iussimus. Datum Romae ex aedibus nostris Anno Incarnationis Dominicae millesimo sexcentesimo quadragesimo quarto, Indictione duodecima, die vero vigesima octava mensis Iulii, Pontificatus SS. in Christo Patris et D[omi]ni Nostri Urbani divina Providentia Papae octavi Anno vigesimo primo. Sebastianus Pasquetus (?) Not[ari]us Curiae Caus[arum] Ap[ostoli]ce Not[ari]us [Na dolnym marginesie / plice podpisy urzędników:] Horatius [...] Jo[annes] Baptista [...] [Verso:] [XVIII w.:] Rescriptum Romanum de non Electis Conservatoribus a Regularibus. [Inna ręka:] Judices Conservatores Regulares hinc debent convocari a patribus Ordinis Praedicatorum cum eorum Religiosi essent [...], seu reinvocandum ad Iudices Ao 1644 die 28 Iulii. [Środek:] Rescriptum d. [...] Leopol. et [...] Romae 28 Iulii 1644. [Po bokach:] Leopol. ; Leopol. [Etykieta archiwalna:] L. XXIX / 17