Digital SourcesAI-assisted archival digitisation project

132/1/86 · 86-02

Jan Berens as commander of the defense of Lwów and financing of the garrison

[Polish; translation pending] Jan II Kazimierz Waza [Polish; translation pending] burmistrz i rada miasta Lwowa
[Polish; translation pending] 7 stycznia 1667 · [Polish; translation pending] Warszawa

Following the raids by Tatars and Cossacks, the King entrusts the defense of Lwów to Jan Berens, lieutenant colonel of the Ruthenian Voivode's regiment. He orders them to receive him with his soldiers, take an oath, provide assistance in defense, and issue funds from the czopowe tax for the needs of the garrison. Expenses are to be settled against the city's taxes.

AI-assisted edition. Readings must be checked against the original.

Translation / modern text

[Polish; translation pending] Jan Kazimierz, z Bożej łaski król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza, Żmudzi, Inflant, Smoleńska i Czernihowa oraz dziedziczny król Szwecji, Gotów i Wandalów. Szlachetnie urodzeni i sławetni, nasi wierni i umiłowani! Do ciężkiego żalu, który odczuwamy z powodu zerwania niedawnego sejmu, przybyło nam niemało zmartwienia. Tatarzy, zrywając zaprzysiężoną wierność i przyjaźń, wraz z wiarołomnymi Kozakami nagle wtargnęli do naszych państw od strony, którą uważano za bezpieczną. Poczynili nieoszacowane szkody, przelali krew jednych naszych niewinnych poddanych, a innych uprowadzili w ciężką i odrażającą niewolę. Słusznie obawialiśmy się też, że trudno będzie szybko odeprzeć ich atak, ponieważ te miejsca były pozbawione garnizonów i jawnie zagrożone, gdyby ta wściekłość dalej się szerzyła. W ojcowskiej trosce o bezpieczeństwo naszych poddanych i miasta Lwowa powierzyliśmy komendę tej pogranicznej twierdzy szlachetnie urodzonemu Janowi Berensowi, naszemu doświadczonemu żołnierzowi i podpułkownikowi regimentu wielmożnego wojewody ruskiego. Rozkazaliśmy mu jak najszybciej sprowadzić tam swoich ludzi i 3 lutego bieżącego roku wejść z regimentem do miasta w wojskowym porządku. Po przejęciu pełnej komendy ma wykonywać wszystkie obowiązki związane z wojskową obroną oraz pilnie strzec murów, wałów, baszt i bastionów. Stanowczo nakazujemy, abyście wpuścili i przyjęli wspomnianego podpułkownika i komendanta z jego regimentem piechoty jako załogę twierdzy. Wspierajcie go w obowiązkach obronnych po wykonaniu przezeń należnej przysięgi, a nam dochowujcie wierności jako swojemu panu również w przeciwnościach, których Boże uchowaj. Jeżeli nadejdzie niebezpieczeństwo, zachowajcie odwagę, pilność, czujność i gotowość, współdziałając z naszym komendantem i zawczasu zapobiegając zagrożeniom. Komendant musi ponosić wydatki na żołnierski żołd i inne potrzeby regimentu. Żądamy więc, abyście udostępnili mu pewną sumę z pieniędzy czopowego, według jego wykazu, i wypłacali do jego rąk tyle, ile będzie wymagała potrzeba. Rozliczy on te pieniądze przy zapłacie. Środki wydane dla ratowania Rzeczypospolitej zostaną Wam uznane przy naszych podatkach i rozkażemy je zaliczyć. Stosujcie się do słuszności i wyraźnie wyrażonej naszej woli. Życzymy Wam dobrego zdrowia od Pana Boga. Dano w Warszawie, 7 stycznia 1667 roku, w dziewiętnastym roku naszego panowania w Polsce i Szwecji. Jan Kazimierz, król. Adres: Do szlachetnie urodzonych i sławetnych burmistrzów i rady naszego miasta Lwowa, naszych wiernych i umiłowanych.

Original wording — transcription

Jan Kazimierz z Bożey Łaski Krol Polski, Wielkie Xiąże Litewskie, Ruskie, Pruskie, Mazowieckie, Żmudzkie, Inflantskie, Smolenskie, Czerniechowskie, a Szwedzki, Gotski, Wandalski dziedziczny Krol. Szlachetni y Sławetni Wiernie Nam mili. Do Naszego, ktory z rozerwanego blisko przeszłego Seymu ponosimy, ciężkiego żalu, niemało Nam y ztąd przybyło frasunku, kiedy poprzysieżoną wiarę y przyiaźń stargawszy Tatarzyn z Wiarołomnemi Kozakami nagle w ubezpieczone od tamtey ściany Państwa Nasze wciągnął, szkód nieoszacowanych siła poczynił y krew niewinnych Poddanych Naszych iednych porozlewał, drugich do ciężkich y obrzydliwych więzow zapędził. Słusznegośmy y w tym odnosili boiaźń, że im prędkiego odporu dać było trudno, kiedy ogołocone tamte mieysca były praesidiis, a zgoła widomie podlegały niebezpieczeństwom, gdyby była daley miała ta rabies saevire. Chcąc przeto z Oycowskiego Naszego starania My postrzegać indemnitatem Poddanych Naszych y Miasta Naszego Lwowa, zleciliśmy Commendę iego Urodzonemu Janowi Berensowi, doświadczonemu Żołnierzowi Naszemu y Oberstleytnantowi Regimentu Wielmożnego Woiewody Ruskiego, tey pograniczney Miasta Lwowa y Wier[ności] W[aszych] Fortece. Ktoremu daliśmy Ordynans Nasz, aby sprowadziwszy iako nayprędzey lud swoy w tamtę stronę, do Miasta dnia trzeciego Miesiąca February Roku ninieyszego [grafia w oryginale częściowo zatarta], z swym Regimentem Woyskowym trybem przyiąć wszedł; a odebrawszy zupełnie zleconą sobie Commendę, wszystkie należące na Praesidium woienne odprawował powinności, wszelaką około murow, wałow, baszt y belluard w dochowaniu fortece miał y zachowywał ostrożność. Oycowsko tedy rozkazuiemy y mieć chcemy koniecznie po Wiernościach W[aszych], żebyście pomienionego Oberstleytnanta Naszego y Commendanta Miasta Lwowa z pieszym Regimentem pro praesidio Fortece puścili y przyięli, iemu w wykonaniu powinności do Obrony Fortece należących przez wypełnienie oney połączonemu zbyli, Nam fidelitatem iako Panu swemu (strzeż Boże) in adversis dochowali; y ieśliby iakie niebezpieczeństwa następowały, niestraszonemi będąc, wszelaką pilność, dozor, ochotę y ostrożność, znosząc się z Urodzonym Commendantem Naszym y zawczasu do pericula obviando mieli. Więc że Urodzony Commendant na Żołnierskie lenunki y inne potrzeby Regimentowe pieniężne musi mieć wydatki, żądamy po Wier[nościach] W[aszych], abyście iemu z Czopowych pieniędzy summą pewną podług iego Consignatiey wygodzili y do rąk iego, iako potrzeba wyciągać będzie, oddawali; co on przy zapłacie liquidować będzie, a Wier[nościom] W[aszym] przy naszych podatkach te wydane czopowe pieniądze pro Salute Rzeczypospolita przyimie y My przyiąć rozkażemy. W czym Wier[ności] W[asze] do samey słuszności y wyrażoney Woli Naszey stosować się będziecie, ktorym na ten czas dobrego od Pana Boga życzemy zdrowia. Dan w Warszawie dnia siodmego Miesiąca January Roku Pańskiego M.D.C.LXVII, Panowania Naszego Polskiego y Szwedzkiego XIX Roku. [Podpis:] Jan Kazimierz Krol. [Adres s.4:] Szlachetnym Sławetnym Burmistrzom y Radzie Miasta Naszego Lwowa, Wiernie Nam Miłym. [Adnotacja:] Jan Kazimierz. Warszawa 7/1 1667. [Odpis s.5–6 powtarza całe pismo i adres, podpis m.p.]

Reading notes

[Polish; translation pending] Wszystkie sześć stron przejrzane, oryginał s.2–3 porównano z pełnym odpisem s.5–6. Datownik i odwrocie potwierdzają 7 stycznia 1667, Warszawa; rok panowania XIX. W tekście rozkaz przyjęcia regimentu 3 lutego »roku niniejszego«, czyli jako przyszły termin względem daty listu; nie zmieniono go na miniony rok. Nazwisko Berens oraz imię Jan czytelne; nie dopisano nazwiska wojewody ruskiego. Oberstleutnant — podpułkownik, praesidium — garnizon/załoga obronna, belluard — bastion, indemnitas — bezpieczeństwo przed szkodą, lenunki — żołd, consignacja — wykaz/asygnacja środków, liquidować — rozliczyć. Czopowe to wskazany w źródle dochód podatkowy; suma nie została określona. Przekład zachowuje zapowiedź zaliczenia wydatków przy podatkach, nie przedstawia jej jako już dokonanej wypłaty. Relację o najazdach przypisano królowi, bez dodawania ustaleń zewnętrznych. Transkrypcja częściowo uporządkowana.

Lokalizacja w skanie: 132/1/86, PDF s.2–3: list, datownik i podpis; s.4: adres i pieczęć; s.5–6: późniejszy odpis; s.1: okładka.

Uwagi do przekładu (przeniesione z tekstu): grafia roku miejscowo zatarta.

Scope of the edition: [Polish; translation pending] uwspółcześnienie całego dwustronicowego listu i adresu; miejscowe niepewności grafii

ekstrakcja: 2026-10-13

Report a transcription error

Quote the passage and suggest a correction. Your report concerns this document.

Original scan

132/1/86 · preview starts at PDF page 2

If the preview does not load or is too small on your phone, open the PDF directly.