Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

132/1/50 · 50-02

Egzekwowanie zakazów wywozu i przywozu monety we Lwowie

Król nakazuje magistratowi Lwowa pilnie przestrzegać uniwersałów monetarnych. Wymienia Żydów, Szkotów i innych trudniących się pieniądzem, którym nie wolno wbrew prawom obracać czerwonymi złotymi i talarami ani skupować ich na wywóz. Zakazuje przywożenia oraz zbywania wskazanej obcej monety. Urząd ma bezzwłocznie karać sprawców; za zaniedbanie lub tolerowanie naruszeń grozi odpowiedzialnością samym władzom miasta.

Opracowanie z pomocą AI. przekład i uwspółcześnienie całego listu oraz adresu; miejscowe niepewności grafii Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

Zygmunt III, z Bożej łaski król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza, Żmudzi i Inflant oraz dziedziczny król Szwedów, Gotów i Wandalów. Dostojni i sławetni, nasi wierni i umiłowani! Rozesłaliśmy do wszystkich grodów koronnych surowe uniwersały, aby pohamować nieposkromioną zuchwałość ludzi chciwych nieuczciwych zysków i aby urzędy stosowały wobec nich surowość dawnych i nowych praw. W tej sprawie kierujemy także do Was niniejsze pismo. Nakazujemy, abyście zgodnie z obowiązkami swojego urzędu i naszymi uniwersałami, których kopię otrzymacie z naszej kancelarii, pilnie dopilnowali następujących rzeczy. Ludzie wszelkiego stanu w naszym mieście Lwowie, zwłaszcza zwyczajowo trudniący się obrotem pieniędzmi, jak Żydzi, Szkoci i inni podobnie działający, nie mogą wbrew opisanym ustawom i prawom zbywać ani wymieniać czerwonych złotych i talarów, przyjmować ich za towary ani skupować z przeznaczeniem na wywóz z naszych państw. Nikt nie może pod żadnym pozorem przywozić do Korony ani do naszego miasta obcej monety wymienionej i opisanej w naszych uniwersałach ani jej tutaj zbywać. Jeśli znajdzie się ktoś naruszający nasz zakaz, Wasz urząd ma, wprowadzając prawa w życie, ukarać go zgodnie z uniwersałami, bez zwłoki i wymówek. Jeżeli dopuścicie się zaniedbania, będziecie tolerować takie naruszenia albo okażecie się niedbali [grafia tego fragmentu miejscowo niepewna], rozkażemy naszemu instygatorowi wszcząć postępowanie przeciw Wam. Jeśli zostanie stwierdzona Wasza wina, będziecie podlegać surowej karze. Dopilnujcie zatem, aby nasza wola i rozkaz zostały w całości i skutecznie wykonane. Dano w Warszawie, 18 maja 1626 roku, w trzydziestym dziewiątym roku naszego panowania w Polsce i trzydziestym trzecim w Szwecji [tak zapisano]. Zygmunt, król. Adres: Do dostojnych i sławetnych burmistrza, rajców i całego magistratu naszego miasta Lwowa, naszych wiernych i umiłowanych.

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

Sigismundus III Dei gr[atia] Rex Poloniae, Magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Livoniaeq[ue], nec non Suecorum, Gottorum, Vandalorumq[ue] haereditarius Rex. Sp[ectabi]les et Famati fid[eles] nob[is] dil[ecti]. Rozesłaliśmy do Grodow wszystkich Koronnych Universały nasze surowe, aby śmiałości ludzi chciwych na nieprzystoine zyski, wyuzdana hamowana y nad nimi praw dawnych y świeżych ostrość przez Urzędy była wykonana. W czym y do Wiern[ości] W[aszych] dajemy teraźniejsze pisanie, rozkazuiąc, abyście z powinności Urzędu swego stosuiąc się do Universałow naszych, ktorych copia Wiern[ościom] W[aszym] z Cancellaryi naszey będzie posłana, z pilnością wszelaką tego przestrzegali, aby w mieście naszym Lwowie iakieykolwiek condicyi ludzie, więc ci, ktorzy pieniądzmi zwykli handlować, iako Żydzi, Szoci y inni im podobni, nie ważyli się nad opisane Constitutie y prawa, czerwonych złotych ani talarow udawać, odmieniać, albo za towary brać, także onych, aby z Państw naszych były wywożone, skupować. Do tego, żeby nikt Cudzoziemskiey monety, ktora w Universałach naszych iest mianowana y opisana, nie śmiał pod żadnym pretextem do Korony y miasta naszego przywozić, ani oney zdawać. A gdzieby się kto takowy znalazł, ktoryby przeciwko zakazaniu naszemu wykraczał, tego aby Urząd W. W. bez wszelakich zwłok y wymowek, przywodząc prawa do executiy, wedle Universałow naszych karał. W czym ieśli W. W. albo pomności swey wystąpią, albo iakiey conniventij zajdą [grafia tego członu miejscowo niepewna], albo niedbałymi się stawią, przeciwko W. W. Instigatorowi naszemu postąpić rozkażemy. A ieżeli się wina przy Wiern[ościach] W[aszych] znajdzie, karaniu surowemu podlegać będziecie. Starać się przeto Wiern[ości] W[asze] będą, żeby wola y rozkazanie we wszystkim doskonałe y skuteczne zostawało. Dan w Warszawie dnia XVIII M[iesiąca] Maia Roku Pańskiego M.D.C.XXVI, Panowania naszego Polskiego XXXIX, Szwedzkiego XXXIII Roku. [Podpis:] Sigismundus Rex. [Adres, s.3:] Spectabilibus et Famatis Proconsuli, Consulibus totiq[ue] Magistratui Civitatis n[ost]rae Leopoliensi, fidel[ibus] nobis dilectis. [Późniejsza adnotacja:] Zygmunt III. Warszawa 18/V 1626. [Późniejszy odpis s.4–5:] Powtarza całą treść i adres; na s.4 rok w nagłówku poprawiany, na s.5 zakończenie datownika i podpis z m.p.

Uwagi do odczytu

Przejrzano wszystkie pięć stron; s.4–5 to późniejszy odpis jednego listu. Datę XVIII Maia MDCXXVI potwierdza adnotacja 18/V 1626 na odwrociu. Rok panowania szwedzkiego w datowniku zapisany XXXIII; zachowano zapis, nie korygowano go według chronologii. Czerwone złote oddano jako historyczne złote monety, talary pozostawiono bez przeliczenia. List odsyła do wcześniejszych konstytucji i uniwersałów, których wykazu oraz treści nie dopisano. Nie zakazuje bezwarunkowo każdej transakcji monetą: zakazy dotyczą działania ponad opisane prawa i wskazanej obcej monety. Nie nazwano tej monety automatycznie fałszywą, gdyż w liście mowa o monetach cudzoziemskich określonych w uniwersałach. Wymienienie Żydów i Szkotów należy do treści źródła. »Conniventia« oznacza tolerowanie naruszenia lub przymykanie oczu; grafia słowa i sąsiedniego zwrotu w oryginale jest miejscowo niepewna. Instygator to nazwany w źródle urzędnik mający wszcząć postępowanie. Pieczęć i późniejsze oznaczenia nie należą do tekstu listu. Pisownia i interpunkcja transkrypcji częściowo uporządkowane; nie jest to ścisła edycja dyplomatyczna.

Lokalizacja w skanie: 132/1/50, PDF s.2: list, datownik i podpis; s.3: adres, pieczęć i adnotacje; s.4–5: późniejszy odpis; s.1: okładka archiwalna.
Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

132/1/50 · początek podglądu: strona PDF 2

Jeśli podgląd się nie wyświetla lub jest za mały na telefonie, otwórz PDF bezpośrednio.