Katalog źródeł

Król Jan III Sobieski zatwierdza przywilej Zygmunta Augusta z 1572 roku (transumowany przez królów Jana Kazimierza i Michała Korybuta Wiśniowieckiego), który zrównał mieszczan i przedmieszczan lwowskich obrządku greckiego w prawach miejskich, cechowych oraz handlowych z mieszczanami wyznania rzymskokatolickiego. W dokumencie zagwarantowano im m.in. dostęp do urzędów miejskich, swobodę rzemiosła, handlu i nabywania nieruchomości we Lwowie.

Król Jan III Sobieski potwierdza konsens starosty lwowskiego Jana Mniszka z 1668 roku, przyznający Bazylemu i Helenie Ferensowiczom prawo do gruntu Sopronczowskiego na Przedmieściu Krakowskim we Lwowie. Dokument zezwala małżonkom na wzniesienie budynku i browaru w zamian za uiszczanie corocznego czynszu do skarbu zamkowego.

Kapituła metropolitalna lwowska oddaje młynarzowi Józefowi Hryzlowi, jego żonie Ewie oraz jednemu wyznaczonemu potomkowi w dożywotnią dzierżawę młyn Stachirowski na Przedmieściu Krakowskim we Lwowie. W zamian dzierżawcy zobowiązują się do opłacania rocznego czynszu w wysokości 200 złotych polskich oraz bieżącego utrzymywania i naprawiania zabudowań i urządzeń młyńskich na własny koszt.

Król Jan III Sobieski mianuje lwowskiego mieszczanina Alberta Mielczewskiego typografem królewskim, przyznając mu prawo do prowadzenia drukarni oraz swobodnej sprzedaży książek łacińskich i ruskich w całej Rzeczypospolitej. Dokument nadaje mu przywileje równe drukarzom krakowskim, wileńskim i gdańskim, zwalniając ponadto jego drukarnię z miejskich podatków, a dom z kwaterunku wojskowego.

Studiujący w Krakowie Albert Nosowski składa władzom Lwowa życzenia noworoczne oraz dziękuje za dotychczasową hojność i mecenat umożliwiający mu naukę. Prosi jednocześnie o dalszą życzliwość i pomoc finansową w toku edukacji uniwersyteckiej.

Król August II podczas sejmu koronacyjnego potwierdza i uroczyście odnawia wszelkie dawne oraz nowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości miasta Lwowa, nadane przez jego poprzedników. Zobowiązuje się również do obrony mieszczan i dóbr miejskich przed uciskiem urzędników oraz do nienaruszalności jurysdykcji miejskiej.

Król August II potwierdza statut lwowskiej konfraterni piwowarów i szynkarzy, określający zasady produkcji, kontroli i sprzedaży piwa oraz gorzałki. Dokument zakazuje ponadto rzemieślnikom innych cechów oraz mieszkańcom przedmieść nieuprawnionego wyrobu trunków i prowadzenia browarów.

Kasztelan przemyski Samuel Orzechowski prosi wojewodę wołyńskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o mediację i obronę przed oskarżeniami po tragicznej śmierci pana Strzembiowskiego. Zapewnia o swej całkowitej niewinności, powołując się na naocznych świadków wypadku i zabiegając o przychylność krewnych zmarłego oraz hetmana.

Starszyzna cechu krawców w Krakowie poświadcza, że Szymon Kubiszowski z Żabna ukończył czteroletnią naukę krawiectwa u krakowskiego mistrza Tomasza Rybalskiego i zadośćuczynił wszystkim obowiązkom cechowym. Wystawcy polecają go innym mistrzom i cechom jako wyuczonego i prawego rzemieślnika.

Podstarości kamionecki Stanisław Ordyniec zwraca się w imieniu pana krakowskiego do burmistrza i rajców lwowskich z prośbą o trzydniowe wypożyczenie kobierców i opon na zjazd znamienitych gości, w tym rodu Tęczyńskich. Autor listu obiecuje zwrócić pożyczone tkaniny w nienaruszonym stanie natychmiast po zakończeniu uroczystości.

Król August II potwierdza i ratyfikuje na prośbę starszyzny i cechu piekarzy miasta Lwowa przywileje oraz artykuły cechowe nadane przez poprzednich królów polskich (m.in. Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana III Sobieskiego, Jana Kazimierza, Władysława IV, Zygmunta III, Stefana Batorego, Zygmunta Augusta, Zygmunta I i Kazimierza Jagiellończyka) wraz z uchwałami rady miejskiej Lwowa, regulującymi m.in. zasady wypieku, skupu zboża i wyłączności sprzedaży chleba.

Papież Klemens XII zleca prepozytowi krakowskiemu oraz kanonikom Walerianowi Sutkowskiemu i Janowi Humańskiemu rozpatrzenie i ostateczne rozstrzygnięcie sporu majątkowego między ks. Stanisławem Dochkiewiczem a adwokatem Wojciechem Borysławskim. Sprawa dotyczy apelacji od wyroku Nuncjatury Apostolskiej w przedmiocie niespłaconej pożyczki oraz wydania zastawionych sreber i klejnotów.

Papież Benedykt XIV poleca komisarzom apostolskim wprowadzenie Jana Alojzego z Witoldów Aleksandrowicza w posiadanie kanclerstwa i kanonikatu katedry lwowskiej. Nakazuje zapewnić nowemu kanclerzowi pobieranie wszelkich przynależnych godności dochodów oraz oddalić ewentualnych nieprawnych posiadaczy.

Ks. Tomasz Perkowicz donosi wojewodzie o rozczarowaniu ks. Mrozowickiego z powodu utraty beneficjum i radzi, jak nakłonić jego rywala do rezygnacji z urzędu. Przekazuje również pomyślne wieści o dobrym zdrowiu wojewodziny, jej energicznym nadzorze nad majątkiem oraz o poprawie stanu zdrowia starościca białocerkiewskiego.

Arcybiskup lwowski Wacław Hieronim Sierakowski utrzymuje prawo kanoników do wyboru dóbr kapitulnych, nakazując odprowadzanie jednej trzeciej, a z majętności Uniatycze, Pikulowice i Żydatycze połowy dochodów do wspólnej masy kapituły. Jednocześnie zwalnia z tego obowiązku uboższe uposażenia oraz daruje kapitule wszelkie narosłe dotychczas zaległości.

Arcybiskup lwowski Wacław Hieronim Sierakowski oddziela prałatury od kanonikatów w kapitule metropolitalnej, a na uposażenie nowo kreowanych prałatów i kanoników oraz powiększenie dystrybucji codziennych wciela do dóbr kapituły wieś Czarnuszowice oraz wójtostwa w Kąkolnikach i Stawczanach.

Rektor Akademii Krakowskiej Sebastian Piskorski dziękuje władzom Lwowa za powierzanie krakowskiej uczelni edukacji miejskiej młodzieży oraz za życzliwość wobec uniwersytetu. Z okazji powrotu do rodzinnego miasta poleca również dalszej opiece rajców lwowskich profesora filozofii Jana Mościckiego.

Papież Klemens XIII nadaje odpusty zupełne i cząstkowe członkom Bractwa Najświętszej Maryi Panny Łaskawej przy kościele metropolitalnym we Lwowie za wstąpienie do konfraterni, w godzinę śmierci, w wyznaczone święta oraz za pełnienie określonych dzieł pobożnych i miłosiernych. Odpusty te mogą być również ofiarowane za dusze w czyśćcu na sposób wstawiennictwa.

Arcybiskup metropolita lwowski Wacław Hieronim Sierakowski eryguje w katedrze lwowskiej Bractwo Najświętszej Maryi Panny Łaskawej, ustanawiając każdorazowego wiceprepozyta katedralnego jego prymatorem. Ponadto wyznacza dni świąteczne z odpustami oraz nakazuje uroczyste obchodzenie święta patronalnego.

Papież Klemens XIII nadaje na okres dziesięciu lat przywilej odpustu za dusze zmarłych członków Bractwa Najświętszej Maryi Panny Łaskawej przy ołtarzu bractwa w katedrze lwowskiej. Arcybiskup Wacław Sierakowski zatwierdza papieskie brewe i wyznacza sobotę jako stały dzień odprawiania mszy uprzywilejowanych.

Rektor Uniwersytetu Krakowskiego Bazyli Płaszczewski informuje władze Lwowa o wyznaczeniu Antoniego Torczyńskiego na dyrektora tamtejszej kolonii akademickiej. Wyjaśnia, że posłanie kandydata opóźniło się z powodu panującej we Lwowie zarazy, a także dziękuje za stałą życzliwość rajców wobec krakowskiej uczelni.

Rektor kolonii akademickiej we Lwowie dziękuje władzom miejskim za dotychczasową opiekę nad szkołą i prosi o sfinansowanie remontu izby na pierwszym piętrze. Wskazuje, że z powodu ciasnoty brakuje miejsca do nauki, a nowa sala pozwoli na właściwe kształcenie synów lwowskich mieszczan.

Papież Pius VII powiadamia kapitułę metropolitalną we Lwowie o mianowaniu Andrzeja Alojzego Ankwicza arcybiskupem lwowskim po śmierci Kajetana Kickiego. Nakazuje kapitule okazanie nowemu pasterzowi należnego posłuszeństwa i podporządkowanie się jego zarządzeniom.

Anna Potocka zwraca się do rajców lwowskich z prośbą o łagodniejsze potraktowanie uwięzionych małżonków Białkowskich oraz o zwolnienie ich za poręczeniem. Informuje przy tym o zrzeczeniu się własnych roszczeń wobec uwięzionych, wskazując, że właściwy sprawca poniósł już karę.

Ignacy Potocki domaga się od prezydenta Lwowa Franciszka Longchamps de Bérier rekompensaty finansowej za przymusowy kwaterunek generała i oficerów rosyjskich w swojej kamienicy. Podkreśla, że z powodu zajęcia budynku poniósł straty, nie mogąc wynająć go w czasie kontraktów, a jego żona musiała szukać innego lokum.

Aleksander Jan Potocki prosi hetmana Stanisława Jana Jabłonowskiego o wstawiennictwo u króla przeciwko odebraniu chorągwi swojemu bratu. Przypomina o znacznych nakładach finansowych i poświęceniu brata od czasów wyprawy wiedeńskiej, apelując o obronę jego szlacheckiego honoru.

Hetman Józef Potocki odsyła magistrat lwowski na drogę sądu grodzkiego w sporach cywilnych z rezydentem Włodkiem, a w sprawie zarzutów wobec kapitana Zabrodowskiego przekazuje pisemne wyjaśnienia oficera. Zapowiada przy tym, że jeśli miasto zażąda sądu wojennego i nie zdoła udowodnić kapitanowi winy, sami oskarżyciele poniosą surową karę za bezpodstawne naruszenie oficerskiego honoru.

Józef Potocki przesyła ordynans zakazujący stacjonowania wojska na gruntach szpitala św. Stanisława, przychylając się do prośby dziekanatu. Przy okazji przekazuje bolesną wiadomość o zgonie swojego stryja, prymasa Teodora Potockiego.

Hetman Józef Potocki odnosi się do ostatnich incydentów w garnizonie lwowskim, odkładając sądowe śledztwo na spokojniejszy czas. Uspokaja również władze miasta, że obawy o gromadzenie się obcych sił pod Horodenką i Buczaczem okazały się bezpodstawne.

Hetman wielki koronny Józef Potocki zapewnia władze Lwowa o swojej życzliwości, wyjaśniając zarazem, że z powodu nieobecności króla w kraju nie jest możliwe wydanie reskryptów w sprawach spornych miasta. Deklaruje podjęcie energicznych starań w interesie magistratu natychmiast po szczęśliwym powrocie monarchy do Rzeczypospolitej.

Hetman wielki koronny Józef Potocki interweniuje u władz Lwowa w sprawie swojego lekarza, doktora Moruńskiego, domagając się sprawiedliwego podziału spadku po zmarłym Wiszniowskim. Apeluje o szybkie zakończenie sporu zgodnie z wydanymi już w tej materii reskryptami królewskimi.

Dokument komisarzy królewskich powołanych przez Zygmunta I w celu rozstrzygnięcia sporów granicznych między dobrami królewskimi (Sarny, Morańce, Lubinie) dzierżawionymi przez Piotra Kmitę a posiadłościami braci Fredrów (Krakowiec, Gnojnica, Przedwórz). Zawiera transsumowane mandaty monarsze oraz relację z przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych w terenie nad rzeką Szkło.

Generał ziem podolskich Mikołaj Potocki apeluje do burmistrza Lwowa o łaskawe potraktowanie swojego sługi zamkowego Semiana w toczącej się przed lwowskim sądem miejskim sprawie. Prosi o rzetelne zbadanie okoliczności w zgodzie z prawem oraz o nienakładanie na sługę kary pieniężnej.

Cesarz Józef II wynosi radcę Trybunału Lwowskiego Andrzeja Seweryna z Dolinian Doliniańskiego wraz z potomstwem do stanu wolnych baronów Królestwa Galicji i Lodomerii. Dokument zatwierdza przysługujące nowemu stanowi przywileje, tytuł „Wielmożnego” oraz nadaje i opisuje powiększony herb baronowski.

Hetman Stanisław Potocki upomina komendanta Zamku Wysokiego we Lwowie z powodu skarg mieszczan na bezprawne i uciążliwe egzekucje wojskowe naruszające uniwersały hetmańskie. Nakazuje zaniechać uciskania ubogiej ludności oraz zapowiada wyjaśnienie sprawy przez przysłanego sługę Morzejowskiego.

Hetman Stanisław Potocki nakazuje komendantowi lwowskiego Zamku Wysokiego, Danielowi Guttorfowi, zaprzestanie pobierania uciążliwych świadczeń z miasta i przedmieść Lwowa, powołując się na załączony list króla Jana Kazimierza. Monarcha polecił zwolnić zasłużone miasto z ciężarów zimowych i zaspokoić potrzeby załogi zamkowej z uchwalonych przez stany podatków łanowych.

Hetman Stanisław Potocki nakazuje rotmistrzowi Franciszkowi Szeligowskiemu bezwzględne tłumienie buntów i swawoli we Lwowie bez zważania na skrupuły. Informuje także o dyslokacji wojsk, poleca zabezpieczenie furażu dla oddziału pana Albarta oraz przygotowanie transportu amunicji do Tłumacza.

Stanisław Potocki interweniuje u Aleksandra Niezabitowskiego w związku ze skargami Lwowa na bezprawne wybieranie podatków i nakładanie ciężarów wojskowych. Hetman nakazuje zaprzestanie uciskania mieszczan, ostrzegając przed rozruchami, oraz powołuje się na uniwersał królewski kasujący krzywdzące uchwały sejmikowe.

Hetman Stanisław Potocki nakazuje podpułkownikowi artylerii bezwzględne tłumienie rozruchów we Lwowie, zapowiadając rychłe przybycie z wojskiem w celu ukarania buntowników. Poleca również przygotowanie transportu amunicji do Tłumacza oraz podjęcie starań na rzecz uzupełnienia braków w zaprzęgach artyleryjskich.

Hetman Stanisław Potocki nakazuje deputowanym wojskowym ściągającym hibernę w województwie ruskim zaniechanie poboru z podlwowskich wiosek, które posiadają prawne immunitety i nie podlegają jurysdykcji królewszczyzn. Wszelkie próby obciążenia tych dóbr hetman zapowiada potraktować jako osobistą zniewagę.

Biskup chełmiński Teodor Potocki informuje lwowskiego rajcę Krupińskiego o pomyślnym wstawiennictwie króla u generała Krassaua i nakazuje wypłatę okazicielowi listu kwoty w talarach. Pod tekstem znajduje się pokwitowanie odbioru części sumy sporządzone we Lwowie przez Antoniego Makorzewskiego.

Prymas Teodor Potocki nakłania magistrat lwowski do polubownego zakończenia zatargu z krajczym koronnym i zaniechania procesów o niefortunny incydent. Apeluje o przyjęcie zaoferowanego odszkodowania zamiast domagania się surowych kar kryminalnych dla ludzi szlachcica.

Wojewoda krakowski Szczęsny Potocki zawiadamia władze Lwowa o nabyciu od Jana Sandurskiego praw do części kamienicy. Prosi o nienaruszanie tych praw i przychylność wobec zbywcy, deklarując w zamian wzajemne usłużności.

Wojewoda krakowski Szczęsny Potocki zawiadamia władze Lwowa o planowanym ślubie swojego syna, starosty krasnostawskiego, z przedstawicielką domu pisarza polnego koronnego. Uprasza adresatów o uświetnienie uroczystości weselnych wyznaczonych na 29 maja 1689 roku w Lublinie.

Hetman polny koronny Feliks Kazimierz Potocki zaprasza wojewodę wołyńskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego z małżonką na uroczystości weselne swojej krewnej Eufrozyny Humieckiej z chorążycem horodelskim Radeckim. Ślub i wesele zaplanowano na niedzielę zapustną na zamku w Sokalu.

Szczęsny Potocki prosi wojewodę ruskiego Stanisława Jana Jabłonowskiego o otoczenie opieką i polecenie urzędnikom sądowym we Lwowie swojego dawnego szmuklerza, Żyda Jakuba, który po kradzieży w Krakowie doznaje tam trudności.

Feliks Kazimierz Potocki informuje Stanisława Jana Jabłonowskiego o przygotowaniu pozwu i wyjaśnia, że z przyczyn proceduralnych sprawa odbędzie się dopiero po Wielkanocy przy udziale pełnomocnika. Autor listu ubolewa także nad współczesnym obyczajem szlachty, która okazuje lekceważenie stanowi senatorskiemu.

Feliks Kazimierz Potocki informuje Stanisława Jana Jabłonowskiego o wniesieniu do ksiąg bełskich sprawy przeciwko Stanisławowi Stadnickiemu, staroście radomickiemu. Działanie nie odniosło jednak skutku z powodu niestawienia się oskarżycieli przed sądem, lecz Potocki deklaruje gotowość do ponowienia kroków prawnych.

Jakub Potocki, starosta chmielnicki, prosi wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o protekcję u króla w sprawie nadania jednej z wakujących chorągwi, tłumacząc swą nieobecność trwającym w domu matki weselem. Pismo uzupełnia dopisek Aleksandra Kossakowskiego, który ponawia prośbę o przychylność dla starań starosty.

Jan Jerzy Przebendowski zapewnia wojewodę ruskiego o regularnym odpowiadaniu na listy oraz informuje o przekazaniu pieniędzy kasztelanowi krakowskiemu i planowanym zaspokojeniu gdańskich weksli. Porusza również kwestie trudności związanych ze stacjonowaniem wojsk i nadmiernym poborem hiberny w Prusach.