Katalog źródeł

Arcybiskup lwowski Jan Zamoyski zatwierdza nową fundację prebendy szóstego mansjonarza przy katedrze lwowskiej, ustanowioną przez aptekarza Macieja Jaslikowskiego i jego żonę Martę z Pajączków. Uposażenie mansjonarza zabezpieczono na połowie kamienicy Pajączkowskiej we Lwowie kwotą 400 złotych polskich z rocznym czynszem wyderkafowym w wysokości 24 złotych.

Król Zygmunt III Waza wciela prepozyturę w Busku do odnowionego przy katedrze lwowskiej urzędu archidiakona w celu zapewnienia mu należytego uposażenia. Jednocześnie monarcha zrzeka się królewskiego prawa patronatu nad tą prepozyturą na rzecz arcybiskupa i kapituły lwowskiej.

Nuncjusz apostolski Claudio Rangoni zatwierdza powagą papieską akt arcybiskupa Jana Zamoyskiego powołujący godność archidiakona przy katedrze lwowskiej i inkorporujący do niej prepozyturę w Busku. Potwierdza również powołanie na ten urząd pierwszego archidiakona, doktora teologii Tomasza Pirawskiego.

Adam Hieronim Sieniawski, podczaszy koronny i starosta jaworowski, wystawia przywilej dla mieszkańców przedmieścia Adamówka w Brzeżanach. Ze względu na znaczne zniszczenie i sczernienie pergaminu szczegółowa treść nadań pozostaje nieczytelna.

Dokument potwierdza zreformowaną oraz uzupełnioną w 1611 roku przez władze miejskie ordynację cechu chirurgów we Lwowie. Król Zygmunt III Waza aprobuje przedłożone artykuły cechowe regulujące m.in. zasady wykonywania zawodu, egzaminy mistrzowskie oraz funkcjonowanie bractwa.

Kapituła metropolitalna lwowska zatwierdza wyrok polubowny rozstrzygający spór między kolegium wikariuszy katedralnych a stolarzem Melchiorem Terszowiczem o grunt Stawińskie koło Bramy Krakowskiej we Lwowie. Dokument przyznaje wikariuszom własność zwierzchnią, a Terszowiczowi prawo emfiteuzy w zamian za roczny czynsz oraz zobowiązanie do budowy dwóch domów.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza braciom Mikuliczom, mieszczanom halickim, prawa do części młyna na rzece Lipie należącego do starostwa halickiego, otrzymanej na mocy wcześniejszego nadania zmarłego wojewody Stanisława Włodka.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza przedłożone mu artykuły cechowe bractwa kotlarzy z Przedmieścia Halickiego we Lwowie, regulujące zasady organizacji cechu, powinności religijne, przyjmowanie uczniów i towarzyszy, prawa wdów, standardy rzemieślnicze oraz kary porządkowe. Zapiski na odwrocie wskazują na oblatę dokumentu w aktach grodzkich lwowskich, a następnie na jego unieważnienie z powodu uzyskania go bez wiedzy magistratu wbrew dekretowi królewskiemu.

Dokument ustanawia fundację stypendialną kanonika lwowskiego Adama Wawrzyńca Łoieckiego, ufundowaną na rocznym czynszu wyderkafowym 119 florenów zabezpieczonym na dochodach miasta Lwowa, z przeznaczeniem na kształcenie w Akademii Krakowskiej dwóch ubogich młodzieńców pochodzących ze Lwowa. Określa ona wysokość wypłat dla studentów i ich uniwersyteckiego preceptora, nakłada na stypendystów obowiązki modlitewne oraz wyznacza prowizorów czuwających nad wieczystym funkcjonowaniem zapisu.

Rada miasta Lwowa zatwierdza statut cechu kotlarzy, ustalający obowiązki religijne i organizacyjne braci cechowych, zasady nauki uczniów i przyjmowania czeladników na mistrzów oraz reguły handlu i obróbki miedzi.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza ordynację i artykuły cechu kotlarzy Przedmieścia Halickiego we Lwowie. Dokument normuje m.in. kwestie mszy cechowych, relacji mistrzów z czeladnikami oraz kar za niestawiennictwo na zebraniach rzemieślników.

Rajca lwowski Jerzy Boim wraz z żoną Jadwigą i rodziną przeznacza sumę 2100 florenów ulokowaną na kamienicach lwowskich na uposażenie ufundowanej przez siebie kaplicy Trójcy Świętej i Męki Pańskiej przy cmentarzu katedralnym we Lwowie. Dokument określa prawo patronatu, zasady zarządzania funduszem, obowiązki czterech kapłanów z seniorem na czele, porządek nabożeństw oraz prawo pochówku.

Król Zygmunt III Waza ustanawia dla miasta Lwowa nowy doroczny jarmark przypadający na święto św. Małgorzaty, trwający przez trzy tygodnie, niezależnie od dawnego jarmarku na św. Agnieszkę. Dokument gwarantuje przybywającym kupcom wolność handlu oraz bezpieczeństwo pod osłoną królewskiego listu żelaznego.

Król Zygmunt III Waza nadaje miastu Lwowowi całe wójtostwo wraz z przynależnościami oraz dwie trzecie części dochodów z kar sądowych z wielkich spraw, dotąd zastrzeżonych dla monarchy. Przywilej ten zapewnia miastu i jego mieszkańcom wieczyste, niezakłócone posiadanie tych praw.

Król Zygmunt III Waza potwierdza i zatwierdza pisemne zobowiązanie starosty lwowskiego Stanisława Bonifacego Mniszka złożone miastu Lwowu. Na mocy tego dokumentu starosta pod rygorem kary finansowej zobowiązał się do likwidacji targu podzamkowego oraz usunięcia rzemieślników nienależących do cechów (partaczy), zgodnie z wcześniejszymi dekretami królewskimi.

Król Zygmunt III Waza potwierdza fundację klasztoru dominikanów w Smoleńsku i nadaje mu dobra ziemskie na wieczystą własność.

Rajcy miasta Lwowa zatwierdzają zreformowane artykuły i ustrój cechu słodowników, piwowarów oraz miodowarów, regulujące prawa i obowiązki mistrzów, czeladzi oraz uczniów. Dokument określa zasady prowadzenia wspólnej gospody, ordynacji cechowej, opłat wpisowych oraz wspólnych nabożeństw religijnych.

Król Zygmunt III Waza zezwala władzom i wspólnocie miasta Lwowa na pobieranie przez okres dwudziestu lat opłaty zwanej sztukowym od towarów przywożonych i wywożonych z miasta, z przeznaczeniem dochodów na odbudowę zniszczonych dóbr miejskich i wynagrodzenie magistratu.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywilej króla Zygmunta II Augusta z 1550 roku dotyczący nadania ogrodu z dworem lub folwarkiem oraz łąk we Lwowie na rzecz mansjonarzy katedry lwowskiej.

Ks. Jan Baranowski, archidiakon lwowski, sprzedaje połowę swojego nowo wybudowanego domu we Lwowie Fabianowi Gryglewiczowi i jego żonie za 150 złotych polskich. Dokument określa warunki korzystania z parceli oraz nakłada na nabywców obowiązek corocznego uiszczania 5 złotych czynszu na nabożeństwo rocznicowe za duszę wystawcy.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza ugodę zawartą przed komisarzami królewskimi między magistratem a pospólstwem trzech nacji miasta Lwowa w sprawie spłaty miejskich długów. Dokument ustala podział obciążeń finansowych na kwotę ponad 35 tysięcy florenów oraz terminy płatności poszczególnych rat z dochodów i majątku miasta.

Kanonik i kaznodzieja lwowski Wojciech Belczyński sprzedaje mieszczaninowi Wojciechowi Madeszowiczowi i jego żonie Annie sklep oraz dwa place na gruncie kaznodziejskim z prawem zabudowy i szynku. Nabywcy zostają zobowiązani do uiszczania corocznego czynszu w wysokości dziesięciu złotych polskich na św. Marcina i podlegają jurysdykcji kaznodziei.

Dokument zatwierdza fundację nowego kapłana-mansjonarza oraz legaty czynszów wyderkafowych na kamienicach lwowskich ufundowane przez ks. Krzysztofa Sikorskiego na rzecz kolegium mansjonarzy katedry lwowskiej. Precyzuje zarazem obowiązki liturgiczne beneficjentów, a prawo patronatu nad ufundowaną prebendą powierza magistratowi lwowskiemu.

Rajcy miasta Lwowa wpisują do swoich akt miejskich dokument prepozyta szpitala bełskiego ks. Marcina Strykowskiego ustanawiający prebendę przy kościele szpitalnym w Bełzie, uposażoną m.in. na lwowskich kamienicach i dobrach pod Bełzem. Fundator przekazuje prawo patronatu nad tą prebendą po swojej śmierci magistratowi lwowskiemu.

Papież Urban VIII zleca oficjałom krakowskiemu, kamienieckiemu i laodycejskiemu rozpatrzenie apelacji promotora fiskalnego kurii lwowskiej od wyroku nuncjusza apostolskiego w sporze z rajcami i pospólstwem Lwowa. Sędziowie delegowani otrzymują pełnomocnictwo do zbadania sprawy, wydania ostatecznego wyroku i stosowania sankcji kanonicznych.

Król Zygmunt III Waza przekazuje magistratowi lwowskiemu pobór dochodów starościńskich w zamian za stałą opłatę roczną 2100 florenów oraz zezwala na pobór opłaty składkowej od kupców na budowę nowych umocnień miejskich. Dokument jednocześnie ogranicza kompetencje starosty lwowskiego na rzecz jurysdykcji miejskiej oraz reguluje kwestię kwaterunków.

Kapituła metropolitalna lwowska oraz władze miejskie Lwowa zatwierdzają sprzedaż dotychczasowej siedziby prepozyta szpitala św. Ducha jezuitom pod budowę kolegium i nabycie nowej kamienicy od Kosmy Salwago przy ulicy Szewskiej za kwotę 10 800 florenów polskich. Nowo zakupiony budynek przeniesiono pod immunitet kościelny, zastrzegając nienaruszalność praw patronackich miasta i kapituły oraz zakaz prowadzenia w nim szynku i rzemiosła.

Dokument potwierdza ugodę pomiędzy kapitułą metropolitalną a radą miasta Lwowa dotyczącą zakupu kamienicy Kosmy Salvago na mieszkanie prepozyta szpitala Świętego Ducha w zamian za dom sprzedany jezuitom, wraz z wyłączeniem nowej posesji spod jurysdykcji miejskiej i objęciem jej immunitetem kościelnym. Akt precyzuje warunki dysponowania tą nieruchomością oraz zasady zachowania praw patronackich i ewentualnej przyszłej zamiany budynku.

Papież Urban VIII nakazuje arcybiskupowi lwowskiemu odebranie uroczystego wyznania wiary katolickiej od biskupa elekta nikopolskiego Łukasza przed przyjęciem przez niego sakry konsekracji. Złożona rota wyznania wiary ma zostać w ciągu sześciu miesięcy przesłana do Stolicy Apostolskiej.

Papież Urban VIII zwalnia Łukasza, biskupa elekta nikopolskiego, z obowiązku rezydencji w stolicy tytularnej i zezwala mu na pobyt w archidiecezji lwowskiej. Nadaje mu prawo do pełnienia funkcji sufragana, asystowania arcybiskupowi lwowskiemu oraz sprawowania pontyfikaliów i wizytacji pasterskich.

Papież Urban VIII poleca nuncjuszowi apostolskiemu w Polsce zatwierdzić i nadać moc wieczystej trwałości fundacji, uposażeniu oraz miejskiemu zarządowi nad szpitalem św. Elżbiety we Lwowie z uwagi na spór toczący się z arcybiskupem lwowskim. Zastrzega jednocześnie, że duchowni wyznaczani do udzielania sakramentów chorym w szpitalu muszą każdorazowo uzyskać uprzednią aprobatę ordynariusza.

Nuncjusz apostolski Giovanni Battista Lancellotti, na mocy upoważnienia papieża Urbana VIII, zatwierdza prawa patronatu, fundację oraz zarząd rajców miasta Lwowa nad szpitalem Świętego Ducha. Potwierdzenie oparto na dawnych przywilejach królewskich, arcybiskupich oraz bullach papieskich.

Papież Urban VIII powiadamia arcybiskupa lwowskiego o prowizji Remigiusza Koniecpolskiego na biskupstwo chełmskie, wakujące po translacji Macieja Łubieńskiego do Poznania. Wzywa zarazem metropolitę do otoczenia nowego biskupa sufragana i powierzonego mu kościoła życzliwym wsparciem i opieką.

Król Zygmunt III Waza nadaje bractwu strzeleckiemu we Lwowie wieczyste prawo pobierania opłaty od pędzonego i wypasanego przez kupców bydła w celu podreperowania jego dochodów nadszarpniętych przez pożary i zarazę.

Leonard, syn zmarłego Mikołaja de Mattia Tranraque, sprzedaje z prawem wykupu w ciągu trzech lat działkę ornej ziemi notariuszowi Jakubowi Gleriemu w celu uregulowania długu w wysokości dwustu lirów. Jednocześnie nabywca wydzierżawia tę działkę dłużnikowi na trzy lata w zamian za coroczną opłatę w życie lub gotówce.

Król Zygmunt III Waza nadaje miastu Lwowowi na wieczne czasy prawo poboru opłat od towarów (tzw. sztukowego lub węzłowego), a także od zbóż, piwa i miodu. Dochody z tych opłat zostają podzielone: dwie trzecie przeznaczono na potrzeby i fortyfikacje miejskie, a jedną trzecią na wynagrodzenie trudów urzędu radzieckiego.

Dokument poświadcza sprzedaż dwóch działek ziemi w miejscowości Sianta przez Walentyna di Menia na rzecz Franciszka Glerii za łączną kwotę 298 lirów. Sprzedawca kwituje odbiór zapłaty, zrzeka się praw do nieruchomości i przekazuje kupującemu pełnię uprawnień do objęcia ich w wieczyste posiadanie.

Król Władysław IV potwierdza kontrakt prawa emfiteutycznego zawarty w 1632 roku pomiędzy radą miejską Lwowa a starszym tamtejszej gminy żydowskiej Efraimem Gombrychtem. Umowa dotyczy wieczystej dzierżawy dwóch podupadłych nieruchomości miejskich – dawnej stajni (Masztarni) oraz woskobojni (Kapnicy) – w zamian za coroczny czynsz w wysokości 600 florenów polskich płacony na rzecz miasta.

Król Władysław IV na sejmie koronacyjnym w Krakowie uroczyście potwierdza ogół praw, przywilejów i posiadłości miasta Lwowa nadanych przez swoich poprzedników, w tym przez księcia Władysława Opolczyka i króla Kazimierza Wielkiego. Władca bierze mieszczan i podległe im dobra pod królewską opiekę oraz gwarantuje nienaruszalność granic miejskich i jurysdykcji.

Król Władysław IV Waza potwierdza przedłożony statut cechu krawieckiego w mieście Stryju. Regulacja określa zasady funkcjonowania bractwa, kary za uchybienia, status majstrów i czeladników oraz ograniczenia rzemieślnicze dla Żydów.

Król Władysław IV Waza potwierdza transumowane przywileje swoich poprzedników – Zygmunta II Augusta, Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy – dotyczące lokacji wsi Podgrodzie w starostwie rohatyńskim na prawie magdeburskim i przekształcenia jej w miasteczko.

Rada miasta Lwowa, pod przewodnictwem burmistrza Erazma Syxta, zatwierdza i odnawia zbiór czternastu artykułów porządkowych dla cechu szewców lwowskich, opierając się na dawnych przywilejach królewskich i prawie krakowskim. Statut reguluje m.in. wymogi mistrzowskie, zakaz partactwa, relacje z garbarzami i kordybanikami, kwestie jatek oraz obowiązki religijno-cechowe braci cechowych.

Papież Urban VIII powiadamia duchowieństwo i wiernych miasta oraz diecezji lwowskiej o powołaniu Stanisława Grochowskiego na urząd arcybiskupa lwowskiego po zgonie Jana Andrzeja Próchnickiego. Wzywa mieszkańców do przyjęcia nowego pasterza z należną czcią oraz do uległości wobec jego pasterskich poleceń.

Papież Urban VIII zezwala nominatowi Stanisławowi Grochowskiemu na przyjęcie sakry biskupiej z rąk dowolnego biskupa katolickiego w łączności ze Stolicą Apostolską pod warunkiem uprzedniego złożenia przysięgi wierności. Dokument zawiera pełną rotę przysięgi składanej przez nowo mianowanego arcybiskupa lwowskiego.

Król Władysław IV potwierdza dawne przywileje monarchów polskich oraz artykuły statutowe cechu szewców miasta Lwowa, regulujące zasady wykonywania rzemiosła i ograniczające działalność partaczy.

Król Władysław IV potwierdza dekret Zygmunta III z 1607 roku w sporze między mieszkańcami Zamarstynowa a władzami Lwowa. Zgodnie z wyrokiem szarwarki należne miastu mogą być zamienione przez magistrat na robocizny we dworze zamarstynowskim, o ile ich wymiar nie przewyższa powinności miejskich.

Król Władysław IV rozpatruje spór o niespłacony dług między gdańszczaninem Maciejem Fikiem a lwowskim Ormianinem Gabrielem Bernatowiczem i potwierdza przywilej Zygmunta Augusta zwalniający Ormian od odpowiadania przed sądami komisarskimi. Na tej podstawie monarcha przekazuje sprawę do rozpatrzenia właściwemu sądowi ormiańskiemu we Lwowie.

Król Władysław IV zatwierdza statut cechu iglarzy we Lwowie, określający zasady przyjmowania mistrzów i uczniów, wykonywania majstersztyku oraz ochronę przed konkurencją partaczy i obcych kupców.

Dokument króla Władysława IV potwierdza artykuły statutowe cechu blacharzy miasta Lwowa, ustanowione uprzednio przez lwowską radę miejską.

Król Władysław IV nadaje miastu Lwowowi na wieczne czasy prawo pobierania opłaty zwanej sztukowym lub węzłowym od towarów obcych kupców, przedłużając przywilej Zygmunta III w celu wsparcia zrujnowanych miejskich finansów. Z dochodów z tego cła król przeznacza ponadto 200 florenów polskich rocznie na rzecz burmistrza i rajców lwowskich.