Katalog źródeł

Król Zygmunt III Waza potwierdza i zatwierdza pisemne zobowiązanie starosty lwowskiego Stanisława Bonifacego Mniszka złożone miastu Lwowu. Na mocy tego dokumentu starosta pod rygorem kary finansowej zobowiązał się do likwidacji targu podzamkowego oraz usunięcia rzemieślników nienależących do cechów (partaczy), zgodnie z wcześniejszymi dekretami królewskimi.

Król Zygmunt III Waza potwierdza fundację klasztoru dominikanów w Smoleńsku i nadaje mu dobra ziemskie na wieczystą własność.

Rajcy miasta Lwowa zatwierdzają zreformowane artykuły i ustrój cechu słodowników, piwowarów oraz miodowarów, regulujące prawa i obowiązki mistrzów, czeladzi oraz uczniów. Dokument określa zasady prowadzenia wspólnej gospody, ordynacji cechowej, opłat wpisowych oraz wspólnych nabożeństw religijnych.

Król Zygmunt III Waza zezwala władzom i wspólnocie miasta Lwowa na pobieranie przez okres dwudziestu lat opłaty zwanej sztukowym od towarów przywożonych i wywożonych z miasta, z przeznaczeniem dochodów na odbudowę zniszczonych dóbr miejskich i wynagrodzenie magistratu.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywilej króla Zygmunta II Augusta z 1550 roku dotyczący nadania ogrodu z dworem lub folwarkiem oraz łąk we Lwowie na rzecz mansjonarzy katedry lwowskiej.

Ks. Jan Baranowski, archidiakon lwowski, sprzedaje połowę swojego nowo wybudowanego domu we Lwowie Fabianowi Gryglewiczowi i jego żonie za 150 złotych polskich. Dokument określa warunki korzystania z parceli oraz nakłada na nabywców obowiązek corocznego uiszczania 5 złotych czynszu na nabożeństwo rocznicowe za duszę wystawcy.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza ugodę zawartą przed komisarzami królewskimi między magistratem a pospólstwem trzech nacji miasta Lwowa w sprawie spłaty miejskich długów. Dokument ustala podział obciążeń finansowych na kwotę ponad 35 tysięcy florenów oraz terminy płatności poszczególnych rat z dochodów i majątku miasta.

Kanonik i kaznodzieja lwowski Wojciech Belczyński sprzedaje mieszczaninowi Wojciechowi Madeszowiczowi i jego żonie Annie sklep oraz dwa place na gruncie kaznodziejskim z prawem zabudowy i szynku. Nabywcy zostają zobowiązani do uiszczania corocznego czynszu w wysokości dziesięciu złotych polskich na św. Marcina i podlegają jurysdykcji kaznodziei.

Dokument zatwierdza fundację nowego kapłana-mansjonarza oraz legaty czynszów wyderkafowych na kamienicach lwowskich ufundowane przez ks. Krzysztofa Sikorskiego na rzecz kolegium mansjonarzy katedry lwowskiej. Precyzuje zarazem obowiązki liturgiczne beneficjentów, a prawo patronatu nad ufundowaną prebendą powierza magistratowi lwowskiemu.

Rajcy miasta Lwowa wpisują do swoich akt miejskich dokument prepozyta szpitala bełskiego ks. Marcina Strykowskiego ustanawiający prebendę przy kościele szpitalnym w Bełzie, uposażoną m.in. na lwowskich kamienicach i dobrach pod Bełzem. Fundator przekazuje prawo patronatu nad tą prebendą po swojej śmierci magistratowi lwowskiemu.

Król Zygmunt III Waza przekazuje magistratowi lwowskiemu pobór dochodów starościńskich w zamian za stałą opłatę roczną 2100 florenów oraz zezwala na pobór opłaty składkowej od kupców na budowę nowych umocnień miejskich. Dokument jednocześnie ogranicza kompetencje starosty lwowskiego na rzecz jurysdykcji miejskiej oraz reguluje kwestię kwaterunków.

Kapituła metropolitalna lwowska oraz władze miejskie Lwowa zatwierdzają sprzedaż dotychczasowej siedziby prepozyta szpitala św. Ducha jezuitom pod budowę kolegium i nabycie nowej kamienicy od Kosmy Salwago przy ulicy Szewskiej za kwotę 10 800 florenów polskich. Nowo zakupiony budynek przeniesiono pod immunitet kościelny, zastrzegając nienaruszalność praw patronackich miasta i kapituły oraz zakaz prowadzenia w nim szynku i rzemiosła.

Dokument potwierdza ugodę pomiędzy kapitułą metropolitalną a radą miasta Lwowa dotyczącą zakupu kamienicy Kosmy Salvago na mieszkanie prepozyta szpitala Świętego Ducha w zamian za dom sprzedany jezuitom, wraz z wyłączeniem nowej posesji spod jurysdykcji miejskiej i objęciem jej immunitetem kościelnym. Akt precyzuje warunki dysponowania tą nieruchomością oraz zasady zachowania praw patronackich i ewentualnej przyszłej zamiany budynku.

Papież Urban VIII nakazuje arcybiskupowi lwowskiemu odebranie uroczystego wyznania wiary katolickiej od biskupa elekta nikopolskiego Łukasza przed przyjęciem przez niego sakry konsekracji. Złożona rota wyznania wiary ma zostać w ciągu sześciu miesięcy przesłana do Stolicy Apostolskiej.

Papież Urban VIII zwalnia Łukasza, biskupa elekta nikopolskiego, z obowiązku rezydencji w stolicy tytularnej i zezwala mu na pobyt w archidiecezji lwowskiej. Nadaje mu prawo do pełnienia funkcji sufragana, asystowania arcybiskupowi lwowskiemu oraz sprawowania pontyfikaliów i wizytacji pasterskich.

Papież Urban VIII poleca nuncjuszowi apostolskiemu w Polsce zatwierdzić i nadać moc wieczystej trwałości fundacji, uposażeniu oraz miejskiemu zarządowi nad szpitalem św. Elżbiety we Lwowie z uwagi na spór toczący się z arcybiskupem lwowskim. Zastrzega jednocześnie, że duchowni wyznaczani do udzielania sakramentów chorym w szpitalu muszą każdorazowo uzyskać uprzednią aprobatę ordynariusza.

Nuncjusz apostolski Giovanni Battista Lancellotti, na mocy upoważnienia papieża Urbana VIII, zatwierdza prawa patronatu, fundację oraz zarząd rajców miasta Lwowa nad szpitalem Świętego Ducha. Potwierdzenie oparto na dawnych przywilejach królewskich, arcybiskupich oraz bullach papieskich.

Papież Urban VIII powiadamia arcybiskupa lwowskiego o prowizji Remigiusza Koniecpolskiego na biskupstwo chełmskie, wakujące po translacji Macieja Łubieńskiego do Poznania. Wzywa zarazem metropolitę do otoczenia nowego biskupa sufragana i powierzonego mu kościoła życzliwym wsparciem i opieką.

Król Zygmunt III Waza nadaje bractwu strzeleckiemu we Lwowie wieczyste prawo pobierania opłaty od pędzonego i wypasanego przez kupców bydła w celu podreperowania jego dochodów nadszarpniętych przez pożary i zarazę.

Król Zygmunt III Waza nadaje miastu Lwowowi na wieczne czasy prawo poboru opłat od towarów (tzw. sztukowego lub węzłowego), a także od zbóż, piwa i miodu. Dochody z tych opłat zostają podzielone: dwie trzecie przeznaczono na potrzeby i fortyfikacje miejskie, a jedną trzecią na wynagrodzenie trudów urzędu radzieckiego.

Król Władysław IV potwierdza kontrakt prawa emfiteutycznego zawarty w 1632 roku pomiędzy radą miejską Lwowa a starszym tamtejszej gminy żydowskiej Efraimem Gombrychtem. Umowa dotyczy wieczystej dzierżawy dwóch podupadłych nieruchomości miejskich – dawnej stajni (Masztarni) oraz woskobojni (Kapnicy) – w zamian za coroczny czynsz w wysokości 600 florenów polskich płacony na rzecz miasta.

Anna Leszczyńska wyraża radość z odnowienia serdecznych relacji z bratem i donosi o swoim niespodziewanym pojednaniu z królową. Dołącza także pełen wdzięczności i komplementów dopisek skierowany do swojej bratowej.

Król Władysław IV na sejmie koronacyjnym w Krakowie uroczyście potwierdza ogół praw, przywilejów i posiadłości miasta Lwowa nadanych przez swoich poprzedników, w tym przez księcia Władysława Opolczyka i króla Kazimierza Wielkiego. Władca bierze mieszczan i podległe im dobra pod królewską opiekę oraz gwarantuje nienaruszalność granic miejskich i jurysdykcji.

Król Władysław IV Waza potwierdza przedłożony statut cechu krawieckiego w mieście Stryju. Regulacja określa zasady funkcjonowania bractwa, kary za uchybienia, status majstrów i czeladników oraz ograniczenia rzemieślnicze dla Żydów.

Król Władysław IV Waza potwierdza transumowane przywileje swoich poprzedników – Zygmunta II Augusta, Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy – dotyczące lokacji wsi Podgrodzie w starostwie rohatyńskim na prawie magdeburskim i przekształcenia jej w miasteczko.

Prymas Wacław Leszczyński wzywa władze Lwowa do porozumienia się z podstarościm i pilnego, bezpiecznego odesłania uwięzionego Chmielnickiego do Warszawy. Podkreśla przy tym swój prymasowski obowiązek dbania o spokój publiczny pod nieobecność króla w centrum kraju.

Rada miasta Lwowa, pod przewodnictwem burmistrza Erazma Syxta, zatwierdza i odnawia zbiór czternastu artykułów porządkowych dla cechu szewców lwowskich, opierając się na dawnych przywilejach królewskich i prawie krakowskim. Statut reguluje m.in. wymogi mistrzowskie, zakaz partactwa, relacje z garbarzami i kordybanikami, kwestie jatek oraz obowiązki religijno-cechowe braci cechowych.

Król Władysław IV potwierdza dawne przywileje monarchów polskich oraz artykuły statutowe cechu szewców miasta Lwowa, regulujące zasady wykonywania rzemiosła i ograniczające działalność partaczy.

Król Władysław IV potwierdza dekret Zygmunta III z 1607 roku w sporze między mieszkańcami Zamarstynowa a władzami Lwowa. Zgodnie z wyrokiem szarwarki należne miastu mogą być zamienione przez magistrat na robocizny we dworze zamarstynowskim, o ile ich wymiar nie przewyższa powinności miejskich.

Król Władysław IV rozpatruje spór o niespłacony dług między gdańszczaninem Maciejem Fikiem a lwowskim Ormianinem Gabrielem Bernatowiczem i potwierdza przywilej Zygmunta Augusta zwalniający Ormian od odpowiadania przed sądami komisarskimi. Na tej podstawie monarcha przekazuje sprawę do rozpatrzenia właściwemu sądowi ormiańskiemu we Lwowie.

Pułkownik Libiszewski, działając w imieniu wojewody łęczyckiego i starosty bełskiego, prosi hospodara mołdawskiego o zatrzymanie w ścisłym więzieniu w Jassach watażki Werłana Wołoszyna. Przedstawia listę jego zbrodni (napady, rabunek Mohylowa, mordy, grabież szlachty od Zamościa po Brody) i zapowiada rychłe nadesłanie oficjalnej rekwizycji z Rzeczypospolitej.

Król Władysław IV zatwierdza statut cechu iglarzy we Lwowie, określający zasady przyjmowania mistrzów i uczniów, wykonywania majstersztyku oraz ochronę przed konkurencją partaczy i obcych kupców.

Dokument króla Władysława IV potwierdza artykuły statutowe cechu blacharzy miasta Lwowa, ustanowione uprzednio przez lwowską radę miejską.

Król Władysław IV nadaje miastu Lwowowi na wieczne czasy prawo pobierania opłaty zwanej sztukowym lub węzłowym od towarów obcych kupców, przedłużając przywilej Zygmunta III w celu wsparcia zrujnowanych miejskich finansów. Z dochodów z tego cła król przeznacza ponadto 200 florenów polskich rocznie na rzecz burmistrza i rajców lwowskich.

Król Władysław IV potwierdza dokument władz miasta Lwowa z 1425 roku dotyczący wykarczowania gruntów leśnych, lokacji wsi Kulparków oraz nadania dwóch wolnych łanów Pawłowi Goltbergowi wraz z określeniem wolnizny i jurysdykcji sądowej.

Król Władysław IV Waza potwierdza i aprobuje dokument erekcji oraz nadania prawa patronatu nad szpitalem św. Łazarza na lwowskim przedmieściu, wystawiony przez prowizorów i starszych Bractwa Różańca Najświętszej Maryi Panny.

Król Władysław IV Waza zatwierdza i potwierdza artykuły oraz porządek cechu krawców miasta Lwowa na prośbę mistrzów cechowych.

Król Władysław IV zatwierdza posiadaczom łanów na lwowskim przedmieściu Kleparów ich dotychczasowe prawa, koncesje oraz nabyte grunta. W zamian nakłada na nich obowiązek uiszczania dawnych czynszów na rzecz lonżerii miejskiej, odbywania szarwarku w wymiarze jednego dnia w miesiącu, zwożenia materiałów na naprawę murów oraz opłacania żołnierszczyzny.

Król Władysław IV potwierdza mieszkańcom podlwowskich wsi i przedmieść Brzuchowice, Hołosko oraz Kleparów dawne prawa, nadania miejskie i dekret króla Zygmunta Augusta z 1559 roku. W zamian nakłada na nich obowiązek uiszczania tradycyjnych czynszów do kasy miejskiej, odrabiania szarwarku oraz świadczeń na naprawę murów miejskich i opłacania żołnierszczyzny.

Król Władysław IV potwierdza mieszkańcom podlwowskiego Biłohorszcza dawne prawa, nadania magistratu oraz dekret Zygmunta Augusta z 1559 roku gwarantujący spokojne posiadanie łanów. Dokument określa jednocześnie ich stałe powinności na rzecz miasta: opłacanie dawnych czynszów do lonherii, obowiązek jednodniowego szarwarku w miesiącu oraz ponoszenie ciężarów wojskowych.

Dokument poświadcza przyjęcie Mikołaja Bajdułowicza, Ormianina rodem z Suczawy, do prawa miejskiego Lwowa po złożeniu przysięgi wierności królowi i miastu. Rajcy miejscy zwracają się do urzędników celnych o respektowanie jego statusu mieszczańskiego oraz o zwolnienie go wraz z towarami ze wszelkich ceł, myt i opłat.

Król Władysław IV zezwala mieszkańcom Przedmieścia Halickiego we Lwowie na usypanie wałów i wzniesienie szańców według projektu Jana Bletnera oraz określa zasady nadzoru i finansowania prac. Na cel ten przeznacza dobra kadukowe, zezwala na wolny war piwa i miodu oraz zobowiązuje szlachtę i duchownych posiadających posesje na przedmieściu do udziału w kosztach budowy.

Książę Władysław Dominik na Ostrogu i Zasławiu zatwierdza statut oraz artykuły porządkowe wspólnego cechu szewców i garbarzy w Stepaniu. Dokument reguluje funkcjonowanie bractwa rzemieślniczego, kary finansowe oraz sprawy cechowe rozstrzygane w ratuszu.

Kasztelan lwowski Michał Łoś zwraca się do magistratu Lwowa z prośbą o ścisłe wykonanie dekretu sądu asesorskiego koronnego na korzyść stolnika inflanckiego Morońskiego, zgodnie z zaleceniem kanclerza koronnego.

Król Władysław IV wydaje autentyczny wypis dekretu z 1634 roku w sporze pomiędzy lwowskim magistratem a reprezentującym pospólstwo Kolegium Czterdziestu Mężów. Sprawa dotyczyła zaniechania składania sprawozdań finansowych z dochodów i wydatków miejskich oraz zaniedbania naprawy murów obronnych.

Król Władysław IV Waza zatwierdza listy ochronne wystawione przez hetmana Stanisława Koniecpolskiego, kanclerza Tomasza Zamoyskiego i wojewodę Janusza Tyszkiewicza dla ormiańskiego kapłana Krzysztofa Głuszkowicza. Ponadto monarcha przyjmuje go w poczet królewskich serwitorów, nadając mu swobody handlowe oraz wyłączenie spod jurysdykcji miejskiej.

Prymas Władysław Łubieński dziękuje władzom Lwowa za gratulacje z okazji objęcia godności prymasowskiej oraz za życzenia wielkanocne, ubolewając, że sprawy publiczne nie pozwalają mu pożegnać się osobiście. W dopisku zapowiada podjęcie działań na mocy papieskiej komisji w sprawie obniżenia kościelnych czynszów ciążących na mieście.

Król Władysław IV potwierdza konwentowi dominikanów Bożego Ciała we Lwowie przywilej poboru cła w dziedzicznej wsi Kościejów, ufundowany pierwotnie przez Kazimierza Jagiellończyka w zamian za odprawianie nabożeństw za królów polskich. Dokument podwyższa ponadto dotychczasową stawkę cła o pół grosza.