Katalog źródeł

Król August II podczas sejmu koronacyjnego potwierdza i uroczyście odnawia wszelkie dawne oraz nowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości miasta Lwowa, nadane przez jego poprzedników. Zobowiązuje się również do obrony mieszczan i dóbr miejskich przed uciskiem urzędników oraz do nienaruszalności jurysdykcji miejskiej.

Król August II potwierdza przywilej oraz artykuły cechowe nadane cechowi szewskiemu w Sokalu przez króla Jana Kazimierza w 1662 roku.

Samuel z Obodna Obodziński zwraca się do lwowskiego rajcy Macieja Hajdera z prośbą o pomoc w sprawach związanych ze złożeniem rekognicji przez Teodora Mirowickiego przed sądem we Lwowie. Powołując się na znaczną odległość dzielącą Białą Cerkiew od Lwowa, zabiega o dotrzymanie przewidzianych terminów prawnych i łaskawe załatwienie sprawy.

Konstanty Mrozowicki, administrator sede vacante archidiecezji lwowskiej, zatwierdza donację wsi Wołosów i Cucyłów dokonaną przez Aleksandra i Kazimierza Kuropatwów na rzecz kapituły metropolitalnej. Na uposażeniu tych dóbr eryguje nowy kanonikat fundacji Kuropatwów herbu Jastrzębiec, określając obowiązki mszalne kanonika oraz prawo patronatu dla rodziny fundatorów.

Król August II potwierdza statut lwowskiej konfraterni piwowarów i szynkarzy, określający zasady produkcji, kontroli i sprzedaży piwa oraz gorzałki. Dokument zakazuje ponadto rzemieślnikom innych cechów oraz mieszkańcom przedmieść nieuprawnionego wyrobu trunków i prowadzenia browarów.

Król August II potwierdza darowizny i zapisy nieruchomości m.in. popadii Tatiany oraz Maryny Sławkowskiej na rzecz bractwa przy cerkwi św. Paraskewy na lwowskim Podzamczu. W dokumencie przywołano wcześniejsze akty fundacyjne i transakcje z lat 1641 oraz 1645.

Król August II zatwierdza statut cechu krawców w Przemyślu, uchwalony w trzydziestu jeden artykułach i potwierdzony uprzednio przez władze miejskie. Regulacja określa zasady funkcjonowania bractwa, prawa i obowiązki mistrzów oraz uczniów obu wyznań – rzymskokatolickiego i greckiego – a także chroni cech przed obcą konkurencją.

Król August II Mocny zatwierdza statuty, prawa i dawne przywileje nadane cechowi krawców lwowskich przez magistrat Lwowa oraz kolejnych monarchów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego. Zobowiązuje ponadto władze grodzkie i miejskie Lwowa do ich ścisłego przestrzegania i ochrony.

Franciszek Ożechowski prosi wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o roztoczenie opieki nad przemyską gminą żydowską. Zwraca uwagę na krzywdzące ją, ponowne procesy i nowe dekrety wydawane w sprawach już wcześniej rozstrzygniętych.

Podstarości kamionecki Stanisław Ordyniec zwraca się w imieniu pana krakowskiego do burmistrza i rajców lwowskich z prośbą o trzydniowe wypożyczenie kobierców i opon na zjazd znamienitych gości, w tym rodu Tęczyńskich. Autor listu obiecuje zwrócić pożyczone tkaniny w nienaruszonym stanie natychmiast po zakończeniu uroczystości.

Król August II potwierdza i ratyfikuje na prośbę starszyzny i cechu piekarzy miasta Lwowa przywileje oraz artykuły cechowe nadane przez poprzednich królów polskich (m.in. Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana III Sobieskiego, Jana Kazimierza, Władysława IV, Zygmunta III, Stefana Batorego, Zygmunta Augusta, Zygmunta I i Kazimierza Jagiellończyka) wraz z uchwałami rady miejskiej Lwowa, regulującymi m.in. zasady wypieku, skupu zboża i wyłączności sprzedaży chleba.

Król August II potwierdza przywilej króla Jana III Sobieskiego z 1690 roku, transumujący dyplom Władysława IV z nadaniem gruntów, wolności i praw dla monasteru bazyliańskiego w Borze Domaszewskim. Zapewnia zakonnikom posiadanie majątku oraz prawo corocznego wyboru ihumena i wolnego handlu podczas świąt.

Arcybiskup Jan Skarbek zatwierdza zapis kwoty 6000 złotych polskich na dobrach Miłoszewice, dokonany przez cześnika Stanisława Wieniawskiego na rzecz fundacji ks. Antoniego Gomolińskiego, oraz eryguje nowy kanonikat ponadliczbowy przy katedrze lwowskiej. Ustala ponadto prawa patronatu dla fundatora, a po jego śmierci naprzemiennie dla arcybiskupów i kapituły, z pierwszeństwem dla członków rodu Gomolińskich.

Król August II potwierdza Bractwu Strzeleckiemu (Kurkowemu) we Lwowie dawne przywileje monarchów polskich, regulujące dochody bractwa, zwolnienia podatkowe Króla Kurkowego oraz organizację ćwiczeń strzeleckich. Nakazuje także zwrot zajętego przez artylerię koronną terenu strzelnicy (Celstatu) oraz ustanawia coroczny porządek ćwiczeń z rusznic, hakownic i dział.

Król August III zatwierdza i ponawia ogół praw, immunitetów, przywilejów oraz zwyczajów nadanych społeczności ormiańskiej we Lwowie przez dawnych królów polskich. Dokument zawiera transsumpt łańcuchowy potwierdzeń wystawionych kolejno przez Jana III Sobieskiego, Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana Kazimierza i Władysława IV.

Mikołaj Ostroróg krytykuje władze Lwowa za złożenie zuchwałych protestacji przeciwko sejmikowi, poborom podatkowym i sądowi kapturowemu, co wywołało oburzenie szlachty. Radzi rajcom, by dążyli do załagodzenia sporu, porozumieli się z sędziami kapturowymi i skorzystali z pośrednictwa kanclerza koronnego.

Król August III zatwierdza Bractwu Strzeleckiemu miasta Lwowa dawne przywileje i immunitety, nadane i potwierdzone przez jego poprzedników: Zygmunta Augusta, Henryka Walezego, Zygmunta III, Jana Kazimierza, Michała Korybuta, Jana III Sobieskiego oraz Augusta II. Potwierdzenie obejmuje m.in. pobór opłaty zwanej szpaszne, udział w dochodach celnych, przywileje i zwolnienia podatkowe dla króla kurkowego, porządek ćwiczeń strzeleckich oraz zwrot zajętej strzelnicy (celstatu).

Ks. Bartłomiej Pawłowski apeluje do wojewody Jana Jabłonowskiego o powstrzymanie napływu innowierców do Świecia, którzy za przyzwoleniem władz miejskich wykupują domy i wypierają katolików. Przestrzega adresata przed odpowiedzialnością na sądzie Bożym i wzywa do obrony Kościoła przed szerzącą się zarazą herezji.

Król August III zatwierdza statut konfraterni introligatorskiej we Lwowie, uchwalony przez radę miejską w 1740 roku, który reguluje organizację cechu, obowiązki mistrzów i czeladników oraz chroni rzemiosło przed konkurencją partaczy.

Halicki kupiec Simon Pajk informuje Artura Forbesa o zrujnowaniu go przez najazd tatarski i prosi o cierpliwość w sprawie zwrotu należności. Zapewnia, że mimo ciągłych grabieży ordy dołoży wszelkich starań, aby jak najszybciej spłacić swój dług.

Ihumenia chełmska Justyna Parteynowna zwraca się do wojewody ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego z pokorną supliką o uwolnienie konwentu od ciężarów podatkowych i stacjonowania wojska. Przypomina o dawnych obietnicach opieki nad klasztorem i prosi o interwencję w obliczu wyczerpania sił zakonnic.

Papież Benedykt XIV udziela na okres dziesięciu lat odpustu zupełnego wiernym nawiedzającym kościół parafialny w Rychcicach w święto Znalezienia lub Podwyższenia Krzyża Świętego. Dokument zawiera również zatwierdzenie i zezwolenie na publikację wydane przez biskupa sufragana przemyskiego Andrzeja Pruskiego.

Król August III potwierdza i odnawia ogół praw miejskich, swobód handlowych, immunitetów oraz przywilejów miasta Kamionka Strumiłowa, transumując i aprobując wcześniejsze nadania królów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego.

Król August III potwierdza statut cechu majstrów wyrobu paciorków w Krakowie. Dokument zawiera również transumpt dziesięciu artykułów skierowanych przeciwko działalności partaczy.

Ks. Tomasz Perkowicz donosi wojewodzie o rozczarowaniu ks. Mrozowickiego z powodu utraty beneficjum i radzi, jak nakłonić jego rywala do rezygnacji z urzędu. Przekazuje również pomyślne wieści o dobrym zdrowiu wojewodziny, jej energicznym nadzorze nad majątkiem oraz o poprawie stanu zdrowia starościca białocerkiewskiego.

Arcybiskup lwowski Wacław Hieronim Sierakowski utrzymuje prawo kanoników do wyboru dóbr kapitulnych, nakazując odprowadzanie jednej trzeciej, a z majętności Uniatycze, Pikulowice i Żydatycze połowy dochodów do wspólnej masy kapituły. Jednocześnie zwalnia z tego obowiązku uboższe uposażenia oraz daruje kapitule wszelkie narosłe dotychczas zaległości.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza ogół dawnych praw, swobód i przywilejów nadanych miastu Kamionka Strumiłowa przez swoich poprzedników. Potwierdza również dawne rozgraniczenie miejskich gruntów z sąsiednimi wsiami Horpin i Monasterz na podstawie wpisu z Metryki Koronnej.

Dokument króla Stanisława Augusta Poniatowskiego zatwierdza odłączenie zegarmistrzów lwowskich od cechu ślusarzy oraz nadaje im status odrębnego cechu. Transumowany statut miejski reguluje w siedemnastu artykułach kwestie terminowania uczniów, wędrówki czeladników, wykonywania majstersztyków, opłat brackich oraz zwalczania partaczy.

Król Stanisław August Poniatowski potwierdza przywilej Zygmunta III Wazy z 1602 roku, aprobujący statut nadany lwowskiemu cechowi mularzy i kamieniarzy przez radę miejską w 1582 roku wraz z artykułami regulującymi organizację czeladników i przyjmowanie rzemieślników.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza prawa, przywileje i ordynacje cechu piekarzy miasta Lwowa na prośbę starszych cechowych. Dokument transumuje wcześniejszy przywilej konfirmacyjny Jana III Sobieskiego z 1690 roku wraz z zawartymi w nim aktami dawniejszych królów i dekretami miejskimi.

Stanisław Podczaski donosi Janowi Jabłonowskiemu o nocnym napadzie żołnierzy wołoskich na zamek w Ostrogu i ciężkim zranieniu pana Szmoniewskiego. Zdaje również sprawę z bieżącego zarządu majątkiem, wyznaczenia racji żywnościowych i żołdu oraz szkód wyrządzonych przez ludzi starosty sądeckiego.

Stanisław Podczaski donosi wojewodzie Janowi Jabłonowskiemu o uśmierzeniu nadużyć żołnierskich, zawarciu korzystnej umowy arendarskiej oraz potrzebie zmiany zarządcy dóbr białocerkiewskich. Informuje również o rozlokowaniu dragonii, przesyłce futer, pożarze wsi i kwestii transportu zakupionego żyta.

Kupiec Carl Lorenz Wewer z Baborowa zaświadcza, że Johann Nikolaus Bosewitz ukończył u niego pięcioletnią naukę w handlu towarami korzennymi, i uwalnia go z lat nauki. Wystawca poświadcza pilność, wierność oraz dyskrecję wyuczonego czeladnika.

Podkomorzy koronny Kazimierz Poniatowski dziękuje władzom Lwowa za nadesłane powinszowania noworoczne. Odwzajemnia życzenia pomyślności dla całego magistratu i wszystkich mieszkańców miasta, deklarując swą życzliwość.

Stanisław Poniatowski nakazuje komendantowi garnizonu interwencję u rektora jezuitów i magistratu w związku z napaściami studentów na lwowskich Żydów. Poleca postawić cechy w stan gotowości i w razie eskalacji zamieszek strzelać ostrą amunicją.

Anna Potocka zawiadamia wojewodę wołyńskiego Jana Jabłonowskiego, że nie ma za złe szyfrowi zabrania jego rzeczy na swoje statki. Dodaje, że chcąc wyświadczyć mu przysługę, nakazała przetransportować ten ładunek własnymi końmi bezpośrednio do Lwowa.

Konstancja Potocka informuje wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego, że z powodu nieobecności adresata we Lwowie przekazała swoją sprawę za pośrednictwem syna. Zwraca się z uniżoną prośbą o przychylność oraz przesyła pozdrowienia dla wojewodziny i rodziny.

Konstancja Potocka zapowiada przyjazd męża, który ma osobiście zrelacjonować trudną sytuację, oraz ubolewa nad spadłymi na rodzinę nieszczęściami. Zachęca do zachowania wzajemnej jedności w rodzie w obliczu Bożego dopustu i przesyła pozdrowienia dla wojewodziny.

Aleksander Jan Potocki prosi hetmana Stanisława Jana Jabłonowskiego o wstawiennictwo u króla przeciwko odebraniu chorągwi swojemu bratu. Przypomina o znacznych nakładach finansowych i poświęceniu brata od czasów wyprawy wiedeńskiej, apelując o obronę jego szlacheckiego honoru.

Starosta lwowski Potocki upomina magistrat Lwowa w związku ze skargą kahału dotyczącą prób usunięcia Żydów z ulicy Ruskiej wbrew dekretowi królewskiemu. Wzywa władze miejskie do nienaruszania obowiązujących praw i powstrzymania się od sporów do czasu wydania ostatecznego orzeczenia komisarskiego.

Józef Potocki zaprasza wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego na święta do Stanisławowa, aby omówić sprawy publiczne oraz planowaną akcję przeciwko Kozakom. Donosi również o oczekiwaniu na raport wywiadowczy w sprawie ruchów ordy budziackiej i wyraża obawy przed uciążliwymi kontrybucjami wojskowymi.

Kasztelan lwowski Józef Potocki zaleca magistratowi Lwowa wstrzymanie się z ogłoszeniem uniwersału podskarbiego koronnego dotyczącego monety i radzi wysłać delegata na sejmik generalny do Sądowej Wiszni w celu uzgodnienia wspólnego stanowiska. Uznaje przy tym za bezprawne zapowiedzi pisarza skarbowego Krasnosielskiego o zamiarze samodzielnego ogłoszenia tych uniwersałów.

Dokument komisarzy królewskich powołanych przez Zygmunta I w celu rozstrzygnięcia sporów granicznych między dobrami królewskimi (Sarny, Morańce, Lubinie) dzierżawionymi przez Piotra Kmitę a posiadłościami braci Fredrów (Krakowiec, Gnojnica, Przedwórz). Zawiera transsumowane mandaty monarsze oraz relację z przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych w terenie nad rzeką Szkło.

Król Władysław III Warneńczyk zapisuje Piotrowi Dzikowi z Wojewodzin sumę 50 grzywien w zastawie na królewskiej wsi Zuszyce w powiecie gródeckim. Zastawnik otrzymuje wieś ze wszelkimi pożytkami do czasu spłaty długu, pod warunkiem pilnowania królewskich rewirów łowieckich oraz osobistego zamieszkiwania w majątku.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki zatwierdza dwa dokumenty króla Jana Kazimierza chroniące cech krawców we Lwowie przed nieuprawnioną konkurencją. Potwierdza zakaz szycia i handlu odzieżą oraz czapkami sukiennymi przez Żydów, Ormian, kuśnierzy i osoby spoza cechu.

Hetman Stanisław Potocki nakazuje rotmistrzowi Franciszkowi Szeligowskiemu bezwzględne tłumienie buntów i swawoli we Lwowie bez zważania na skrupuły. Informuje także o dyslokacji wojsk, poleca zabezpieczenie furażu dla oddziału pana Albarta oraz przygotowanie transportu amunicji do Tłumacza.

Hetman Stanisław Potocki nakazuje podpułkownikowi artylerii bezwzględne tłumienie rozruchów we Lwowie, zapowiadając rychłe przybycie z wojskiem w celu ukarania buntowników. Poleca również przygotowanie transportu amunicji do Tłumacza oraz podjęcie starań na rzecz uzupełnienia braków w zaprzęgach artyleryjskich.

Hetman Stanisław Potocki nakazuje deputowanym wojskowym ściągającym hibernę w województwie ruskim zaniechanie poboru z podlwowskich wiosek, które posiadają prawne immunitety i nie podlegają jurysdykcji królewszczyzn. Wszelkie próby obciążenia tych dóbr hetman zapowiada potraktować jako osobistą zniewagę.

Król August II potwierdza prawa i statuty cechu siodlarzy miasta Lwowa, transumując dyplom króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego z 1671 roku. Jednocześnie monarcha rozszerza uprawnienia cechowe, przyznając lwowskim rzemieślnikom wyłączne prawo do obijania kolasek oraz karet.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza i transumuje ordynację konfraterni kupieckiej miasta Lwowa uchwaloną przez lwowski urząd radziecki, obejmującą 37 artykułów regulujących zasady przynależności, handel, organizację władz brackich oraz ochronę praw lwowskich kupców.