Katalog źródeł

Król August II podczas sejmu koronacyjnego potwierdza i uroczyście odnawia wszelkie dawne oraz nowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości miasta Lwowa, nadane przez jego poprzedników. Zobowiązuje się również do obrony mieszczan i dóbr miejskich przed uciskiem urzędników oraz do nienaruszalności jurysdykcji miejskiej.

Król August II potwierdza przywilej oraz artykuły cechowe nadane cechowi szewskiemu w Sokalu przez króla Jana Kazimierza w 1662 roku.

Król August II potwierdza statut lwowskiej konfraterni piwowarów i szynkarzy, określający zasady produkcji, kontroli i sprzedaży piwa oraz gorzałki. Dokument zakazuje ponadto rzemieślnikom innych cechów oraz mieszkańcom przedmieść nieuprawnionego wyrobu trunków i prowadzenia browarów.

Kanclerz wielki litewski Marcjan Korybut Ogiński zaprasza burmistrza, rajców i magistrat miasta Lwowa na uroczystość swojego wesela z panną kanclerzanką koronną, zaplanowaną na 4 marca w Warszawie. Zapewnia gości o należytym przyjęciu i honorach oraz deklaruje swoją przychylność i gotowość do wyświadczania przysług.

Król August II potwierdza darowizny i zapisy nieruchomości m.in. popadii Tatiany oraz Maryny Sławkowskiej na rzecz bractwa przy cerkwi św. Paraskewy na lwowskim Podzamczu. W dokumencie przywołano wcześniejsze akty fundacyjne i transakcje z lat 1641 oraz 1645.

Król August II zatwierdza statut cechu krawców w Przemyślu, uchwalony w trzydziestu jeden artykułach i potwierdzony uprzednio przez władze miejskie. Regulacja określa zasady funkcjonowania bractwa, prawa i obowiązki mistrzów oraz uczniów obu wyznań – rzymskokatolickiego i greckiego – a także chroni cech przed obcą konkurencją.

Król August II Mocny zatwierdza statuty, prawa i dawne przywileje nadane cechowi krawców lwowskich przez magistrat Lwowa oraz kolejnych monarchów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego. Zobowiązuje ponadto władze grodzkie i miejskie Lwowa do ich ścisłego przestrzegania i ochrony.

Starszyzna cechu krawców w Krakowie poświadcza, że Szymon Kubiszowski z Żabna ukończył czteroletnią naukę krawiectwa u krakowskiego mistrza Tomasza Rybalskiego i zadośćuczynił wszystkim obowiązkom cechowym. Wystawcy polecają go innym mistrzom i cechom jako wyuczonego i prawego rzemieślnika.

Podstarości kamionecki Stanisław Ordyniec zwraca się w imieniu pana krakowskiego do burmistrza i rajców lwowskich z prośbą o trzydniowe wypożyczenie kobierców i opon na zjazd znamienitych gości, w tym rodu Tęczyńskich. Autor listu obiecuje zwrócić pożyczone tkaniny w nienaruszonym stanie natychmiast po zakończeniu uroczystości.

Król August II potwierdza i ratyfikuje na prośbę starszyzny i cechu piekarzy miasta Lwowa przywileje oraz artykuły cechowe nadane przez poprzednich królów polskich (m.in. Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana III Sobieskiego, Jana Kazimierza, Władysława IV, Zygmunta III, Stefana Batorego, Zygmunta Augusta, Zygmunta I i Kazimierza Jagiellończyka) wraz z uchwałami rady miejskiej Lwowa, regulującymi m.in. zasady wypieku, skupu zboża i wyłączności sprzedaży chleba.

Rajcy miasta Lwowa zatwierdzają i wpisują do ksiąg miejskich dziesięć artykułów porządkowych cechu rzeźnickiego, regulujących m.in. zwoływanie sesji suchedniowych, wyzwalanie uczniów, dyscyplinę i zwyczaje czeladzi oraz fundacje mszalne. Dokument rezerwuje dla władz miejskich jurysdykcję apelacyjną oraz wyłączne prawo do dokonywania przyszłych zmian w ustawie cechowej.

Król August II potwierdza przywilej króla Jana III Sobieskiego z 1690 roku, transumujący dyplom Władysława IV z nadaniem gruntów, wolności i praw dla monasteru bazyliańskiego w Borze Domaszewskim. Zapewnia zakonnikom posiadanie majątku oraz prawo corocznego wyboru ihumena i wolnego handlu podczas świąt.

Papież Klemens XII zleca prepozytowi krakowskiemu oraz kanonikom Walerianowi Sutkowskiemu i Janowi Humańskiemu rozpatrzenie i ostateczne rozstrzygnięcie sporu majątkowego między ks. Stanisławem Dochkiewiczem a adwokatem Wojciechem Borysławskim. Sprawa dotyczy apelacji od wyroku Nuncjatury Apostolskiej w przedmiocie niespłaconej pożyczki oraz wydania zastawionych sreber i klejnotów.

Arcybiskup Jan Skarbek zatwierdza zapis kwoty 6000 złotych polskich na dobrach Miłoszewice, dokonany przez cześnika Stanisława Wieniawskiego na rzecz fundacji ks. Antoniego Gomolińskiego, oraz eryguje nowy kanonikat ponadliczbowy przy katedrze lwowskiej. Ustala ponadto prawa patronatu dla fundatora, a po jego śmierci naprzemiennie dla arcybiskupów i kapituły, z pierwszeństwem dla członków rodu Gomolińskich.

Król August II potwierdza Bractwu Strzeleckiemu (Kurkowemu) we Lwowie dawne przywileje monarchów polskich, regulujące dochody bractwa, zwolnienia podatkowe Króla Kurkowego oraz organizację ćwiczeń strzeleckich. Nakazuje także zwrot zajętego przez artylerię koronną terenu strzelnicy (Celstatu) oraz ustanawia coroczny porządek ćwiczeń z rusznic, hakownic i dział.

Król August III zatwierdza i ponawia ogół praw, immunitetów, przywilejów oraz zwyczajów nadanych społeczności ormiańskiej we Lwowie przez dawnych królów polskich. Dokument zawiera transsumpt łańcuchowy potwierdzeń wystawionych kolejno przez Jana III Sobieskiego, Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana Kazimierza i Władysława IV.

Dokument potwierdza nadanie polskiemu szlachcicowi Janowi Stetkiewiczowi stopnia doktora filozofii i medycyny przez wielkiego kanclerza Uniwersytetu Bolońskiego Aleksandra Formaliariego po pomyślnym zdaniu rygorystycznego egzaminu i złożeniu wyznania wiary. Nadaje promowanemu pełne prawa do nauczania, leczenia i używania tytułu doktorskiego oraz opisuje uroczystość wręczenia insygniów akademickich.

Rajcy lwowscy, po zatwierdzeniu rachunków zarządu szpitalem św. Ducha przez zmarłego rajcę Jana Meconiego i w uznaniu wyłożonych przezeń znacznych środków własnych, ustanawiają dwa wieczyste nabożeństwa rocznicowe za spokój jego duszy, zobowiązując prowizorów szpitala do ich stałego odprawiania.

Król August III zatwierdza Bractwu Strzeleckiemu miasta Lwowa dawne przywileje i immunitety, nadane i potwierdzone przez jego poprzedników: Zygmunta Augusta, Henryka Walezego, Zygmunta III, Jana Kazimierza, Michała Korybuta, Jana III Sobieskiego oraz Augusta II. Potwierdzenie obejmuje m.in. pobór opłaty zwanej szpaszne, udział w dochodach celnych, przywileje i zwolnienia podatkowe dla króla kurkowego, porządek ćwiczeń strzeleckich oraz zwrot zajętej strzelnicy (celstatu).

Dokument reguluje spór między władzami Lwowa a kolegium wikariuszy katedry lwowskiej, ustalając zasady i wymiar corocznego uiszczania mesznego w ziarnie przez podmiejskie wsie miejskie oraz w pieniądzu z gruntów lonherii, a także spłatę zaległości. Ugoda została zatwierdzona przez arcybiskupa lwowskiego Mikołaja Ignacego Wyżyckiego.

Król August III zatwierdza statut konfraterni introligatorskiej we Lwowie, uchwalony przez radę miejską w 1740 roku, który reguluje organizację cechu, obowiązki mistrzów i czeladników oraz chroni rzemiosło przed konkurencją partaczy.

Papież Benedykt XIV pochwala biskupa Samuela Głowińskiego za zamiar ufundowania i powierzenia pijarom kolegium dla młodzieży szlacheckiej we Lwowie oraz zapowiada interwencję u króla Augusta III w celu usunięcia trudności w realizacji dzieła. Dokument zawiera również zatwierdzenie i resygillację arcybiskupa lwowskiego Mikołaja Ignacego Wyżyckiego z 1751 roku.

Arcybiskup marcjanopolitański Petar Parčević prosi magistrat i rajców Lwowa o udzielenie mu wsparcia finansowego lub wypłatę asygnowanych funduszy na pokrycie naglących potrzeb. Duchowny opisuje skrajne ubóstwo i uciążliwości, jakich doznał podczas ośmiomiesięcznej misji pokojowej do Bohdana Chmielnickiego, podjętej z polecenia cesarza Ferdynanda III na rzecz Rzeczypospolitej.

Król August III potwierdza i odnawia ogół praw miejskich, swobód handlowych, immunitetów oraz przywilejów miasta Kamionka Strumiłowa, transumując i aprobując wcześniejsze nadania królów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego.

Franciszek Perzycki skarży się porucznikowi Wolskiemu na uciążliwe kwaterunki oraz nadmierne wybieranie owsa i trunków, które doprowadzają włości do ruiny. W imieniu łowczego kijowskiego prosi o zaprzestanie niszczenia majątku przez stacjonujące chorągwie.

Król August III potwierdza statut cechu majstrów wyrobu paciorków w Krakowie. Dokument zawiera również transumpt dziesięciu artykułów skierowanych przeciwko działalności partaczy.

Ks. Tomasz Perkowicz donosi wojewodzie o rozczarowaniu ks. Mrozowickiego z powodu utraty beneficjum i radzi, jak nakłonić jego rywala do rezygnacji z urzędu. Przekazuje również pomyślne wieści o dobrym zdrowiu wojewodziny, jej energicznym nadzorze nad majątkiem oraz o poprawie stanu zdrowia starościca białocerkiewskiego.

Kanonik lwowski Wojciech Perlicki relacjonuje dziekanowi zamojskiemu Mikołajowi Kiślickiemu stan fundacji szpitala i łaźni dla ubogich w Szkle, ustanowionej przez zmarłą Panią Podczasynę. Opisuje trudności majątkowe, prawne i budowlane związane z obiektem oraz prosi o pomoc w należytym zabezpieczeniu i sformalizowaniu dzieła.

Walerian Podwieszeński apeluje do magistratu lwowskiego o pilną budowę mostu do klasztoru św. Onufrego przed nadejściem zimy. Powołując się na dyspozycję cześnika koronnego i nową opinię architekta, wskazuje na konieczność wzniesienia trwałej konstrukcji kamiennej, aby zapewnić zakonnikom dostawy opału oraz żywności.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza ogół dawnych praw, swobód i przywilejów nadanych miastu Kamionka Strumiłowa przez swoich poprzedników. Potwierdza również dawne rozgraniczenie miejskich gruntów z sąsiednimi wsiami Horpin i Monasterz na podstawie wpisu z Metryki Koronnej.

Rektor Akademii Krakowskiej Sebastian Piskorski dziękuje władzom Lwowa za powierzanie krakowskiej uczelni edukacji miejskiej młodzieży oraz za życzliwość wobec uniwersytetu. Z okazji powrotu do rodzinnego miasta poleca również dalszej opiece rajców lwowskich profesora filozofii Jana Mościckiego.

Dokument króla Stanisława Augusta Poniatowskiego zatwierdza odłączenie zegarmistrzów lwowskich od cechu ślusarzy oraz nadaje im status odrębnego cechu. Transumowany statut miejski reguluje w siedemnastu artykułach kwestie terminowania uczniów, wędrówki czeladników, wykonywania majstersztyków, opłat brackich oraz zwalczania partaczy.

Król Stanisław August Poniatowski potwierdza przywilej Zygmunta III Wazy z 1602 roku, aprobujący statut nadany lwowskiemu cechowi mularzy i kamieniarzy przez radę miejską w 1582 roku wraz z artykułami regulującymi organizację czeladników i przyjmowanie rzemieślników.

Syndyk Antoni Podhajecki donosi o przybyciu do Warszawy, przekazaniu dokumentów mecenasowi Hosiewiczowi oraz audiencji u kanclerza wielkiego koronnego w toczących się procesach Lwowa. Skarży się również na samotne prowadzenie licznych spraw i prosi o wsparcie finansowe z powodu stołecznej drożyzny.

Antoni Podhajecki informuje władze Lwowa o postępach spraw w Komisji Skarbowej oraz o dekrecie Komisji Wojskowej dotyczącym kwaterunku żołnierzy na terenie miasta. Przedstawia także rozliczenie kosztów swojego pobytu w Warszawie i prosi o zwiększenie funduszy na dalsze wydatki.

Syndyk lwowski Antoni Podhajecki przedstawia władzom Lwowa szczegółowe rozliczenie wydatków poniesionych podczas podróży urzędowej do Warszawy, obejmujących koszty kancelaryjne, opłaty sądowe, transport oraz diety. Zestawia pobrane fundusze miejskie z poczynionymi nakładami, wykazując niewielką pozostałą kwotę.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza prawa, przywileje i ordynacje cechu piekarzy miasta Lwowa na prośbę starszych cechowych. Dokument transumuje wcześniejszy przywilej konfirmacyjny Jana III Sobieskiego z 1690 roku wraz z zawartymi w nim aktami dawniejszych królów i dekretami miejskimi.

Opat de Polignac odsyła wojewodę wołyńskiego do równoległego listu skierowanego do hetmana wielkiego koronnego i apeluje o współdziałanie przy elekcji nowego monarchy. Deklaruje przy tym głębokie przywiązanie do Rzeczypospolitej oraz troskę o jej wewnętrzny spokój i międzynarodowe znaczenie.

Opat de Polignac komentuje w liście sprawę konfederacji wojskowej oraz zabiegi elektora Bawarii o koronę polską, przestrzegając przed wrogimi intrygami. Zapewnia adresata o swojej lojalności, dementuje pogłoski o potajemnych kontaktach z buntownikami i apeluje o wzajemne zaufanie.

Kupiec Carl Lorenz Wewer z Baborowa zaświadcza, że Johann Nikolaus Bosewitz ukończył u niego pięcioletnią naukę w handlu towarami korzennymi, i uwalnia go z lat nauki. Wystawca poświadcza pilność, wierność oraz dyskrecję wyuczonego czeladnika.

Podpułkownik B. Kamieniecki, z rozkazu księcia Józefa Poniatowskiego, żąda od cesarsko-królewskiej komory celnej w Matczu wydania konia po dezerterze oraz wypłaca odszkodowanie Żydowi z Hrubieszowa za utracone konie. Wnosi również, aby w podobnych przypadkach poszkodowani okazywali urzędowe zaświadczenia o stratach.

Kapituła archikatedralna lwowska nadaje małżonkom Janowi i Mariannie Godowskim prawem emfiteutycznym na 40 lat trzy opuszczone po pożarze parcele na jurysdykcji Świętojańszczyzna na Przedmieściu Żółkiewskim we Lwowie z pozwoleniem na budowę kamienicy. Dokument określa wysokość opłaty wstępnej, rocznego czynszu oraz warunki zbycia i obciążeń publicznych, a w 1805 roku został wpisany do lwowskich ksiąg miejskich.

Kazimierz Poniatowski dziękuje władzom Lwowa za odstąpienie placu przy jego pałacu oraz deklaruje zbadanie i zaspokojenie miejskich pretensji finansowych w kwocie dwóch tysięcy złotych.

Podkomorzy koronny Kazimierz Poniatowski dziękuje władzom miasta Lwowa za nadesłane powinszowania noworoczne. W odpowiedzi składa im oraz wszystkim mieszkańcom serdeczne życzenia wszelkiej pomyślności.

Kapituła metropolitalna lwowska nadaje małżonkom Ignacemu i Katarzynie Gawlikowskim w trzydziestoletnią emfiteuzę działkę na jurydyce świętojańskiej na Przedmieściu Żółkiewskim we Lwowie. Dokument precyzuje warunki dzierżawy, w tym uiszczanie rocznego czynszu, opłacanie podatków publicznych oraz zastrzeżenie prawa pierwokupu zabudowań dla kapituły.

Konstancja Potocka informuje wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego, że z powodu nieobecności adresata we Lwowie przekazała swoją sprawę za pośrednictwem syna. Zwraca się z uniżoną prośbą o przychylność oraz przesyła pozdrowienia dla wojewodziny i rodziny.

Konstancja Potocka zapowiada przyjazd męża, który ma osobiście zrelacjonować trudną sytuację, oraz ubolewa nad spadłymi na rodzinę nieszczęściami. Zachęca do zachowania wzajemnej jedności w rodzie w obliczu Bożego dopustu i przesyła pozdrowienia dla wojewodziny.

Andrzej Potocki interweniuje u rajców lwowskich w sprawie uwięzionego czeladnika szlacheckiego, który zranił kogoś w obronie swojego pana. Autor wyraża zdziwienie jurysdykcją miejską nad szlachcicem i prosi o jego uwolnienie z aresztu pod warunkiem pojednania się ze stroną poszkodowaną.

Dokument zawiera tekst roty przysięgi wierności Stolicy Apostolskiej i papieżowi Leonowi XIII, złożonej przez Józefa Webera w związku z objęciem funkcji biskupa sufragana lwowskiego. Zobowiązuje się on w niej do obrony praw Kościoła rzymskiego, posłuszeństwa papieżowi oraz osobistego odbywania wizyt ad limina Apostolorum.

Papież Pius XI, przychylając się do prośby arcybiskupa Józefa Bilczewskiego, nadaje prałatom i kanonikom Kapituły Metropolitalnej Lwowskiej obrządku łacińskiego prawo do noszenia stroju prałackiego z rubinowymi dystynkcjami, fioletowego manteletu oraz pierścienia poza celebracją mszy świętej.