Katalog źródeł

Król Stefan Batory potwierdza akt komisarski ustalający granice między wsiami lwowskiego konwentu dominikanów Bożego Ciała (Zarudce, Kościejów, Zaszków) a dobrami królewskimi i miejskimi. W dokumencie przytoczono ustalenia komisarzy królewskich oraz transumowano królewski list powołujący komisję, powołujący się na dawne rozgraniczenia księcia Władysława Opolczyka.

Król Stefan Batory dokonuje transumptu i potwierdzenia szesnastu dekretów z 1578 roku wydanych w sporach między radą i pospólstwem Lwowa a starostą lwowskim Mikołajem Herburtem z Fulsztyna. Dokument rozstrzyga m.in. kwestie wyboru rajców, jurysdykcji miejskiej i zamkowej, kluczy do bram, kwaterunku, powinności podatkowych oraz korzystania z młynów.

Dokument transsumuje i zatwierdza wyrok sejmowy króla Stefana Batorego rozstrzygający spór pomiędzy władzami miasta Lwowa a starostą lwowskim Mikołajem Herburtem. Król ogranicza liczbę rzemieślników pod jurysdykcją starościńską, zakazuje prowadzenia szynków i nowego targu na przedmieściu podzamcza oraz potwierdza dawne przywileje mieszczan dotyczące handlu solą i rybami, wolności od ceł i opłat targowych, a także wypasu bydła i korzystania z lasów królewskich.

Król Zygmunt III Waza potwierdza dokument starosty lwowskiego Mikołaja Herburta z Fulsztyna z 1586 roku, nadający szlachcicowi Zygmuntowi Poradowskiemu bagnisty grunt na Przedmieściu Krakowskim we Lwowie. Nadanie obejmuje prawo własności i dziedziczenia z sześcioletnią wolnizną, po której upływie posiadacz zobowiązany jest do uiszczania rocznego czynszu w wysokości 30 groszy.

Król Zygmunt III Waza potwierdza i nakazuje wpisać na trwały pergamin siedem ugód zawartych pomiędzy mieszczanami i rajcami lwowskimi a okoliczną szlachtą, dotyczących poboru ceł, myt i opłat za wypas bydła (spasnego). Na mocy tych porozumień szlachta zobowiązała się do respektowania królewskich immunitetów handlowych Lwowa i niepobierania nienależnych opłat.

Arcybiskup lwowski Jan Dymitr Solikowski wraz z kapitułą katedralną nadaje swemu bratu Wojciechowi Solikowskiemu w dożywotnie użytkowanie wieś Siemikowce oraz oddaje mu w dwunastoletnią dzierżawę wieś Marków. W zamian odbiorca zobowiązuje się do uiszczania rocznych opłat, utrzymania obiektów gospodarczych oraz naprawy i utrzymania zniszczonego przez powódź stawu rybnego.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza i transumuje akt komisji rewizorów królewskich z 1592 roku, ustalający przebieg granic i usypanie kopców granicznych między królewską wsią Sokolniki należącą do starostwa lwowskiego a miejskimi dobrami Lwowa zwanymi Kulparków.

Arcybiskup lwowski Jan Dymitr Solikowski zatwierdza darowiznę prawa patronatu i posesji kaplicy Świętego Krzyża w katedrze lwowskiej uczynioną przez Stanisława Dirowica na rzecz rajcy Jana Scholca Wolfowicza, a także zatwierdza i włącza w immunitet kościelny nową fundację i uposażenie czynszowe ustanowione na tej kaplicy przez Scholca.

Metropolita kijowski Michał Rahoza wraz z biskupami ruskimi ogłaszają przystąpienie do jedności ze Stolicą Apostolską i zawarcie unii Kościoła ruskiego z Kościołem rzymskim w Brześciu. Dokument zawiera podpisy i pieczęcie hierarchów oraz późniejsze wpisy proweniencyjne i oblacyjne.

Arcybiskup lwowski Jan Dymitr Solikowski wraz z kapitułą katedralną nadaje swojemu bratu Wojciechowi Solikowskiemu dożywotnie użytkowanie młyna, stawu oraz robocizn poddanych w Siemikowcach. W zamian odbiorca zostaje zobowiązany do utrzymywania obiektów w należytym stanie i dalszej posługi na rzecz Kościoła.

Arcybiskup lwowski Jan Zamoyski zatwierdza nową fundację prebendy szóstego mansjonarza przy katedrze lwowskiej, ustanowioną przez aptekarza Macieja Jaslikowskiego i jego żonę Martę z Pajączków. Uposażenie mansjonarza zabezpieczono na połowie kamienicy Pajączkowskiej we Lwowie kwotą 400 złotych polskich z rocznym czynszem wyderkafowym w wysokości 24 złotych.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza braciom Mikuliczom, mieszczanom halickim, prawa do części młyna na rzece Lipie należącego do starostwa halickiego, otrzymanej na mocy wcześniejszego nadania zmarłego wojewody Stanisława Włodka.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza przedłożone mu artykuły cechowe bractwa kotlarzy z Przedmieścia Halickiego we Lwowie, regulujące zasady organizacji cechu, powinności religijne, przyjmowanie uczniów i towarzyszy, prawa wdów, standardy rzemieślnicze oraz kary porządkowe. Zapiski na odwrocie wskazują na oblatę dokumentu w aktach grodzkich lwowskich, a następnie na jego unieważnienie z powodu uzyskania go bez wiedzy magistratu wbrew dekretowi królewskiemu.

Rada miasta Lwowa zatwierdza statut cechu kotlarzy, ustalający obowiązki religijne i organizacyjne braci cechowych, zasady nauki uczniów i przyjmowania czeladników na mistrzów oraz reguły handlu i obróbki miedzi.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza ordynację i artykuły cechu kotlarzy Przedmieścia Halickiego we Lwowie. Dokument normuje m.in. kwestie mszy cechowych, relacji mistrzów z czeladnikami oraz kar za niestawiennictwo na zebraniach rzemieślników.

Nuncjusz apostolski Giovanni Battista Lancellotti, na mocy upoważnienia papieża Urbana VIII, zatwierdza prawa patronatu, fundację oraz zarząd rajców miasta Lwowa nad szpitalem Świętego Ducha. Potwierdzenie oparto na dawnych przywilejach królewskich, arcybiskupich oraz bullach papieskich.

Król Władysław IV zezwala mieszkańcom Przedmieścia Halickiego we Lwowie na usypanie wałów i wzniesienie szańców według projektu Jana Bletnera oraz określa zasady nadzoru i finansowania prac. Na cel ten przeznacza dobra kadukowe, zezwala na wolny war piwa i miodu oraz zobowiązuje szlachtę i duchownych posiadających posesje na przedmieściu do udziału w kosztach budowy.

Król Jan Kazimierz na sejmie koronacyjnym potwierdza konwentowi dominikanów przy kościele Bożego Ciała we Lwowie przywilej króla Władysława IV, transumujący wcześniejsze nadania Zygmunta I, Kazimierza Jagiellończyka, Władysława Jagiełły oraz księcia Władysława Opolczyka dotyczące dóbr ziemskich, placu klasztornego, jurysdykcji i ceł.

Stanisław Małachowski ubolewa nad rozłąką z adresatem oraz wspomina o skąpych wieściach z sejmiku halickiego, licząc na jego diariusz. Informuje także o oczekiwaniu na dokument ewikcji wieziony przez wojewodę bracławskiego.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski zatwierdza fundację sędziego ziemskiego halickiego Stanisława z Głowna Głowińskiego, erygując prałaturę kantora oraz kanonikat Głowińskiego przy katedrze metropolitalnej we Lwowie. Nowe beneficja zostają uposażone dobrami wsi Młyniszcze i Zabłotowce w ziemi żydaczowskiej wraz z określeniem obowiązków liturgicznych i prawa patronatu.

Król Jan Kazimierz w uznaniu wierności i ofiarności Lwowa podczas wojen zrównuje miasto oraz jego obywateli w prawach, wolnościach i przywilejach szlacheckich z Krakowem i Wilnem. Mieszczanie lwowscy otrzymują prawo udziału w elekcjach królewskich, obecności na sejmach oraz swobodnego nabywania i posiadania dóbr ziemskich.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski zatwierdza zapisy fundacyjne braci Marcina i Macieja Rzechowskich oraz uroczyście eryguje i uposaża prebendę przy kościele i szpitalu św. Barbary na przedmieściu Rohatyna. Dokument szczegółowo reguluje obowiązki liturgiczne prebendarza, zarząd funduszami ubogich oraz prawo patronatu przysługujące fundatorom, ich katolickim sukcesorom w dobrach Kutcze i magistratowi rohatyńskiemu.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski dokonuje erekcji, dotacji i prawnego zatwierdzenia prepozytury przy kaplicy Najświętszej Maryi Panny (Domagaliczowskiej) przy katedrze lwowskiej, scalając fundacje i legaty pieniężne na łączną kwotę 10 200 złotych polskich. Dokument określa obowiązki mszalne prepozyta i dwóch kapłanów, podział dochodów z czynszów oraz ustanawia naprzemienne prawo patronatu między arcybiskupem a magistratem lwowskim.

Administrator sede vacante archidiecezji lwowskiej Adam Piaskowski potwierdza i włącza do majątku kościelnego zapisy oraz legaty pieniężne poczynione przez różnych ofiarodawców na rzecz kaplicy Najświętszej Maryi Panny przy katedrze we Lwowie. Dokument szczegółowo określa także obowiązki odprawiania mszy świętych nałożone z tego tytułu na prepozyta i kapelanów kaplicy.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski potwierdza i aprobuje fundację Jana Sobieskiego zabezpieczoną na dobrach Błudów, erygując konwent oraz szpital bonifratrów przy kościele św. Wawrzyńca we Lwowie. Dokument inkorporuje kościół do uposażenia zakonników oraz reguluje kwestie immunitetu kościelnego i nienaruszalności praw miejscowej parafii.

Arcybiskup lwowski Wojciech Koryciński zatwierdza przeniesienie zniszczonego w wyniku najazdów konwentu augustianów z Przedmieścia Halickiego na Przedmieście Krakowskie we Lwowie. Na mocy dokumentu kościół św. Anny zostaje wraz z gruntami inkorporowany do zakonu z pozwoleniem na budowę klasztoru, przy zachowaniu praw miejscowej parafii.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki zatwierdza Bractwu Strzeleckiemu (Kurkowemu) we Lwowie pięć wcześniejszych przywilejów królewskich (m.in. Jana Kazimierza, Henryka Walezego i Zygmunta III). Dokumenty te gwarantują bractwu m.in. pobór opłaty zwanej „spaszne” od pędzonego bydła, dochód z Baszty Samostrzelniczej, grunt na przedmieściu halickim pod strzelnicę oraz zwolnienia podatkowe.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza na prośbę seniorów nacji ormiańskiej przywilej Jana Kazimierza z 1661 roku, który zrównał miasto Lwów oraz jego obywateli obrządków rzymskokatolickiego, ormiańskiego i greckiego w prawach i prerogatywach z Krakowem i Wilnem. Mieszczanie lwowscy uzyskują i zachowują uprawnienia szlacheckie, w tym prawo do udziału w elekcjach królewskich, nabywania dóbr ziemskich oraz reprezentacji sejmowej.

Arcybiskup lwowski Wojciech Koryciński zatwierdza i eryguje fundację prałatury kanclerza oraz kanonii giedzińskiej przy katedrze lwowskiej, ustanowioną przez sufragana Jerzego Giedzińskiego. Beneficjum zostało uposażone rocznym czynszem zabezpieczonym na dobrach Bolechów, Zawadka i innych posiadłościach fundatora.

Król Jan III Sobieski zatwierdza przywilej Zygmunta Augusta z 1572 roku (transumowany przez królów Jana Kazimierza i Michała Korybuta Wiśniowieckiego), który zrównał mieszczan i przedmieszczan lwowskich obrządku greckiego w prawach miejskich, cechowych oraz handlowych z mieszczanami wyznania rzymskokatolickiego. W dokumencie zagwarantowano im m.in. dostęp do urzędów miejskich, swobodę rzemiosła, handlu i nabywania nieruchomości we Lwowie.

Konstanty Mrozowicki, administrator sede vacante archidiecezji lwowskiej, zatwierdza donację wsi Wołosów i Cucyłów dokonaną przez Aleksandra i Kazimierza Kuropatwów na rzecz kapituły metropolitalnej. Na uposażeniu tych dóbr eryguje nowy kanonikat fundacji Kuropatwów herbu Jastrzębiec, określając obowiązki mszalne kanonika oraz prawo patronatu dla rodziny fundatorów.

Król August II potwierdza statut lwowskiej konfraterni piwowarów i szynkarzy, określający zasady produkcji, kontroli i sprzedaży piwa oraz gorzałki. Dokument zakazuje ponadto rzemieślnikom innych cechów oraz mieszkańcom przedmieść nieuprawnionego wyrobu trunków i prowadzenia browarów.

Rajcy miasta Lwowa zatwierdzają i wpisują do ksiąg miejskich dziesięć artykułów porządkowych cechu rzeźnickiego, regulujących m.in. zwoływanie sesji suchedniowych, wyzwalanie uczniów, dyscyplinę i zwyczaje czeladzi oraz fundacje mszalne. Dokument rezerwuje dla władz miejskich jurysdykcję apelacyjną oraz wyłączne prawo do dokonywania przyszłych zmian w ustawie cechowej.

Król August II potwierdza Bractwu Strzeleckiemu (Kurkowemu) we Lwowie dawne przywileje monarchów polskich, regulujące dochody bractwa, zwolnienia podatkowe Króla Kurkowego oraz organizację ćwiczeń strzeleckich. Nakazuje także zwrot zajętego przez artylerię koronną terenu strzelnicy (Celstatu) oraz ustanawia coroczny porządek ćwiczeń z rusznic, hakownic i dział.

Król August III zatwierdza Bractwu Strzeleckiemu miasta Lwowa dawne przywileje i immunitety, nadane i potwierdzone przez jego poprzedników: Zygmunta Augusta, Henryka Walezego, Zygmunta III, Jana Kazimierza, Michała Korybuta, Jana III Sobieskiego oraz Augusta II. Potwierdzenie obejmuje m.in. pobór opłaty zwanej szpaszne, udział w dochodach celnych, przywileje i zwolnienia podatkowe dla króla kurkowego, porządek ćwiczeń strzeleckich oraz zwrot zajętej strzelnicy (celstatu).

Halicki kupiec Simon Pajk informuje Artura Forbesa o zrujnowaniu go przez najazd tatarski i prosi o cierpliwość w sprawie zwrotu należności. Zapewnia, że mimo ciągłych grabieży ordy dołoży wszelkich starań, aby jak najszybciej spłacić swój dług.

Stanisław Potocki nadaje mieszkańcom Otynii prawo wyboru władz miejskich oraz szczegółowo normuje ich powinności pańszczyźniane, podatki, opłaty dzierżawne i dziesięciny. Dokument określa również zasady przydziału działek pod zabudowę wraz z okresem wolnizny dla nowych osadników.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza ogół dawnych praw, swobód i przywilejów nadanych miastu Kamionka Strumiłowa przez swoich poprzedników. Potwierdza również dawne rozgraniczenie miejskich gruntów z sąsiednimi wsiami Horpin i Monasterz na podstawie wpisu z Metryki Koronnej.

Dokument przedstawia historię utworzenia Zakładu Głuchoniemych we Lwowie, stan jego finansów oraz skład władz, a także upamiętnia rozpoczęcie budowy nowej siedziby instytutu na Łyczakowie w 1840 roku.

Aleksander Jan Potocki prosi hetmana Stanisława Jana Jabłonowskiego o wstawiennictwo u króla przeciwko odebraniu chorągwi swojemu bratu. Przypomina o znacznych nakładach finansowych i poświęceniu brata od czasów wyprawy wiedeńskiej, apelując o obronę jego szlacheckiego honoru.

Niewypełniony pergaminowy blankiet in blanco z adnotacją kancelaryjną oraz przywieszoną pieczęcią metropolity kijowskiego Michała Rahozy. Przygotowany dokument miał posłużyć do późniejszego spisania właściwego aktu.

Stanisław z Chodcza, starosta halicki, zastawia szlachetnemu Stefanowi Chwalibogowiczowi z Sydzłowic wieś Czajczyce oraz staw rybny na rzece Dłoni za sumę dwudziestu dwóch grzywien. Zastawnik ma dzierżyć te dobra ze wszystkimi pożytkami aż do całkowitej spłaty długu.

Fragment gramoty na korze brzozowej zawierający wyryty szkic popiersia postaci ludzkiej z profilu oraz pojedynczą literę „a”. Zabytek odkryto podczas badań archeologicznych w Zwinogrodzie.

Florian Rozwadowski informuje magistrat Lwowa o nakłonieniu doktora Kopińskiego do wstrzymania oficjalnych zawiadomień w sprawie komisji dotyczącej Malechowa. Radzi władzom miasta załatwienie sporu drogą prywatnego porozumienia, aby uniknąć strat dla miasta i w godny sposób odsunąć pierwszego komisarza.

Marszałek Koła Rycerskiego Jan Samuel Świderski interweniuje u władz Lwowa w sprawie ukarania sprawców zranienia czeladzi towarzysza starosty halickiego. Zwraca się również o zaspokojenie pretensji finansowych towarzysza Pachurskiego wobec burmistrza Kozłowskiego.

Adam Mikołaj Sieniawski informuje Jana Stanisława Jabłonowskiego o opóźnieniu swojego wyjazdu z powodu powrotu żony z nabożeństwa w Jarosławiu i zapowiada spotkanie we Lwowie. Donosi również o napięciach i sporach grożących zerwaniem zbliżającego się sejmiku, deklarując pomoc w ich załagodzeniu.

Paweł Skotnicki deklaruje radzie miasta Lwowa gotowość osobistego przybycia do miasta, o ile zajdzie taka potrzeba. Prosi o pilną informację przez wyprawionego posłańca, czy jego obecność jest konieczna, gdyż w przeciwnym razie zamierza udać się bezpośrednio na Podgórze.

Antoni Stamirowski, podstoli halicki, informuje o sfinalizowaniu zabiegów o rękę podkomorzanki lwowskiej i zaprasza adresata na uroczystość weselną wyznaczoną na 5 maja. Deklaruje przy tym wdzięczność i gotowość do odwzajemnienia się przysługą.

Antoni Stamirowski przeprasza Franciszka Głogowskiego, że nie może spełnić jego prośby o dostarczenie zbóż jarych na zasiew, tłumacząc się koniecznością ich dokupienia we Lwowie na własne potrzeby w starostwie mostowskim. Zapewnia przy tym o swojej życzliwości i gotowości do wyświadczenia przysług w przyszłości.

Referendarz Aleksander Trzebiński wstawia się u rajców lwowskich za podsędkową halicką, domagającą się zwrotu cennego szafirowego pierścienia. Prosi o polubowne i szybkie zakończenie sprawy sądowej, z poszanowaniem słuszności oraz stanu i płci powódki.