Katalog źródeł

Król Jan III Sobieski zatwierdza przywilej Zygmunta Augusta z 1572 roku (transumowany przez królów Jana Kazimierza i Michała Korybuta Wiśniowieckiego), który zrównał mieszczan i przedmieszczan lwowskich obrządku greckiego w prawach miejskich, cechowych oraz handlowych z mieszczanami wyznania rzymskokatolickiego. W dokumencie zagwarantowano im m.in. dostęp do urzędów miejskich, swobodę rzemiosła, handlu i nabywania nieruchomości we Lwowie.

Podczas sejmu koronacyjnego w Krakowie król Jan III Sobieski uroczyście potwierdza i odnawia wszelkie dawne oraz nowe prawa, przywileje, immunitety i swobody miasta Lwowa, jego magistratu i mieszkańców wszystkich obrządków. Dokument w szczególności potwierdza m.in. zrównanie Lwowa z Krakowem i Wilnem, prawo składu, prawo kaduka, jurysdykcję nad kościołami i szpitalami oraz wyjęcie mieszczan spod sądów komisarskich i zamkowych.

Król Jan III Sobieski potwierdza konsens starosty lwowskiego Jana Mniszka z 1668 roku, przyznający Bazylemu i Helenie Ferensowiczom prawo do gruntu Sopronczowskiego na Przedmieściu Krakowskim we Lwowie. Dokument zezwala małżonkom na wzniesienie budynku i browaru w zamian za uiszczanie corocznego czynszu do skarbu zamkowego.

Król Jan III Sobieski transumuje i zatwierdza wcześniejsze przywileje królów Jana Kazimierza i Władysława IV oraz wilkierz Rady Miasta Lwowa z 1621 roku regulujący ustrój wspólnego cechu piwowarów, słodowników i miodowarów lwowskich. Dokument wprowadza zarazem surowy zakaz niecechowego wyrobu piwa, słodu i miodu na przedmieściach oraz w jurysdykach otaczających Lwów pod rygorem konfiskaty i aresztu.

Król Jan III Sobieski zatwierdza i transumuje wcześniejsze przywileje królów polskich oraz właścicieli Jaworowa, braci Górków, regulujące ustrój, artykuły rzemieślnicze oraz organizację cechu kuśnierzy jaworowskich.

Król Jan III Sobieski zachowuje i umacnia prawa Iwana i Maksyma Szurminów, Iwana Paszenicowego oraz Iwana Borkowego do łanu wybranieckiego we wsi Hubicze w starostwie drohobyckim. Dokument zwalnia ich z uciążliwych powinności, nakładając zarazem obowiązek wystawiania i ekwipowania jednego żołnierza piechoty wybranieckiej.

Król Jan III Sobieski mianuje lwowskiego mieszczanina Alberta Mielczewskiego typografem królewskim, przyznając mu prawo do prowadzenia drukarni oraz swobodnej sprzedaży książek łacińskich i ruskich w całej Rzeczypospolitej. Dokument nadaje mu przywileje równe drukarzom krakowskim, wileńskim i gdańskim, zwalniając ponadto jego drukarnię z miejskich podatków, a dom z kwaterunku wojskowego.

Król Jan III Sobieski obejmuje kupców greckich protekcją królewską, chroniąc ich przed uciskiem i bezprawnymi roszczeniami tłumacza lwowskiego Wartana Szymonowicza, który posługiwał się podstępnie uzyskanym przywilejem. Monarcha nakazuje wstrzymanie wszelkich uciążliwości wobec kupców na jarmarkach do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przed sądem królewskim.

Król Jan III Sobieski potwierdza przywilej Władysława IV z 1638 roku, zabezpieczający uposażenie, granice posiadłości i wolności monasteru św. Mikołaja w Borze Domaszowskim. Dodatkowo monarcha przyznaje bazylianom prawo do corocznego, swobodnego wyboru ihumena na ruski Nowy Rok.

Król Jan III Sobieski zatwierdza przywilej Zygmunta III Wazy z 1612 roku, zawierający potwierdzenie statutu cechu chirurgów lwowskich z 1611 roku. Dokument reguluje kwestie przyjmowania i egzaminowania nowych mistrzów, praw wdów, obowiązków czeladników i uczniów oraz zakazu nieuprawnionej konkurencji ze strony partaczy.

Król Jan III Sobieski zatwierdza ordynację magistratu lwowskiego z 1687 roku dla miejscowego cechu chirurgów. Dokument określa zasady przyjmowania mistrzów, ustala ich stałą liczbę na szesnastu oraz zakazuje żydowskim chirurgom leczenia chrześcijan.

Król August II podczas sejmu koronacyjnego potwierdza i uroczyście odnawia wszelkie dawne oraz nowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości miasta Lwowa, nadane przez jego poprzedników. Zobowiązuje się również do obrony mieszczan i dóbr miejskich przed uciskiem urzędników oraz do nienaruszalności jurysdykcji miejskiej.

Król August II potwierdza przywilej oraz artykuły cechowe nadane cechowi szewskiemu w Sokalu przez króla Jana Kazimierza w 1662 roku.

Samuel z Obodna Obodziński zwraca się do lwowskiego rajcy Macieja Hajdera z prośbą o pomoc w sprawach związanych ze złożeniem rekognicji przez Teodora Mirowickiego przed sądem we Lwowie. Powołując się na znaczną odległość dzielącą Białą Cerkiew od Lwowa, zabiega o dotrzymanie przewidzianych terminów prawnych i łaskawe załatwienie sprawy.

Król August II potwierdza statut lwowskiej konfraterni piwowarów i szynkarzy, określający zasady produkcji, kontroli i sprzedaży piwa oraz gorzałki. Dokument zakazuje ponadto rzemieślnikom innych cechów oraz mieszkańcom przedmieść nieuprawnionego wyrobu trunków i prowadzenia browarów.

Król August II potwierdza darowizny i zapisy nieruchomości m.in. popadii Tatiany oraz Maryny Sławkowskiej na rzecz bractwa przy cerkwi św. Paraskewy na lwowskim Podzamczu. W dokumencie przywołano wcześniejsze akty fundacyjne i transakcje z lat 1641 oraz 1645.

Podskarbi wielki koronny Karol Siedlnicki zwraca się do władz Lwowa z prośbą o wydanie komisarzowi Dziołowskiemu grupy Żydów uwięzionych na miejskim ratuszu pod zarzutem bicia fałszywych tynfów w Olesku. Aresztanci mają zostać przekazani pod eskortę i przewiezieni na wyznaczone miejsce odosobnienia.

Król August II zatwierdza statut cechu krawców w Przemyślu, uchwalony w trzydziestu jeden artykułach i potwierdzony uprzednio przez władze miejskie. Regulacja określa zasady funkcjonowania bractwa, prawa i obowiązki mistrzów oraz uczniów obu wyznań – rzymskokatolickiego i greckiego – a także chroni cech przed obcą konkurencją.

Król August II Mocny zatwierdza statuty, prawa i dawne przywileje nadane cechowi krawców lwowskich przez magistrat Lwowa oraz kolejnych monarchów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego. Zobowiązuje ponadto władze grodzkie i miejskie Lwowa do ich ścisłego przestrzegania i ochrony.

Król August II potwierdza i ratyfikuje na prośbę starszyzny i cechu piekarzy miasta Lwowa przywileje oraz artykuły cechowe nadane przez poprzednich królów polskich (m.in. Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana III Sobieskiego, Jana Kazimierza, Władysława IV, Zygmunta III, Stefana Batorego, Zygmunta Augusta, Zygmunta I i Kazimierza Jagiellończyka) wraz z uchwałami rady miejskiej Lwowa, regulującymi m.in. zasady wypieku, skupu zboża i wyłączności sprzedaży chleba.

Król August II potwierdza przywilej króla Jana III Sobieskiego z 1690 roku, transumujący dyplom Władysława IV z nadaniem gruntów, wolności i praw dla monasteru bazyliańskiego w Borze Domaszewskim. Zapewnia zakonnikom posiadanie majątku oraz prawo corocznego wyboru ihumena i wolnego handlu podczas świąt.

Król August II potwierdza Bractwu Strzeleckiemu (Kurkowemu) we Lwowie dawne przywileje monarchów polskich, regulujące dochody bractwa, zwolnienia podatkowe Króla Kurkowego oraz organizację ćwiczeń strzeleckich. Nakazuje także zwrot zajętego przez artylerię koronną terenu strzelnicy (Celstatu) oraz ustanawia coroczny porządek ćwiczeń z rusznic, hakownic i dział.

Król August III zatwierdza i ponawia ogół praw, immunitetów, przywilejów oraz zwyczajów nadanych społeczności ormiańskiej we Lwowie przez dawnych królów polskich. Dokument zawiera transsumpt łańcuchowy potwierdzeń wystawionych kolejno przez Jana III Sobieskiego, Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana Kazimierza i Władysława IV.

Król August III zatwierdza Bractwu Strzeleckiemu miasta Lwowa dawne przywileje i immunitety, nadane i potwierdzone przez jego poprzedników: Zygmunta Augusta, Henryka Walezego, Zygmunta III, Jana Kazimierza, Michała Korybuta, Jana III Sobieskiego oraz Augusta II. Potwierdzenie obejmuje m.in. pobór opłaty zwanej szpaszne, udział w dochodach celnych, przywileje i zwolnienia podatkowe dla króla kurkowego, porządek ćwiczeń strzeleckich oraz zwrot zajętej strzelnicy (celstatu).

Król August III zatwierdza statut konfraterni introligatorskiej we Lwowie, uchwalony przez radę miejską w 1740 roku, który reguluje organizację cechu, obowiązki mistrzów i czeladników oraz chroni rzemiosło przed konkurencją partaczy.

Stanisław Potocki nadaje mieszkańcom Otynii prawo wyboru władz miejskich oraz szczegółowo normuje ich powinności pańszczyźniane, podatki, opłaty dzierżawne i dziesięciny. Dokument określa również zasady przydziału działek pod zabudowę wraz z okresem wolnizny dla nowych osadników.

Król August III potwierdza i odnawia ogół praw miejskich, swobód handlowych, immunitetów oraz przywilejów miasta Kamionka Strumiłowa, transumując i aprobując wcześniejsze nadania królów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego.

Król August III potwierdza statut cechu majstrów wyrobu paciorków w Krakowie. Dokument zawiera również transumpt dziesięciu artykułów skierowanych przeciwko działalności partaczy.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza ogół dawnych praw, swobód i przywilejów nadanych miastu Kamionka Strumiłowa przez swoich poprzedników. Potwierdza również dawne rozgraniczenie miejskich gruntów z sąsiednimi wsiami Horpin i Monasterz na podstawie wpisu z Metryki Koronnej.

Dokument króla Stanisława Augusta Poniatowskiego zatwierdza odłączenie zegarmistrzów lwowskich od cechu ślusarzy oraz nadaje im status odrębnego cechu. Transumowany statut miejski reguluje w siedemnastu artykułach kwestie terminowania uczniów, wędrówki czeladników, wykonywania majstersztyków, opłat brackich oraz zwalczania partaczy.

Król Stanisław August Poniatowski potwierdza przywilej Zygmunta III Wazy z 1602 roku, aprobujący statut nadany lwowskiemu cechowi mularzy i kamieniarzy przez radę miejską w 1582 roku wraz z artykułami regulującymi organizację czeladników i przyjmowanie rzemieślników.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza prawa, przywileje i ordynacje cechu piekarzy miasta Lwowa na prośbę starszych cechowych. Dokument transumuje wcześniejszy przywilej konfirmacyjny Jana III Sobieskiego z 1690 roku wraz z zawartymi w nim aktami dawniejszych królów i dekretami miejskimi.

Marszałek szlachty i deputaci powiatowi guberni wołyńskiej potwierdzają szlachectwo Józefa, Bartłomieja i Michała Zbrożków oraz synów Józefa herbu Rola. Dokument poświadcza wpisanie rodziny do szóstej części księgi genealogicznej szlachty wołyńskiej na mocy przywileju cesarzowej Katarzyny II z 1785 roku.

Generał ziem podolskich Mikołaj Potocki apeluje do burmistrza Lwowa o łaskawe potraktowanie swojego sługi zamkowego Semiana w toczącej się przed lwowskim sądem miejskim sprawie. Prosi o rzetelne zbadanie okoliczności w zgodzie z prawem oraz o nienakładanie na sługę kary pieniężnej.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki zatwierdza dwa dokumenty króla Jana Kazimierza chroniące cech krawców we Lwowie przed nieuprawnioną konkurencją. Potwierdza zakaz szycia i handlu odzieżą oraz czapkami sukiennymi przez Żydów, Ormian, kuśnierzy i osoby spoza cechu.

Król August II potwierdza prawa i statuty cechu siodlarzy miasta Lwowa, transumując dyplom króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego z 1671 roku. Jednocześnie monarcha rozszerza uprawnienia cechowe, przyznając lwowskim rzemieślnikom wyłączne prawo do obijania kolasek oraz karet.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza i transumuje ordynację konfraterni kupieckiej miasta Lwowa uchwaloną przez lwowski urząd radziecki, obejmującą 37 artykułów regulujących zasady przynależności, handel, organizację władz brackich oraz ochronę praw lwowskich kupców.

Hetman polny koronny Feliks Kazimierz Potocki zaprasza wojewodę wołyńskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego z małżonką na uroczystości weselne swojej krewnej Eufrozyny Humieckiej z chorążycem horodelskim Radeckim. Ślub i wesele zaplanowano na niedzielę zapustną na zamku w Sokalu.

Wielki książę Świdrygiełło odpowiada na listy wielkiego mistrza i dostojników krzyżackich, omawiając skoordynowane uderzenia wojsk zakonnych, podolskich i tatarskich na ziemie polskie oraz litewskie. Zapewnia Pawła von Rusdorfa o wierności sojuszowi i deklaruje wzajemną pomoc militarną w walce ze wspólnym nieprzyjacielem.

Andrzej Trzebicki wyjaśnia Bieganowskiemu okoliczności rozdania wakatów senatorskich i zapewnia go o królewskiej obietnicy przyszłej kasztelanii. Nakłania go również do wywarcia presji na władze Lwowa, aby pilnie przekazały zaliczkę z arendy miejskiej na żołd piechoty broniącej Kamieńca Podolskiego.

Michał Fredro interweniuje w imieniu koła rycerskiego u lwowskich rajców przeciwko nadmiernemu obciążaniu podatkami oraz uciążliwemu kwaterunkowi posłów u ubogich przedmieszczan halickich. Ostrzega władze miejskie przed zdzierstwem poborców i zapowiada podniesienie tej sprawy na najbliższym sejmiku.

Marcin Chomentowski wstawia się u wojewody ruskiego Jana Jabłonowskiego za swoją siostrą, podkomorzyną podolską, której starostwo baryckie zostało zrujnowane przez przemarsze i postoje chorągwi wojskowych. Apeluje o objęcie jej protekcją oraz o przychylne wysłuchanie wysłanego do Jabłonowskiego posłańca.

Adam Kazimierz Czartoryski dziękuje władzom Lwowa za nadesłane wyrazy przychylności i życzliwe oświadczenia. Zapewnia jednocześnie o swojej stałej gotowości do sprzyjania miastu i jego magistratowi.

Adam Czartoryski dziękuje prezydentowi i radzie miasta Lwowa za nadesłane powinszowania z okazji świąt Bożego Narodzenia. W odpowiedzi składa rajcom wzajemne życzenia wszelkiej pomyślności w Nowym Roku.

Kazimierz Czeczewicz zdaje relację rajcom lwowskim ze swoich zabiegów u kanclerza koronnego i innych dostojników w sprawach miejskich oraz w sporze z panem Chmieleckim. Informuje o konieczności pozostawienia syndyka w Warszawie i ponosi pilną prośbę o nadesłanie dodatkowych pieniędzy oraz dokumentów procesowych.

J. W. Szpiłowski donosi wojewodzie ruskiemu Janowi Jabłonowskiemu o wkroczeniu szwedzkiego garnizonu do Warszawy, nastrojach szlachty i wojska oraz obawach przed zawarciem hańbiącego traktatu pokojowego. Informuje również o śmierci Rafała Leszczyńskiego i ostatnich nominacjach na urzędy państwowe.

Biskup Józef Szumlański upomina radnych lwowskich za pozwanie Bractwa Uspieńskiego przed sąd miejski w sprawie o charakterze duchownym. Żąda odesłania sprawy do sądu biskupiego, podkreślając wyłączną jurysdykcję ordynariusza nad bractwem.

Mikołaj Jabłonowski donosi wojewodzie ruskiemu o braku pewnych informacji na temat ruchów wojsk tatarskich oraz o podejrzanych i prawdopodobnie fałszywych pogłoskach przywiezionych przez posłańca. Informuje także o odesłaniu korespondencji od wojewody podolskiego i starosty żydaczowskiego oraz o przekazaniu wakującej chorągwi hrabiemu Tarnowskiemu.

Mikołaj Jabłonowski przesyła wojewodzie ruskiemu Janowi Jabłonowskiemu bieżące wiadomości pocztowe oraz relację dworzanina Fopczeskiego, który powrócił z Drezna od króla i królowej. Informuje o śmierci kasztelana olsztyńskiego oraz o rozczarowaniu posłańca brakiem wynagrodzenia za odprowadzenie Tatara.

Mikołaj Jabłonowski informuje Jana Jabłonowskiego o zbliżeniu się ordy pod Kamieniec oraz wzywa go do pilnego przybycia w związku z zagrożeniem i powrotem posła z traktatów. Wspomina także o przesłuchaniu malarzy wykonujących kopie obrazów oraz przesyła załączoną korespondencję.