Katalog źródeł

Król Zygmunt I ustala zasady corocznego zdawania przez urzędujących rajców lwowskich rachunku z dochodów miejskich przed dawnymi rajcami, czterema ławnikami i sześcioma przedstawicielami pospólstwa. Nakazuje jednocześnie wszystkim uczestnikom rewizji zachowanie uzyskanych informacji w ścisłej tajemnicy pod przysięgą wierności królowi.

Stanisław z Chodcza poświadcza wyciąg z lwowskich ksiąg grodzkich, w którym Małgorzata Tłusta Mieszczynowa wraz z synem Erazmem kwitują kanoników katedry lwowskiej z zapłaty za młyn przed bramą halicką. Dokument zwalnia kapitułę z dalszych roszczeń finansowych i majątkowych do tej nieruchomości.

Król Zygmunt I Stary gwarantuje prełatom i kanonikom kapituły metropolitalnej we Lwowie nienaruszalne posiadanie trzeciej części młyna królewskiego na Przedmieściu Halickim przez okres 15 lat. Władca zobowiązuje się, że ani on, ani jego następcy, ani nikt inny nie dokona w tym czasie wykupu owego młyna.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spór między mieszczanami lwowskimi a starostą lwowskim Stanisławem z Chodcza dotyczący poboru opłat celnych i targowych od ryb solonych. Ustanawia procedurę składania przysięgi przez kupców oraz potwierdza prawo mieszczan lwowskich do bezcłowego zakupu ryb w Busku.

Król Zygmunt I kasuje swój wcześniejszy przywilej handlowy wydany Żydom z przedmieść Lwowa i potwierdza wyłączne prawo mieszczan lwowskich do handlu w mieście, zabraniając go mieszkańcom przedmieść. Dla umożliwienia likwidacji towarów i spłaty długów monarcha wyznacza Żydom przedmiejskim dwuletni okres przejściowy z ograniczonym prawem handlu.

Król Zygmunt I Stary zabrania kupcom podróżującym między Turcją i Wołoszczyzną a Litwą i Moskwą omijania lwowskiego prawa składu oraz ceł poprzez przejazd przez Kamieniec i drogi poboczne. Nakazuje starostom oraz władzom miejskim Rusi i Podola bezwzględne aresztowanie naruszających zakaz kupców i udzielanie pomocy wysłannikom miasta Lwowa.

Oficjał generalny lwowski Jan Drohobycz dokonuje transumptu ugody z 1499 roku zawartej między kustoszem lwowskich franciszkanów Walentym a plebanem Janem z Czyszek na wniosek ówczesnego plebana Bernarda Kolaczka. Porozumienie to regulowało kwestie zaległych dziesięcin snopowych, partycypacji w kosztach naprawy grobli oraz podziału dochodów z odłowu ryb w stawie w Czyszkach.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza uchwałę władz miejskich Lwowa podjętą po niedawnym pożarze, zakazującą wznoszenia w mieście domów z podcieniami i nakazuje wszystkim właścicielom posesji stosowanie się do nowych zasad budowlanych.

Król Zygmunt I Stary ustanawia w odbudowującym się po pożarze Lwowie wolny sobotni targ mięsny, zwany sochaczkami, na okres dwudziestu lat. Na ten czas zezwala wszystkim mieszkańcom i przybyszom na swobodną sprzedaż i rozbiór mięsa, zawieszając monopol miejscowego cechu rzeźników, który również objęto zwolnieniem podatkowym.

Król Zygmunt I Stary zwalnia wszystkich chrześcijańskich mieszkańców Lwowa na dwadzieścia lat od czynszów, szosu i innych opłat z powodu zniszczeń wywołanych pożarem miasta. Ponadto zwalnia mieszczan z czopowego na okres siedmiu lat, nakazując przeznaczenie tych wpływów przez kolejne sześć lat na odbudowę miejskich murów i obwarowań.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek zatwierdza darowiznę murowanego domku przy cmentarzu katedralnym, dokonaną przez ołtarzystę Macieja Krogulicza ze Strzyżowa na rzecz burmistrza i rajców lwowskich jako opiekunów ołtarza św. Marii fundacji Stanisława Małdrzyka. W zamian każdorazowy ołtarzysta został zobowiązany do wieczystego odprawiania mszy za duszę darczyńcy, jego rodziców oraz przyjaciół.

Burmistrz i rajcy miasta Lwowa rozstrzygają spór graniczno-majątkowy, przysądzając sporne łąki na osuszonych stawach w Zamarstynowie Marcinowi Schöngregierowi i sukcesorom Bernarda Tyczki. Wieśniakom z Zamarstynowa nakazano wieczne milczenie wobec braku dokumentów potwierdzających ich prawa do tych gruntów.

Przed sądem ziemskim lwowskim Jadwiga z Oleska, żona wojewody podolskiego Marcina Kamienieckiego, zapisała arcybiskupowi lwowskiemu Bernardowi Wilczkowi roczny czynsz wyderkafowy w wysokości 10 grzywien od sumy 400 florenów. Dochód ten, zabezpieczony na cle i stawach w Załoźcach oraz Olesku, został przeznaczony na utrzymanie lampy przed ołtarzem św. Jerzego w katedrze lwowskiej.

Rajcy lwowscy nadają klerykowi Stanisławowi Wilczkowi ekspektatywę i prezentację na najbliższy wakujący ołtarz miejskiej kolacji w katedrze lwowskiej. Proszą arcybiskupa lwowskiego o jego kanoniczną instytucję na to beneficjum oraz udzielenie mu święceń kapłańskich.

Arcybiskup lwowski Bernardyn Wilczek zaświadcza o udzieleniu Stanisławowi, synowi lwowskiego rajcy Stanisława Wilczka, kolejnych stopni święceń kapłańskich. Dokument poświadcza otrzymanie przez niego akolitatu, subdiakonatu, diakonatu oraz wyświęcenie na prezbitera w Wielką Sobotę 1529 roku.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek potwierdza i transumuje dokument sądu ziemskiego lwowskiego dotyczący sprzedaży przez wojewodę podolskiego Marcina Kamienieckiego i jego żonę Jadwigę rocznego czynszu z ceł i rybołówstwa w Załoźcach i Olesku. Arcybiskup przeznacza i funduje ten dochód na utrzymanie wiecznej lampy przed Najświętszym Sakramentem w katedrze lwowskiej, msze św. oraz uposażenie służby kościelnej.

Sędzia i podsędek ziemi krakowskiej poświadczają dekret króla Zygmunta I rozstrzygający spór celników z kupcami o drogi pędzenia bydła i przewozu towarów z Rusi, Podola, Wołynia i Mołdawii. Zgodnie z wyrokiem woły i towary z Rusi, Podola i Mołdawii należy kierować przez Lwów, Gródek i Przemyśl do Sandomierza, natomiast z Wołynia przez Lublin i Radom, pod groźbą konfiskaty.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz miasta Lwowa przenosi doroczny jarmark ze święta Świętej Trójcy na święto św. Małgorzaty, zwalniając przybywających kupców od opłat celnych. Jednocześnie potwierdza odbywanie jarmarku na święto św. Agnieszki z zachowaniem dotychczasowego obowiązku uiszczania cła.

Oficjał generalny lwowski Stanisław Męda, z prezentacji rady miejskiej Lwowa, nadaje Stanisławowi Wilczkowi ołtarz w kaplicy Strumiłłowej w katedrze lwowskiej, wakujący po śmierci Jana Drohobycza. Wystawca nakazuje wikariuszom wieczystym wprowadzenie nowego altarysty w posiadanie beneficjum i przynależnych mu dochodów.

Król Zygmunt I zatwierdza dekret burmistrza i rajców lwowskich z 1528 roku, przysądzający sporne łąki powstałe na osuszonych stawach w Zamarstynowie Marcinowi Schöngregerowi, opiekunowi wdowy i dzieci zmarłego Bernarda Tyczki. Mieszkańcom wsi Zamarstynów nakazano wieczne milczenie w tej sprawie.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza na prośbę kapituły katedralnej lwowskiej dokument komisarzy królewskich z 1463 roku rozgraniczający wieś kapitulną Wierzbiąż oraz królewskie wsie Rożana i Rzeczyczów. Potwierdzenie przyznaje kapitule sporne grunty, lasy, zarośla i dochody wedle usypanych kopców granicznych.

Król Zygmunt I potwierdza kapitułom katedry lwowskiej dokument komisarzy króla Kazimierza Jagiellończyka z 1474 roku. Akt ten ustalał szczegółowy przebieg granic i usypanie kopców granicznych między kapitulną wsią Wierbiż a królewskimi wsiami Drohowyże i Uście.

Król Zygmunt I Stary łączy dawniejsze zapisy dłużne na królewskiej wsi Honiatycze w jedną sumę 220 grzywien i oprawia ją kapitule metropolitalnej we Lwowie. Kapituła ma trzymać i użytkować wieś w zastawie aż do momentu całkowitej spłaty długu przez monarchę lub jego następców.

Król Zygmunt I przenosi należącą do kapituły metropolitalnej we Lwowie wieś Żydatycze z prawa ziemskiego na prawo kościelne. Równocześnie uwalnia tę posiadłość od obowiązku wypraw wojennych, poborów podatkowych oraz wszelkich innych ciężarów prawa świeckiego.

Król Zygmunt I zatwierdza zakup placu we Lwowie dokonany przez lwowską kapitułę metropolitalną od księdza Antoniego Kłopota. Monarcha nadaje nabytej nieruchomości immunitet kościelny i zwalnia ją z wszelkich podatków oraz ciężarów świeckich.

Król Zygmunt I potwierdza przywilej króla Kazimierza IV Jagiellończyka z 1456 roku zabezpieczający kwartalne wypłaty dla arcybiskupa i kapituły lwowskiej z ceł lwowskich i gródeckich oraz z żup drohobyckich. Nakazuje poborcom ceł i żupnikom terminowe uiszczanie tych sum pod rygorem kar i przymusu ze strony starosty lwowskiego.

Król Zygmunt I zezwala podsędkowi lwowskiemu Janowi Dzieduszyckiemu i jego sukcesorom na pobieranie określonych opłat mostowych na siedemnastu przeprawach w dobrach Dzieduszyce i Młynice. W zamian za przywilej poboru myta właściciele zostają zobowiązani do stałego utrzymywania i naprawy dróg oraz mostów.

Król Zygmunt I Stary kasuje dawny zapis króla Władysława na sto grzywien i nadaje Dobrogostowi Pełce czterdzieści grzywien, które ma mu wypłacić tenutariusz królewskiej wsi Kozłów, Maciej wojski żydaczowski. Wypłacona suma czterdziestu grzywien zostaje równocześnie dopisana do sum zastawnych zabezpieczonych Maciejowi na tejże wsi.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek mianuje bakałarza sztuk Macieja ze Śremu proboszczem kościoła parafialnego w Jaworowie, wakującego po śmierci plebana Tomasza. Nakazuje rektorowi z Bruchnala oraz innym duchownym uroczyste wprowadzenie nowego duszpasterza w faktyczne posiadanie beneficjum i oddanie mu wszystkich przynależnych dochodów.

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom i mieszczanom Lwowa prawo pobierania nowego cła mostowego w wysokości dwóch denarów od każdego wołu pędzonego na sprzedaż, wyłączając z tej opłaty mieszczan lwowskich. Uzyskane dochody mają służyć stałemu utrzymaniu i naprawie mostów wokół miasta w celu zapewnienia bezpiecznego przejazdu kupców i podróżnych.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza na prośbę mieszczan lwowskich wyrok króla Aleksandra Jagiellończyka z 1506 roku. Potwierdza on zwolnienie lwowian z opłat cła lubelskiego i zakazuje celnikom lubelskim jego pobierania.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór pomiędzy dzierżawcą ceł Andrzejem z Tęczyna a mieszczanami lwowskimi, zezwalając kupcom lwowskim na podróże przez Kraków i Sandomierz do Lublina i dalej z pominięciem komór w Bełzie, Chełmie i Hrubieszowie, nakazując jednak powrót tą drogą przy rezygnacji z dalszej trasy. Jednocześnie zawiesza zwolnienie celne Lwowa w tych trzech komorach wyłącznie na czas trwania zastawu dóbr Tęczyńskim, zatwierdzając ogólny przywilej celny króla Aleksandra.

Król Zygmunt I Stary zezwala na wcielenie opuszczonego kościoła parafialnego w Semenówce wraz ze wszystkimi dochodami i przynależnościami do kościoła w Szczerzcu w celu poprawy uposażenia tamtejszego plebana. Monarcha zastrzega jednocześnie zachowanie opieki duszpasterskiej i należnych posług religijnych w Semenówce zgodnie z zarządzeniem miejscowego ordynariusza.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza oprawę posagu i wiana w wysokości 200 florenów, dokonaną przez zmarłego Hioba Sokolnickiego na rzecz jego żony Anny z Czernina na połowie dóbr własnych oraz królewskich. Dokument gwarantuje wdowie i jej potomstwu spokojne posiadanie wspomnianych dóbr królewskich aż do całkowitej spłaty zabezpieczonych sum.

Król Zygmunt I Stary ustanawia na nowo cech krawców we Lwowie, zakazując uprawiania tego rzemiosła w mieście i na przedmieściach rzemieślnikom spoza bractwa. Spod obowiązku cechowego wyjęto jedynie dwóch krawców zamkowych wyznaczanych przez starostę lwowskiego.

Król Zygmunt I orzeka, że dobrowolne uiszczanie cła kołomyjskiego przez mieszczan lwowskich na rzecz wojewody Ottona z Chodcza ma charakter tymczasowy i nie narusza ich wcześniejszego zwolnienia z tej opłaty. Po śmierci Ottona lub ustąpieniu przez niego z dzierżawy Kołomyi żaden kolejny tenutariusz nie ma prawa domagać się od lwowian wspomnianego cła.

Król Zygmunt I Stary zezwala kapitule metropolitalnej we Lwowie na ustanowienie prawowitego prokuratora do reprezentowania jej oraz jej poddanych przed wszystkimi sądami świeckimi Królestwa Polskiego. Monarcha zapewnia o wieczystej ważności wszelkich czynności prawnych podjętych przez tego pełnomocnika.

Komisarze królewscy rozstrzygają spór majątkowy między wdową i córkami zmarłego rajcy Jana Kosnara a podkomorzym lwowskim Mikołajem Odnowskim. Sprawa dotyczy spłaty 350 florenów długu zastawnego i zwrotu kamienicy położonej w lwowskim rynku.

Kanonik Stanisław ze Lwowa, działając z upoważnienia hrabiego pałacu laterańskiego Pawła de Blanca, mianuje kleryka Jana syna Jerzego ze Lwowa notariuszem publicznym i sędzią zwyczajnym. Po odebraniu przysięgi wierności dokument nadaje nominatowi pełne uprawnienia do sporządzania autentycznych aktów prawnych.

Zofia, wdowa po Stanisławie Hynku podkomorzym łęczyckim, darowuje swojemu bratu wujecznemu Mikołajowi Gołąbkowi, podsędkowi lwowskiemu, cały swój dziedziczny dział we wsi Zimna Woda, z wyłączeniem części należnej jej synom. Dokument poświadcza nadanie intromisji oraz zobowiązanie darczyni do prawnej obrony obdarowanego przed wszelkimi roszczeniami.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek zezwala na wzniesienie nowej ambony w nawie katedry dla polskiego kaznodziei na czas wakatu kaznodziei niemieckiego, z powodu tłumnego napływu wiernych po pożarze świątyni. Dokument zastrzega powrót do pierwotnego porządku wygłaszania kazań w chórze i kaplicy z chwilą powołania kaznodziei niemieckiego przez radę miejską.

Król Zygmunt I zezwala rajcom lwowskim na tymczasową obsadę mansjonarii i kaznodziejstwa przy kościele św. Katarzyny na Zamku Niskim przez kapłana nieniemieckiego z powodu braku ortodoksyjnych kaznodziejów niemieckich wywołanego szerzeniem się reformacji. W następstwie tej zgody monarcha prezentuje arcybiskupowi lwowskiemu bakałarza Alberta z Pilzna celem objęcia beneficjum.

Król Zygmunt I Stary potwierdza list komisarzy królewskich z 1533 roku ustalający szczegółowe rozgraniczenie wsi Wierbiąż, należącej do kapituły lwowskiej, od dóbr królewskich Demnia, Drohowyże i Uście, dzierżawionych przez Pawła Tarłę. Dokument opisuje przebieg granicy wyznaczonej 32 kopcami i znakami na drzewach oraz przysądza kapitule prawa do wód rzek Zubrzy, Szczerzca i Dniestru.

Król Zygmunt I Stary nakazuje władzom miejskim Lwowa, aby akta spraw apelacyjnych nie były wydawane stronom, lecz doręczane do sądu królewskiego wyłącznie przez specjalnego posłańca sądowego. Koszt ekspedycji akt ma pokrywać strona apelująca, zgodnie z dawnym zwyczajem prawa magdeburskiego.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór kompetencyjny między radą miejską Lwowa a starostą Stanisławem Odrowążem, potwierdzając jurysdykcję prawa magdeburskiego nad wszystkimi przybyszami i kupcami przebywającymi w mieście, na przedmieściach oraz pod Zamkiem Wyższym. Kompetencje sądownicze starosty ograniczono wyłącznie do spraw o zabójstwa i najścia na domostwa popełnione w obrębie jurysdykcji zamkowej.

Król Zygmunt I Stary nakazuje urzędnikom koronnym i miejskim udzielanie pomocy mieszczanom lwowskim w zatrzymywaniu kupców omijających lwowski skład towarów. Zabrania nielegalnego transportu wołów, wosku i innych towarów z Rusi i Podola z pominięciem Lwowa i należnych ceł pod groźbą kar majątkowych.

Król Zygmunt I odracza ostateczne rozstrzygnięcie sporu między miastami Lwowem i Lublinem o przejazd kupców ze Wschodu. Do czasu dokładnego zbadania przywilejów obu stron monarcha nakazuje zachować lwowskie prawo składu i zatrzymywać kupców tureckich, tatarskich oraz wołoskich.

Sędzia ziemski Mikołaj Taszycki i podsędek Jan Słabosz zaświadczają, że Jan Jazwiecki odstąpił i zapisał wszystkie swoje dziedziczne dobra w Jazwiecy Fryderykowi Kalińskiemu z Dziętnej. Nowy właściciel uzyskał pełne prawo objęcia majątku i swobodnego dysponowania nim.

Król Zygmunt I odracza na sześć lat rozstrzygnięcie sporu między Krakowem a Lwowem o prawa składu i zatwierdza tymczasową ugodę regulującą zasady handlu kupców obu miast. Dokument nakazuje lwowianom przejeżdżać przez Kraków i ogranicza wywóz wołów, a krakowianom zabrania omijania Lwowa oraz skupowania bydła dalej niż do Glinian.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spory między starostą lwowskim Mikołajem Odnowskim a radą miasta Lwowa, regulując kwestie opłat targowych, myta i mostowego, wypasu pędzonego bydła, liczby rzemieślników podzamkowych oraz przemiału w młynach i wyrębu lasów. Dekret potwierdza dawne przywileje mieszczan lwowskich i zakazuje nakładania na nich bezprawnych ciężarów przez urząd grodzki.