Katalog źródeł

Rajcy miasta Lwowa wpisują do swoich akt miejskich dokument prepozyta szpitala bełskiego ks. Marcina Strykowskiego ustanawiający prebendę przy kościele szpitalnym w Bełzie, uposażoną m.in. na lwowskich kamienicach i dobrach pod Bełzem. Fundator przekazuje prawo patronatu nad tą prebendą po swojej śmierci magistratowi lwowskiemu.

Papież Urban VIII zleca oficjałom krakowskiemu, kamienieckiemu i laodycejskiemu rozpatrzenie apelacji promotora fiskalnego kurii lwowskiej od wyroku nuncjusza apostolskiego w sporze z rajcami i pospólstwem Lwowa. Sędziowie delegowani otrzymują pełnomocnictwo do zbadania sprawy, wydania ostatecznego wyroku i stosowania sankcji kanonicznych.

Ksieni lwowskich benedyktynek Magdalena Kuropatnicka skarży się kanclerzowi Janowi Małachowskiemu na magistrat lwowski, który gwałci przywileje jurysdykcji klasztornej, bezprawnie pozywa, najeżdża i więzi podległych jej rzemieślników. Prosi kanclerza o pisemną interwencję u władz miejskich, aby powstrzymać dalsze krzywdy i naruszenia do czasu rozstrzygnięcia sporu przez powołaną komisję.

Aleksander Łaszcz w imieniu braci szlacheckiej województwa bełskiego prosi hetmana Stanisława Jana Jabłonowskiego o łaskawość i poparcie dla Franciszka Iłowieckiego. Zapewnia przy tym o swoim oddaniu i gotowości do wypełniania hetmańskich rozkazów.

Salomon Lewkowicz zwraca się do kupca Artura Forbesa z prośbą o pilne przekazanie przez posłańca funta złota na potrzeby dworu królewskiego. Autor listu gwarantuje terminową zapłatę należności.

Rada miasta Lwowa, pod przewodnictwem burmistrza Erazma Syxta, zatwierdza i odnawia zbiór czternastu artykułów porządkowych dla cechu szewców lwowskich, opierając się na dawnych przywilejach królewskich i prawie krakowskim. Statut reguluje m.in. wymogi mistrzowskie, zakaz partactwa, relacje z garbarzami i kordybanikami, kwestie jatek oraz obowiązki religijno-cechowe braci cechowych.

Kardynał Jan Aleksander Lipski odpowiada władzom Lwowa na prośbę o interwencję przeciwko dekretowi królewskiemu nakazującemu dopuszczenie mieszczan obrządku wschodniego do urzędów miejskich, deklarując wstawiennictwo u podkanclerzego koronnego.

Król Władysław IV Waza potwierdza i aprobuje dokument erekcji oraz nadania prawa patronatu nad szpitalem św. Łazarza na lwowskim przedmieściu, wystawiony przez prowizorów i starszych Bractwa Różańca Najświętszej Maryi Panny.

Król Władysław IV wydaje autentyczny wypis dekretu z 1634 roku w sporze pomiędzy lwowskim magistratem a reprezentującym pospólstwo Kolegium Czterdziestu Mężów. Sprawa dotyczyła zaniechania składania sprawozdań finansowych z dochodów i wydatków miejskich oraz zaniedbania naprawy murów obronnych.

Król Władysław IV Waza zatwierdza listy ochronne wystawione przez hetmana Stanisława Koniecpolskiego, kanclerza Tomasza Zamoyskiego i wojewodę Janusza Tyszkiewicza dla ormiańskiego kapłana Krzysztofa Głuszkowicza. Ponadto monarcha przyjmuje go w poczet królewskich serwitorów, nadając mu swobody handlowe oraz wyłączenie spod jurysdykcji miejskiej.

Prymas Władysław Łubieński odmawia władzom Lwowa wstawiennictwa u Stolicy Apostolskiej w ich sporze z arcybiskupem lwowskim. Podkreśla, że nie wypada mu ingerować w sprawy obcej diecezji, i gani mieszczan za sprzeciwianie się zarządzeniom ich ordynariusza.

Prymas Władysław Aleksander Łubieński odmawia władzom Lwowa wstawiennictwa w Rzymie w ich sporze z arcybiskupem lwowskim, zaznaczając, że nie zamierza ingerować w sprawy obcej diecezji. Gani rajców za sprzeciwianie się rozporządzeniom miejscowego pasterza i odsyła ich do właściwych instancji kościelnych.

Rektor Akademii Krakowskiej Jan Lukini ubolewa nad bezprawnym opuszczeniem kolonii akademickiej w Chełmnie przez dotychczasowego dyrektora Studnickiego i obiecuje przysłać w przyszłym miesiącu nowego, godnego profesora, prosząc magistrat chełmiński o życzliwe przyjęcie i zwrot kosztów podróży.

Rektor Jan Lukini informuje władze Lwowa o objęciu rektoratu i gotowości wyznaczenia odpowiedniego kandydata na dyrektora tamtejszej szkoły akademickiej, prosząc o zapewnienie mu stałego uposażenia oraz zwrot kosztów podróży.

Rektor Jan Lukini przedstawia i rekomenduje magistratowi Lwowa nowego dyrektora lwowskiej kolonii akademickiej, ks. Wawrzyńca Opejdowicza, prosząc o opiekę nad nim oraz o refundację kosztów jego podróży wyłożonych ze skarbu uniwersyteckiego.

Rajca krakowski Franciszek Łupacz przypomina magistratowi lwowskiemu o niespłaconym długu, na który miał wielokrotne obietnice, i ostrzega, że w razie dalszej zwłoki będzie musiał szukać innych środków prawnych celem odzyskania pieniędzy.

Papież Urban VIII zwalnia prezbitera krakowskiego Andrzeja Śrzedzińskiego z wszelkich potencjalnych cenzur i kar kościelnych. Klauzula ta ma zagwarantować pełną ważność kanoniczną jego jednoczesnej nominacji na biskupa nikopolskiego.

Władysław Lubowiecki ostrzega rajców lwowskich przed samowolnie przedrukowanymi i zmanipulowanymi konstytucjami sejmowymi, godzącymi w stan miejski. Zapewnia o podjętych krokach prawnych i apeluje o uznawanie wyłącznie autentycznego tekstu opatrzonego jego podpisem.

Podskarbi wielki koronny Hieronim Lubomirski ponawia prośbę do wojewody wołyńskiego o wyjednanie u kasztelana krakowskiego asygnacji na leża zimowe dla swojej chorągwi arkabuzerskiej. Tłumaczy to pilną potrzebą zwerbowania i umundurowania żołnierzy przed nadejściem zimy oraz koniecznością szybkiego odprawienia rotmistrza.

Hetman Hieronim Lubomirski wstawia się u władz miasta Lwowa za swoim poddanym Hrebinką Fajfrem. Prosi o zezwolenie na dalsze prowadzenie przez niego szynku przynajmniej do czasu zapowiedzianej komisji i hetmańskiego przyjazdu do Lwowa.

Hetman Hieronim Lubomirski wyraża oburzenie z powodu zignorowania przez magistrat lwowski jego wcześniejszych próśb o wstrzymanie kroków sądowych wobec jego sługi Szymona Hrebenki. Ostrzega władze miasta, że w razie odrzucenia tej ostatniej prośby użyje swoich wpływów do obrony podwładnego i odwzajemnienia okazanej niechęci.

Hetman Hieronim Lubomirski dziękuje władzom Lwowa za wyznaczenie kwatery w kamienicy Barzego na czas nadchodzącej komisji i wspomina o porozumieniu w tej sprawie ze strażnikową koronną. Zapowiada również przybycie stanowniczego generalnego z prośbą o pomoc w należytym rozlokowaniu hetmańskiego dworu.

Hetman wielki koronny Hieronim Lubomirski odrzuca tłumaczenia władz Lwowa o braku funduszy i nakazuje natychmiastową wypłatę należnych mu pieniędzy asygnatariuszowi. Zaznacza przy tym, że wojewoda bełski zobowiązał do zapłaty podatku także lwowskich Żydów, którzy dotąd powoływali się na zwolnienia.

Hetman Hieronim Lubomirski dziękuje władzom Lwowa za przekazanie części asygnowanej sumy na utrzymanie piechoty węgierskiej. Z uwagi na trudne położenie miasta zgadza się na odroczenie i prosi o nadesłanie pozostałej połowy należności za cztery tygodnie.

Opat tyniecki Stanisław Józef Lubomirski skarży się wojewodzie ruskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu na gwałty i zniszczenia czynione w dobrach klasztornych przez regiment podskarbiego koronnego. Prosi adresata o wstawiennictwo i doprowadzenie do wyprowadzenia wojska z opactwa, powołując się na zakaz nuncjatury apostolskiej oraz opłaconą już hibernę.

Teodor Lubomirski przeprasza kasztelana krakowskiego za brak osobistego pożegnania przed wyjazdem z Warszawy i przesyła wyrazy szacunku przez posłańca. Zwraca się z uniżoną prośbą o dalszą łaskę oraz roztoczenie protekcji nad nim i jego chorągwią, deklarując gotowość do pełnienia usług.

Jan Lamprecht potwierdza Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu przekazanie korespondencji królewicza Jakuba Sobieskiego oraz wysłanie listów kasztelana krakowskiego do Rzymu. Wyjaśnia także powody wcześniejszego opóźnienia w korespondencji, spowodowane odejściem poczty lwowskiej.

Lanckoroński informuje wojewodę ruskiego Jana Jabłonowskiego o sprzeciwie szlachty wobec wojny szwedzkiej i uchwaleniu instrukcji nakazującej wysłanie posłów do króla Szwecji z żądaniem opuszczenia Kurlandii. W liście krótko wspomina również o bieżących sprawach personalnych i zgonie Joanny.

Król Jan Kazimierz na sejmie koronacyjnym potwierdza konwentowi dominikanów przy kościele Bożego Ciała we Lwowie przywilej króla Władysława IV, transumujący wcześniejsze nadania Zygmunta I, Kazimierza Jagiellończyka, Władysława Jagiełły oraz księcia Władysława Opolczyka dotyczące dóbr ziemskich, placu klasztornego, jurysdykcji i ceł.

Król Jan Kazimierz przyznaje społeczności Ormian lwowskich pełną swobodę prowadzenia handlu wszelkimi towarami, w tym suknem i korzeniami, oraz prawo do warzenia i szynkowania napojów alkoholowych na równi z innymi mieszkańcami miasta. Przywilej ten stanowi wynagrodzenie za wierność i ofiary poniesione przez lwowskich Ormian w czasie niedawnego oblężenia Lwowa przez wojska kozacko-tatarskie.

Stanisław Małachowski zapowiada spotkanie z wojewodą ruskim w Samborze oraz ostrzega przed chorągwiami dążącymi do starcia z oddziałami kasztelana krakowskiego wychodzącymi ze związku konfederackiego. Prosi również adresata o wstawiennictwo i pomoc w wyegzekwowaniu długu liczącego ponad dwa tysiące złotych.

Król Jan Kazimierz potwierdza dyplom Władysława IV z 1644 roku dla ruskich prowizorów lwowskiej cerkwi Zwiastowania NMP na Przedmieściu Krakowskim. Akt gwarantuje im wyłączne prawo do zarządu cerkwią, szkołą, szpitalem oraz przynależnymi nieruchomościami bez narzucania dodatkowych ciężarów miejskich.

Rektor Akademii Krakowskiej Antoni Marciszowski odwołuje ze Lwowa bakałarza Leydmana, który popadł w konflikt z arcybiskupem, i prosi magistrat lwowski o podjęcie decyzji w sprawie obsady stanowiska rektora szkoły katedralnej. Dziękuje także za wsparcie w procesie prawnym oraz wspomina o planach nuncjusza apostolskiego dotyczących reedycji dzieł lwowianina Szymona Szymonowica.

Kapituła metropolitalna lwowska zawiera porozumienie z lwowskim cechem rzeźników, przyznając mu wyłączne prawo do handlu mięsem w jatkach na gruntach kapitulnych przy kościele św. Jana na Przedmieściu Krakowskim. W zamian cech zobowiązuje się do przestrzegania porządku cechowego, eliminowania partaczy oraz przyjmowania w swe szeregi wykwalifikowanych rzemieślników z tamtejszej jurysdykcji duchownej.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski zatwierdza fundację Aleksandra Zborowskiego i kanonicznie eryguje kościół oraz klasztor św. Marcina karmelitów dawnej obserwancji wraz ze szpitalem dla chorych żołnierzy szlacheckich na Przedmieściu Krakowskim we Lwowie. Zabezpiecza przy tym dochody i uposażenie zakonu oraz nienaruszalność praw miejscowej parafii.

Przeor krakowskich karmelitów interweniuje u władz Lwowa z prośbą o zaniechanie wrogich działań i uwięzienia zakonników dążących do osiedlenia się w mieście. Tłumaczy zwłokę prowincjała obowiązkami wizytacyjnymi, powołuje się na dawną przychylność przodków rajców oraz przestrzega przed karami kościelnymi za blokowanie fundacji klasztornych.

Król Jan Kazimierz w uznaniu wierności i ofiarności Lwowa podczas wojen zrównuje miasto oraz jego obywateli w prawach, wolnościach i przywilejach szlacheckich z Krakowem i Wilnem. Mieszczanie lwowscy otrzymują prawo udziału w elekcjach królewskich, obecności na sejmach oraz swobodnego nabywania i posiadania dóbr ziemskich.

John Maitland przesyła Arthurowi Forbesowi listy ze Stanisławowa, Lwowa oraz Gdańska, przekazując pozdrowienia od rodziny i znajomych. W dopisku prosi także w imieniu żony o zakup korczyka krakowskiej kaszy, obiecując zwrot poniesionych kosztów.

Król Jan Kazimierz zatwierdza akt starosty lwowskiego Jana Mniszka potwierdzający zapis testamentowy mieszczanina Semena Onufrijowicza, który ofiarował folwark na Podzamczu we Lwowie na budowę cerkwi, monasteru św. Jana Ewangelisty oraz drukarni. Dokument zwalnia planowaną fundację z podatków i jurysdykcji miejskiej oraz powierza jej zarząd bazylianom pod zwierzchnictwem ojca Symeona Siemionowicza.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski dokonuje erekcji, dotacji i prawnego zatwierdzenia prepozytury przy kaplicy Najświętszej Maryi Panny (Domagaliczowskiej) przy katedrze lwowskiej, scalając fundacje i legaty pieniężne na łączną kwotę 10 200 złotych polskich. Dokument określa obowiązki mszalne prepozyta i dwóch kapłanów, podział dochodów z czynszów oraz ustanawia naprzemienne prawo patronatu między arcybiskupem a magistratem lwowskim.

Administrator sede vacante archidiecezji lwowskiej Adam Piaskowski potwierdza i włącza do majątku kościelnego zapisy oraz legaty pieniężne poczynione przez różnych ofiarodawców na rzecz kaplicy Najświętszej Maryi Panny przy katedrze we Lwowie. Dokument szczegółowo określa także obowiązki odprawiania mszy świętych nałożone z tego tytułu na prepozyta i kapelanów kaplicy.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski potwierdza i aprobuje fundację Jana Sobieskiego zabezpieczoną na dobrach Błudów, erygując konwent oraz szpital bonifratrów przy kościele św. Wawrzyńca we Lwowie. Dokument inkorporuje kościół do uposażenia zakonników oraz reguluje kwestie immunitetu kościelnego i nienaruszalności praw miejscowej parafii.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki zatwierdza konwentowi dominikanów we Lwowie dawniejszy przywilej Zygmunta III Wazy dotyczący nabycia gruntu zwanego Sykstowskim od doktora medycyny Erazma Syksta. Na dokumencie zachowały się podpisy wystawcy i notariusza oraz późniejsza nota wpisu do lwowskich ksiąg miejskich z 1790 roku.

Arcybiskup lwowski Wojciech Koryciński zatwierdza przeniesienie zniszczonego w wyniku najazdów konwentu augustianów z Przedmieścia Halickiego na Przedmieście Krakowskie we Lwowie. Na mocy dokumentu kościół św. Anny zostaje wraz z gruntami inkorporowany do zakonu z pozwoleniem na budowę klasztoru, przy zachowaniu praw miejscowej parafii.

Tomasz Misiewski zawiadamia władze Lwowa o prawach spadkowych swojej żony Anny z Borgoniów do majątku po zmarłej Annie Szumerowej. Wnosi o wstrzymanie wydania sukcesji Wacławowi Słowikowskiemu lub innym osobom do czasu przedstawienia własnych dowodów pochodzenia w linii prostej.

Starosta łucki Atanazy Miączyński zwraca się do wojewody wołyńskiego Jana Jabłonowskiego jako swojego głównego protektora z uniżoną prośbą o wstawiennictwo u dostojnika krakowskiego. Wyjaśnia swoje strapienie sprawami finansowymi, po czym odsyła po szczegóły do ustnej relacji przysłanego cześnika.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza dokument króla Jana Kazimierza aprobujący darowiznę folwarku na Podzamczu lwowskim, uczynioną przez mieszczanina Szymona Onufryjewicza. Zapis ten przeznaczony został na wzniesienie cerkwi i monasteru św. Jana Ewangelisty obrządku wschodniego wraz z drukarnią.

Kanclerz wielki koronny Andrzej Młodziejowski odpowiada arcybiskupowi lwowskiemu Wacławowi Sierakowskiemu, odradzając starania o królewski przywilej na miejski grunt pod cegielnię katedralną bez zgody władz Lwowa. Radzi zawarcie z miastem terminowej umowy dzierżawnej z czynszem oraz zagwarantowanie praw miejskich jako kolatora i patrona prałatur.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza na prośbę seniorów nacji ormiańskiej przywilej Jana Kazimierza z 1661 roku, który zrównał miasto Lwów oraz jego obywateli obrządków rzymskokatolickiego, ormiańskiego i greckiego w prawach i prerogatywach z Krakowem i Wilnem. Mieszczanie lwowscy uzyskują i zachowują uprawnienia szlacheckie, w tym prawo do udziału w elekcjach królewskich, nabywania dóbr ziemskich oraz reprezentacji sejmowej.

Pułkownik Andrzej Modrzewski zapewnia władze Lwowa, że wojewoda krakowski nakazał swojej chorągwi wołoskiej opuścić przedmieścia, gdyż nie zamierza dochodzić sprawiedliwości kosztem ubogich mieszkańców. Wyjaśnia zarazem, że sprawa zatargu i zniewag ze strony starosty lwowskiego oraz pana Samockiego została skierowana do rozstrzygnięcia przed komisją królewską.