Katalog źródeł

Starosta ruski Emeryk Bebek poświadcza sprzedaż wsi Dobrowtrycz w okręgu lwowskim przez Michała Żabicza na rzecz lwowskiego mieszczanina Emnedona i jego syna Jana za kwotę 60 grzywien. Nabywcy uzyskują pełne i dziedziczne prawo własności do majątku z prawem dalszego nim rozporządzania.

Król Władysław Jagiełło potwierdza i transumuje dokument króla Kazimierza Wielkiego z 1368 roku, nadający Lwowowi sto frankońskich łanów prawa niemieckiego oraz młyn nad rzeką Pełtwią. Ponadto potwierdza wolności sądownicze mieszczan lwowskich oraz prawo do polowania w granicach nadanych gruntów.

Jan z Tarnowa, wojewoda sandomierski i starosta ruski, poświadcza sprzedaż wsi Malechów w dystrykcie lwowskim przez lwowskiego mieszczanina Piotra zwanego Klork szlachcicowi Michałowi Łambackiemu. Zbycie nastąpiło za sumę kop groszy liczby ruskiej wraz z pełnią praw i przynależności.

Dokument stanowi notarialny odpis wyroku sędziego i komisarza Stolicy Apostolskiej, rozstrzygającego spór o młyn za miastem na korzyść plebana lwowskiego kościoła Najświętszej Marii Panny przeciwko władzom i wspólnocie Lwowa. Potwierdza on wyłączne prawo kościoła do rzeczonego młyna i osiąganych z niego dochodów oraz orzeka o jego odzyskaniu po bezprawnym zagarnięciu przez miasto.

Król Zygmunt III Waza informuje magistrat Lwowa o nieudanym zamachu na swoje życie dokonanym przez Michała Piekarskiego, zapewniając, że odniesione obrażenia nie zagrażają jego zdrowiu. Nakazuje ogłosić tę wiadomość mieszkańcom miasta, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się fałszywych pogłosek i ewentualnym rozruchom.

Ławnicy miasta Lwowa poświadczają, że kowal Jakub sprzedał Janowi Brennerowi część swojej parceli miejskiej za kwotę czternastu kóp groszy. Dokument gwarantuje kupującemu wieczyste i spokojne prawo do posiadania, użytkowania oraz swobodnego dysponowania nabytym gruntem.

Jan z Obiechowa, starosta generalny ruski, poświadcza sprzedaż dziedzicznej wsi Sichów przez podstolego sandomierskiego Piotra z Charbinowic na rzecz Jana z Zubrzy za sumę 130 kop groszy białych. Nabywca otrzymuje wieś wraz ze wszystkimi przynależnościami i prawami na wieczyste posiadanie.

Król Władysław Jagiełło na prośbę archidiakona lubelskiego Stanisława Erpisski przenosi wieś Hodowicę, należącą do lwowskiej prebendy św. Jana, z prawa polskiego i ruskiego na prawo niemieckie magdeburskie. Dokument nadaje mieszkańcom immunitet od sądów urzędników ziemskich oraz określa zakres jurysdykcji sołtysa.

Król Władysław Jagiełło potwierdza przywilej króla Kazimierza Wielkiego z 1360 roku dla miasta Lwowa, znosząc dotychczasową regułę równego podziału majątku po zgonie męża i wprowadzając nowe, szczegółowe zasady dziedziczenia oraz rezygnacji z dóbr między małżonkami i ich krewnymi. Dokument reguluje kwestie prawne dotyczące wiana, oprawy, podziału ruchomości i nieruchomości oraz procedury zrzeczenia się majątku przed sądem gajonym.

Król Władysław Jagiełło zatwierdza transumowany dokument ławników lwowskich w sprawie darowizny folwarku Hołosko przez Katarzynę Cymmerman na rzecz męża Januszka Tłumacza. Ponadto monarcha nadaje Januszowi i jego sukcesorom królewską pustkę nad rzeką Brzuchowicą oraz sąsiednie łąki.

Król Władysław Jagiełło nadaje mieszczaninowi lwowskiemu i poborcy podymnego Janszkowi Tołmaczowi oraz jego sukcesorom komorę sukienniczą we Lwowie z prawem handlu i postrzygania sukna. Kram zostaje zwolniony z opłacania corocznego czynszu do skarbu królewskiego.

Biskup przemyski Jan wraz z kapitułą zwalnia i kwituje rajców oraz mieszczan lwowskich ze spłaty długu zaciągniętego u zmarłego biskupa Macieja, z uwagi na przekazanie tych funduszy bezpośrednio królowi Władysławowi Jagielle. Wystawcy zrzekają się wszelkich dalszych roszczeń finansowych i uznają dotychczasowe zobowiązania dłużne za bezsilne oraz skasowane.

Mikołaj z Michałowa, wojewoda sandomierski i starosta krakowski, poświadcza, że szlachetny Michał Długi z Czerli zobowiązał się spłacić rajcom lwowskim dług celnika krakowskiego Marka w wysokości 45 grzywien groszy praskich. Spłata ma nastąpić do święta św. Małgorzaty pod rygorem kary umownej.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki powiadamia władze Lwowa o zawarciu układu małżeńskiego z arcyksiężną Eleonorą Austriacką i planowanym na początek marca ślubie w Warszawie. Monarcha wzywa przedstawicieli miasta do uroczystego stawienia się w stolicy, aby powitać nową królową.

Król Władysław Jagiełło uwalnia dobra kościoła metropolitalnego we Lwowie, arcybiskupa i kleru od wszelkich ciężarów, opłat, podwód i ceł. Nadaje zarazem arcybiskupstwu lwowskiemu wszelkie prawa, przywileje i swobody tożsame z przysługującymi arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu.

Król zarzuca władzom Lwowa wspieranie osób szkodzących dochodom celnym, odpędzanie strażników i przepuszczanie towarów bez odprawy. Nakazuje zapobiec nadużyciom i karać również kupców działających pod ochroną panów. Grozi postępowaniem instygatora koronnego przed sądem królewskim.

Król Władysław Jagiełło zwalnia arcybiskupstwo lwowskie, jego dobra i poddanych od wszelkich podatków, danin, podwód oraz posług publicznych i monarszych. Nadaje mu również wszelkie prawa, wolności i przywileje, jakimi cieszy się archidiecezja gnieźnieńska.

Na podstawie relacji marszałka nadwornego koronnego, administratora ceł, król zarzuca tłumaczowi lwowskiemu Mikołajowi Bajdułowiczowi szkodzenie dochodom celnym i podburzanie innych. Żąda usunięcia go z urzędu i ustanowienia następcy; w razie zwłoki sam wyznaczy właściwą osobę.

Dominikanie skarżą się królowi na ciasnotę kościoła i klasztoru oraz brak należytego cmentarza, zmuszający do pochówków przy publicznej ulicy. Proszą o możliwość wykupu kamienic przy kościele. Król nakazuje wysłać komisję, aby rozstrzygnęła sporne kwestie prawne, i żąda pomocy miasta bez utrudniania zakonnego przedsięwzięcia.

Król wyraża żal z powodu niepomyślnych rokowań mających odwrócić zagrożenie od ziem ruskich. Zapowiada zgromadzenie pospolitego ruszenia i własną wyprawę. Do przybycia pomocy żąda od Lwowa odważnej i czujnej obrony, wspominając także szybkie wsparcie piechotą.

Król przypomina magistratowi subsydium uchwalone przez sejm i rozpisane na Lwów uniwersałem. Skarb nie otrzymał należnej wpłaty, więc król ponawia żądanie niezwłocznego przekazania 12 tysięcy złotych polskich, zaznaczając, że nie może odstąpić od tej sumy.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki nakazuje hetmanowi wielkiemu koronnemu Janowi Sobieskiemu pilne wyznaczenie odpowiedniego komendanta oraz załogi do obrony Lwowa przed nieprzyjacielem. Zobowiązuje go także do dopilnowania, aby miejskie dochody z podatku czopowego zostały w całości przekazane na fortyfikacje i zaopatrzenie obronne miasta.

Król zapewnia o znajomości wierności Lwowa i o staraniach przeciw nieprzyjacielowi. Informuje, że polecił hetmanowi bezzwłocznie wyznaczyć miastu odpowiedni garnizon i komendanta oraz dopilnować przeznaczenia czopowego na fortyfikacje. Zapowiada własne przybycie, uzależnione od zgromadzenia pospolitego ruszenia.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki nakazuje wojewodzie ruskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu powstrzymanie grabieży i samowoli dwóch chorągwi wyprawy powiatowej uciążliwych dla mieszkańców przedmieść Lwowa. Monarcha zaznacza, że żołnierze pobierają już żołd i powinni zaopatrywać się z dóbr okolicznych zgodnie z prawem wojennym, nie uciskając ubogiej ludności.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki informuje władze Lwowa o nakazie pozostania Eliasza Łąckiego na stanowisku komendanta twierdzy do czasu dalszych dyspozycji. Zapewnia przy tym magistrat, że komendant otrzymał polecenie nienakładania na mieszkańców i przyjezdnych bezprawnych ciężarów oraz niestosowania taryfy ulgowej wobec Żydów.

Rajcy miasta Lwowa poświadczają, że Andrzej i jego syn Piotr zrzekli się na rzecz Doroty, wdowy po Andrzeju Klopperze, winnicy oraz części gruntu przed Bramą Pogańską. W zamian Dorota Klopperowa obniżyła należny od nich czynsz roczny z zakupionego wcześniej półłanka ziemi do pół wiardunku polskiego.

Rada miasta Lwowa poświadcza polubowną ugodę zawartą między rajcą Mikołajem Sołtysem a Kasią Teuffelin w sporze o cztery ogrody położone przed Bramą Halicką. Ustalono warunki wypłaty rekompensaty oraz wieczyste przekazywanie rocznego czynszu na rzecz ubogich ze szpitala lwowskiego po śmierci Teuffelin.

Rajcy miasta Lwowa poświadczają, że Jan ze Śniatyna poręczył za swego pasierba Michelina coroczne uiszczanie czynszu Janowi Zubrskiemu z dwóch i pół łanu we wsi Zubrza. W zamian właściciel wsi zwolnił te role od wszelkich powinności i robocizn z wyjątkiem podatków królewskich.

Król nakazuje egzekwować wcześniejszy wyrok chroniący lwowskich Żydów. Napastnicy podają się za studentów; magistrat ma zapobiegać rozruchom, zatrzymywać sprawców, sądzić i usuwać ich z miasta.

Michał zwany Zynko Soczewicz, sołtys w Czyszkach, za zgodą dziedzica Jana Dymitrowskiego sprzedaje i nadaje kmieciowi Janowi zwanemu Harma Languether karczmę sołecką wraz z placem, ogrodem i łąką na prawie magdeburskim w zamian za roczny czynsz oraz określone opłaty i świadczenia. Karczma zostaje zwolniona z obowiązku wyprawy wojennej, którą na siebie przyjmuje sołectwo.

Michał z Buczacza, starosta śniatyński i kołomyjski, uposaża ufundowany przez siebie kościół parafialny w Michałczu nadaniem wsi Repużyńce w powiecie koropieckim wraz z młynem na Dniestrze, łanem ziemi i dziesięcinami snopowymi. Dochody te przekazuje na rzecz plebana i jego następców w zamian za wieczyste modlitwy za dusze fundatora, jego żony oraz potomków.

Wojewoda wołoski Wład II zezwala kupcom ze Lwowa oraz innych miast ziem ruskich, polskich i mołdawskich na bezpieczny i wolny handel w swoich posiadłościach po uiszczeniu ustalonego cła. Od każdego wozu kupieckiego ustanowiono opłatę w wysokości dwóch florenów węgierskich.

Arcybiskup lwowski Jan Odrowąż potwierdza odbiór 337,5 grzywny polskiej z legatu testamentowego kupca Mikołaja Hechta, przekazanego przez rajców lwowskich. Sumę tę przeznacza na prace budowlane przy katedrze lwowskiej oraz na uposażenie kanoników w zamian za odprawianie dwóch cotygodniowych mszy świętych.

Dokument znosi nowo wprowadzone, bezprawne cło w Kołomyi dla mieszczan lwowskich oraz innych kupców, a zarazem reguluje i potwierdza tradycyjne stawki celne pobierane w Śniatyniu. Jan z Czyżowa nakazuje staroście kołomyjskiemu i śniatyńskiemu Michałowi Myszle bezwzględne przestrzeganie tych postanowień.

Król Władysław III Warneńczyk zapisuje szlachcicowi Iwankowi Rusinowi sumę 60 grzywien na królewskiej wsi Załuże w powiecie halickim w nagrodę za wierność i udział w wyprawie przeciw Turkom. Odbiorca otrzymuje wieś w użytkowanie do czasu zwrotu długu oraz zostaje zwolniony ze stacji królewskich do chwili powrotu monarchy do Polski.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż i starosta śniatyński Michał Buczacki zakazują samowolnego tamowania przejazdu kupców wożących bydło i towary między Wołoszczyzną a Lwowem. Wszelkie spory i roszczenia o zajęte zwierzęta nakazano kierować do rozstrzygnięcia przed sąd rady miejskiej w Kołomyi.

Komisarze Jan z Wysokiego i Stanisław Szychra ze Srok poświadczają prawne i faktyczne wprowadzenie kanoników lwowskich w posiadanie pustki obejmującej dwadzieścia łanów, położonej między wsiami królewskimi i duchownymi: Skniłowem, Obroszynem, Stawczanami, Hodowicą oraz Sokolnikami. Czynności dokonano na mocy mandatu króla Kazimierza Jagiellończyka oraz zlecenia wojewody i starosty ruskiego Andrzeja Odrowąża ze Sprowy.

Hospodar mołdawski Stefan Wielki potwierdza kupcom lwowskim oraz kupcom ziem ruskich i podolskich dawne swobody handlowe i ustala szczegółowe taryfy celne w komorach na terenie Mołdawii. Dokument przyznaje im także prawo do prowadzenia domu kupieckiego w Suczawie oraz gwarantuje ochronę towarów przed konfiskatą.

Mikołaj Bielecki uznaje przed lwowskim sądem ziemskim dług w wysokości siedemdziesięciu florenów węgierskich wobec arcybiskupa lwowskiego Grzegorza i oddaje mu w zastaw swoją wieś dziedziczną Biała. Dokument określa rygorystyczne warunki obrony posiadania oraz natychmiastowego zaspokojenia roszczeń wierzyciela w razie niewywiązania się z umowy.

Kapituła katedralna lwowska zobowiązuje się i swoich następców do corocznego odprawiania wigilii i mszy żałobnej za kanonika Stanisława Basa w zamian za jego zasługi i nakłady na zagospodarowanie wsi Dąbrowa. Nadzór nad dopełnieniem tego nabożeństwa powierzono zarządcy kapituły oraz zakrystianowi.

Jan z Zubrzy uznaje przed sądem ziemskim we Lwowie dług 50 grzywien wobec lwowskich mieszczan Piotra i Michała Kongisarów z tytułu dopłaty za sołectwo w Zubrzy. W razie niedotrzymania terminów spłaty dłużnik zobowiązuje się wprowadzić wierzycieli w posiadanie łącznie dziesięciu łanów osiadłych we wsi Zubrza.

Komisarze królewscy Andrzej Odrowąż i Jerzy Strumiło dokonali rozgraniczenia dóbr kapituły katedralnej lwowskiej we wsi Kuhajów od królewskich wsi Honiatycze i Czerkasy. Wskazane w opisie tereny łąk i zarośli w wyznaczonych kopcami granicach przysądzili na wieczyste posiadanie kapitule lwowskiej.

Szlachta ziemi lwowskiej i powiatu żydaczowskiego zawiera przymierze z radą i mieszczanami Lwowa w celu obrony praw, porządku oraz wspólnego dobra publicznego. Dokument zobowiązuje obie strony do przeciwdziałania bezprawiu, grabieżom i krzywdom, a także gwarantuje udział rajców lwowskich w zjazdach szlacheckich.

Dokument poświadcza oświadczenie arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka o nadaniu podsędkowi halickiemu Piotrowi z Dobiewa i jego żonie Helenie dożywotniego prawa do wsi Międzyhorce i Siemikowce. Po ich śmierci obie wsie mają w pełni powrócić pod zarząd arcybiskupa i kapituły lwowskiej.

Sąd ziemski lwowski rozstrzyga spór pomiędzy Mikołajem Przemirskim, występującym w imieniu dzieci zmarłego Świętosława Przemirskiego, a Janem Dziwuką z Pomorzan, reprezentującym Jana Świnkę z Żabinia. Wobec braku uprawnień królewskich nakłada na Świnkę wieczne milczenie i bezwzględny zakaz pobierania myta we wsiach Żabiń i Jarosławice.

Dokument poświadcza wyrok sądu królewskiego wydany w sporze Mikołaja Brzymuchy z Michałem Jazłowieckim o bezprawne pobieranie opłat celnych. Sąd uznał brak uprawnień Michała Jazłowieckiego i nałożył na niego wieczysty zakaz ściągania cła od kupców i współziemian w Jazłowcu.

Sąd królewski pod przewodnictwem Kazimierza Jagiellończyka, na skutek skargi prokuratora królewskiego Mikołaja Brzymuchy, zakazuje dziedzicom Kulikowa Janowi i Piotrowi Kulikowskim bezprawnego wybierania myta od kupców. Wystawcy dokumentu, sędziowie ziemscy lwowscy, poświadczają prawomocne nałożenie na pozwanych wieczystego milczenia w tej sprawie.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk nadaje arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka oraz miasteczku Dunajów prawo do odbywania dorocznego, ośmiodniowego jarmarku oraz cotygodniowego targu. Dokument gwarantuje przybywającym kupcom swobodne i bezpieczne poruszanie się wraz z towarami.

Benedykt Augustynowicz potwierdza odbiór listu od prezydenta Lwowa Iłaszewicza i dziękuje za pamięć. Informuje, że decyzję przekaże ustnie wysłany przez niego posłaniec konny, który powinien przybyć szybciej niż pieszy posłaniec adresata.

Walerian Anikini informuje wojewodę ruskiego o niesłusznym i surowym wyroku sędziego Lorendowicza przeciwko szmuklerzowi i jego krewnemu, będącym pod protekcją wojewody bełskiego. Prosi adresata o złagodzenie kary i interwencję, aby zapobiec zadrażnieniom i naruszeniu przyjaźni między oboma wojewodami.