Katalog źródeł

Książę opolski i pan Rusi Władysław Opolczyk nadaje biskupowi kijowskiemu Jakubowi, a po jego śmierci kościołowi św. Jana Chrzciciela we Lwowie i bazylianom, opuszczony dwór kanonicki oraz parcele miejskie. Nadane nieruchomości zostają jednocześnie zwolnione od wszelkich podatków, ciężarów i powinności na rzecz miasta Lwowa.

Król Władysław Jagiełło nadaje Janowi z Byrawy i jego prawowitym dziedzicom wieś Zubrza w ziemi lwowskiej na prawie wieczystym. W zamian odbiorca nadania zobowiązany zostaje do służby wojennej z jedną kopią i dwoma łucznikami, a poddani do uiszczania dotychczasowych danin.

Król Władysław Jagiełło na prośbę Jana z Zubrzy przenosi jego wieś Zubrzę z prawa polskiego na prawo magdeburskie. Dokument wyłącza mieszkańców wsi spod jurysdykcji urzędników królewskich i nadaje pełnię władzy sądowniczej miejscowemu sołtysowi.

Król Władysław Jagiełło zatwierdza przywilej starosty generalnego Rusi Spytka z Jarosławia zezwalający lwowskiemu Ormianinowi Atabemu na przeniesienie i wzniesienie nowej drewnianej łaźni w fosie miejskiej przy murach Lwowa. Dokument określa warunki budowy i funkcjonowania łaźni z osobnymi wejściami dla mężczyzn i kobiet oraz wysokość opłat uiszczanych zamkowi i radzie miejskiej.

Dokument ławników miasta Lwowa poświadcza wzajemne dyspozycje majątkowe dawnego sołtysa Mikołaja i jego żony Jadwigi na wypadek śmierci jednego z małżonków. Zapis obejmuje m.in. połowę domu we Lwowie, ruchomości, nieruchomości oraz dożywocie na stawie w Zamarstynowie.

Ławnicy miasta Lwowa zaświadczają, że po unieważnieniu wcześniejszego zapisu na rzecz wnuków, Dorota Kaffoffen przekazała połowę swojej kamienicy w Rynku Annie, żonie Szymona Kuśnierza. Drugą połowę nieruchomości darczyńca zachowała na własne dożywotnie utrzymanie.

Dokument stanowi poświadczony przez notariuszy publicznych transumpt dwóch przywilejów króla Władysława Jagiełły: zezwolenia dla Żyda Wołczka na lokację wsi Wierzbiż z 1425 roku oraz nadania tejże wsi kapitule metropolitalnej lwowskiej z 1433 roku. Czynności dokonano we Lwowie na wniosek kanonika i prokuratora kapituły Jana z Szamotuł przed oficjałem Janem z Buczacza.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala Jakubowi z Buczacza, kasztelanowi halickiemu, na ufundowanie i uposażenie ołtarza w katedrze metropolitalnej we Lwowie czynszem od sumy 800 grzywien. Nadanie obejmuje również wyłączenie dóbr prebendy spod jurysdykcji sądów świeckich.

Barbara Mitulczyna zeznaje przed sądem grodzkim lwowskim, że kwituje odbiór 90 grzywien i odstępuje królewski młyn przed Bramą Halicką we Lwowie na rzecz Marcina Tłustego i jego żony Małgorzaty pod wadium 300 grzywien. Transakcję poświadcza starosta generalny ruski i podolski Stanisław z Chodcza wraz ze świadkami.

Stanisław z Chodcza, kasztelan lwowski i starosta generalny ruski, poświadcza sprzedaż oraz rezygnację z królewskiego młyna przed bramą Halicką we Lwowie przez Jakuba Zawiszę i Annę Ważną na rzecz Marcina Tłustego i jego żony Małgorzaty za kwotę trzystu grzywien. Zbywcy przekazują młyn wraz z dawnym przywilejem oraz zobowiązują się do obrony i uwolnienia kupujących od wszelkich roszczeń osób trzecich.

Prepozyt szpitala Świętego Ducha Jan Myszkowski oraz burmistrz i rajcy lwocscy oddają spór o zarząd szpitalem i jego majątkiem pod rozstrzygnięcie kanoników lwowskich jako arbitrów. Strony zobowiązują się w dobrej wierze poddać polubownemu orzeczeniu pod rygorem kary 200 florenów.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek eryguje w katedrze metropolitalnej we Lwowie ołtarz św. Bartłomieja Apostoła, ufundowany przez Elżbietę, wdowę po kasztelanie lwowskim Jerzym Strumille z Dmoszyna. Fundacja zostaje uposażona dochodami z łaźni ormiańskiej na mocy transumowanych przywilejów króla Jana Olbrachta z lat 1494 i 1497.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza i nadaje miastu Lwowowi jego dotychczasowy herb przedstawiający bramę o trzech wieżach ze stojącym lwem. Ponadto monarcha przyznaje władzom miejskim zaszczytny przywilej pieczętowania wszelkich dokumentów i pism czerwonym woskiem.

Przed sądem ziemskim lwowskim Jadwiga z Oleska, żona wojewody podolskiego Marcina Kamienieckiego, zapisała arcybiskupowi lwowskiemu Bernardowi Wilczkowi roczny czynsz wyderkafowy w wysokości 10 grzywien od sumy 400 florenów. Dochód ten, zabezpieczony na cle i stawach w Załoźcach oraz Olesku, został przeznaczony na utrzymanie lampy przed ołtarzem św. Jerzego w katedrze lwowskiej.

Król Zygmunt I przenosi należącą do kapituły metropolitalnej we Lwowie wieś Żydatycze z prawa ziemskiego na prawo kościelne. Równocześnie uwalnia tę posiadłość od obowiązku wypraw wojennych, poborów podatkowych oraz wszelkich innych ciężarów prawa świeckiego.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowscy poświadczają wpis z ksiąg grodzkich z 1510 roku dotyczący wykupienia przez kapitułę metropolitalną lwowską praw do królewskiej wsi Czerkasy od Dmytra i Onyszka za sumę 200 grzywien. Akt potwierdza również zrzeczenie się roszczeń przez dotychczasowych posiadaczy oraz prawną intromisję kapituły w posiadanie tych dóbr dokonaną przez woźnego.

Lwowski sąd ziemski dokonuje transumpcji i potwierdzenia przywilejów królów Kazimierza Jagiellończyka oraz Zygmunta I Starego dla cerkwi św. Mikołaja przed miastem Lwowem. Dokument potwierdza zwolnienie tamtejszego prezbitera, jego następców oraz samego monasteru od wszelkich podatków, danin i ciężarów na rzecz korony.

Komisarze królewscy wyznaczeni przez króla Zygmunta I dokonali rozgraniczenia i usypania kopców granicznych między wsiami królewskimi w tenucie Mikołaja Dzieduszyckiego i Mikołaja Odnowskiego a posiadłościami kapituły metropolitalnej we Lwowie. Orzeczenie wydano w oparciu o okazany dokument rozgraniczenia z 1463 roku oraz zaprzysiężone zeznania najstarszych świadków.

Król Zygmunt II August rozstrzyga spór apelacyjny pomiędzy spadkobiercami Marcina Hanela a władzami miasta Lwowa, opierając się na dawnych przywilejach królewskich i zeznaniach świadków. Dokument ostatecznie potwierdza, że wsie Hołosko Wielkie i Brzuchowice leżą w granicach miejskich i na zawsze podlegają jurysdykcji władz Lwowa.

Kapituła katedralna lwowska zatwierdza wykupienie przez kaznodzieję katedralnego Jana Arundinensisa trzeciej części Młyna Olszowego oraz ogrodu na Przedmieściu Krakowskim, przeznaczając te dobra na uposażenie urzędu kaznodziei. Jednocześnie kapituła wydzierżawia mu dożywotnio pozostałe dwie części tegoż młyna pod określonymi warunkami czynszowymi i gospodarczymi.

Król Zygmunt August przysądza miastu Lwowowi własność dóbr Brzuchowice wraz z młynem oraz potwierdza jurysdykcję miejską nad wsiami Brzuchowice i Hołosko. Sukcesorom Marcina Hanela zapewnia prawo do pobierania dochodów z dóbr Hołosko z zachowaniem tradycyjnych szarwarków na rzecz miasta.

Arcybiskup lwowski Paweł Tarło, za zgodą kapituły metropolitalnej, znosi uciążliwy obowiązek codziennego głoszenia kazań w Wielkim Poście ciążący na kaznodziei katedralnym na mocy fundacji arcybiskupa Bernardyna Wilczka z 1507 roku. Zamiast tego zobowiązuje go do wygłaszania kazań w katedrze jedynie w dwa wybrane dni powszednie każdego tygodnia Wielkiego Postu, a w niedziele i święta – rano i po południu.

Dokument poświadcza sprzedaż parceli ziemi ornej oraz winnicy w miejscowości Carzano przez Jana, syna młynarza Szymona, na rzecz Jana Chrzciciela Buffy za kwotę dwunastu i pół florena w złocie. Sprzedawca kwituje odbiór całej zapłaty, przekazuje prawa posiadania i zobowiązuje się do prawnej obrony transakcji przed ewentualnymi roszczeniami osób trzecich.

Giovanni Rambaldo sprzedaje Battiście Buffie i jego bratu Pietro roczny czynsz w zbożu z gruntu w Carzano za sumę 27 reńskich. Ze względu na swój wiek sprzedający składa uroczystą przysięgę potwierdzającą ważność zbycia praw.

Król Stefan Batory rozstrzyga wieloaspektowy spór pomiędzy pospólstwem a magistratem Lwowa, regulując m.in. kwestie dochodów z dóbr miejskich, składania rachunków, wyboru rajców i kolegium czterdziestu mężów oraz przestrzegania prawa składu. Nakazuje obu stronom zachowanie zgody i posłuszeństwa pod rygorem kary tysiąca grzywien.

Antoni, syn Mikołaja z Carzano, sprzedaje Janowi Chrzcicielowi Buffie z Telve di Sotto ogród oraz łąkę położone w Carzano. Transakcja zostaje opłacona i poświadczona notarialnie w obecności świadków.

Król Stefan Batory potwierdza mieszczaninowi lwowskiemu Szymonowi Hannelowi wcześniejsze przywileje królów Zygmunta I i Władysława Jagiełły na majątek Hołosko oraz nadania nad rzeką Brzuchowice. Dokument sankcjonuje prawa dziedziczne i własnościowe do wspomnianych dóbr pod Lwowem.

Arcybiskup lwowski Jan Dymitr Solikowski wraz z kapitułą katedralną nadaje swemu bratu Wojciechowi Solikowskiemu w dożywotnie użytkowanie wieś Siemikowce oraz oddaje mu w dwunastoletnią dzierżawę wieś Marków. W zamian odbiorca zobowiązuje się do uiszczania rocznych opłat, utrzymania obiektów gospodarczych oraz naprawy i utrzymania zniszczonego przez powódź stawu rybnego.

Król Zygmunt III Waza potwierdza wyrok arcybiskupa Jana Dymitra Solikowskiego oraz ugodę zawartą między kapitułą metropolitalną lwowską a magistratem miasta Lwowa w sporze o patronat nad prepozyturą szpitala św. Ducha. Na mocy zatwierdzonego układu rajcy lwowscy zachowują prawo prezenty na prepozyturę, wybierając kandydata z grona kanoników, a kapituła zobowiązuje się poprzeć nadanie magistratowi prawa prezenty na drugą kanonię dla wykształconego duchownego.

Dokument króla Zygmunta III Wazy ustala i zatwierdza jednolite stawki opłat pobieranych przez magistrat lwowski od przywożonych win greckich, małmazyjskich, węgierskich, morawskich i dalmatyńskich. Wzorując się na przywilejach krakowskich, monarcha przeznacza te dochody na utrzymanie urzędu miejskiego oraz określa kary za nieprzestrzeganie przepisów.

Król Zygmunt III Waza potwierdza ugodę zawartą między radą miejską a gminą Lwowa w sprawach zarządu finansami, dochodów miejskich, trybu wyboru i wakatów rajców oraz praw handlowych. Monarcha wprowadza przy tym zastrzeżenia dotyczące częstotliwości zebrań pospólstwa, kontroli wwożonych towarów oraz praw ustępujących rajców.

Rajca lwowski Jerzy Boim wraz z żoną Jadwigą i rodziną przeznacza sumę 2100 florenów ulokowaną na kamienicach lwowskich na uposażenie ufundowanej przez siebie kaplicy Trójcy Świętej i Męki Pańskiej przy cmentarzu katedralnym we Lwowie. Dokument określa prawo patronatu, zasady zarządzania funduszem, obowiązki czterech kapłanów z seniorem na czele, porządek nabożeństw oraz prawo pochówku.

Rajcy miasta Lwowa zatwierdzają zreformowane artykuły i ustrój cechu słodowników, piwowarów oraz miodowarów, regulujące prawa i obowiązki mistrzów, czeladzi oraz uczniów. Dokument określa zasady prowadzenia wspólnej gospody, ordynacji cechowej, opłat wpisowych oraz wspólnych nabożeństw religijnych.

Ks. Jan Baranowski, archidiakon lwowski, sprzedaje połowę swojego nowo wybudowanego domu we Lwowie Fabianowi Gryglewiczowi i jego żonie za 150 złotych polskich. Dokument określa warunki korzystania z parceli oraz nakłada na nabywców obowiązek corocznego uiszczania 5 złotych czynszu na nabożeństwo rocznicowe za duszę wystawcy.

Rada miasta Lwowa, pod przewodnictwem burmistrza Erazma Syxta, zatwierdza i odnawia zbiór czternastu artykułów porządkowych dla cechu szewców lwowskich, opierając się na dawnych przywilejach królewskich i prawie krakowskim. Statut reguluje m.in. wymogi mistrzowskie, zakaz partactwa, relacje z garbarzami i kordybanikami, kwestie jatek oraz obowiązki religijno-cechowe braci cechowych.

Król Władysław IV Waza potwierdza i aprobuje dokument erekcji oraz nadania prawa patronatu nad szpitalem św. Łazarza na lwowskim przedmieściu, wystawiony przez prowizorów i starszych Bractwa Różańca Najświętszej Maryi Panny.

Król Władysław IV zatwierdza posiadaczom łanów na lwowskim przedmieściu Kleparów ich dotychczasowe prawa, koncesje oraz nabyte grunta. W zamian nakłada na nich obowiązek uiszczania dawnych czynszów na rzecz lonżerii miejskiej, odbywania szarwarku w wymiarze jednego dnia w miesiącu, zwożenia materiałów na naprawę murów oraz opłacania żołnierszczyzny.

Król Władysław IV wydaje autentyczny wypis dekretu z 1634 roku w sporze pomiędzy lwowskim magistratem a reprezentującym pospólstwo Kolegium Czterdziestu Mężów. Sprawa dotyczyła zaniechania składania sprawozdań finansowych z dochodów i wydatków miejskich oraz zaniedbania naprawy murów obronnych.

Rajcy miasta Lwowa zatwierdzają ugodę i ordynację zawartą za pośrednictwem delegatów radzieckich między mistrzami a towarzyszami lwowskiego cechu ciesielskiego, regulującą m.in. płace, warunki pracy, wspólne schadzki oraz opiekę nad ołtarzem w kościele farnym.

Król Jan Kazimierz na sejmie koronacyjnym potwierdza konwentowi dominikanów przy kościele Bożego Ciała we Lwowie przywilej króla Władysława IV, transumujący wcześniejsze nadania Zygmunta I, Kazimierza Jagiellończyka, Władysława Jagiełły oraz księcia Władysława Opolczyka dotyczące dóbr ziemskich, placu klasztornego, jurysdykcji i ceł.

Król Jan Kazimierz zatwierdza przywilej swego brata Władysława IV transumujący statut nadany w 1621 roku przez władze miejskie Lwowa cechowi słodowników, piwowarów i miodowarów. Dokument reguluje organizację bractwa, zasady rzemiosła, kary porządkowe, powinności obronne wobec miasta oraz obowiązki religijne członków cechu.

Król Jan Kazimierz zatwierdza akt starosty lwowskiego Jana Mniszka potwierdzający zapis testamentowy mieszczanina Semena Onufrijowicza, który ofiarował folwark na Podzamczu we Lwowie na budowę cerkwi, monasteru św. Jana Ewangelisty oraz drukarni. Dokument zwalnia planowaną fundację z podatków i jurysdykcji miejskiej oraz powierza jej zarząd bazylianom pod zwierzchnictwem ojca Symeona Siemionowicza.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski zatwierdza zapisy fundacyjne braci Marcina i Macieja Rzechowskich oraz uroczyście eryguje i uposaża prebendę przy kościele i szpitalu św. Barbary na przedmieściu Rohatyna. Dokument szczegółowo reguluje obowiązki liturgiczne prebendarza, zarząd funduszami ubogich oraz prawo patronatu przysługujące fundatorom, ich katolickim sukcesorom w dobrach Kutcze i magistratowi rohatyńskiemu.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza dokument króla Jana Kazimierza aprobujący darowiznę folwarku na Podzamczu lwowskim, uczynioną przez mieszczanina Szymona Onufryjewicza. Zapis ten przeznaczony został na wzniesienie cerkwi i monasteru św. Jana Ewangelisty obrządku wschodniego wraz z drukarnią.

Dokument upamiętnia przywrócenie na wieżę lwowskiego ratusza blaszanego wiatrowskazu w postaci lwa, herbu miasta, zrzuconego podczas burzy w okresie wojennych zawieruch. Przedstawia zarys dramatycznych oblężeń i klęsk Lwowa, dziękczynienie za ocalenie oraz szczegółowy spis ówczesnych władz miejskich, cechów i duchowieństwa.

Król Jan III Sobieski transumuje i zatwierdza wcześniejsze przywileje królów Jana Kazimierza i Władysława IV oraz wilkierz Rady Miasta Lwowa z 1621 roku regulujący ustrój wspólnego cechu piwowarów, słodowników i miodowarów lwowskich. Dokument wprowadza zarazem surowy zakaz niecechowego wyrobu piwa, słodu i miodu na przedmieściach oraz w jurysdykach otaczających Lwów pod rygorem konfiskaty i aresztu.

Król Jan III Sobieski obejmuje kupców greckich protekcją królewską, chroniąc ich przed uciskiem i bezprawnymi roszczeniami tłumacza lwowskiego Wartana Szymonowicza, który posługiwał się podstępnie uzyskanym przywilejem. Monarcha nakazuje wstrzymanie wszelkich uciążliwości wobec kupców na jarmarkach do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przed sądem królewskim.

Król Jan III Sobieski potwierdza przywilej Władysława IV z 1638 roku, zabezpieczający uposażenie, granice posiadłości i wolności monasteru św. Mikołaja w Borze Domaszowskim. Dodatkowo monarcha przyznaje bazylianom prawo do corocznego, swobodnego wyboru ihumena na ruski Nowy Rok.

Król Jan III Sobieski zatwierdza przywilej Zygmunta III Wazy z 1612 roku, zawierający potwierdzenie statutu cechu chirurgów lwowskich z 1611 roku. Dokument reguluje kwestie przyjmowania i egzaminowania nowych mistrzów, praw wdów, obowiązków czeladników i uczniów oraz zakazu nieuprawnionej konkurencji ze strony partaczy.

Król Jan III Sobieski zatwierdza ordynację magistratu lwowskiego z 1687 roku dla miejscowego cechu chirurgów. Dokument określa zasady przyjmowania mistrzów, ustala ich stałą liczbę na szesnastu oraz zakazuje żydowskim chirurgom leczenia chrześcijan.