Katalog źródeł

Król Kazimierz Wielki nadaje młynarzowi Konradowi z Prus i jego prawowitym sukcesorom trzecią część wzniesionego przez niego młyna pod Lwowem wraz z trzecią częścią dochodów, regulując zarazem proporcje ponoszenia kosztów napraw oraz poddając go prawu miejskiemu Lwowa.

Król Ludwik Węgierski nakazuje urzędnikom oraz celnikom w Polsce i na Węgrzech umożliwienie kupcom i mieszkańcom Rusi swobodnego przejazdu po uiszczeniu należnych ceł. Zabrania przy tym wyrządzania im jakichkolwiek bezprawnych przeszkód czy szkód.

Książę opolski i pan Rusi Władysław Opolczyk nadaje biskupowi kijowskiemu Jakubowi, a po jego śmierci kościołowi św. Jana Chrzciciela we Lwowie i bazylianom, opuszczony dwór kanonicki oraz parcele miejskie. Nadane nieruchomości zostają jednocześnie zwolnione od wszelkich podatków, ciężarów i powinności na rzecz miasta Lwowa.

Książę Władysław Opolczyk nadaje Juszkowi ze Skornic w lenno wieś Bybel oraz sołectwo z dworzyszczem we wsi Dobra Woda w ziemi halickiej. W zamian odbiorca zostaje zobowiązany do służby wojskowej z jedną kopią i jednym łucznikiem oraz uiszczania podatku w wysokości dwóch groszy praskich z dymu co cztery lata.

Książę Władysław Opolczyk dziękuje mieszkańcom oraz urzędnikom ziemi ruskiej za dotychczasową wierność i zwalnia ich ze złożonego mu hołdu oraz przysięgi. Jednocześnie przekazuje ich ponownie pod bezpośrednie panowanie króla Ludwika Węgierskiego.

Książę Władysław Opolczyk obiecuje mieszkańcom i miastom Rusi odszkodowanie za wszelkie straty w przypadku zbrojnego najazdu królowej Jadwigi oraz gwarantuje, że nie mianuje Węgra namiestnikiem na tych ziemiach. Ustala również procedurę polubownego rozstrzygnięcia praw królowej Polski do Rusi przez wybranych książąt i panów Rzeszy.

Jan z Tarnowa, wojewoda sandomierski i starosta ruski, poświadcza sprzedaż wsi Malechów w dystrykcie lwowskim przez lwowskiego mieszczanina Piotra zwanego Klork szlachcicowi Michałowi Łambackiemu. Zbycie nastąpiło za sumę kop groszy liczby ruskiej wraz z pełnią praw i przynależności.

Starosta ruski Gniewosz z Dalewic poświadcza ugodę między Przedborem a Stanisławem, synem zmarłego Lemborza, dotyczącą praw do wsi Wosznica w dystrykcie lwowskim. Na mocy porozumienia Przedbór zrzeka się pretensji do części majątku na rzecz Stanisława i jego następców.

Król Władysław Jagiełło rozstrzyga spory majątkowe i prawne pomiędzy mieszczanami lwowskimi a plebanem kościoła parafialnego we Lwowie, Janem. Dokument reguluje kwestie opłat z tytułu mesznego, obsady i utrzymania szkoły oraz zakrystiana, udziału duchowieństwa przy sporządzaniu testamentów, praw do czynszów z domów oraz własności młyna Najświętszej Marii Panny.

Król Władysław Jagiełło na prośbę Jana z Zubrzy przenosi jego wieś Zubrzę z prawa polskiego na prawo magdeburskie. Dokument wyłącza mieszkańców wsi spod jurysdykcji urzędników królewskich i nadaje pełnię władzy sądowniczej miejscowemu sołtysowi.

Król Władysław Jagiełło na prośbę archidiakona lubelskiego Stanisława Erpisski przenosi wieś Hodowicę, należącą do lwowskiej prebendy św. Jana, z prawa polskiego i ruskiego na prawo niemieckie magdeburskie. Dokument nadaje mieszkańcom immunitet od sądów urzędników ziemskich oraz określa zakres jurysdykcji sołtysa.

Król Władysław Jagiełło darowuje miastu Lwowu zniszczoną łaźnię królewską z placem w zamian za coroczny czynsz w wysokości 20 grzywien. Ponadto zezwala rajcom i miastu na wznoszenie kolejnych łaźni na prawie własności bez obowiązku uiszczania z nich żadnych opłat na rzecz monarchy.

Król Władysław Jagiełło na prośbę Włodka przenosi jego wieś Werbiż w powiecie szczerzeckim z prawa polskiego i ruskiego na prawo niemieckie średzkie. Dokument uwalnia mieszkańców wsi spod jurysdykcji urzędników królewskich i nadaje sołtysowi pełnię władzy sądowniczej.

Król Władysław Jagiełło nadaje mieszczaninowi lwowskiemu i poborcy podymnego Janszkowi Tołmaczowi oraz jego sukcesorom komorę sukienniczą we Lwowie z prawem handlu i postrzygania sukna. Kram zostaje zwolniony z opłacania corocznego czynszu do skarbu królewskiego.

Król Władysław II Jagiełło zwalnia mieszczan i mieszkańców Lwowa od uciążliwej powinności dostarczania koni i wozów (podwód) na rzecz urzędników królewskich. Jedynym wyjątkiem pozostaje obowiązek dostarczenia wozu kuchennego na czas pobytu pary królewskiej we Lwowie do miejsca pierwszego noclegu w drodze powrotnej.

Król Władysław Jagiełło nadaje swemu celnikowi Wołczkowi Żydowi ze Lwowa dziedziczne sołectwo we wsi Werbiż wraz z dwoma wolnymi łanami, karczmą i młynem. Dokument przenosi ponadto całą wieś z prawa polskiego i ruskiego na prawo niemieckie (średzkie), wyjmując jej ludność spod jurysdykcji sądów ziemskich.

Arcybiskup lwowski Jan Rzeszowski zatwierdza przywilej fundacyjny dziedzica Delijowa Jana Koli, wznoszący na nowo miejscowy kościół parafialny. Dokument szczegółowo określa nadania gruntów, sadzawek rybnych, dziesięcin oraz powinności i opłat na rzecz plebana i parafii.

Starosta ruski Jan Mężyk z Dąbrowy wraz z asesorami potwierdza rezygnację i wieczystą sprzedaż sołectwa we wsi Werbiż (Kierz), dokonaną przez lwowskiego celnika, żyda Wołczka, na rzecz Jana Linka ze Smorza za kwotę 48 grzywien. W dokumencie transumowano przywilej króla Władysława Jagiełły z 1407 roku, który nadał Wołczkowi rzeczone sołectwo i przeniósł wieś na prawo średzkie.

Król Władysław Jagiełło zwalnia arcybiskupstwo lwowskie, jego dobra i poddanych od wszelkich podatków, danin, podwód oraz posług publicznych i monarszych. Nadaje mu również wszelkie prawa, wolności i przywileje, jakimi cieszy się archidiecezja gnieźnieńska.

Marszałek Królestwa Polskiego Jan z Oleśnicy rozstrzyga spór o dochody celne we wsi Werbiż, zatwierdzając uprawnienia lwowskiego celnika Wolczka i przywracając go w ich posiadanie. Nakazuje zarazem Teodorykowi Buczackiemu, jego krewnym oraz miejscowym kmieciom zaniechanie dalszych przeszkód w pobieraniu myta.

Król Władysław Jagiełło zatwierdza dobrowolną zamianę dóbr ziemskich zawartą między arcybiskupem lwowskim Janem a szlachetnym Jakuszem z Potoczan. W wyniku umowy arcybiskup oddał wieś stołową Jawcze w zamian za wieś Potoczany leżącą w powiecie podolskim.

Król Władysław Jagiełło nadaje metropolitalnemu kościołowi katedralnemu we Lwowie oraz tamtejszej kapitule czterdzieści łanów ziemi i lasów położonych między Skniłowem, Obroszynem i Hodowicą. Dokument przyznaje obdarowanym pełne prawa do wykarczowania gruntów, osadzenia ludności oraz wieczystego czerpania pożytków z nadanego obszaru.

Król Władysław Jagiełło nadaje dziesięciu kanonikom kapituły metropolitalnej we Lwowie wieś Wierzbiąż, którą kanonicy wykupili od żyda Wołoszona za sumę 150 grzywien, powiększoną o darowiznę królewską w kwocie 50 grzywien. Dokument zastrzega wyłączne prawo wykupu dóbr przez króla lub jego następców za kwotę 200 grzywien.

Król Władysław Jagiełło nadaje na wieczną własność dziekanowi i kanonikom kościoła metropolitalnego we Lwowie wieś królewską Wierbiż w ziemi ruskiej i powiecie lwowskim wraz z cłem, mostowym oraz przyległościami. W zamian zastrzega dla siebie i następców jedynie roczny czynsz w wysokości dwóch groszy na dzień św. Marcina, zobowiązując kapitułę do modlitw za pomyślność władcy, jego synów i Królestwa.

Król Władysław III nakazuje urzędnikom ziem ruskich publicznie ogłosić zakaz omijania Lwowa przez kupców oraz zabronić szlachcie bezprawnego pobierania nowych opłat celnych. Oporni winni być karani konfiskatą przewożonych dóbr i aresztem.

Król Władysław III Warneńczyk na sejmie walnym w Piotrkowie uroczyście potwierdza, odnawia i aprobuje wszystkie dotychczasowe prawa, wolności, immunitety i przywileje mieszkańców Królestwa Polskiego stanów duchownego i świeckiego. Władca zobowiązuje się do nienaruszalnego przestrzegania praw nadanych przez swoich poprzedników oraz do ich skutecznego strzeżenia.

Król Władysław III zapisuje swojemu zarządcy i tenutariuszowi Łańcy sumę stu grzywien na wsi Zubrza w powiecie szczerzeckim. Zastawnik i jego potomkowie mają użytkować wieś ze wszystkimi dochodami i przynależnościami do czasu całkowitego zwrotu długu przez monarchę lub jego następców.

Sobór w Bazylei zatwierdza nadanie i inkorporację parafii katedralnej we Lwowie wraz z młynem wodnym i łanem ziemi pod Wysokim Zamkiem na rzecz lwowskiej kapituły katedralnej, dokonane wcześniej przez arcybiskupa Jana Rzeszowskiego. Dokument potwierdza prawa kapituły w obliczu sporu wywołanego bezprawnym odebraniem tych dóbr przez kolejnego arcybiskupa Jana Odrowąża.

Król Władysław Warneńczyk zezwala władzom i pospólstwu miasta Lwowa na wzniesienie nowej szkoły w obrębie murów miejskich przy szpitalu kościoła Świętego Ducha. Ponadto przyznaje rajcom wyłączne prawo obsadzania i odwoływania nauczycieli oraz sprawowania zarządu nad szkołą.

Król Władysław III Warneńczyk zatwierdza mieszczaninowi lwowskiemu Mikołajowi Szmitfeldowi własność dwóch łąk w powiecie lwowskim, w tym łąki Dubek, na podstawie przedłożonych dawniejszych dokumentów w języku łacińskim i ruskim. Dokument gwarantuje Mikołajowi i jego spadkobiercom pełne prawa dziedziczne, posiadania oraz swobodnego dysponowania tymi nieruchomościami.

Piotr Odrowąż ze Sprowy, wojewoda lwowski i starosta generalny ruski, zezwala Fedkowi Jaremu na objęcie dóbr w granicach swojego starostwa, nadanych mu wcześniej na Węgrzech przez króla Władysława. Wystawca deklaruje przy tym zrzeczenie się wszelkich własnych roszczeń i uprawnień do tych majętności.

Król Kazimierz Jagiellończyk nakazuje urzędnikom ziem ruskich zabronić kupcom omijania Lwowa nowymi drogami oraz powstrzymać szlachtę przed samowolnym pobieraniem ceł. Winni naruszeń mają zostać aresztowani wraz z przewożonym towarem, który przypaść ma mieszczanom lwowskim.

Książęta mazowieccy Siemowit VI i Władysław II nadają ojcu Stanisławowi, kapelanowi opuszczonego kościoła św. Ducha na przedmieściu Buska, uposażenie w postaci rocznej sumy pieniężnej z cła buskiego, futra, drewna oraz zwolnień celnych. Dokument nakazuje lokalnym urzędnikom respektowanie i terminowe wypłacanie wyznaczonych świadczeń.

Hospodar mołdawski Piotr potwierdza kupcom lwowskim oraz kupcom ziem ruskiej i podolskiej przywileje handlowe i celne na terenie Mołdawii, wzorowane na dawniejszych nadaniach hospodara Aleksandra. Dokument reguluje kwestie poboru opłat celnych między innymi w Suczawie, Bakowie i Białogrodzie.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza duchowieństwu i szlachcie ziem ruskich dotychczasowe prawa oraz immunitety, wprowadzając zarazem dodatkowe regulacje dotyczące m.in. miejscowego sądownictwa, zwolnień celnych i procedury wobec kmieci. Zakazuje także nakładania bezprawnych ceł oraz zbaczania przez kupców z wyznaczonych szlaków handlowych.

Wojewoda i starosta generalny ruski Andrzej Odrowąż rozstrzyga spór i zakazuje urzędnikom starościńskim robienia przeszkód kapitule lwowskiej, jej młynarzom oraz mieszczanom w wywozie i przemiale zboża. Potwierdza tym samym dawne przywileje i zwyczaje kapituły dotyczące wolnego przemiału w jej oddalonych od miasta młynach.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala rycerzowi Janowi z Sienna na wykupienie królewskiej wsi Ceniów w powiecie lwowskim z rąk szlachetnego Jana Dawidowskiego. Monarcha zapisuje wieś Janowi z Sienna w kwocie wykupu, gwarantując jej spokojne posiadanie do czasu całkowitej spłaty sumy przez koronę.

Hryćko z Pomorzan zaświadcza o polubownym wyroku rozstrzygającym spór z miastem Lwowem, na mocy którego mieszkańcy Lwowa i poddani z Winnik otrzymali wzajemne prawo wyrębu drzewa w lasach między tymi miejscowościami. W razie poczucia krzywdy strony miały zwrócić się do króla o wytyczenie stałych granic.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza, że uchwalona przez władze i mieszkańców Lwowa danina (cyza) na pilne potrzeby państwa i wojny pruskiej ma charakter dobrowolny i ograniczony do jednego roku. Władca zobowiązuje się słowem królewskim, że pobór ten nie przekształci się w stałą powinność ani nie naruszy w żaden sposób przywilejów i wolności miasta.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zapisuje swojemu dworzaninowi Wojciechowi z Borowska sto grzywien polskich na wsiach Kozłów, Tawrów, Kropiwna, Krasna, Olszanka i Grodzisko w powiecie trembowelskim w nagrodę za uciążliwą misję poselską do Tatarów. Suma ta ma pozostać zabezpieczona na wymienionych dobrach aż do jej pełnego wykupienia przez monarchę lub jego następców.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zwalnia Lwów oraz jego mieszkańców ze wszelkich podatków i poborów na okres ośmiu lat. Zaoszczędzone środki miasto zobowiązane jest przeznaczyć na naprawę i wzmocnienie murów, wałów oraz fos w obliczu zagrożenia tatarskiego i tureckiego.

Wojewoda ruski Jan Odrowąż na zjeździe generalnym we Lwowie, rozpatrując skargę mieszczan i kupców lwowskich, zabrania bezprawnego zatrzymywania i zajmowania na drogach Rusi i Podola bydła zakupionego na dorocznych jarmarkach i opatrzonego ich znakami. Dokument nakazuje urzędnikom i mieszkańcom miast bezwzględne przestrzeganie zakazu aresztowania pędzonych stad pod rygorem surowych kar królewskich.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk nakazuje urzędnikom ziem ruskich i podolskich, a zwłaszcza staroście lwowskiemu Stanisławowi z Chodcza, aresztowanie kupców i konfiskatę towarów przewożonych z ominięciem przymusu lwowskiego prawa składu. Dokument przyznaje mieszczanom lwowskim uprawnienia do zatrzymywania winnych celem ochrony przywilejów miejskich i dochodów skarbu królewskiego.

Król Aleksander Jagiellończyk nakazuje urzędnikom ruskim i podolskim, w tym staroście lwowskiemu, udzielanie pomocy mieszczanom lwowskim w egzekwowaniu prawa składu poprzez aresztowanie kupców omijających Lwów i konfiskatę ich towarów na rzecz skarbu królewskiego.

Król Aleksander Jagiellończyk zwalnia poddanych wsi Honiatycze, należącej do kapituły lwowskiej, na 15 lat od wszelkich robocizn i stacji na rzecz zamku lwowskiego z powodu zniszczeń poczynionych przez Turków i Tatarów. Nakazuje staroście lwowskiemu Stanisławowi z Chodcza oraz jego następcom bezwzględne przestrzeganie tej ulgi.

Król Aleksander Jagiellończyk, na prośbę rajców i mieszczan lwowskich, znosi doroczny jarmark przypadający na święto św. Agnieszki. Decyzję motywowano zniszczeniem ziem ruskich przez najazdy wrogów oraz faktem, że zgromadzenia kupieckie przynosiły wówczas miastu więcej szkód i zagrożeń niż pożytku.

Król Aleksander Jagiellończyk zezwala kapitule metropolitalnej we Lwowie na wykupienie królewskiej wsi Czerkasy z rąk dotychczasowych tenutariuszy i nadaje jej tę wieś na własność z immunitetem. Ponadto król przyznaje wolny brzeg w granicach wsi Mszana pod budowę stawu rybnego.

Król Zygmunt I Stary potwierdza nadanie dóbr Żydatycze i Maleczkowice na rzecz kapituły katedralnej we Lwowie, dokonane przez zmarłego Jana z Maleczkowic. Ze względu na prawa spadkobierców darczyńcy król ogranicza zatwierdzaną darowiznę do jednej trzeciej części majątku, nakładając na kapitułę obowiązek powinności wojskowych i ciężarów publicznych.

Sędziowie polubowni z wojewodą podolskim Pawłem Kołą i marszałkiem Stanisławem z Chodcza na czele rozstrzygają spór dotyczący gwałtu i zranień między szlachcicem Hieronimem Dobrostańskim a rajcami i pospólstwem Lwowa.

Król Zygmunt I zezwala kapitule katedralnej we Lwowie na zakup na prawie wyderkafu rocznego czynszu o wartości do czterystu grzywien z dóbr ziemskich lub miejskich na wsparcie duchowieństwa. Nabyty w ten sposób majątek zostaje wieczyście zwolniony z obowiązku wszelkich wypraw wojennych.