Katalog źródeł

Książę opolski i pan Rusi Władysław Opolczyk nadaje biskupowi kijowskiemu Jakubowi, a po jego śmierci kościołowi św. Jana Chrzciciela we Lwowie i bazylianom, opuszczony dwór kanonicki oraz parcele miejskie. Nadane nieruchomości zostają jednocześnie zwolnione od wszelkich podatków, ciężarów i powinności na rzecz miasta Lwowa.

Król Władysław Jagiełło nadaje swemu celnikowi Wołczkowi Żydowi ze Lwowa dziedziczne sołectwo we wsi Werbiż wraz z dwoma wolnymi łanami, karczmą i młynem. Dokument przenosi ponadto całą wieś z prawa polskiego i ruskiego na prawo niemieckie (średzkie), wyjmując jej ludność spod jurysdykcji sądów ziemskich.

Marszałek Królestwa Polskiego Jan z Oleśnicy rozstrzyga spór o dochody celne we wsi Werbiż, zatwierdzając uprawnienia lwowskiego celnika Wolczka i przywracając go w ich posiadanie. Nakazuje zarazem Teodorykowi Buczackiemu, jego krewnym oraz miejscowym kmieciom zaniechanie dalszych przeszkód w pobieraniu myta.

Król Władysław III nakazuje urzędnikom ziem ruskich publicznie ogłosić zakaz omijania Lwowa przez kupców oraz zabronić szlachcie bezprawnego pobierania nowych opłat celnych. Oporni winni być karani konfiskatą przewożonych dóbr i aresztem.

Król Kazimierz Jagiellończyk nakazuje urzędnikom ziem ruskich zabronić kupcom omijania Lwowa nowymi drogami oraz powstrzymać szlachtę przed samowolnym pobieraniem ceł. Winni naruszeń mają zostać aresztowani wraz z przewożonym towarem, który przypaść ma mieszczanom lwowskim.

Książęta mazowieccy Siemowit VI i Władysław II nadają ojcu Stanisławowi, kapelanowi opuszczonego kościoła św. Ducha na przedmieściu Buska, uposażenie w postaci rocznej sumy pieniężnej z cła buskiego, futra, drewna oraz zwolnień celnych. Dokument nakazuje lokalnym urzędnikom respektowanie i terminowe wypłacanie wyznaczonych świadczeń.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala rycerzowi Janowi z Sienna na wykupienie królewskiej wsi Ceniów w powiecie lwowskim z rąk szlachetnego Jana Dawidowskiego. Monarcha zapisuje wieś Janowi z Sienna w kwocie wykupu, gwarantując jej spokojne posiadanie do czasu całkowitej spłaty sumy przez koronę.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza, że uchwalona przez władze i mieszkańców Lwowa danina (cyza) na pilne potrzeby państwa i wojny pruskiej ma charakter dobrowolny i ograniczony do jednego roku. Władca zobowiązuje się słowem królewskim, że pobór ten nie przekształci się w stałą powinność ani nie naruszy w żaden sposób przywilejów i wolności miasta.

Król Zygmunt I zezwala kapitule katedralnej we Lwowie na zakup na prawie wyderkafu rocznego czynszu o wartości do czterystu grzywien z dóbr ziemskich lub miejskich na wsparcie duchowieństwa. Nabyty w ten sposób majątek zostaje wieczyście zwolniony z obowiązku wszelkich wypraw wojennych.

Król Zygmunt I zezwala magistrowi Michałowi, notariuszowi lwowskiemu, na wykupienie trzeciej części Młyna Piekarskiego na przedmieściu lwowskim za sumę pięćdziesięciu grzywien. Zapisuje mu tę kwotę oraz prawo pobierania trzeciej części dochodów z młyna z obowiązkiem ponoszenia jednej trzeciej kosztów jego napraw.

Król Zygmunt I Stary potwierdza przywilej króla Kazimierza IV Jagiellończyka z 1472 roku ustanawiający we Lwowie dwa jarmarki roczne na uroczystości Świętej Trójcy oraz św. Agnieszki. Dokument reguluje szczegółowe uprawnienia handlowe, prawo składu, opłaty celne, wypas bydła kupieckiego oraz jurysdykcję sądową nad kupcami.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Piotrkowie rozstrzyga spór między mieszczanami lwowskimi a Żydami, wprowadzając ordynację ograniczającą działalność handlową Żydów lwowskich i przedmiejskich. Dokument zakazuje im m.in. handlu domowego i domokrążnego, zakazuje sprzedaży korzeni oraz jedwabiu, a także ściśle reguluje obrót suknem, woskiem, skórami i wołami.

Król Zygmunt I zezwala władzom Lwowa na pobieranie opłaty w wysokości pół grosza od każdego wozu uchodźców chroniących się w mieście przed najazdami wroga. Uzyskane środki mają pokryć koszty oczyszczania miasta z błota i nieczystości oraz naprawy murów, wałów i fos miejskich.

Sędzia i podsędek ziemi krakowskiej poświadczają dekret króla Zygmunta I rozstrzygający spór celników z kupcami o drogi pędzenia bydła i przewozu towarów z Rusi, Podola, Wołynia i Mołdawii. Zgodnie z wyrokiem woły i towary z Rusi, Podola i Mołdawii należy kierować przez Lwów, Gródek i Przemyśl do Sandomierza, natomiast z Wołynia przez Lublin i Radom, pod groźbą konfiskaty.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz miasta Lwowa przenosi doroczny jarmark ze święta Świętej Trójcy na święto św. Małgorzaty, zwalniając przybywających kupców od opłat celnych. Jednocześnie potwierdza odbywanie jarmarku na święto św. Agnieszki z zachowaniem dotychczasowego obowiązku uiszczania cła.

Król Zygmunt I Stary kasuje dawny zapis króla Władysława na sto grzywien i nadaje Dobrogostowi Pełce czterdzieści grzywien, które ma mu wypłacić tenutariusz królewskiej wsi Kozłów, Maciej wojski żydaczowski. Wypłacona suma czterdziestu grzywien zostaje równocześnie dopisana do sum zastawnych zabezpieczonych Maciejowi na tejże wsi.

Król Zygmunt I Stary nakazuje urzędnikom koronnym i miejskim udzielanie pomocy mieszczanom lwowskim w zatrzymywaniu kupców omijających lwowski skład towarów. Zabrania nielegalnego transportu wołów, wosku i innych towarów z Rusi i Podola z pominięciem Lwowa i należnych ceł pod groźbą kar majątkowych.

Król Zygmunt I Stary nadaje na wieczne czasy kanonikom kościoła metropolitalnego we Lwowie trzecią miarę z młyna królewskiego przy bramie Halickiej. Dokument określa jednocześnie obowiązki kapituły i starosty w zakresie ponoszenia kosztów naprawy i utrzymania młyna.

Król Zygmunt I Stary, zważywszy na położenie Lwowa na zagrożonym pograniczu oraz zasługi tamtejszych rzemieślników w obronie murów miejskich, wyłącza lwowskie cechy z ogólnego nakazu kasacji bractw w Koronie i uroczyście potwierdza wszystkie ich dotychczasowe prawa, statuty i przywileje.

Król Zygmunt I Stary zakazuje władzom Lwowa otwierania bram miejskich w porze nocnej na prośby szlachty i możnych z powodu zagrożeń wojennych na pograniczu, dopuszczając wyjątek jedynie w przypadkach nagłej i najwyższej potrzeby państwowej. Jednocześnie zabrania komukolwiek wywierania nacisków na rajców pod groźbą surowych kar królewskich.

Król Zygmunt I Stary potwierdza burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wyłączne prawo do wybierania i ustanawiania miejskich pośredników i tłumaczy (zwanych mejlerzami i tłumaczami) zgodnie ze starodawnym zwyczajem. Monarcha zakazuje urzędnikom królewskim ingerowania w tę miejską prerogatywę pod jakimkolwiek pozorem.

Arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski dokonuje oblaty i transsumpcji dokumentu prymasa Jana Latalskiego z brewe papieża Pawła III z 1538 roku. Akt potwierdza wyjęcie braci zakonów żebraczych w Królestwie Polskim spod jurysdykcji biskupów diecezjalnych i zakazuje naruszania ich przywilejów.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie zatwierdza i ponawia dla burmistrza, rajców i mieszczan Lwowa wszystkie dotychczasowe prawa, przywileje, wolności, immunitety oraz zwyczaje nadane miastu przez poprzednich monarchów oraz przez niego samego.

Król Zygmunt I Stary potwierdza przywileje wyjmujące mieszczan i mieszkańców Lwowa spod jurysdykcji sądów szlacheckich, ziemskich oraz grodzkich. Wszelkie ich sprawy mają być rozpatrywane wyłącznie przed właściwym miejskim sądem prawa magdeburskiego pod rygorem nieważności innych wyroków.

Król Zygmunt II August zwalnia Ormian lwowskich spod jurysdykcji wszelkich sądów urzędników ziemskich i grodzkich, poddając ich wyłącznie pod jurysdykcję wójta oraz seniorów ormiańskich sądzących według prawa ormiańskiego. Wszelkie odwołania od tego sądu zastrzeżono do wyłącznego rozpoznania przed sądem królewskim.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej króla Władysława Jagiełły z 1433 roku, nadający ufundowanym przezeń kanonikom kapituły katedralnej lwowskiej wieś Wierzbiąż w powiecie lwowskim wraz z wszelkimi pożytkami, lasami wzdłuż Dniestru i cłem. Dokument gwarantuje kapitule wieczyste posiadanie tych dóbr oraz prawo sypania grobli i budowy stawów.

Piotr Barzy, kasztelan przemyski i starosta generalny lwowski, wydaje kapitule metropolitalnej we Lwowie uwierzytelniony wypis z akt grodzkich z 1510 roku. Potwierdza on zbycie podmiejskiego młyna Ważny przez Barbarę młynarkę i jej syna Erazma na rzecz kapituły za sumę 300 grzywien.

Król Zygmunt II August zwalnia mieszczan lwowskich poszkodowanych w niedawnym pożarze miasta od wszelkich opłat, podatków i kontrybucji na okres ośmiu lat, aby ułatwić im odbudowę domostw i przywrócenie dawnej świetności Lwowa. Jednocześnie nakazuje poborcom ziem ruskich bezwzględne przestrzeganie tej ulgi pod groźbą niełaski królewskiej.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór między szlachtą województwa ruskiego a magistratem Lwowa, kasując inkorporację podmiejskich wsi Zubrza i Sichów do prawa magdeburskiego oraz poddając sprawy sporne dotyczące ich gruntów i powinności wojennych prawu ziemskiemu. Jednocześnie monarcha potwierdza jurysdykcję prawa miejskiego i sądu królewskiego wobec mieszczan, urzędników miejskich oraz ich majątków miejskich.

Król Zygmunt III Waza wciela prepozyturę w Busku do odnowionego przy katedrze lwowskiej urzędu archidiakona w celu zapewnienia mu należytego uposażenia. Jednocześnie monarcha zrzeka się królewskiego prawa patronatu nad tą prepozyturą na rzecz arcybiskupa i kapituły lwowskiej.

Król Zygmunt III Waza nadaje miastu Lwowowi na wieczne czasy prawo poboru opłat od towarów (tzw. sztukowego lub węzłowego), a także od zbóż, piwa i miodu. Dochody z tych opłat zostają podzielone: dwie trzecie przeznaczono na potrzeby i fortyfikacje miejskie, a jedną trzecią na wynagrodzenie trudów urzędu radzieckiego.

Dokument poświadcza przyjęcie Mikołaja Bajdułowicza, Ormianina rodem z Suczawy, do prawa miejskiego Lwowa po złożeniu przysięgi wierności królowi i miastu. Rajcy miejscy zwracają się do urzędników celnych o respektowanie jego statusu mieszczańskiego oraz o zwolnienie go wraz z towarami ze wszelkich ceł, myt i opłat.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski zatwierdza fundację sędziego ziemskiego halickiego Stanisława z Głowna Głowińskiego, erygując prałaturę kantora oraz kanonikat Głowińskiego przy katedrze metropolitalnej we Lwowie. Nowe beneficja zostają uposażone dobrami wsi Młyniszcze i Zabłotowce w ziemi żydaczowskiej wraz z określeniem obowiązków liturgicznych i prawa patronatu.

Arcybiskup lwowski Wojciech Koryciński zatwierdza przeniesienie zniszczonego w wyniku najazdów konwentu augustianów z Przedmieścia Halickiego na Przedmieście Krakowskie we Lwowie. Na mocy dokumentu kościół św. Anny zostaje wraz z gruntami inkorporowany do zakonu z pozwoleniem na budowę klasztoru, przy zachowaniu praw miejscowej parafii.

Arcybiskup lwowski Wojciech Koryciński zatwierdza i eryguje fundację prałatury kanclerza oraz kanonii giedzińskiej przy katedrze lwowskiej, ustanowioną przez sufragana Jerzego Giedzińskiego. Beneficjum zostało uposażone rocznym czynszem zabezpieczonym na dobrach Bolechów, Zawadka i innych posiadłościach fundatora.

Konstanty Mrozowicki, administrator sede vacante archidiecezji lwowskiej, zatwierdza donację wsi Wołosów i Cucyłów dokonaną przez Aleksandra i Kazimierza Kuropatwów na rzecz kapituły metropolitalnej. Na uposażeniu tych dóbr eryguje nowy kanonikat fundacji Kuropatwów herbu Jastrzębiec, określając obowiązki mszalne kanonika oraz prawo patronatu dla rodziny fundatorów.

Arcybiskup lwowski Wacław Hieronim Sierakowski utrzymuje prawo kanoników do wyboru dóbr kapitulnych, nakazując odprowadzanie jednej trzeciej, a z majętności Uniatycze, Pikulowice i Żydatycze połowy dochodów do wspólnej masy kapituły. Jednocześnie zwalnia z tego obowiązku uboższe uposażenia oraz daruje kapitule wszelkie narosłe dotychczas zaległości.