Katalog źródeł

Król August II potwierdza przywilej króla Jana III Sobieskiego z 1690 roku, transumujący dyplom Władysława IV z nadaniem gruntów, wolności i praw dla monasteru bazyliańskiego w Borze Domaszewskim. Zapewnia zakonnikom posiadanie majątku oraz prawo corocznego wyboru ihumena i wolnego handlu podczas świąt.

Aleksander Kazimierz Orzechowski wyjaśnia Franciszkowi Głogowskiemu, że z racji pełnionego urzędu i rozkazów dotyczących obrony przed niespodziewanym najazdem tatarskim nie może oddalić się ze służby ani zaangażować w jego sprawę. Dziękuje za nadesłany list przyjacielski i prosi o zrozumienie sytuacji uniemożliwiającej mu opuszczenie posterunku.

Rajcy miasta Lwowa zatwierdzają i wpisują do ksiąg miejskich dziesięć artykułów porządkowych cechu rzeźnickiego, regulujących m.in. zwoływanie sesji suchedniowych, wyzwalanie uczniów, dyscyplinę i zwyczaje czeladzi oraz fundacje mszalne. Dokument rezerwuje dla władz miejskich jurysdykcję apelacyjną oraz wyłączne prawo do dokonywania przyszłych zmian w ustawie cechowej.

Aleksander Orzechowski donosi komendantowi Lwowa o ucieczce trzech niebezpiecznych więźniów, którzy prawdopodobnie zmierzają do miasta. Prosi o postawienie w stan gotowości straży ratuszowej oraz ogłoszenie nagrody za ich ujęcie.

Król August II potwierdza i ratyfikuje na prośbę starszyzny i cechu piekarzy miasta Lwowa przywileje oraz artykuły cechowe nadane przez poprzednich królów polskich (m.in. Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana III Sobieskiego, Jana Kazimierza, Władysława IV, Zygmunta III, Stefana Batorego, Zygmunta Augusta, Zygmunta I i Kazimierza Jagiellończyka) wraz z uchwałami rady miejskiej Lwowa, regulującymi m.in. zasady wypieku, skupu zboża i wyłączności sprzedaży chleba.

Ks. Tomasz Ormiński prosi prezydenta senatu lwowskiego Kirkora o poparcie jego kandydatury na wakujący po śmierci kanonika Krupińskiego kanonikat lwowski. Zapewnia o swojej dozgonnej wdzięczności i poleca się także życzliwości pozostałych członków senatu.

Papież Klemens XI udziela na okres dziesięciu lat odpustu zupełnego wszystkim wiernym, którzy w święto św. Wojciecha nawiedzą kościół parafialny pod jego wezwaniem za murami Lwowa, przystąpią do sakramentów i pomodlą się w intencjach Kościoła.

Podstarości kamionecki Stanisław Ordyniec zwraca się w imieniu pana krakowskiego do burmistrza i rajców lwowskich z prośbą o trzydniowe wypożyczenie kobierców i opon na zjazd znamienitych gości, w tym rodu Tęczyńskich. Autor listu obiecuje zwrócić pożyczone tkaniny w nienaruszonym stanie natychmiast po zakończeniu uroczystości.

Papież Klemens XI powiadamia duchowieństwo diecezji lwowskiej o przeniesieniu biskupa Jana Skarbka na wakującą po zgonie Mikołaja Popławskiego stolicę arcybiskupią we Lwowie. Wzywa kler do uległości, szacunku oraz posłuszeństwa wobec nowego pasterza.

Kazimierz Orański pisze do prezydenta Lwowa Skrochowskiego w sprawie trwającego od sześciu lat sporu z Janem Łukaszewiczem o nienależycie wykonaną diamentową agrafę. Mimo odesłania spornego dokumentu autor listu domaga się, aby rzemieślnik złożył formalną przysięgę co do wartości klejnotu w obecności strony.

Kazimierz Orański oświadcza, że pozostawia Janowi Łukaszewiczowi dwa dokumenty gwarantujące wykonanie pracy oraz rezygnację z roszczeń finansowych. Jednocześnie zobowiązuje się do ich oddania na polecenie prezydenta i unieważnia wcześniejsze doniesienia.

Starszyzna cechu krawców w Krakowie poświadcza, że Szymon Kubiszowski z Żabna ukończył czteroletnią naukę krawiectwa u krakowskiego mistrza Tomasza Rybalskiego i zadośćuczynił wszystkim obowiązkom cechowym. Wystawcy polecają go innym mistrzom i cechom jako wyuczonego i prawego rzemieślnika.

Podkanclerzy Andrzej Olszowski informuje magistrat lwowski o krokach podjętych przez króla w celu zabezpieczenia miasta, w tym o skierowaniu pułkownika Dobczyca z częścią oddziałów na załogę. Doradza również zaciąg miejscowych sił i zapowiada przybycie monarchy z pospolitym ruszeniem.

Władze miejskie Lwowa, duchowieństwo oraz kapituła sporządzają pamiątkowy memoriał upamiętniający klęski wojenne, pożary, zarazy i nawałnice nękające miasto w latach 1672–1708. Dokument poświadcza gruntowną renowację hełmu wieży ratuszowej i figury lwa, przeprowadzoną pod kierunkiem rajcy Tomasza Gordona, zawierając spis ówczesnych urzędników i modlitwę o ocalenie Lwowa.

Franciszek Ożechowski prosi wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o roztoczenie opieki nad przemyską gminą żydowską. Zwraca uwagę na krzywdzące ją, ponowne procesy i nowe dekrety wydawane w sprawach już wcześniej rozstrzygniętych.

Król August II Mocny zatwierdza statuty, prawa i dawne przywileje nadane cechowi krawców lwowskich przez magistrat Lwowa oraz kolejnych monarchów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego. Zobowiązuje ponadto władze grodzkie i miejskie Lwowa do ich ścisłego przestrzegania i ochrony.

Kasztelan przemyski Samuel Orzechowski prosi wojewodę wołyńskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o mediację i obronę przed oskarżeniami po tragicznej śmierci pana Strzembiowskiego. Zapewnia o swej całkowitej niewinności, powołując się na naocznych świadków wypadku i zabiegając o przychylność krewnych zmarłego oraz hetmana.

Król August II zatwierdza statut cechu krawców w Przemyślu, uchwalony w trzydziestu jeden artykułach i potwierdzony uprzednio przez władze miejskie. Regulacja określa zasady funkcjonowania bractwa, prawa i obowiązki mistrzów oraz uczniów obu wyznań – rzymskokatolickiego i greckiego – a także chroni cech przed obcą konkurencją.

Piotr Ożga przypomina rajcom lwowskim o obowiązku poboru czopowego od trunków za okres od stycznia do czerwca 1649 roku oraz o konieczności przekazania rejestrów i funduszy arendarzowi. Wspomina także o trudnościach podatkowych i szkodach wynikających z toczącej się wojny.

Piotr Ożga przesyła władzom Lwowa projekt protestacji przeciw zwołaniu sejmiku w czasie zagrożenia tatarskiego wraz z nieopieczętowanymi listami do kanclerza i regenta do wglądu. Zapowiada także swój wyjazd na spotkanie z hetmanem w Podhajcach i odsyła do ustnych ustaleń z panem Kątskim.

Piotr Ożga wyraża radość z możliwości obrony przywilejów miejskich i radzi rajcom lwowskim w sprawie wyboru dogodnego terminu oraz procedury ogłoszenia uniwersału w sądzie grodzkim lwowskim i żydaczowskim. Zapowiada także wysłanie listów do sędziego i podsędka lwowskiego w celu skoordynowania działań.

Król August II potwierdza darowizny i zapisy nieruchomości m.in. popadii Tatiany oraz Maryny Sławkowskiej na rzecz bractwa przy cerkwi św. Paraskewy na lwowskim Podzamczu. W dokumencie przywołano wcześniejsze akty fundacyjne i transakcje z lat 1641 oraz 1645.

Podskarbi wielki koronny Karol Siedlnicki zwraca się do władz Lwowa z prośbą o wydanie komisarzowi Dziołowskiemu grupy Żydów uwięzionych na miejskim ratuszu pod zarzutem bicia fałszywych tynfów w Olesku. Aresztanci mają zostać przekazani pod eskortę i przewiezieni na wyznaczone miejsce odosobnienia.

Król August II potwierdza statut lwowskiej konfraterni piwowarów i szynkarzy, określający zasady produkcji, kontroli i sprzedaży piwa oraz gorzałki. Dokument zakazuje ponadto rzemieślnikom innych cechów oraz mieszkańcom przedmieść nieuprawnionego wyrobu trunków i prowadzenia browarów.

Kanclerz wielki litewski Marcjan Korybut Ogiński zaprasza burmistrza, rajców i magistrat miasta Lwowa na uroczystość swojego wesela z panną kanclerzanką koronną, zaplanowaną na 4 marca w Warszawie. Zapewnia gości o należytym przyjęciu i honorach oraz deklaruje swoją przychylność i gotowość do wyświadczania przysług.

Konstanty Mrozowicki, administrator sede vacante archidiecezji lwowskiej, zatwierdza donację wsi Wołosów i Cucyłów dokonaną przez Aleksandra i Kazimierza Kuropatwów na rzecz kapituły metropolitalnej. Na uposażeniu tych dóbr eryguje nowy kanonikat fundacji Kuropatwów herbu Jastrzębiec, określając obowiązki mszalne kanonika oraz prawo patronatu dla rodziny fundatorów.

Franciszek Obrocki ostrzega prezydenta Lwowa przed planowanym rozlokowaniem kilkuset żołnierzy generała Karnaua w podmiejskich wioskach, co grozi ich całkowitym spustoszeniem. Apeluje o pilną interwencję dyplomatyczną u dowódców oraz wysłanie syndyka miejskiego w celu zażegnania niebezpieczeństwa.

Król August II potwierdza przywilej oraz artykuły cechowe nadane cechowi szewskiemu w Sokalu przez króla Jana Kazimierza w 1662 roku.

Samuel z Obodna Obodziński zwraca się do lwowskiego rajcy Macieja Hajdera z prośbą o pomoc w sprawach związanych ze złożeniem rekognicji przez Teodora Mirowickiego przed sądem we Lwowie. Powołując się na znaczną odległość dzielącą Białą Cerkiew od Lwowa, zabiega o dotrzymanie przewidzianych terminów prawnych i łaskawe załatwienie sprawy.

Król August II podczas sejmu koronacyjnego potwierdza i uroczyście odnawia wszelkie dawne oraz nowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości miasta Lwowa, nadane przez jego poprzedników. Zobowiązuje się również do obrony mieszczan i dóbr miejskich przed uciskiem urzędników oraz do nienaruszalności jurysdykcji miejskiej.

Stanisław Nuszczyński zwołuje kolegów na pilną i poufną naradę do ratusza na godzinę ósmą, aby zapobiec niekorzystnym komplikacjom ze strony przeciwnika. Z uwagi na dyskrecję szczegóły sprawy autor zamierza przedstawić dopiero osobiście podczas sesji.

Dokument potwierdza przyłączenie lwowskiego bractwa Najświętszej Trójcy do rzymskiego Arcybractwa Najświętszej Trójcy Pielgrzymów i Rekonwalescentów oraz udziela mu związanych z tym odpustów i przywilejów papieskich. Warunkiem ważności agregacji jest przyjęcie czerwonego habitu, realizacja określonych dzieł miłosierdzia i uzupełnienie wezwania bractwa.

Stanisław Nuszczyński uskarża się władzom Lwowa na Żydów z jurysdykcji chorążyny koronnej, którzy z powodu rzekomych pretensji do majątku jego żony bezprawnie zagrabili z targu jego konie, sanie i owies. Autor wnosi o podjęcie urzędowej interwencji, manifestu o gwałt lub zajęcie wierzytelności sprawców, by zmusić ich do wejścia na drogę sądową.

Arcybiskup lwowski Konstanty Lipski zatwierdza i eryguje fundację Zofii z Wydżgów Kłuńskiej w wysokości 10 000 złotych polskich, zabezpieczoną na dobrach Andrzeja Szymonowicza. Dochód z tego kapitału przeznaczono na odprawianie mszy o Męce Pańskiej z udziałem kapeli muzycznej oraz na oświetlenie ołtarza Świętej Trójcy i krucyfiksu w katedrze lwowskiej.

Prezydent Lwowa Józef Kuszyński przedkłada rajcom prośbę komisarza ziemi lwowskiej o pożyczenie stu czerwonych złotych z podatku szelężnego na sprowadzenie pisarza radomskiego do egzekucji dekretu trybunalskiego. Lwowscy rajcy wyrażają swoje opinie, w większości opowiadając się za udzieleniem pożyczki pod warunkiem uzyskania stosownego poręczenia jej zwrotu.

Arcybiskup lwowski Konstanty Lipski eryguje i zatwierdza altarię przy kaplicy rajców (literatów) w archikatedrze lwowskiej, ufundowaną z zapisu testamentowego rajcy Stanisława Majdeszewicza w kwocie 10 000 złotych polskich zabezpieczonych na kamienicy Jelonkowskiej. Dokument określa obowiązki liturgiczne beneficjenta, rozliczenie rocznego czynszu oraz nadaje prawo patronatu Tomaszowi Belli i Michałowi Boimowi, a po nich radzie miejskiej Lwowa.

Studiujący w Krakowie Albert Nosowski składa władzom Lwowa życzenia noworoczne oraz dziękuje za dotychczasową hojność i mecenat umożliwiający mu naukę. Prosi jednocześnie o dalszą życzliwość i pomoc finansową w toku edukacji uniwersyteckiej.

Król Jan III Sobieski zatwierdza ordynację magistratu lwowskiego z 1687 roku dla miejscowego cechu chirurgów. Dokument określa zasady przyjmowania mistrzów, ustala ich stałą liczbę na szesnastu oraz zakazuje żydowskim chirurgom leczenia chrześcijan.

Oboźny generalny Wojska Zaporoskiego Tomasz Nosacz ponawia żądanie wobec władz Lwowa o bezzwłoczne przekazanie wyposażenia artyleryjskiego, w tym postronków, szorów i kulbak. Wyznacza Kropiwnickiego i Futkiewicza do odbioru rynsztunku, zarzucając magistratowi opieszałość.

Tomasz Nosacz, oboźny generalny wojska zaporoskiego, prosi burmistrza i rajców Lwowa o szybkie i sprawiedliwe wyegzekwowanie zapisanego w księgach długu po zmarłym ojcu swego czeladnika Kibickiego. W zamian za okazanie sprawiedliwości deklaruje władzom miejskim swoją wdzięczność i gotowość do odwzajemnienia przysługi.

Oboźny generalny Wojska Zaporoskiego Tomasz Nosacz ponawia prośbę do władz Lwowa o wyegzekwowanie należności od uwięzionego mieszczanina Dziurdziego na rzecz czeladnika Jakuba Kibickiego. Zaznacza, że samo osadzenie dłużnika w areszcie nie wystarcza i konieczna jest całkowita spłata długu.

Król Jan III Sobieski zatwierdza przywilej Zygmunta III Wazy z 1612 roku, zawierający potwierdzenie statutu cechu chirurgów lwowskich z 1611 roku. Dokument reguluje kwestie przyjmowania i egzaminowania nowych mistrzów, praw wdów, obowiązków czeladników i uczniów oraz zakazu nieuprawnionej konkurencji ze strony partaczy.

Sufragan lwowski Zachariasz Nowoszycki opisuje uroczysty wjazd nowego arcybiskupa do Lwowa, liczne uczty dla rajców i Ormian, a także stan prac remontowych w arcybiskupiej kamienicy i spory w łonie kapituły. W liście prosi również przebywającego w Warszawie Zimnickiego o zakup indyjskiego sukna oraz donosi o stanie zdrowia jego żony.

Król Jan III Sobieski potwierdza przywilej Władysława IV z 1638 roku, zabezpieczający uposażenie, granice posiadłości i wolności monasteru św. Mikołaja w Borze Domaszowskim. Dodatkowo monarcha przyznaje bazylianom prawo do corocznego, swobodnego wyboru ihumena na ruski Nowy Rok.

B. Nowosielecki dopomina się u wojewody ruskiego Jana Jabłonowskiego o wypłatę obiecanych pieniędzy za ustąpione i zastawione majętności. Informuje również o konsultacjach w sprawie inwentarza i prosi protektora, by nie dopuścił do jego ruiny majątkowej.

Papież Innocenty XI nadaje kapitule i kanonikom kapitulnym kościoła metropolitalnego we Lwowie indult zezwalający na stałe noszenie fioletowej cappa magna z trenem i kapturem oraz rokiety podczas wszelkich publicznych i prywatnych funkcji liturgicznych oraz kapitulnych. Dokument został wpisany do akt kapitulnych za aprobatą arcybiskupa lwowskiego Konstantego Lipskiego.

Metrykant koronny J. L. Nowicki zawiadamia lwowskiego rajcę o planowanym zjeździe ugodowym z pospólstwem w Końskich pod patronatem kanclerza wielkiego koronnego i doradza uprzednią wizytę deputata w Warszawie po odbiór dokumentów. Prosi także adresata o odebranie przeznaczonych dla niego rzeczy od komisarza starościny rohatyńskiej.

J. L. Nowicki dziękuje władzom Lwowa za przysłanie słodyczy, które dotarły w całości zgodnie ze specyfikacją. Deklaruje gotowość do odwdzięczenia się i spełnienia wszelkich poufnych próśb magistratu.

J. L. Nowicki informuje rajców lwowskich o doręczeniu kanclerzowi wielkiemu koronnemu listu z postulatami miasta. Zauważa, że do podjęcia ostatecznych decyzji niezbędne jest dodatkowe, ustne przedstawienie sprawy kanclerzowi.

J. L. Nowicki dziękuje władzom miasta Lwowa za pamięć oraz nadesłane słodycze. Deklaruje przy tym gotowość do zrewanżowania się swoimi usługami.