Katalog źródeł

Król Michał Korybut Wiśniowiecki zatwierdza dwa dokumenty króla Jana Kazimierza chroniące cech krawców we Lwowie przed nieuprawnioną konkurencją. Potwierdza zakaz szycia i handlu odzieżą oraz czapkami sukiennymi przez Żydów, Ormian, kuśnierzy i osoby spoza cechu.

Papież Pius IX informuje kapitułę metropolitalną lwowską obrządku łacińskiego o przeniesieniu biskupa przemyskiego Franciszka Ksawerego Wierzchleyskiego na stolicę arcybiskupią we Lwowie. Nakazuje kanonikom uległość, szacunek i posłuszeństwo wobec nowego pasterza pod rygorem zatwierdzenia kar nałożonych na opornych.

Król Stanisław August Poniatowski potwierdza przywilej Zygmunta III Wazy z 1602 roku, aprobujący statut nadany lwowskiemu cechowi mularzy i kamieniarzy przez radę miejską w 1582 roku wraz z artykułami regulującymi organizację czeladników i przyjmowanie rzemieślników.

Król August III potwierdza i odnawia ogół praw miejskich, swobód handlowych, immunitetów oraz przywilejów miasta Kamionka Strumiłowa, transumując i aprobując wcześniejsze nadania królów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego.

Król August III zatwierdza Bractwu Strzeleckiemu miasta Lwowa dawne przywileje i immunitety, nadane i potwierdzone przez jego poprzedników: Zygmunta Augusta, Henryka Walezego, Zygmunta III, Jana Kazimierza, Michała Korybuta, Jana III Sobieskiego oraz Augusta II. Potwierdzenie obejmuje m.in. pobór opłaty zwanej szpaszne, udział w dochodach celnych, przywileje i zwolnienia podatkowe dla króla kurkowego, porządek ćwiczeń strzeleckich oraz zwrot zajętej strzelnicy (celstatu).

Król August III zatwierdza i ponawia ogół praw, immunitetów, przywilejów oraz zwyczajów nadanych społeczności ormiańskiej we Lwowie przez dawnych królów polskich. Dokument zawiera transsumpt łańcuchowy potwierdzeń wystawionych kolejno przez Jana III Sobieskiego, Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana Kazimierza i Władysława IV.

Król August II potwierdza Bractwu Strzeleckiemu (Kurkowemu) we Lwowie dawne przywileje monarchów polskich, regulujące dochody bractwa, zwolnienia podatkowe Króla Kurkowego oraz organizację ćwiczeń strzeleckich. Nakazuje także zwrot zajętego przez artylerię koronną terenu strzelnicy (Celstatu) oraz ustanawia coroczny porządek ćwiczeń z rusznic, hakownic i dział.

Król August II potwierdza i ratyfikuje na prośbę starszyzny i cechu piekarzy miasta Lwowa przywileje oraz artykuły cechowe nadane przez poprzednich królów polskich (m.in. Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana III Sobieskiego, Jana Kazimierza, Władysława IV, Zygmunta III, Stefana Batorego, Zygmunta Augusta, Zygmunta I i Kazimierza Jagiellończyka) wraz z uchwałami rady miejskiej Lwowa, regulującymi m.in. zasady wypieku, skupu zboża i wyłączności sprzedaży chleba.

Władze miejskie Lwowa, duchowieństwo oraz kapituła sporządzają pamiątkowy memoriał upamiętniający klęski wojenne, pożary, zarazy i nawałnice nękające miasto w latach 1672–1708. Dokument poświadcza gruntowną renowację hełmu wieży ratuszowej i figury lwa, przeprowadzoną pod kierunkiem rajcy Tomasza Gordona, zawierając spis ówczesnych urzędników i modlitwę o ocalenie Lwowa.

Król Jan III Sobieski zatwierdza przywilej Zygmunta III Wazy z 1612 roku, zawierający potwierdzenie statutu cechu chirurgów lwowskich z 1611 roku. Dokument reguluje kwestie przyjmowania i egzaminowania nowych mistrzów, praw wdów, obowiązków czeladników i uczniów oraz zakazu nieuprawnionej konkurencji ze strony partaczy.

Król Jan III Sobieski zatwierdza i transumuje wcześniejsze przywileje królów polskich oraz właścicieli Jaworowa, braci Górków, regulujące ustrój, artykuły rzemieślnicze oraz organizację cechu kuśnierzy jaworowskich.

Król Jan III Sobieski transumuje i zatwierdza wcześniejsze przywileje królów Jana Kazimierza i Władysława IV oraz wilkierz Rady Miasta Lwowa z 1621 roku regulujący ustrój wspólnego cechu piwowarów, słodowników i miodowarów lwowskich. Dokument wprowadza zarazem surowy zakaz niecechowego wyrobu piwa, słodu i miodu na przedmieściach oraz w jurysdykach otaczających Lwów pod rygorem konfiskaty i aresztu.

Podczas sejmu koronacyjnego w Krakowie król Jan III Sobieski uroczyście potwierdza i odnawia wszelkie dawne oraz nowe prawa, przywileje, immunitety i swobody miasta Lwowa, jego magistratu i mieszkańców wszystkich obrządków. Dokument w szczególności potwierdza m.in. zrównanie Lwowa z Krakowem i Wilnem, prawo składu, prawo kaduka, jurysdykcję nad kościołami i szpitalami oraz wyjęcie mieszczan spod sądów komisarskich i zamkowych.

Król Jan III Sobieski zatwierdza przywilej Zygmunta Augusta z 1572 roku (transumowany przez królów Jana Kazimierza i Michała Korybuta Wiśniowieckiego), który zrównał mieszczan i przedmieszczan lwowskich obrządku greckiego w prawach miejskich, cechowych oraz handlowych z mieszczanami wyznania rzymskokatolickiego. W dokumencie zagwarantowano im m.in. dostęp do urzędów miejskich, swobodę rzemiosła, handlu i nabywania nieruchomości we Lwowie.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza dokument króla Jana Kazimierza aprobujący darowiznę folwarku na Podzamczu lwowskim, uczynioną przez mieszczanina Szymona Onufryjewicza. Zapis ten przeznaczony został na wzniesienie cerkwi i monasteru św. Jana Ewangelisty obrządku wschodniego wraz z drukarnią.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza i transumuje przywilej Jana Kazimierza z 1650 roku oraz Władysława IV z 1633 roku, zatwierdzające wilkierz cechowy nadany w 1627 roku przez radę miasta Lwowa połączonym rzemiosłom słodowników, piwowarów i miodowarów.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza ordynację kolegium sądu ławniczego miasta Lwowa, uchwaloną pierwotnie w 1618 roku i zatwierdzoną przez Jana Kazimierza w 1658 roku. Akt ten sankcjonuje wewnętrzne statuty, obowiązki liturgiczne i zwyczaje lwowskich ławników prawa magdeburskiego.

Król Jan Kazimierz potwierdza mieszkańcom i dworowi wsi Malechów, stanowiącej uposażenie lwowskiego szpitala ubogich, przywilej Zygmunta III Wazy z 1590 roku zezwalający na pozyskiwanie drewna budulcowego i opałowego w lasach rokitniańskich. Wyrąb ma się odbywać bez niszczenia lasu oraz za wiedzą każdorazowego starosty lwowskiego.

Król Jan Kazimierz zatwierdza klasztorowi dominikanów we Lwowie prawo do własnego wodociągu, transumując przywilej Zygmunta III z 1628 roku oraz dokument magistratu lwowskiego z 1613 roku. Monarcha podkreśla zasługi zakonników, którzy utrzymali ujęcie wody i zaopatrywali mieszkańców podczas najazdów nieprzyjacielskich.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski zatwierdza fundację Aleksandra Zborowskiego i kanonicznie eryguje kościół oraz klasztor św. Marcina karmelitów dawnej obserwancji wraz ze szpitalem dla chorych żołnierzy szlacheckich na Przedmieściu Krakowskim we Lwowie. Zabezpiecza przy tym dochody i uposażenie zakonu oraz nienaruszalność praw miejscowej parafii.

Król Jan Kazimierz potwierdza i zatwierdza statut oraz artykuły cechu kuśnierzy w Jaworowie. Dokument zawiera wcześniejsze konfirmacje królów Władysława IV, Zygmunta III Wazy i Stefana Batorego oraz pierwotny porządek cechowy nadany w 1554 roku przez starostę Łukasza Górnickiego.

Richard Murray przeprasza kupca Arthura Forbesa za zwłokę w spłacie dawnej pozostałości długu, tłumacząc się nieprzewidzianymi stratami poniesionymi w Rzeszowie. Wyraża wdzięczność za okazaną wyrozumiałość i prosi o przekazanie korespondencji skierowanej do pana Maitlanda.

Król Jan Kazimierz zezwala miastu Lwowowi na ściąganie ciężarów miejskich lub opłat pieniężnych od obcych kupców przebywających z towarami ponad czternaście dni. W wypadku oporu nakłada na winnych karę stu florenów węgierskich, płatną po połowie na rzecz skarbu królewskiego i kasy miejskiej.

Król Jan Kazimierz potwierdza przywileje lokacyjne na prawie magdeburskim dla miasteczka Podgrodzie w starostwie rohatyńskim, transumując dyplom króla Władysława IV z 1633 roku.

Król Jan Kazimierz zatwierdza wpis z ksiąg radzieckich miasta Lwowa zawierający zreformowane artykuły cechowe połączonego cechu tokarzy i powroźników oraz dodatkowe punkty uchwalone przez radę miejską dotyczące sitarzy i grzebieniarzy.

Król Jan Kazimierz zatwierdza artykuły ugody zawartej między mistrzami a towarzyszami cechu cieśli we Lwowie, wpisane do ksiąg i uwierzytelnione przez lwowski urząd radziecki. Dokument reguluje kwestie porządku, wzajemnych obowiązków, kar oraz dyscypliny pracy wewnątrz konfraterni.

Król Jan Kazimierz zatwierdza przywilej swego brata Władysława IV transumujący statut nadany w 1621 roku przez władze miejskie Lwowa cechowi słodowników, piwowarów i miodowarów. Dokument reguluje organizację bractwa, zasady rzemiosła, kary porządkowe, powinności obronne wobec miasta oraz obowiązki religijne członków cechu.

Król Jan Kazimierz potwierdza ogół praw, wolności, immunitetów i nadań miasta Lwowa, transumując przywilej generalny króla Władysława IV z 1633 roku. Wystawca dokumentu nagradza w ten sposób wierność i poświęcenie mieszczan wykazane podczas niedawnego buntu kozackiego oraz najazdu tatarskiego pod mury miejskie.

Król Jan Kazimierz na sejmie koronacyjnym potwierdza konwentowi dominikanów przy kościele Bożego Ciała we Lwowie przywilej króla Władysława IV, transumujący wcześniejsze nadania Zygmunta I, Kazimierza Jagiellończyka, Władysława Jagiełły oraz księcia Władysława Opolczyka dotyczące dóbr ziemskich, placu klasztornego, jurysdykcji i ceł.

Król Władysław IV potwierdza przywilej króla Kazimierza Jagiellończyka z 1476 roku, nadający klasztorowi Bożego Ciała ojców dominikanów we Lwowie pobór cła od wozów kupieckich we wsi Kościejów w ziemi lwowskiej.

Król Władysław IV Waza zatwierdza magistratowi miasta Lwowa prawo do wieczystego pobierania odwiecznej opłaty targowej zwanej półmiarkowym. Dochód z tego podatku przeznaczony jest na naprawę i budowę murów obronnych miasta.

Król Władysław IV Waza zatwierdza akt fundacji i uposażenia scholasterii przy katedrze metropolitalnej we Lwowie, dokonanej przez księdza Jana Karola Czołhańskiego z dóbr w powiecie żydaczowskim, oraz potwierdzonej przez arcybiskupa Stanisława Grochowskiego i kapitułę lwowską. Monarcha włącza nadane wsie do immunitetu kościelnego na wieczne czasy.

Król Władysław IV Waza zatwierdza fundację konwentu reformatów pod wezwaniem św. Rocha na przedmieściu Lwowa. Monarcha zwalnia posiadane przez zakonników grunty ze wszelkich ciężarów publicznych i miejskich, nadając im immunitet kościelny na wieczność.

Hospodar Wasyl Łupuł zapewnia Jana Keménego i Jerzego II Rakoczego o stałej przyjaźni, wyjaśniając dawne pretensje dotyczące złego traktowania mołdawskiego posła na pogrzebie Zygmunta Rakoczego. Do listu dołącza nowiny o wyprawie kałgi sułtana i poselstwie chana do Chmielnickiego o posiłki przeciw Kałmukom i Kozakom dońskim oraz o krwawym buncie w Korsuniu przy redukcji rejestru kozackiego i egzekucji jego przywódcy Mozyry.

Król Władysław IV potwierdza mieszkańcom podlwowskiego Biłohorszcza dawne prawa, nadania magistratu oraz dekret Zygmunta Augusta z 1559 roku gwarantujący spokojne posiadanie łanów. Dokument określa jednocześnie ich stałe powinności na rzecz miasta: opłacanie dawnych czynszów do lonherii, obowiązek jednodniowego szarwarku w miesiącu oraz ponoszenie ciężarów wojskowych.

Król Władysław IV potwierdza mieszkańcom podlwowskich wsi i przedmieść Brzuchowice, Hołosko oraz Kleparów dawne prawa, nadania miejskie i dekret króla Zygmunta Augusta z 1559 roku. W zamian nakłada na nich obowiązek uiszczania tradycyjnych czynszów do kasy miejskiej, odrabiania szarwarku oraz świadczeń na naprawę murów miejskich i opłacania żołnierszczyzny.

Król Władysław IV Waza potwierdza i aprobuje dokument erekcji oraz nadania prawa patronatu nad szpitalem św. Łazarza na lwowskim przedmieściu, wystawiony przez prowizorów i starszych Bractwa Różańca Najświętszej Maryi Panny.

Król Władysław IV potwierdza dokument władz miasta Lwowa z 1425 roku dotyczący wykarczowania gruntów leśnych, lokacji wsi Kulparków oraz nadania dwóch wolnych łanów Pawłowi Goltbergowi wraz z określeniem wolnizny i jurysdykcji sądowej.

Król Władysław IV potwierdza dawne przywileje monarchów polskich oraz artykuły statutowe cechu szewców miasta Lwowa, regulujące zasady wykonywania rzemiosła i ograniczające działalność partaczy.

Król Władysław IV Waza potwierdza transumowane przywileje swoich poprzedników – Zygmunta II Augusta, Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy – dotyczące lokacji wsi Podgrodzie w starostwie rohatyńskim na prawie magdeburskim i przekształcenia jej w miasteczko.

Król Władysław IV Waza potwierdza przedłożony statut cechu krawieckiego w mieście Stryju. Regulacja określa zasady funkcjonowania bractwa, kary za uchybienia, status majstrów i czeladników oraz ograniczenia rzemieślnicze dla Żydów.

Król Władysław IV na sejmie koronacyjnym w Krakowie uroczyście potwierdza ogół praw, przywilejów i posiadłości miasta Lwowa nadanych przez swoich poprzedników, w tym przez księcia Władysława Opolczyka i króla Kazimierza Wielkiego. Władca bierze mieszczan i podległe im dobra pod królewską opiekę oraz gwarantuje nienaruszalność granic miejskich i jurysdykcji.

Król Zygmunt III Waza nadaje miastu Lwowowi na wieczne czasy prawo poboru opłat od towarów (tzw. sztukowego lub węzłowego), a także od zbóż, piwa i miodu. Dochody z tych opłat zostają podzielone: dwie trzecie przeznaczono na potrzeby i fortyfikacje miejskie, a jedną trzecią na wynagrodzenie trudów urzędu radzieckiego.

Król Zygmunt III Waza nadaje bractwu strzeleckiemu we Lwowie wieczyste prawo pobierania opłaty od pędzonego i wypasanego przez kupców bydła w celu podreperowania jego dochodów nadszarpniętych przez pożary i zarazę.

Dokument potwierdza ugodę pomiędzy kapitułą metropolitalną a radą miasta Lwowa dotyczącą zakupu kamienicy Kosmy Salvago na mieszkanie prepozyta szpitala Świętego Ducha w zamian za dom sprzedany jezuitom, wraz z wyłączeniem nowej posesji spod jurysdykcji miejskiej i objęciem jej immunitetem kościelnym. Akt precyzuje warunki dysponowania tą nieruchomością oraz zasady zachowania praw patronackich i ewentualnej przyszłej zamiany budynku.

Król Zygmunt III Waza przekazuje magistratowi lwowskiemu pobór dochodów starościńskich w zamian za stałą opłatę roczną 2100 florenów oraz zezwala na pobór opłaty składkowej od kupców na budowę nowych umocnień miejskich. Dokument jednocześnie ogranicza kompetencje starosty lwowskiego na rzecz jurysdykcji miejskiej oraz reguluje kwestię kwaterunków.

Papież Urban VIII zleca oficjałom krakowskiemu, kamienieckiemu i laodycejskiemu rozpatrzenie apelacji promotora fiskalnego kurii lwowskiej od wyroku nuncjusza apostolskiego w sporze z rajcami i pospólstwem Lwowa. Sędziowie delegowani otrzymują pełnomocnictwo do zbadania sprawy, wydania ostatecznego wyroku i stosowania sankcji kanonicznych.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywilej króla Zygmunta II Augusta z 1550 roku dotyczący nadania ogrodu z dworem lub folwarkiem oraz łąk we Lwowie na rzecz mansjonarzy katedry lwowskiej.

Król Zygmunt III Waza potwierdza i zatwierdza pisemne zobowiązanie starosty lwowskiego Stanisława Bonifacego Mniszka złożone miastu Lwowu. Na mocy tego dokumentu starosta pod rygorem kary finansowej zobowiązał się do likwidacji targu podzamkowego oraz usunięcia rzemieślników nienależących do cechów (partaczy), zgodnie z wcześniejszymi dekretami królewskimi.

Król Zygmunt III Waza ustanawia dla miasta Lwowa nowy doroczny jarmark przypadający na święto św. Małgorzaty, trwający przez trzy tygodnie, niezależnie od dawnego jarmarku na św. Agnieszkę. Dokument gwarantuje przybywającym kupcom wolność handlu oraz bezpieczeństwo pod osłoną królewskiego listu żelaznego.