Katalog źródeł

Król Jan Kazimierz potwierdza ogół praw, wolności, immunitetów i nadań miasta Lwowa, transumując przywilej generalny króla Władysława IV z 1633 roku. Wystawca dokumentu nagradza w ten sposób wierność i poświęcenie mieszczan wykazane podczas niedawnego buntu kozackiego oraz najazdu tatarskiego pod mury miejskie.

Król Jan Kazimierz zatwierdza przywilej swego brata Władysława IV transumujący statut nadany w 1621 roku przez władze miejskie Lwowa cechowi słodowników, piwowarów i miodowarów. Dokument reguluje organizację bractwa, zasady rzemiosła, kary porządkowe, powinności obronne wobec miasta oraz obowiązki religijne członków cechu.

Król Jan Kazimierz zatwierdza artykuły ugody zawartej między mistrzami a towarzyszami cechu cieśli we Lwowie, wpisane do ksiąg i uwierzytelnione przez lwowski urząd radziecki. Dokument reguluje kwestie porządku, wzajemnych obowiązków, kar oraz dyscypliny pracy wewnątrz konfraterni.

Król Jan Kazimierz przyznaje społeczności Ormian lwowskich pełną swobodę prowadzenia handlu wszelkimi towarami, w tym suknem i korzeniami, oraz prawo do warzenia i szynkowania napojów alkoholowych na równi z innymi mieszkańcami miasta. Przywilej ten stanowi wynagrodzenie za wierność i ofiary poniesione przez lwowskich Ormian w czasie niedawnego oblężenia Lwowa przez wojska kozacko-tatarskie.

Stanisław Małachowski zapowiada spotkanie z wojewodą ruskim w Samborze oraz ostrzega przed chorągwiami dążącymi do starcia z oddziałami kasztelana krakowskiego wychodzącymi ze związku konfederackiego. Prosi również adresata o wstawiennictwo i pomoc w wyegzekwowaniu długu liczącego ponad dwa tysiące złotych.

Stanisław Małachowski tłumaczy przebieg negocjacji w Karłowicach oraz przyczyny, przez które opieszałość posłów weneckich i tureckich uniemożliwiła wcześniejsze uchronienie Pokucia przed tatarskim spustoszeniem. Odnosi się także do kłopotliwego postępku swego brata, dziękując adresatowi za powściągliwość i cierpliwość w tej kwestii.

Stanisław Małachowski relacjonuje trudności w rokowaniach pokojowych z Turcją, zabiegi wokół powstrzymania czambułów tatarskich oraz spory związane z traktatem. Porusza także kwestie rodzinno-majątkowe dotyczące starosty sądeckiego i wspomina o żałobie po nagłej śmierci starosty oszmiańskiego.

Kazimierz Markowski zdaje relację ze stanu zdrowia kulejącego konia oraz informuje o kłopotach z konowałem z powodu wyjazdu króla. Opisuje także koszty własnego leczenia po chorobie i usilnie prosi o przysłanie dodatkowych pieniędzy na pokrycie długów.

Wojewoda ruski Marek Matczyński odnosi się do kwestii naprawy dróg miejskich, zalecając czasowe oszczędzenie przemęczonego inwentarza poddanych po pracach wiosennych, oraz komentuje zarzuty wobec rotmistrza Truszkiewicza. Prosi ponadto władze miejskie o nakłonienie furmanów z dóbr miejskich do odpłatnego nawiezienia kamieni do jego posiadłości.

Wojewoda ruski Marek Matczyński interweniuje u władz Lwowa w imieniu Żyda Samuela, który poskarżył się królowi na opieszałość magistratu w egzekwowaniu wyroku w sprawie niespłaconego długu. Wzywa radnych do bezstronnego wymierzenia sprawiedliwości i odebrania od pozwanych przewidzianej wyrokiem przysięgi.

Wojewoda ruski Marek Matczyński informuje magistrat lwowski o niemożności pozyskania środków ze skarbu publicznego na potrzeby miasta z powodu wyczerpania funduszy Rzeczypospolitej. Zaleca mieszczanom lwowskim, aby polegali na własnych siłach i sami zatroszczyli się o obronę oraz bezpieczeństwo Lwowa.

Wojewoda ruski Marek Matczyński odpowiada na skargi władz Lwowa po pożarze przedmieść, odnosząc się do napaści pana Łowickiego na żołnierzy oraz podejrzanej działalności Tatarów wykupujących jeńców. Zapowiada także interwencję administratora starostwa żółkiewskiego w sprawie nadużyć osób podlegających jurysdykcji królewskiej.

Porucznik Medzycki relacjonuje wojewodzie przeprowadzenie tajnego śledztwa oraz kwestię asygnacji na rekrutów, która ma zostać wydana na św. Marcina. Informuje także o przekazaniu komendantowi funduszy oraz o prośbie kasztelana bełskiego dotyczącej pominięcia jego oficerów przy podziale pieniędzy.

Porucznik M. Medzycki informuje wojewodę Jana Stanisława Jabłonowskiego o planowanym spotkaniu z kasztelanicem przemyskim oraz o trudnościach z kwaterunkiem żołnierzy w Odyńcach i Woli. Donosi również o przyjęciu dwóch nowych rekrutów do regimentu pieszego i wypłaceniu im żołdu.

M. Medzycki skarży się Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu na ataki adwersarzy, wstrzymanie żołdu oraz zniewagę ze strony majora, odrzucając zarzuty o podburzanie bojarów. Zapewnia o dbałości o powierzone dobra i prosi o zwolnienie z urzędu po rozliczeniu się z rachunków.

J. Maitland informuje wojewodę Jana Stanisława Jabłonowskiego o dostępności tkanin, szpalerów i koni przed nadchodzącym jarmarkiem w Jarosławiu oraz o zjeździe szlachty na sejmik. Donosi również o doręczeniu korespondencji panu Huszowi i przesyła pozdrowienia dla wojewodziny.

Marcin Milewski usprawiedliwia swą nieobecność pilnymi sprawami swej pani i udziela rajcom lwowskim porady procesowej w sporze o dobra z Hynkami z Ratyszcza. Doradza pozwanie pana Iwanickiego jako wspólnika strony pozwanej na ten sam termin, co umożliwi skuteczne wyegzekwowanie wyroku.

Marcin Milewski relacjonuje rajcom lwowskim przebieg spraw przed Trybunałem Koronnym w Lublinie, zwłaszcza sporu z Rachwałem oraz pozwu o uwolnienie Kindfleisza. Doradza podniesienie zarzutu niewłaściwości sądu ziemskiego wobec jurysdykcji miejskiej i informuje o zbliżającym się końcu kadencji trybunalskiej.

Maciej Mirowski zwraca się do wojewody Jana Stanisława Jabłonowskiego z błaganiem o wsparcie finansowe oraz wypłatę zaległych należności za wieloletnią służbę i wydatki na ogrodnika. Informuje także o problemach z panem Tetilim oraz wstawia się za nieopłacanym od dawna pracownikiem obsługującym karety.

Wojewoda wołyński Anastazy Miączyński zapewnia Jana Jaśkiewicza o podjętych krokach u podskarbiego oraz u burgrabiego łuckiego w celu obrony jego stanowiska superintendenta przed zakusami pana Zahorowskiego. Zwraca się także z prośbą o przesłanie rozliczeń dotyczących ceł i należnych zwrotów.

Józef Mniszek, starosta sanocki, deklaruje posłuszeństwo wobec poleceń wojewody ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego i odnosi się do kwestii publikacji oraz terminu uniwersału sejmikowego. Do korespondencji dołącza wyrazy szacunku i braterskiej życzliwości.

Stanisław Morsztyn donosi o nędzy oficerów i żołnierzy regimentu stacjonującego w Okopach Świętej Trójcy oraz o braku odpowiedzi monarchy na wcześniejszą suplikę. Zwraca się do Jana Stanisława Jabłonowskiego z gorącą prośbą o pożyczenie tysiąca złotych na ich ratowanie, zobowiązując się do punktualnego zwrotu długu w Warszawie.

Narajowski zapewnia wojewodę ruskiego o natychmiastowym wykonaniu jego poleceń oraz donosi o wyjeździe dworu do Radzynia i pana Pietrusza do Krakowa. Wspomina także o nastrojach sprzyjających ugodzie i deklaruje swą gotowość do dalszych usług.

Narajowski informuje hetmana i wojewodę ruskiego Stanisława Jana Jabłonowskiego o doniesieniach dotyczących rokoszu oraz o przygotowaniach do podróży. Zapowiada rychłe przybycie pocztą i prosi adresata o cierpliwe zaczekanie.

Adam Naramowski dziękuje Janowi Jabłonowskiemu za wstawiennictwo i nakazanie chorągwi husarskiej wypłaty zadośćuczynienia jego pokrzywdzonym poddanym. Wyraża wdzięczność i zapewnia wojewodę o gotowości do rewanżu przy nadarzających się okazjach.

Adam Naramowski prosi wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o protekcję oraz wstawiennictwo u hetmana w toczącej się sprawie przeciwko chorągwi husarskiej. Zwraca się w szczególności o to, aby osądzenie sporu nie było odraczane do obozu wojskowego i koła generalnego.

B. Nowosielecki dopomina się u wojewody ruskiego Jana Jabłonowskiego o wypłatę obiecanych pieniędzy za ustąpione i zastawione majętności. Informuje również o konsultacjach w sprawie inwentarza i prosi protektora, by nie dopuścił do jego ruiny majątkowej.

Prezydent Lwowa Józef Kuszyński przedkłada rajcom prośbę komisarza ziemi lwowskiej o pożyczenie stu czerwonych złotych z podatku szelężnego na sprowadzenie pisarza radomskiego do egzekucji dekretu trybunalskiego. Lwowscy rajcy wyrażają swoje opinie, w większości opowiadając się za udzieleniem pożyczki pod warunkiem uzyskania stosownego poręczenia jej zwrotu.

Samuel z Obodna Obodziński zwraca się do lwowskiego rajcy Macieja Hajdera z prośbą o pomoc w sprawach związanych ze złożeniem rekognicji przez Teodora Mirowickiego przed sądem we Lwowie. Powołując się na znaczną odległość dzielącą Białą Cerkiew od Lwowa, zabiega o dotrzymanie przewidzianych terminów prawnych i łaskawe załatwienie sprawy.

Franciszek Ożechowski prosi wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o roztoczenie opieki nad przemyską gminą żydowską. Zwraca uwagę na krzywdzące ją, ponowne procesy i nowe dekrety wydawane w sprawach już wcześniej rozstrzygniętych.

Podkanclerzy Andrzej Olszowski informuje magistrat lwowski o krokach podjętych przez króla w celu zabezpieczenia miasta, w tym o skierowaniu pułkownika Dobczyca z częścią oddziałów na załogę. Doradza również zaciąg miejscowych sił i zapowiada przybycie monarchy z pospolitym ruszeniem.

Podstarości kamionecki Stanisław Ordyniec zwraca się w imieniu pana krakowskiego do burmistrza i rajców lwowskich z prośbą o trzydniowe wypożyczenie kobierców i opon na zjazd znamienitych gości, w tym rodu Tęczyńskich. Autor listu obiecuje zwrócić pożyczone tkaniny w nienaruszonym stanie natychmiast po zakończeniu uroczystości.

Mikołaj Ostroróg krytykuje władze Lwowa za złożenie zuchwałych protestacji przeciwko sejmikowi, poborom podatkowym i sądowi kapturowemu, co wywołało oburzenie szlachty. Radzi rajcom, by dążyli do załagodzenia sporu, porozumieli się z sędziami kapturowymi i skorzystali z pośrednictwa kanclerza koronnego.

Ks. Bartłomiej Pawłowski apeluje do wojewody Jana Jabłonowskiego o powstrzymanie napływu innowierców do Świecia, którzy za przyzwoleniem władz miejskich wykupują domy i wypierają katolików. Przestrzega adresata przed odpowiedzialnością na sądzie Bożym i wzywa do obrony Kościoła przed szerzącą się zarazą herezji.

Halicki kupiec Simon Pajk informuje Artura Forbesa o zrujnowaniu go przez najazd tatarski i prosi o cierpliwość w sprawie zwrotu należności. Zapewnia, że mimo ciągłych grabieży ordy dołoży wszelkich starań, aby jak najszybciej spłacić swój dług.

Ihumenia chełmska Justyna Parteynowna zwraca się do wojewody ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego z pokorną supliką o uwolnienie konwentu od ciężarów podatkowych i stacjonowania wojska. Przypomina o dawnych obietnicach opieki nad klasztorem i prosi o interwencję w obliczu wyczerpania sił zakonnic.

Ks. Tomasz Perkowicz donosi wojewodzie o rozczarowaniu ks. Mrozowickiego z powodu utraty beneficjum i radzi, jak nakłonić jego rywala do rezygnacji z urzędu. Przekazuje również pomyślne wieści o dobrym zdrowiu wojewodziny, jej energicznym nadzorze nad majątkiem oraz o poprawie stanu zdrowia starościca białocerkiewskiego.

Stanisław Podczaski donosi Janowi Jabłonowskiemu o nocnym napadzie żołnierzy wołoskich na zamek w Ostrogu i ciężkim zranieniu pana Szmoniewskiego. Zdaje również sprawę z bieżącego zarządu majątkiem, wyznaczenia racji żywnościowych i żołdu oraz szkód wyrządzonych przez ludzi starosty sądeckiego.

Stanisław Podczaski donosi wojewodzie Janowi Jabłonowskiemu o uśmierzeniu nadużyć żołnierskich, zawarciu korzystnej umowy arendarskiej oraz potrzebie zmiany zarządcy dóbr białocerkiewskich. Informuje również o rozlokowaniu dragonii, przesyłce futer, pożarze wsi i kwestii transportu zakupionego żyta.

Podkomorzy koronny Kazimierz Poniatowski dziękuje władzom Lwowa za nadesłane powinszowania noworoczne. Odwzajemnia życzenia pomyślności dla całego magistratu i wszystkich mieszkańców miasta, deklarując swą życzliwość.

Stanisław Poniatowski nakazuje komendantowi garnizonu interwencję u rektora jezuitów i magistratu w związku z napaściami studentów na lwowskich Żydów. Poleca postawić cechy w stan gotowości i w razie eskalacji zamieszek strzelać ostrą amunicją.

Anna Potocka zawiadamia wojewodę wołyńskiego Jana Jabłonowskiego, że nie ma za złe szyfrowi zabrania jego rzeczy na swoje statki. Dodaje, że chcąc wyświadczyć mu przysługę, nakazała przetransportować ten ładunek własnymi końmi bezpośrednio do Lwowa.

Kseni Eleonora Potocka prosi prezydenta Lwowa Karola Szmelinga o ochronę Stefana Laskowskiego przed sądowymi pretensjami stolnika liwskiego Rosnowskiego dotyczącymi nabytej od klasztoru kamienicy. Podkreśla, że Laskowski nabył nieruchomość w pełni legalnie i spłacił wszelkie należności, w związku z czym nie powinien podlegać żadnym wyrokom.

Konstancja Potocka informuje wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego, że z powodu nieobecności adresata we Lwowie przekazała swoją sprawę za pośrednictwem syna. Zwraca się z uniżoną prośbą o przychylność oraz przesyła pozdrowienia dla wojewodziny i rodziny.

Konstancja Potocka zapowiada przyjazd męża, który ma osobiście zrelacjonować trudną sytuację, oraz ubolewa nad spadłymi na rodzinę nieszczęściami. Zachęca do zachowania wzajemnej jedności w rodzie w obliczu Bożego dopustu i przesyła pozdrowienia dla wojewodziny.

Aleksander Jan Potocki prosi hetmana Stanisława Jana Jabłonowskiego o wstawiennictwo u króla przeciwko odebraniu chorągwi swojemu bratu. Przypomina o znacznych nakładach finansowych i poświęceniu brata od czasów wyprawy wiedeńskiej, apelując o obronę jego szlacheckiego honoru.

Starosta lwowski Potocki upomina magistrat Lwowa w związku ze skargą kahału dotyczącą prób usunięcia Żydów z ulicy Ruskiej wbrew dekretowi królewskiemu. Wzywa władze miejskie do nienaruszania obowiązujących praw i powstrzymania się od sporów do czasu wydania ostatecznego orzeczenia komisarskiego.

Józef Potocki zaprasza wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego na święta do Stanisławowa, aby omówić sprawy publiczne oraz planowaną akcję przeciwko Kozakom. Donosi również o oczekiwaniu na raport wywiadowczy w sprawie ruchów ordy budziackiej i wyraża obawy przed uciążliwymi kontrybucjami wojskowymi.

Kasztelan lwowski Józef Potocki zaleca magistratowi Lwowa wstrzymanie się z ogłoszeniem uniwersału podskarbiego koronnego dotyczącego monety i radzi wysłać delegata na sejmik generalny do Sądowej Wiszni w celu uzgodnienia wspólnego stanowiska. Uznaje przy tym za bezprawne zapowiedzi pisarza skarbowego Krasnosielskiego o zamiarze samodzielnego ogłoszenia tych uniwersałów.

Hetman Stanisław Potocki nakazuje rotmistrzowi Franciszkowi Szeligowskiemu bezwzględne tłumienie buntów i swawoli we Lwowie bez zważania na skrupuły. Informuje także o dyslokacji wojsk, poleca zabezpieczenie furażu dla oddziału pana Albarta oraz przygotowanie transportu amunicji do Tłumacza.