[Польською; переклад очікується] Potwierdzenie przez Zygmunta I przywileju Władysława Jagiełły dotyczącego opłat arcybiskupich w diecezji lwowskiej

[Польською; переклад очікується] W imię Pańskie, amen. Na wieczną rzeczy pamiątkę. Przystoi najjaśniejszym królom zdobywać sobie wówczas największą chwałę, gdy cokolwiek dla Kościoła ku pomnożeniu kultu Bożego lub to, co wcześniej zostało nadane, odnawiają i zatwierdzają, a aby tego samego nie strawił niszczący czas, utrwalają znakami pisma oraz odnotowaniem wiarygodnych świadków. Przeto my, Zygmunt, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, a także pan i dziedzic ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, Rusi, Prus, ziemi chełmińskiej, elbląskiej i Pomorza, oznajmiamy brzmieniem niniejszego [dokumentu] wszystkim, którym to przystoi, obecnym i przyszłym, mającym posiąść o tym wiedzę, w jaki sposób w naszej oraz naszych doradców tu z nami obecnych obecności stawił się osobiście najprzewielebniejszy w Chrystusie ojciec, pan Bernardyn Wilczek, arcybiskup lwowski, nasz umiłowany, i pokornie prosił nasz Majestat, abyśmy przywilej niżej wpisanej treści ze względu na jego starość raczyli z naszej łaski i hojności królewskiej odnowić, zaaprobować, ratyfikować i potwierdzić. Tegoż zaś przywileju treść następuje i jest taka: »W imię Pańskie, amen. Na wieczną pamiątkę dla przyszłych [pokoleń]. Ulotna jest pamięć ludzkich spraw, jeśli nie zostanie umocniona lekarstwem pism i świadectwem świadków. Przeto my, Władysław, z Bożej łaski król Polski, a także ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, wielki książę Litwy, pan i dziedzic Pomorza i Rusi, oznajmiamy brzmieniem niniejszego [dokumentu] wszystkim, którym to przystoi, jak to już wielokrotnie, w wielu miejscach, a teraz na tym zgromadzeniu przez szlachtę i ziemian naszych ziem aż po diecezję świętego kościoła metropolitalnego we Lwowie, naszych wiernych umiłowanych, została nam złożona skarga, iż przewielebny w Chrystusie ojciec, pan Jan, arcybiskup tegoż kościoła lwowskiego, ściągał od ich kmieci, zagrodników [i] mieszkańców osadzonych na prawie niemieckim niezwykłe i niesłychane podatki na swój stół, zwane arcybiskupimi [archiepiscopalia], mianowicie po jednym wiardunku szerokich groszy od każdego ich łanu lub włóki, uprawianego lub nieuprawianego, posiadanego lub [nałożonego wedle] święta, i przymuszał oraz zobowiązywał ich kmieci, zarówno schizmatyków, jak i katolików, do płacenia mu owych opłat arcybiskupich dopuszczonych od naszych ludzi zamieszkałych we Lwowie i wokół naszego miasta Lwowa, posiadających łany lub włóki ról, którzy od każdego łanu zwykli byli płacić po jednym wiardunku z tytułu owych arcybiskupich, [żądając] od nich podobnej opłaty. My zatem, wysłuchawszy wraz z naszymi prałatami i baronami zgromadzonymi z nami na tym zjeździe oświadczeń i odpowiedzi z obu stron – przy czym ci ludzie dowodzili, że z każdego posiadanego łanu należy wymagać i uiszczać na święto świętego Marcina wspomniane opłaty arcybiskupie tylko po sześć groszy i wyłącznie od katolików lub także od osób świeckich bądź schizmatyków, o których wiadomo, że owe role lub łany od tychże katolików kupili i nabyli; pan arcybiskup natomiast przeciwnie dowodził i chciał wykazać, że przez jego poprzedników, mianowicie niegdyś Jakuba i innych wcześniejszych dotąd arcybiskupów, ściągano i pobierano po jednym wiardunku szerokich groszy czeskich od każdego łanu, od jakiegokolwiek człowieka, czy to katolika, czy schizmatyka, i bez względu na to, jakiego byłby stanu – po zbadaniu takich sporów, za dojrzałą radą prałatów i baronów, takim zbawiennym środkiem za zgodą i wolą obu stron sprawę tę miarkujemy i przez ten nasz wyrok ostateczny rozstrzygnęliśmy, orzekamy, rozstrzygamy i wyrokujemy, postanawiając, że ma on moc wieczystej trwałości. Najpierw mianowicie, że wszyscy i poszczególni kmiecie lub zagrodnicy oraz mieszkańcy miast, miasteczek, przedmieść i wsi, tak z naszych dóbr królewskich, jak i szlacheckich oraz ziemiańskich w diecezji lwowskiej, jakiegokolwiek byliby stanu lub wyznania, czy to będący świeckimi, czy schizmatykami, czy katolikami, osadzeni na prawie niemieckim, od każdego posiadanego łanu lub włóki powinni i są zobowiązani płacić temuż panu arcybiskupowi i jego następcom na święto świętego Marcina każdego roku sześć groszy szerokich tytułem wspomnianych opłat arcybiskupich, z wyjątkiem jedynie osadników lwowskich, którzy – jak wyżej powiedziano – zobowiązani są płacić po jednym wiardunku od każdego łanu. Z łanów zaś pustych ci ludzie, którzy je uprawiali lub w danym roku będą czerpać z nich pożytek, niech uiszczają owe sześć groszy szerokich aktualnemu panu arcybiskupowi; jeśli zaś pozostaną nieuprawne i bez żadnego pożytku, niech będą wolne od wszelkiej opłaty. Na świadectwo czego do niniejszego pisma przywieszona została nasza pieczęć. Działo się w Sandomierzu, w środę przed niedzielą Reminiscere, roku Pańskiego tysiąc czterysta dwudziestego drugiego, w obecności przewielebnych w Chrystusie ojców, panów Zbigniewa krakowskiego, Jana włocławskiego, kanclerza Królestwa Polskiego, biskupów kościołów, wielmożnych Jana z Tarnowa wojewody krakowskiego, Jana Czyżowskiego sandomierskiego, Dobka z Oleśnicy wojnickiego, Jana ze Szczekocin radomskiego i Domarata z Kobylan bieckiego kasztelanów oraz wielu innych wiarygodnych [świadków]. Dane zaś przez ręce wspomnianego pana Jana, biskupa i kanclerza, oraz czcigodnego Władysława z Oporowa, prepozyta kościoła świętego Floriana przed murami krakowskimi, podkanclerzego Królestwa Polskiego, szczerze nam umiłowanych.« Odczytano i przyjęto przez Wojciecha z Żychlina, podkanclerzego Królestwa Polskiego, we Lwowie, roku Pańskiego tysiąc czterysta sześćdziesiątego drugiego. My przeto, wspomniany król Zygmunt, przychylając się łaskawie do próśb wspomnianego przewielebnego w Chrystusie ojca, pana Bernardyna Wilczka, arcybiskupa lwowskiego, jako sprawiedliwych i zgodnych z rozsądkiem, uznając wyżej wpisany przywilej we wszystkich jego punktach, klauzulach, warunkach i artykułach za prawomocny i przyjęty, z naszej pewnej wiedzy oraz za radą naszych doradców uznaliśmy za właściwe odnowić go, zaaprobować, ratyfikować i potwierdzić, jako też odnawiamy, aprobujemy, ratyfikujemy i potwierdzamy pod opieką niniejszego pisma, postanawiając, że ma on zachować moc wieczystej trwałości. Na czego świadectwo nasza pieczęć została przywieszona u spodu niniejszego [dokumentu]. Dan w Krakowie, w niedzielę nazajutrz po święcie świętego Walentego, roku Pańskiego tysiąc pięćsetnego dwunastego, a panowania naszego roku szóstego. W obecności najprzewielebniejszych i przewielebnych w Chrystusie ojców: pana Jana, [arcybiskupa] świętego kościoła metropolitalnego gnieźnieńskiego i prymasa, Jana krakowskiego, Jana poznańskiego, Erazma płockiego, Łukasza warmińskiego, Macieja przemyskiego i kanclerza Królestwa naszego, Mikołaja chełmińskiego biskupów kościołów; a także wielmożnych, czcigodnych i urodzonych Spytka z Jarosławia kasztelana, Mikołaja z Kamieńca wojewody i starosty krakowskiego, Mikołaja Radziwiłła z Goniądza trockiego, Jana z Tarnowa sandomierskiego, Jarosława z Łaska sieradzkiego, Jana Zaremby z Kalinowy łęczyckiego, Mikołaja z Czechowa brzeskiego, Stanisława z Kościelca inowrocławskiego, Jana Odrowąża ze Sprowy ruskiego, Mikołaja z Pilczy bełskiego, Mikołaja Firleja z Dąbrowicy lubelskiego, Ottona z Chodcza podolskiego wojewodów; Łukasza z Górki poznańskiego i starosty generalnego Wielkopolski, Krzysztofa z Szydłowca sandomierskiego i podkanclerzego Królestwa naszego oraz sieradzkiego, sochaczewskiego i gostynińskiego starosty, Jana Jananda z Brudzewa kaliskiego, Andrzeja z Oporowa brzeskiego, Tomasza z Brudnic płockiego, Andrzeja z Radziejowic sochaczewskiego, Jakuba z Siekluk wiszeńskiego, Mikołaja Jordana z Zakliczyna wiślickiego, Mikołaja z Szydłowca radomskiego, Andrzeja Czuryły ze Stojanowic przemyskiego, Wojciecha z Potulic kamienieckiego i Mikołaja Myszopada czechowskiego kasztelanów; Stanisława z Chodcza [hetmana] wojsk i starosty lwowskiego, Andrzeja z Kościelca podskarbiego Królestwa naszego, Zygmunta z Osieka inowrocławskiego i bydgoskiego starosty, żupnika oraz rządcę generalnego krakowskiego; Jana Lanckorońskiego krakowskiego i Łukasza z Kościelca prepozytów, Piotra z Tomic archidiakona, Zygmunta Krzemieńskiego dziekana i Andrzeja Jaskróckiego kustosza krakowskich oraz Stanisława Górskiego prepozyta kaliskiego, naszych sekretarzy; Stanisława Jaroszewskiego marszałka, Stanisława Chroberskiego chorążego sandomierskiego i podczaszego oraz Mikołaja Opackiego koniuszego dworu naszego, kościańskiego, pyzdrskiego i konińskiego starosty, i pozostałych dygnitarzy, urzędników i naszego dworu świadków przy powyższym wiarygodnych, szczerze nam wiernych i umiłowanych. Dane przez ręce wspomnianego przewielebnego w Chrystusie ojca, pana Macieja, biskupa przemyskiego i kanclerza Królestwa naszego, szczerze nam umiłowanego. [Plica, z lewej:] [...] [Plica, z prawej:] Relacja najprzewielebniejszego w Chrystusie ojca, pana Macieja, biskupa przemyskiego i kanclerza Królestwa Polskiego. [Pieczęć:] [Na sznurze jedwabnym zielono-czerwono-białym pieczęć koronna Zygmunta I odciśnięta w czerwonym wosku w misie z naturalnego wosku; orzeł w tarczy w otoczeniu tarcz herbowych ziem Korony Polskiej]. [Verso:] Opłaty arcybiskupie. [Noty kancelaryjne i archiwalne z XVI-XVIII w., m.in.:] 1512

In nomine domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. [D]ecet reges [clarissimos?] tune sibi maximam laudem vendicat Cum aliquid ecclesie pro divini cultus augmento vel id quod antea fuerat concessum Innovat approbatque et ne idipsum edax rerum tempus consumat litterarum apicibus et testium fidedignorum annotacione perhennat. Proinde nos Sigismundus dei gracia Rex polonie Magnus dux Lithvanie Necnon terrarum Cracovie Sandomirie Siradie Lancicie Cujavie Russie prussie Culmen[sis] Elbing[ensis] pomeranieque dominus et heres. Significamus tenore presencium quibus expedit universis presentibus et futuris harum noticiam habituris. Quomodo in nostra et consiliariorum nostrorum hic nobiscum existencium presencia Constitutus personaliter Reverendissimus in christo pater dominus Bernardinus Vylczek Archiepiscopus Leopolien[sis] noster dilectus Supplicavit humiliter nostre Maiestati quatenus eidem privilegium tenoris infrascripti propter eius vetustatem de gracia et munificencia nostris Regiis Innovare approbare ratificare et confirmare dignaremur. Cuius quidem privilegii tenor sequitur et est talis: »In nomine domini amen. In memoriam futurorum sempiternam. Labilis est humanarum rerum memoria nisi scripturarum remedio et testium anno-tacione fuerit roborata. Proinde nos Wladislaus dei gracia Rex polonie Necnon terrarum Cracovie Sandomirie Siradie Lancie Cuiavie Lithvanieque princeps supremus pomeranie Russieque dominus et heres. Significamus tenore presencium quibus expedit universis quomodo pluries iam vicibus et locis pluribus et nunc in hac congregacione per Nobiles et terrigenas terrarum nostrarum usque in dioecesim Sancte ecclesie metropolitane Leopoliensis fideles nostros dilectos nobis est depositum in querela. Quomodo Reverendus in christo pater dominus Joannes eiusdem Leopolien[sis] Ecclesie Archiepiscopus de ipsorum kmethonibus colonis Incolis in Jure Theutonico collocatis insolitas et inusitas exactiones pro mensa sua que Archiepiscopalia nuncupantur per unum videlicet fertonem latorum grossorum de quolibet eorum lanco seu manso culto et inculto possessor vel festo exigeret et ad solvendum sibi eolum kmethones tam scismaticos quam catholicos admissas soluciones dicarum Archiepiscopalium ab hominibus nostris Leopoli et circa Leopolim Civitatem nostram residentibus et lancos seu mansos agrorum possidentibus qui de quolibet lanco per unum fertonem pro dictis Archiepiscopalibus solvere sint soliti et ad idipsum simili solucione compelleret et astringeret. Nos igitur cum prelatis et baronibus nostris in hac Convencione nobiscum congregatis auditis hincinde proposicionibus et responsionibus tam gente ipsis allegantibus nonnisi pro sex grossos de quolibet lanco possessor et solum a Catholicis vel eciam a prophanis aut scismaticis quos ab ipsis Catholicis agros seu lancos comperasse et emisse constaret predicta Archiepiscopalia exigi pro festo Sancti Martini et persolvi debere, domino autem archiepiscopo econtra allegante et probare volente per antecessores suos videlicet dum Jacobum et alios priores hactenus archiepiscopos per unum fertonem latorum grossorum Bohemicalium de quolibet lanco a quocunque homine sive catholico sive scismatico et cuiuscunque condicionis existeret fuisse exactum et receptum habitis examinatis huiusmodi contencionibus de prelatorum et baronum maturo consilio tali medio salubri de utriusque partis consensu et voluntate eam moderamus ac per hanc nostram sentenciam diffinitivam diffinivimus sentenciamus diffinimusque et sentenciamus decernens eam robur habere perpetue firmitatis. Primo videlicet quod omnes et singuli kmetbones sive coloni ac Incole Civitatum Opidorum Suburbiorum et villarum tam bonorum nostrorum Regalium quam nobilium et terrigenarum in diocesi Leopolien[si] cuiuscunque condicionis aut religionis fuerint sive sint prophani sive scismatici sive catholici in Jure Theutonico locati de quolibet manso sive lanco possesso sex grossos latos pro archiepiscopalibus predictis ipsi domino archiepiscopo et suis successoribus persolvere pro festo sancti Martini singulis annis debent et teneantur, exceptis duntaxat colonis Leopolien[sibus] qui ut premissum est per unum fertonem de quolibet lanco solvere sint astricti. De lancis autem desertis ille homines qui eos coluerint aut aliquo anno usum ex ipsis ceperint sint habituri ipsos sex grossos latos domino archiepiscopo pro tempore existenti persolvant, si vero inculti et sine usu aliquo permanserint ab omni solucione sint exempti. Harum quibus Sigillum nostrum presentibus est appensum testimonio litterarum. Actum Sandomirie feria quarta ante dominicam Reminiscere Anno domini Millesimoquadringentesimo vicesimo secundo, presentibus Reverendis in christo patribus dominis Sbigneo Cracoviensi Joanne Vladislaviensi regni polonie Cancellario ecclesiarum episcopis magnificis Joanne de Tharnow palatino Cracoviensi Joanne Czyzow Sandomiriensi Dobkone de Oleschnycza voyniciensi Joanne de Oszolin Radomiensi et Domarath de Cobilani Biecensi castellanis multisque aliis fidedignis. Dat[um] autem per manus predicti domini Joannis Episcopi et Cancellarii et venerabilis Vladislai de Oporow ecclesie sancti floriani ante muros crac[ovienses] prepositi Regni polonie vicecancellarii sincere nobis dilectorum.« Lectis et admissis per Albertum de Zychlin Regni polonie ViceCancellarium in Leopoli Anno domini Millesimo quadringentesimo sexagesimo secundo. Nos itaque Sigismundus rex prefatus Supplicacionibus predicti Reverendi in christo patris domini Bernhardini Vylczek Archiepiscopi Leopolien[sis] tanquam iustis et rationi consonis benigniter annuentes privilegium preinsertum In omnibus eius punctis clausulis condicionibus et articulis ratum et gratum habentes de certa sciencia nostra ac consiliariorum nostrorum Consilio Innovari approbari ratificari et confirmari duximus Innovamusque approbamus ratificamus et confirmamus presentis scripti patrocinio decernentes ipsum robur perpetue firmitatis obtinere. In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est subappensum. Datum Cracovie die Dominico in crastino festi sancti Valentini Anno domini Millesimoquingentesimo duodecimo Regni vero nostri Anno Sexto. Presentibus Reverendissimis et Reverendis in christo patribus domino Joanne sancte ecclesie metropolitane Gneznensis et primate Joanne Cracoviensi Joanne Poznaniensi Erasmo plocensi Luca Varmiensi Mathia premisliensi et Cancellario Regni nostri Nicolao Chelmen[si] ecclesiarum episcopis Necnon magnifficis Venerabilibus et generosis Spithkone de Jaroslaw Castellano Nicolao de Camyenecz Palatino et Capitaneo Cracoviensi Nicolao Radziwyl de Liubhanecz poznaniensi Joanne de Tharnow Sandomiriensi Jaroslao de Laszko Siradiensi Joanne Zaremba de Calinowa Lanciciensi Nicolao de Czekhow brestensi Stanislao de Cosczyelecz Junivladislaviensi Joanne Odrowansch de Sprowa Russie Nicolao de pilcza belzen[si] Nicolao Fyrley de Dambrowycza Lublinensi Otha de Chodecz podolie palatinis Luca de Gorka poznaniensi et Capitaneo maioris polonie generali Christophoro de Schidlowiecz Sandomiriensi et Vice Cancellario Regni nostri ac Siradien[si] Sochaczowiensi et Gostinensi Capitaneo Joanne Jasandli de brudzew Calissiensi Andrea de Oporow brestensi Thoma de brithniki plocensi Andrea de Radzieiowicze Sochaczoviensi Jacobo de Sziekluka Visnensi Nicolao Jordan de Zakliczyn Visliciensi Nicolao de Schidlowiecz Radomiensi Andrea Czyrnlo de Sthonanoncze premyśliensi Alberto de pothulice Camenensi et Nicolao Myszopad Czechowiensi Castellanis Stanislao de Chodecz exercituum et Capitaneo Leopoliensi Andrea de Copszidlicz thesaurario Regni nostri Sigismundo Offrzyezowsky Junivladislaviensi et Bydgostiensi Capitaneo Zupparioque ac procuratori generali Cracoviensi Joanne Lanckoronski Cracoviensi et Luce de Cazeliczow preposito Petro de Thomice archidiacono Sigismundo Chargomieski Decano et Andrea Jasskroczki Custode Cracoviensibus et Stanislao Gorsski preposito Calissiensi Secretariis nostris Stanislao Jaroszewski Marsalco Stanislao Chroberski vexillifero treyboze et Subpincerna et Nicolao Ogzieczki magistro agasonum Curie nostre Costen[si] pysdren[si] et Coninensi Capitaneo Ceterisque dignatariis officialibus et Curiae nostrae testibus ad premissa fidedignis sincere et fidelibus nostris dilectis. Dati per manus prefati Reverendi in christo patris domini Mathie Episcopi premisliensis et Regni nostri Cancellarii Sincere nobis dilecti. [Plica, z lewej:] [...] [Plica, z prawej:] Relacio Reverendissimi in christo patris domini Mathie Episcopi premisliensis et Regni polonie Cancellarii [Pieczęć:] [Na sznurze jedwabnym zielono-czerwono-białym pieczęć koronna Zygmunta I odciśnięta w czerwonym wosku w misie z naturalnego wosku; orzeł w tarczy w otoczeniu tarcz herbowych ziem Korony Polskiej]. [Verso:] Archiepiscopalia [Noty kancelaryjne i archiwalne z XVI-XVIII w., m.in.:] 1512