[Польською; переклад очікується] Potwierdzenie króla Zygmunta I Starego dotyczące zasad wyboru rajców miasta Lwowa

[Польською; переклад очікується] Zygmunt, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, pan i dziedzic Rusi, Prus, Mazowsza etc. Oznajmiamy brzmieniem niniejszego [pisma] wszystkim i każdemu z osobna, których to dotyczy, tak obecnym, jak i potomnym, mającym mieć wieczystą pamięć. Iż gdy przez długi czas toczył się spór i niezgoda między szlachetnym Mikołajem Sieniawskim z Gwoźdźca, kasztelanem przemyskim i starostą naszego miasta Lwowa, a Janem Dziadkiem, burmistrzem, i rajcami tegoż naszego miasta Lwowa o wybór rajcy na miejsce zmarłego. Starosta twierdził, że on sam i nikt inny ma władzę wybierania rajców w jakikolwiek sposób. Oni zaś, powołując się na przyjęty zwyczaj [innych] miast Królestwa bądź województwa, zgadzali się na wybór jednego rajcy na miejsce wojewody lub starosty, starając się również sobie przypisać ową władzę. [...] Rajcy lwowscy natomiast opierali się na dawnym zwyczaju i obyczaju swego miasta, że zawsze tak przestrzegano, iż jeden z ławników przez rajców był powoływany na miejsce zmarłego rajcy; jak to zresztą zaświadczył nam niegdyś nieboszczyk wspaniały Otto z Chodcza, wówczas wojewoda sandomierski i starosta lwowski, którego pismo sporządzone na pergaminie z przywieszoną pieczęcią przedłożyli przed nami, gdzie zostało to przez niego jasno ujęte w tych oto słowach: „Gdy ma być obchodzone święto Katedry św. Piotra, w którym to dniu z nastaniem każdego roku zwykł się odbywać wybór, sam urząd radziecki zwykł według dawnego zwyczaju wysyłać do mnie lub do starosty, albo moich poprzedników, dwóch lub trzech kolegów, prosząc jedynie [...], abym pod moją nieobecność pozwolił [im działać], prosząc, abym zgodnie ze starodawnym zwyczajem przystąpił do wyboru urzędników radzieckich. A gdy ta prośba przez nich osobiście zostanie złożona, rzeczeni rajcy, po zwołaniu tamże urzędników miejskich, wójta i ławników oraz całej społeczności pospólstwa, w obecności mojej lub starosty, w taki sposób przeprowadzają ten wybór: Najpierw ci, którzy byli rajcami urzędującymi w ubiegłym roku, na rok przyszły stają się starszymi [rajcami starymi], a ci, którzy byli starszymi, [stają się] rajcami urzędującymi tegoż urzędu, i tak co roku na przemian z urzędujących stają się starszymi, a przeciwnie – ze starszych stają się urzędującymi. A gdy miejsca jakichś rajców po śmierci jednego lub kilku z nich, jakkolwiek bądź innym sposobem zawakują, wtedy ci rajcy dawni i urzędujący wyznaczają rajców z ławników lub ze stolca ławniczego na to wakujące miejsce w taki sposób, że jeśli potrzeba jednego rajcy, wówczas ci rajcy wybierają do swego grona jednego z ławy, a dwóch z pospolitego ludu do rady i z nich samych przedkładają, aby z tych trzech wyznaczonych na piśmie podanych, którego z ręki Najjaśniejszego Majestatu [...] wybierze [...], tak jak i moi poprzednicy podobnie wybierali, a w końcu jego obranie ogłaszam pospólstwu. Po czym pospólstwo ma zwyczaj wyjść osobno, któremu to pospólstwu ci rajcy przez kogoś lub dwóch ze swego grona ogłaszają z imienia dwóch innych zwołanych rajców i pytają, kogo z owych dwóch wyznaczonych na karcie owo pospólstwo wybrałoby sobie na rajcę; tam pospólstwo oznajmia, kogo z imienia obrało do rady, a sami rajcy przyjmują go spośród oznaczonych do swego grona, tak że wybór radziecki dzieli się: jednego przyjmują z ręki Majestatu Królewskiego z mocy prawa ode mnie, starosty, drugiego od pospólstwa, a pozostałych od rady. Gdzie zaś zawakuje sześć miejsc rajców, wówczas biorą z ławy dwóch, trzeciego zaś z rajców urzędujących, których podobnym sposobem na piśmie podają. W czym postępuje się w samej elekcji tak samo jak wyżej, i tak samo przy większej liczbie. Jeśli zaś pozostanie przy życiu dwóch rajców [...], niemniej jednak oni spośród rajców urzędujących przedkładają staroście na piśmie z imienia trzech spośród tychże rajców urzędujących, z których ja jednego, pospólstwo drugiego, a rada trzeciego zwykliśmy mianować; do nich dołącza się z dawnych rajców innych trzech, ze starszej rady, i tak dopełnia się liczba rajców urzędujących. Gdy rajcy ci zostaną tak wybrani i zasiadają, wówczas w mojej obecności oraz dawnej rady, wójta, ławników i całego pospólstwa ci rajcy wybrani zasiadają na swój urząd na sześć miesięcy [i] przysięgają na prawa Rzeczypospolitej miasta według postanowienia niemieckiego prawa magdeburskiego. A gdy złożą przysięgę, odtąd ci rajcy urzędujący wspólnie ze starą radą jednomyślnie radzą o wszystkich sprawach miasta i załatwiają pozostałe sprawy miejskie, i tak kończą ten wybór radziecki. Wreszcie ja odchodzę od nich z ratusza. Oni zaś rajcy dokonują wyboru innych urzędników miejskich i sług miejskich oraz odbierają przysięgi od cechów”. Gdy pismo to świadectwa przed nami przedłożyli, z którego dosłownie te słowa wyjęliśmy, uznawszy ów przywilej, postanowiliśmy go zachować [...], zwłaszcza że w przywileju wójtostwa, który także przed nami okazali, a o którym oznajmiliśmy, że go potwierdzamy, odczytano przed nami tę klauzulę: „Chcemy, aby gdy wyżej wymienieni mieszczanie lwowscy wybierają swoich rajców [...]”. Z czego jasno wynika, że był to dawny zwyczaj, aby sami mieszczanie spośród siebie, a nie starosta, wybierali rajców na miejsce zmarłych lub na miejsca wakujące. Ponieważ zaś przywilej ten wójtostwa został nadany rajcom naszego miasta Lwowa przez Władysława, księcia opolskiego, wieluńskiego i Rusi, w roku od narodzenia Chrystusa tysiąc trzysta siedemdziesiątym ósmym, tak że w samej władzy wybierania rajców wykazują na podstawie jasnego dokumentu, że zwyczaju tego zawsze przestrzegali przez sto sześćdziesiąt sześć lat [...], wydało się nam słuszne pozostawić ich przy tym samym zwyczaju. I jakąkolwiek bądź przez stulecia mieli władzę wybierania rajców i ławników, tej im nie tylko nie odbieramy, lecz także powagą naszą królewską potwierdzamy, aprobujemy i po wieczne czasy stanowimy. Aby nikt nie ważył się sprzeciwiać temu zachowanemu i chwalebnemu zwyczajowi [...] ani im w tym wyborze nie przeszkadzał; z tym tylko wyjątkiem, że z liczby nie trzech, lecz sześciu rajców powinni wybierać urzędujących według postanowienia uczynionego przez nas przed trzema laty, tak aby nasz starosta lwowski teraźniejszy i na dany czas urzędujący, przybywając do ratusza – lub ten, komu to zadanie w swoim imieniu powierzy – z liczby sześciu rajców mających urzędować w roku bieżącym, najpierw jednego rajcę spośród nich, kogo zechce, z naszej strony wybrał i mianował. Następnie ci sami rajcy drugiego, a trzeciego rajcę niech wybierze pospólstwo. To jednak chcemy mieć tu jasno i szczególnie wyrażone: ilekroć umrze jeden lub więcej rajców, albo z jakiejkolwiek innej przyczyny nastąpi wakat, wybór nowych rajców na miejsce zmarłych lub na wolne miejsce ma się odbywać jedynie spośród ławników przez rajców obecnych i każdorazowych. W co ani teraźniejszemu, ani każdorazowemu staroście [...] nie wolno będzie się wtrącać. Albowiem oprócz tego, że nakazano przestrzegać dawnego i chwalebnego zwyczaju, widzimy także, iż bardzo leży to w interesie rzeczonego prawa miejskiego, aby na rajców wybierano nie z pospólstwa, lecz raczej tych, którzy pełnili urząd ławniczy, a wreszcie godnych [...] mocą niniejszego postanowienia chcemy i stanowiły mieć za obowiązujące. Na której to rzeczy świadectwo pieczęć nasza została przywieszona. Dan w Wilnie, w sobotę, w sam dzień święta Nawiedzenia Najchwalebniejszej Maryi Panny, Roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego pierwszego, a panowania naszego roku trzydziestego piątego. Zygmunt Król, podpisał. [Nota kancelaryjna obok pliki/podpis:] [...] [Verso:] [Nota archiwalna u góry:] A. 31. [Nota archiwalna:] Arca 7ma No 11 [Nota archiwalna z XVIII w.:] Fasc. 167. o: a: / No 32 [Tytuł archiwalny z XVI/XVII w.:] Privilegium super electione Consulatus 1541. a Sigismundo 1mo Rege Polonie Nicolao Szeniawski palatino et capitaneo data. [Znak pisarski/parafa na plice verso] [Pieczęć:] [Na skanie 2 i 3: Pieczęć koronna mniejsza króla Zygmunta I Starego w misce z naturalnego wosku, odcisk w czerwonym wosku, przedstawiający tarczę czteropolową z Orłem i Pogonią, zwieńczoną koroną, zawieszona na jedwabnym/włóczkowym sznurze plecionym w barwach zielonej, czerwonej i białej].

Sigismundus Dei gratia Rex Polonie, Magnus Dux Lithuanie, Russie, Prussie, Mazovie etc. Dominus et heres. Significamus tenore presencium vniuersis et singulis, quorum interest, tam presentibus quam posteris, perpetuam habituris. Quod cum longo tempore agitata fuisset controversia ac differentia inter Generosum Nicolaum Szenawski de Gwozdzecz, Castellanum Premisliensem et Capitaneum civitatis nostre Leopolien[sis] et Joannem Dzyadek, proconsulem, et consules eiusdem civitatis nostre Leopolien[sis] de consule in demortui locum eligendo. Capitaneus se solum, et nullum alium, quocunque eligendi consules habere potestatem dicebat. Ipsi recepto more duorum civitatum Regni vel palatinatus aut capitanei loco vnum consulem eligere consentiebant, quia sibi quoque potestatem vendicare nitebantur. Visiaque Leopolien[si] privilegium esse aliquod, mediante tamen quo per quando cibi potis licere docerent, quottiescunque Regni in civitatibus non secus contra vero consules Leopolien[ses] veteri more et consuetudini civitatis sue innitebantur, quod semper ita observatum esset, vt vnus ex scabinis per consules in demortui consulis locum sufficeretur, quousque etiam modum testatum nobis fieri fecerat quondam Magnificus olim Otto de Chodecz, prothunc Palatinus Sandomirien[sis] et Capitaneus Leopolien[sis], quas coram nobis in pergamento scripturas sub eiusdem signo appenso protulerunt, vbi clare perspectum ab eo est, hisce ipsis verbis: Dum festum sancti Petri ad Cathedram pro quo die electio fieri consuevit annis singulis celebrari debeat, ipse consulatus solet ad me vel ad Capitaneum vel predecessores meos et antiqua consuetudine duos vel tres collegas destinare hunc dumtaxat l[itter]as postulare, vt me absente licet perscribere postulam ut iuxta consuetudinem antiquitus observatam ad electionem consularem magistratuum condescenderem, et dum ista postulacio per eos in personis venio, prefati consules officialibus civitatis, advocato et scabinis ac tota communitate populi ibidem convocata me vel Capitaneo presente taliter ipsam celebrant electionem. Inprimis ipsi, qui fuerint consules residentes anno preterito ad annum futurum efficiuntur seniores, et am[pli]us presenti seniores consules officiorum eiusdem, et ita quotannis alternatim de residentibus fiunt seniores, et econtra de senioribus fiunt residentes. Et dum loca aliquorum consulum post mortem vnius vel plurium, vte[cum]que poteritque modum alium vacaverint, tunc ipsi consules antiqui et sedentes scabinos vel sede scabinali in illum locum vacantem designati consules taliter, vt si vnus consule opus fuerit, extunc ipsi consules vnum de loco scabinali in suum numerum et duos de mediocri populo ad consulatum eligunt, et ex his ipsis porrigunt, vt ex illis tribus putatis vnum et medula porrectis, quem ex manu Sereniss[ime] M[aiesta]tis vtre elegerit, illi designarent vbi illam quintam tres viri inscripto porrectos videbitur ad locum sacre M[aiesta]tis Regie vir digne eligendus elige, prout et mei predecessores similiter eligebant, et tandem ipsi et communitati electum publico. Quo facto, communitas seorsum egredi consuevit, cui communitati ipsi consules alios duos consules concolatose per aliquem vel duos de suo medio ex nomine publicant, et querunt, quem illa communitas ex illis duobus in cedula designatis sibi pro consule eligerent, vbi communitas quem elegit ex nomine consulatum indicit, et ipsi soli consules tecum ex consignatis in suum medium accipiunt, ita quod electionem consularem cessariam dimidiat, vnus de manu Regie M[aiesta]tis iure a me Capitaneo, alterum a Communitate, et residui a consulatu suscipiant. Vbi vero sex virorum consulum sedes vacaverit, extunc accipint de scabinali duos, tercium vero de residentibus consulibus, quos simili modo in scripto porrigunt. In quo pariter prout supra in ipsa electione proceditur, et sic de pluribus, si vero sex viri Rex duos consules superstites fuerint, et neque aliquis liceret ex eis vacantem nisi nihilominus tamen ipsi de medio residentium consulum Capitaneo tres in scripto ex eisdem residentibus consulibus ex nomine porrigunt, ex quibus ego vnum, Communitas alium, consulatus tercium consuivimus nominare, quibus adiunguntur de antiquis consulibus alii tres, ex seniori consulatu, et ita completur numerus consulum residentium, qui consules dum ita electi fuerint resident, extunc coram mea presentia et antiqui consulatus, advocati, scabinorum et totag[e] communitatis ipsi consules electi resident ad officium suum sex menses iura et Reipublice civitatis iuxta disposicionem iuris Civitatis Magdeburgensis Theutonici iurant, et dum iuraverint, exime ipsi consules resident, vna cum antiquo consulatu de omnibus negociis civitatis vnanimiter consulunt, et cetera negocia civilia dispensant, et sic ipsam consularem electionem perficiunt. Tandem ego ab illis ex pretorio recedo. Ipsi vero consules aliorum officialium civium et famulorum civium electionem faciunt, operumque suscipiunt iuramenta. Quas cum litteras testimoniales coram nobis produxissent, ex quibus ad verbum hec desumpta missimus, privilegium visa eas habere decrevimus, quia et vt putibus decernimus, cum presertim in privilegio, quod etiam coram nobis protulerunt, advocacie quod nos confirmari significavimus, hec clausula sit coram nobis lecta. Volumus quod cum supradicti civis Leopolien[ses] consules ipsorum de sexu tamen modo eligant, et per nos supradicti consules conterranei fuerint, et cetera. Ex quo facile liquet, veterem hunc morem fuisse, vt cives ipsi de seitu suo et non Capitaneus consules in demortuorum locum seu vacantem deligerent. Cum autem primlegium hoc advocacie datum sit consulibus civitatis nostre Leopolien[sis] a Vladislao Duce Opolien[si], Wielunien[si] et Russie, Anno a Christo nato Millesimo trecentesimo septuagesimo octavo, vt in potestate ipsa eligendi consules prescriptis iam videantur cum clara docimenti affulsione se centum sexaginta sex annos morem hunc semper observasse, quemnam iniuriet a la consuetudo avis etiam firmita tem obtinet, visum est nobis in eadem consuetudine eos relinquere, ac quamvis aut amplius vel pocius seculis habuerunt eligendi consules et scabinos potestatem, cum illis non modo non adimimus, verum etiam authoritate nostra Regia confirmamus approbamus et perpetuis temporibus decernimus. Ne quispiam hunc retinere et laudandi mori superesse a nobis desumpto contravenerit audeat, neque eos in ipsa electione impediat, hoc tantum excepto, quod de trium sed de sex consulum numero residentes elige debeant, iuxta ordinacionem ante triennium a nobis facta, vt Capitaneus noster Leopolien[sis] modernus et pro tempore existens ad pretorium descendendo vel ille, cui id negocii nomine suo dederit, de numero sex consulum iam in annum currentem presistere deberet, Inprimis vnus consulem ex illis, quem voluerit ex parte nostra eligere et nominare debebit. Deinde idem consules alterum, tercium vero consulem communitas eligat. Illud autem clare et specialiter expressum hic fieri volumus, quociescunque moritur consul vnus aut plures, aut quacunque alia ratione vacacio contingat, non nisi de scabinis per consules modernos et pro tempore existentes in demortuorum locum vel sedem vacantium novorum consulum fiat electio. In quam neque moderno, neque pro tempore existenti Capitaneo, nisi emptam alteri se intromittere fas erit. Nam preterquam quod veterem et laudatam consuetudinem observare iussum est, hoc quoque civitatis iure prefate interesse plurimum videmus, vt ne de communitate sed de potius consules per eos eligantur, fuerint scabiorum officio functi, ac tandem decorum [...] ad quemque tantis manibus robur per [...] volumus vigore presentis composicionis valiturum haberi volumus et decernimus. In cuius rei testimonium sigillum nostrum appensum est. Datum Vilne, sabbato ipso die festo Visitationis gloriosissime Virginis Marie, Anno Domini Millesimo Quingentesimo quadragesimo primo, Regni vero nostri anno trigesimo quinto. Sigismundus Rex s[ub]s[crip]t[us]. [Nota kancelaryjna obok pliki/podpis:] [...] [Verso:] [Nota archiwalna u góry:] A. 31. [Nota archiwalna:] Arca 7ma No 11 [Nota archiwalna z XVIII w.:] Fasc. 167. o: a: / No 32 [Tytuł archiwalny z XVI/XVII w.:] Privilegium super electione Consulatus 1541. a Sigismundo 1mo Rege Polonie Nicolao Szeniawski palatino et capitaneo data. [Znak pisarski/parafa na plice verso] [Pieczęć:] [Na skanie 2 i 3: Pieczęć koronna mniejsza króla Zygmunta I Starego w misce z naturalnego wosku, odcisk w czerwonym wosku, przedstawiający tarczę czteropolową z Orłem i Pogonią, zwieńczoną koroną, zawieszona na jedwabnym/włóczkowym sznurze plecionym w barwach zielonej, czerwonej i białej].