[Польською; переклад очікується] Jubileusz w Łowiczu, spory dyplomatyczne i zimowe kwatery we Włoszech

[Польською; переклад очікується] Wielmożny Panie! Byłem w Łowiczu, aby uzyskać odpust jubileuszowy. To jest przyczyna mojej trzytygodniowej nieobecności i milczenia wobec Waszej Ekscelencji. Miałem zaszczyt otrzymać Pański list napisany tuż przed wyjazdem na sejmik w Wiszni. Mam nadzieję, że bardzo przyczynił się Pan do jego pomyślnego zakończenia. Nie wątpię, że rozpowszechniano tam pisma podobne do tych, które ukazały się tutaj. Ich autor radzi szlachcie odesłać posła Francji wraz z posłem Brandenburgii: pierwszego dlatego, że magistrat Gdańska złożył królowi arcychrześcijańskiemu przeprosiny za zniewagę wyrządzoną przez to miasto jego ambasadorowi; drugiego dlatego, że jego władca koronował się na króla Prus. Wydaje się, że te dwie przyczyny bardzo się różnią, a chce się [nieczytelny wyraz], aby Rzeczpospolita jednakowo wystąpiła przeciw księciu, którego obrażono, oraz przeciw drugiemu, który obraził Rzeczpospolitą. Żywię nadzieję, że sejmiki ruskie uniknęły kłopotu, w jaki to pismo chce wciągnąć całą szlachtę. Doręczyłem panu Duportowi list przysłany mi dla niego w imieniu Waszej Ekscelencji. Otrzymywane tutaj wiadomości z Włoch podają, że obie armie pozostawały w tych samych obozach i budowały tam baraki. Armia francuska kazała postawić wiele pieców blisko obozu, aby uniknąć trudności zbyt częstych konwojów w tak uciążliwej porze roku. Sprowadzono wielki zapas mąki do wypieku chleba dla armii. Francuskie oddziały wypadowe stale uzyskują przewagę nad niemieckimi — ich naród ogłasza to samo o własnych. Papież i Wenecjanie zawierają wspólny układ, aby nie dopuścić do kwater zimowych ani Niemców, ani Hiszpanów i Francuzów. Senat Wenecji wezwał ambasadora cesarza, aby oświadczyć, że Republika uczyni wszystko, by armia Jego Cesarskiej Mości nie zajęła kwater na jej ziemiach. Podjęła takie same kroki wobec ambasadora Hiszpanii. Umocnia kilka twierdz, aby utrudnić działania tym, którzy chcieliby zająć kwatery siłą. Przygotowała wiele kozłów hiszpańskich, aby wesprzeć chłopów, którzy otrzymają pozwolenie na obronę. Zaciąga się także wojsko. Donoszą z Wiednia, że książę Eugeniusz Sabaudzki wysłał znaczny oddział, który przeszedł Addę i uderzył na hiszpańskie kwatery. Następnie wrócił do obozu i spodziewał się wkrótce przesłać cesarzowi relację z większego starcia. Mówi się o tym tak rozmaicie, że można sądzić, iż te wiadomości okażą się równie nieprawdziwe jak tak często dotąd rozpowszechniane. Donoszą z Rzymu, że w Neapolu przywrócono spokój, a hrabia d'Estrées na rozkaz króla, swojego pana, udał się [niepewny zwrot o eskadrze], aby pomóc zapewnić bezpieczeństwo tego królestwa. Jeżeli wierzyć gazecie, która rzadko mówi prawdę, pan de Châteaurenault opuścił Portugalię i udał się do Kadyksu. Polecam się dalszej łaskawości Waszej Ekscelencji. Z szacunkiem pozostaję najpokorniejszym i najposłuszniejszym sługą Pana, J. G. de Baluze. Warszawa, 24 listopada 1701 roku. Człowiek przybyły z Gdańska powiedział mi, że pani Marty i spółka wysłały statkiem pakunki dla Waszych Ekscelencji. [Adres:] Jego Ekscelencji wojewodzie i generałowi ruskiemu, we Lwowie.

J'ay esté, Monseigneur, à Lovicz pour y gagner le Jubilé; c'est là la cause de mon absence de 3 semaines et celle de mon silence à l'egard de vostre Excellence, de laquelle j'ay eu l'honneur de recevoir une lettre escrite sur le point qu'elle alloit à la petite Diette de Visnia. J'espere qu'elle aura beaucoup contribué à la faire terminer heureusement. Je ne doute pas que l'on n'y ayt semé des escrits pareils à ceux qui ont paru icy, par lesquels leur auteur conseille à la noblesse de renvoyer Mr l'envoyé de France conjointement avec celuy de Brandebourg; l'un parce que le Magistrat de Dantzig a esté faire des excuses à S.M.T.C. de l'insulte que cette ville a faite à son Ambassadeur, et l'autre parce que son maistre s'est couronné Roy de Prusse. Il semble que ces deux causes sont bien differentes et que l'on veuille [mot peu lisible] que la Republique se venge egalement contre un prince qu'on a offensé et contre un autre qui a offensé la Republique. Je me flatte que les petites Diettes de Russie auront evité l'inconvenient dans lequel cet escrit veut faire entrer toute la noblesse. J'ay rendu, Monseigneur, à Mr Duport la lettre qui m'a esté adressée au nom de V.E. pour luy. Les nouvelles que nous recevons icy d'Italie portent que les deux armées estoient toujours dans leurs mêmes camps, qu'elles s'y baraquoient; que celle de France avoit fait faire quantité de fours proche de son camp pour espargner la difficulté des convois trop frequents dans une saison aussy fascheuse, et que l'on y avoit amené une grande provision de farines pour cuire le pain pour l'armée. Que les partis françois ont toujours l'avantage sur ceux des Allemans (leur nation publie la même chose des siens). Que le Pape et les Venitiens font un traitté ensemble pour empescher les quartiers d'hyver tant aux Allemans qu'aux Espagnols et françois. Que le Senat de Venise avoit appellé l'ambassadeur de l'Empereur pour luy declarer que la Republique feroit tout son possible pour empescher l'armée de S.M.I. de prendre des quartiers dans ses Estats; elle a fait la même demarche à l'egard de l'ambassadeur d'Espagne. Elle fait fortifier plusieurs places pour incommoder ceux qui voudroient prendre des quartiers par force. Elle a fait une grande provision de chevaux de frise pour favoriser les paysans qui auront permission de se deffendre, et ils levent des troupes. On mande de Vienne que Mr le Prince Eugene de Savoye a envoyé un gros destachement qui a passé l'Adda et donné sur le quartier des Espagnols, apres quoy il estoit retourné au camp, et qu'il esperoit dans peu envoyer à S.M.I. une relation d'une action generale. Cela se dit si differemment que l'on peut croire que ces nouvelles ne se trouveront pas plus veritables que celles qu'on a si souvent debitées. On mande de Rome que la tranquillité estoit restablie à Naples, que Mr le Comte d'Estrées est allé par ordre du Roy son maistre au Pon. [?] Escadre pour y ayder à la seureté de ce Royaume. Si l'on en croit la gazette qui dit rarement une verité, Mr de Chasteaurenaut a quitté le Portugal pour aller à Cadix. Je me recommande à la continuation de l'honneur de vos bonnes graces, et je suis avec respect, Monseigneur, de vostre Excellence le tres humble et tres obeissant serviteur, J. G. de Baluze. A Varsovie le 24e 9bre 1701. Un homme arrivé de Dantzig m'a rapporté que Made Marty et compagnie ont fait partir sur un bateau des ballots pour vos Excellences. [Adresse:] A Son Excellence Monseigneur le Palatin et General de Russie, à Leopol.