Katalog źródeł

Król Władysław III Warneńczyk zatwierdza mieszczaninowi lwowskiemu Mikołajowi Szmitfeldowi własność dwóch łąk w powiecie lwowskim, w tym łąki Dubek, na podstawie przedłożonych dawniejszych dokumentów w języku łacińskim i ruskim. Dokument gwarantuje Mikołajowi i jego spadkobiercom pełne prawa dziedziczne, posiadania oraz swobodnego dysponowania tymi nieruchomościami.

Król Władysław III Warneńczyk nakazuje szlachcie, ziemianom i osobom duchownym sprzedaż nieruchomości odziedziczonych w granicach prawa miejskiego Lwowa w ciągu jednego roku pod rygorem kary 20 grzywien. Regulacja ma zapobiegać niszczeniu miejskiej substancji majątkowej oraz uszczuplaniu powinności ciążących na miejskich parcelach.

Król Władysław III Warneńczyk zezwala rajcom i pospólstwu miasta Lwowa na przedkładanie praw, immunitetów i przywilejów miejskich wyłącznie przed swoim królewskim obliczem. Zwalnia tym samym miasto z obowiązku okazywania tych dokumentów wojewodom, kasztelanom, starostom bądź innym urzędnikom Królestwa Polskiego aż do czasu swego osobistego przybycia do Lwowa.

Król Władysław Warneńczyk tymczasowo zezwala mieszczanom lwowskim na osadzenie osadników i czerpanie pożytków z szesnastu nadmiarowych łanów zwanych obszarami nad rzeką Brzuchowicą. Ostateczne rozstrzygnięcie kwestii własności tych gruntów król odkłada do czasu swego powrotu do Królestwa Polskiego i przeprowadzenia rewizji we Lwowie.

Prowincjał karmelitów Jan Wolin, pragnąc rozwiać obawy rajców oraz mieszczan lwowskich i doprowadzić do pomyślnej fundacji klasztoru przez króla Władysława, nakazuje braciom lwowskiego konwentu powstrzymanie się od wszelkiego warzenia i szynkowania piwa oraz innych trunków. Dokument wydano pod rygorem posłuszeństwa zakonnego, aby obecność zakonników nie godziła w interesy gospodarcze miasta Lwowa.

Sędzia ziemski lwowski Jan Gołąbek i podsędek Ścibor z Byszyny poświadczają, że Dorota, żona Szymka z Bóbrki, skwitowała swojego ojca Jana z Zubrzy ze wszelkich roszczeń z tytułu ojcowizny i posagu. Ugoda zakończyła wszelkie spory majątkowe i została zawarta przy udziale polubownych arbitrów.

Sędzia ziemski Jan Gołąbek i podsędek Ścibor z Wiszni poświadczają zeznanie Doroty, żony Szymka z Bóbrki, która pokwitowała swego ojca Jana z Zubrzy z odbioru należnej jej ojcowizny i macierzyzny. W zamian za otrzymane zadośćuczynienie Dorota zrzekła się w imieniu własnym i swoich następców wszelkich dalszych roszczeń majątkowych.

Sędzia ziemski lwowski Jan Gołąbek z Zimnej Wody i podsędek Ścibor z Wiszni potwierdzają, że Jan Kunat z Tuligłów zapisał swojej żonie Helenie 500 grzywien posagu i wiana na połowie wsi Tuligłowy, młynie, dworze i karczmie. Dobra te mają pozostać w rękach Heleny na wypadek jej owdowienia, z prawem wykupu po jej ewentualnym powtórnym zamążpójściu.

Kardynał Dominik Capranica, działając jako sędzia i komisarz apostolski wyznaczony przez papieża Eugeniusza IV, ogłasza wszczęcie postępowania w sporze pomiędzy władzami i gminą miasta Lwowa oraz klasztorami dominikanów i franciszkanów a arcybiskupem lwowskim Janem Odrowążem o dobra z zapisu testamentowego zmarłego mieszczanina Piotra Czanszera.

Piotr Odrowąż ze Sprowy, wojewoda i starosta generalny ruski, zeznaje przed sądem ziemskim lwowskim, że sprzedał młyn królewski pod Lwowem opatrznemu Hannusowi za trzysta grzywien. Sędzia i podsędek lwowski poświadczają dokonanie transakcji, odbiór zapłaty oraz zobowiązanie sprzedającego do prawnej obrony nabywcy.

Piotr Odrowąż ze Sprowy, wojewoda lwowski i starosta generalny ruski, zezwala Fedkowi Jaremu na objęcie dóbr w granicach swojego starostwa, nadanych mu wcześniej na Węgrzech przez króla Władysława. Wystawca deklaruje przy tym zrzeczenie się wszelkich własnych roszczeń i uprawnień do tych majętności.

Król Kazimierz Jagiellończyk nakazuje urzędnikom ziem ruskich zabronić kupcom omijania Lwowa nowymi drogami oraz powstrzymać szlachtę przed samowolnym pobieraniem ceł. Winni naruszeń mają zostać aresztowani wraz z przewożonym towarem, który przypaść ma mieszczanom lwowskim.

Papież Mikołaj V, przychylając się do prośby króla Kazimierza Jagiellończyka, wydaje dyspozycje dla arcybiskupa lwowskiego oraz innych hierarchów polskich w obliczu zagrożenia ze strony Tatarów. Dokument łączy się z nadaniem odpustów i zarządzeń kościelnych w związku ze zmaganiami z najeźdźcami.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż i sędzia lwowski Jan Gołąbek rozstrzygają z mandatu królewskiego spór graniczny między kapitułą metropolitalną we Lwowie a dziećmi Wincentego Łąki z Uniatycz. Na podstawie dawniejszych dokumentów przysądzają sporne znaki graniczne i dobra wsi Wierzbiąż kapitule, nakładając na stronę przeciwną nakaz wieczystego milczenia.

Jan z Sulikowa, starosta gródecki i szczerzecki, oraz Piotr z Hrumna poświadczają dokonanie pomiaru łanów i usypanie kopców granicznych we wsi Wierbiż należącej do kapituły lwowskiej. Rozgraniczenie przeprowadzono według prawa niemieckiego na polecenie wojewody ruskiego Andrzeja Odrowąża działającego z nakazu króla Kazimierza Jagiellończyka.

Podstarości lwowski Stanisław Stachira z Srok poświadcza, że Chodko Piątnicki za zgodą wojewody Andrzeja Odrowąża sprzedał kapitule katedralnej we Lwowie dziedziczną łąkę zwaną Czązarzczycza za sumę dziesięciu kóp groszy polskich. Dokument wyznacza granice zbywanego gruntu biegnące m.in. ku rzece Pełtwi i nadaje kanonikom pełne prawo wieczystego posiadania oraz rozporządzania nieruchomością.

Wojewoda i starosta ruski Andrzej Odrowąż ze Sprowy zastawia rajcom miasta Lwowa wieś Laszki w ziemi lwowskiej za sumę stu grzywien groszy monety obiegowej. Wystawca zobowiązuje się do obrony prawnej i materialnej rajców przed wszelkimi roszczeniami oraz zapewnia im wwiązanie w dobra w razie niedopełnienia warunków umowy.

Wojewoda i starosta generalny ruski Andrzej Odrowąż rozstrzyga spór i zakazuje urzędnikom starościńskim robienia przeszkód kapitule lwowskiej, jej młynarzom oraz mieszczanom w wywozie i przemiale zboża. Potwierdza tym samym dawne przywileje i zwyczaje kapituły dotyczące wolnego przemiału w jej oddalonych od miasta młynach.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk oddala ponowne roszczenia Piotra Bączka i jego syna Jana przeciwko rajcom lwowskim, nakazując powodom wieczyste milczenie i zwalniając rajców z obowiązku stawiennictwa w tej sprawie. Monarcha unieważnia jednocześnie wszelkie ewentualne wyroki zaoczne i zakazuje nękania rajców lub zajmowania ich mienia.

Hryćko z Pomorzan zaświadcza o polubownym wyroku rozstrzygającym spór z miastem Lwowem, na mocy którego mieszkańcy Lwowa i poddani z Winnik otrzymali wzajemne prawo wyrębu drzewa w lasach między tymi miejscowościami. W razie poczucia krzywdy strony miały zwrócić się do króla o wytyczenie stałych granic.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk rozstrzyga spór pomiędzy rajcami Lwowa a mieszczanami Halicza, Kołomyi i Stryja, nakazując tym ostatnim bezwzględne przestrzeganie lwowskiego powszechnego prawa składu i zakazując omijania Lwowa w drodze do innych miast. Dokument potwierdza prawo lwowian do konfiskaty towarów kupców łamiących przymus drożny i odnotowuje podporządkowanie się temu prawu przez mieszczan Kamieńca Podolskiego.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza, że uchwalona przez władze i mieszkańców Lwowa danina (cyza) na pilne potrzeby państwa i wojny pruskiej ma charakter dobrowolny i ograniczony do jednego roku. Władca zobowiązuje się słowem królewskim, że pobór ten nie przekształci się w stałą powinność ani nie naruszy w żaden sposób przywilejów i wolności miasta.

Mikołaj Bielecki uznaje przed lwowskim sądem ziemskim dług w wysokości siedemdziesięciu florenów węgierskich wobec arcybiskupa lwowskiego Grzegorza i oddaje mu w zastaw swoją wieś dziedziczną Biała. Dokument określa rygorystyczne warunki obrony posiadania oraz natychmiastowego zaspokojenia roszczeń wierzyciela w razie niewywiązania się z umowy.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż ogranicza liczbę rzemieślników mogących osiedlać się pod zamkiem lwowskim, zakazuje tamtejszych targów oraz poddaje podmiejskich Ormian i obcych kupców sądownictwu miejskiemu. Ponadto potwierdza prawo magistratu do mianowania tłumaczy oraz reguluje zasady przemiału zboża w młynach i korzystania z lasów królewskich.

Dokument stanowi poświadczony przez notariuszy publicznych transumpt dwóch przywilejów króla Władysława Jagiełły: zezwolenia dla Żyda Wołczka na lokację wsi Wierzbiż z 1425 roku oraz nadania tejże wsi kapitule metropolitalnej lwowskiej z 1433 roku. Czynności dokonano we Lwowie na wniosek kanonika i prokuratora kapituły Jana z Szamotuł przed oficjałem Janem z Buczacza.

Sędziowie ziemscy lwowscy poświadczają, że Mikołaj z Gołogór, kasztelan halicki, darował swojej córce Elżbiecie wieś Czarnuszowice wraz z prawami do sum na wsi Olenicze. Zapis wyłącza te dobra z przyszłych podziałów majątkowych między spadkobiercami kasztelana.

Kapituła katedralna lwowska zobowiązuje się i swoich następców do corocznego odprawiania wigilii i mszy żałobnej za kanonika Stanisława Basa w zamian za jego zasługi i nakłady na zagospodarowanie wsi Dąbrowa. Nadzór nad dopełnieniem tego nabożeństwa powierzono zarządcy kapituły oraz zakrystianowi.

Komisarze królewscy Kazimierza IV Jagiellończyka dokonują rozgraniczenia wsi Wierzbiż, należącej do kapituły katedralnej we Lwowie, od dóbr Horożanna i Rzyczyhów dzierżawionych przez Jana z Jacymierza. Wyznaczone grunty, lasy i pożytki zostają przysądzone kapitule lwowskiej na prawie wieczystym.

Prowincjał franciszkanów Mikołaj z Karniewa zatwierdza transumowany dokument darowizny podkomorzego lwowskiego Jerzego Strumiłły z Dmoszyna. Na mocy tego aktu klasztor franciszkanów we Lwowie otrzymuje wieś Czyżki wraz z uposażeniem w zamian za ufundowanie kaplicy i modlitwy za zmarłych.

Sędziowie ziemscy haliccy poświadczają, że wojewoda podolski i starosta halicki Stanisław z Chodcza sprzedał oraz zrezygnował wieś Bybło na rzecz arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka za kwotę 300 grzywien. Sprzedający zobowiązał się do wieczystego zagwarantowania spokoju majątkowego i obrony nabywcy przed wszelkimi roszczeniami zgodnie ze zwyczajem Królestwa.

Piotr z Branic, sędzia ziemski lwowski, oraz Jan z Wysokiego, podsędek lwowski, poświadczają, że Barnaba de Negrono z Genui zrzekł się na zawsze wsi Pikułowice na rzecz ufundowanego przez siebie ołtarza w katedrze lwowskiej. Wieś została przekazana jego synowi, prezbiterowi Grzegorzowi, oraz kolejnym ołtarzystom, z zachowaniem prawa kolacji dla fundatora i jego następców.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk przekazuje kapitule katedralnej we Lwowie wieś królewską Kuhajów wraz z pełnymi immunitetami. Nadanie to stanowi zamianę za pole i las pod Wysokim Zamkiem we Lwowie, darowane wcześniej kanonikom przez króla Władysława Jagiełłę.

Jan z Zubrzy uznaje przed sądem ziemskim we Lwowie dług 50 grzywien wobec lwowskich mieszczan Piotra i Michała Kongisarów z tytułu dopłaty za sołectwo w Zubrzy. W razie niedotrzymania terminów spłaty dłużnik zobowiązuje się wprowadzić wierzycieli w posiadanie łącznie dziesięciu łanów osiadłych we wsi Zubrza.

Komisarze królewscy Andrzej Odrowąż i Jerzy Strumiło dokonali rozgraniczenia dóbr kapituły katedralnej lwowskiej we wsi Kuhajów od królewskich wsi Honiatycze i Czerkasy. Wskazane w opisie tereny łąk i zarośli w wyznaczonych kopcami granicach przysądzili na wieczyste posiadanie kapitule lwowskiej.

Szlachta ziemi lwowskiej i powiatu żydaczowskiego zawiera przymierze z radą i mieszczanami Lwowa w celu obrony praw, porządku oraz wspólnego dobra publicznego. Dokument zobowiązuje obie strony do przeciwdziałania bezprawiu, grabieżom i krzywdom, a także gwarantuje udział rajców lwowskich w zjazdach szlacheckich.

Jan Odrowąż ze Sprowy, starosta generalny ruski i tenutariusz żydaczowski, działając z mandatu króla Kazimierza Jagiellończyka, zwraca i przekazuje szlachcicowi Fedkowi Raskowiczowi bezprawnie odebrany niegdyś młyn Sopot wraz z przynależnymi rolami, wodami i łąkami.

Piotr z Branic i Jan z Wysokiego, sędziowie ziemscy lwowscy, zaświadczają, że oskarżyciel brat Jerzy z zakonu franciszkanów nie stawił się na terminie sądowym w sprawie przeciwko Pawłowi Jurkowskiemu o niewypłacony legat 100 grzywien. Wskutek niestawiennictwa powoda sąd uznał wniosek pozwanego i orzekł skazanie strony powodowej za niestawiennictwo.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowscy nakazują Janowi Zubrskiemu wypłacenie Janowi Gołąbkowi z Zimnej Wody stu dziesięciu grzywien długu oraz trzech grzywien kary w terminie czterech tygodni. W razie niedochowania terminu wierzyciel otrzyma prawo wwiązania w dobra dłużnika w Zubrzy.

Dokument poświadcza oświadczenie arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka o nadaniu podsędkowi halickiemu Piotrowi z Dobiewa i jego żonie Helenie dożywotniego prawa do wsi Międzyhorce i Siemikowce. Po ich śmierci obie wsie mają w pełni powrócić pod zarząd arcybiskupa i kapituły lwowskiej.

Dokument poświadcza przekazanie przez genueńczyka Barnabę de Negrono prawa patronatu, opieki i prezenty nad ufundowanym przezeń ołtarzem w katedrze lwowskiej na rzecz każdorazowych rajców miasta Lwowa na wypadek jego śmierci. Akt szczegółowo reguluje także obowiązki ołtarzysty w zakresie samodzielnego utrzymania fundacji i prowadzenia sporów prawnych bez obciążania majątku rajców.

Sędziowie ziemscy lwowscy Piotr z Branwi i Jan z Wysocic potwierdzają wyrok króla Kazimierza Jagiellończyka zakazujący mieszczaninowi Pawłowi Klyusowi bezprawnego pobierania cła w Krośnie na szkodę Mikołaja Brzymały z Bierwac.

Sąd ziemski lwowski rozstrzyga spór pomiędzy Mikołajem Przemirskim, występującym w imieniu dzieci zmarłego Świętosława Przemirskiego, a Janem Dziwuką z Pomorzan, reprezentującym Jana Świnkę z Żabinia. Wobec braku uprawnień królewskich nakłada na Świnkę wieczne milczenie i bezwzględny zakaz pobierania myta we wsiach Żabiń i Jarosławice.

Piotr z Branic i Jan z Wysokiego poświadczają wyrok wydany przed obliczem króla Kazimierza Jagiellończyka, zakazujący pobierania bezprawnych opłat celnych we wsi Jaryczów od kupców podążających na jarmark. Na sprawców nielegalnego cła nałożono wieczne milczenie.

Dokument poświadcza wyrok sądu królewskiego wydany w sporze Mikołaja Brzymuchy z Michałem Jazłowieckim o bezprawne pobieranie opłat celnych. Sąd uznał brak uprawnień Michała Jazłowieckiego i nałożył na niego wieczysty zakaz ściągania cła od kupców i współziemian w Jazłowcu.

Sąd królewski pod przewodnictwem Kazimierza Jagiellończyka, na skutek skargi prokuratora królewskiego Mikołaja Brzymuchy, zakazuje dziedzicom Kulikowa Janowi i Piotrowi Kulikowskim bezprawnego wybierania myta od kupców. Wystawcy dokumentu, sędziowie ziemscy lwowscy, poświadczają prawomocne nałożenie na pozwanych wieczystego milczenia w tej sprawie.

Sędzia lwowski Piotr z Branic i podsędek Jan z Wąsosza zaświadczają o wyroku królewskim zakazującym nieletnim synom zmarłego Procia z Wasiuczyna pobierania myta w Wasiuczynie pod karą wadium w wysokości 16 grzywien. Kwestia legalności poboru cła została odłożona do czasu osiągnięcia przez dzieci pełnoletności na skutek skargi Mikołaja Brzymuchy.

Dokument poświadcza wyrok króla Kazimierza Jagiellończyka, wydany podczas jego sądowniczego pobytu we Lwowie, zakazujący Elżbiecie ze Żmigrodu pobierania bezprawnych ceł od niepodlegających opłatom dóbr i bydła pasącego się w lasach królewskich. Sąd uznał, że pozwana nie posiada żadnych praw ani przywilejów uprawniających do ściągania owych opłat.

Komisarze haliccy poświadczają zawarcie ugody między arcybiskupem lwowskim Grzegorzem z Sanoka a Mikołajem Karnkowskim z Meduchy w sprawie budowy, użytkowania i naprawy grobli oraz stawów rybnych między Bybłem a Meduchą pod wadium 600 grzywien.

Sędzia ziemski Piotr z Branic i podsędek Jan z Wiśni zaświadczają, że starosta trembowelski Jan Chodorowski stawił się w sądzie w sprawie wykupienia przez arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka wsi Kuropatniki, Ceniów i Budyłów z rąk mieszczanina Mikołaja Czornberga za kwotę 650 grzywien.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowscy poświadczają zeznanie Elżbiety z Gołogór, która zapisała arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka 200 grzywien długu na wsi Wicyń. Zapis ten powiększył wcześniejszą sumę obciążającą tę majętność do łącznej kwoty 800 grzywien.