Katalog źródeł

Papież Grzegorz IX zezwala braciom Zakonu Kaznodziejskiego wyruszającym na misje do ziem Saracenów i pogan na spowiadanie tamtejszych chrześcijan, zwalnianie ich z ekskomunik oraz dyspensowanie współbraci od nieregularności kanonicznych.

Przeor klasztoru dominikanów pw. Bożego Ciała we Lwowie kwituje rajców lwowskich z odbioru czterech brył wosku, zapisanych klasztorowi w testamencie przez mieszczanina Marcina z Wiśni, i zwalnia ich z wszelkich dalszych roszczeń. Dokument został sporządzony i poświadczony przez notariusza publicznego Mikołaja z Bytomia w lwowskim ratuszu.

Jan z Tarnowa, wojewoda sandomierski i starosta ruski, poświadcza sprzedaż wsi Malechów w dystrykcie lwowskim przez lwowskiego mieszczanina Piotra zwanego Klork szlachcicowi Michałowi Łambackiemu. Zbycie nastąpiło za sumę kop groszy liczby ruskiej wraz z pełnią praw i przynależności.

Papież Bonifacy IX potwierdza na prośbę arcybiskupa halickiego zapis testamentowy zmarłej Anny zwanej Komicą, przekazujący młyn w Zboiskach kościołowi parafialnemu Najświętszej Maryi Panny we Lwowie. Dochody z corocznej dzierżawy młyna, zarządzanego przez rajców lwowskich, mają służyć utrzymaniu i odbudowie tej świątyni.

Królowa Polski Jadwiga potwierdza i odnawia dokument niegdyś starosty ruskiego Jana z 1371 roku, nadający wieś Hodowica w dystrykcie lwowskim kaplicy św. Jana i klasztorowi bazylianów na przedmieściu Lwowa. Nadanie to zostało uczynione za spokój duszy zmarłego Piotra, dawnego posiadacza tej posiadłości.

Piotr z Charbinowic, starosta halicki, poświadcza, że Agnieszka, wdowa po mieszczaninie halickim Pawle Siekierce, przekazała arcybiskupowi halickiemu Jakubowi i jego następcom wieś Mały Bolszów z wszelkimi pożytkami. Dobra te zostały na stałe wcielone do uposażenia arcybiskupstwa halickiego.

Biskup krakowski Piotr Wysz transumuje bullę papieża Grzegorza XII powierzającą mu rozstrzygnięcie sporu między Janem Rusinem, proboszczem kościoła Najświętszej Marii Panny za murami Lwowa, a rajcami i mieszczanami lwowskimi o dziesięciny oraz dochody szpitala św. Ducha. W związku z tym biskup jako sędzia delegowany Stolicy Apostolskiej wdraża procedurę sądową i wzywa wyznaczone osoby duchowne do podjęcia działań procesowych.

Król Władysław Jagiełło na prośbę Jana z Zubrzy przenosi jego wieś Zubrzę z prawa polskiego na prawo magdeburskie. Dokument wyłącza mieszkańców wsi spod jurysdykcji urzędników królewskich i nadaje pełnię władzy sądowniczej miejscowemu sołtysowi.

Florian z Korytnicy, starosta lwowski i kasztelan wiślicki, poświadcza sprzedaż wsi Oświca wraz z dworzyszczem Jerzego zwanym Krebłowo Rzeczyce, dokonaną przez podstolego sandomierskiego Piotra Włodkowica z Charbinowic na rzecz Jana z Zubrzy za kwotę 120 kóp groszy ruskich.

Wobec zagrożenia ze strony nieprzyjaciół król wysyła do Lwowa artylerię z wyposażeniem. Prosi o tymczasowe przechowanie prochu, kul i sprzętu w arsenale miejskim oraz o działkę pod własny arsenał według planu Pawła Grodzieckiego.

Ławnicy miasta Lwowa poświadczają rezygnację i zbycie przez szewca Pawła pół łanu roli koło góry św. Jerzego na rzecz lwowskiego mieszczanina Kaltarnosa. Sprzedający zagwarantował nabywcy i jego sukcesorom nienaruszalność posiadania gruntu pod jurysdykcją miejską.

Król Władysław Jagiełło na prośbę Włodka przenosi jego wieś Werbiż w powiecie szczerzeckim z prawa polskiego i ruskiego na prawo niemieckie średzkie. Dokument uwalnia mieszkańców wsi spod jurysdykcji urzędników królewskich i nadaje sołtysowi pełnię władzy sądowniczej.

Król Władysław Jagiełło zatwierdza przywilej starosty generalnego Rusi Spytka z Jarosławia zezwalający lwowskiemu Ormianinowi Atabemu na przeniesienie i wzniesienie nowej drewnianej łaźni w fosie miejskiej przy murach Lwowa. Dokument określa warunki budowy i funkcjonowania łaźni z osobnymi wejściami dla mężczyzn i kobiet oraz wysokość opłat uiszczanych zamkowi i radzie miejskiej.

Rada miasta Lwowa zleca mieszczaninowi Pawłowi Goldbergowi wykarczowanie i osadzenie kmieciami lasów miejskich zwanych odcinkami (abschnit), położonych między Zubrzą, Sokolnikami a Sknilowem. W zamian za przeprowadzenie lokacji zasadźca otrzymuje wolne łany i szósty denar z czynszów, a osadnikom przyznaje się szesnaście lat wolnizny.

Król Władysław II Jagiełło zwalnia mieszczan i mieszkańców Lwowa od uciążliwej powinności dostarczania koni i wozów (podwód) na rzecz urzędników królewskich. Jedynym wyjątkiem pozostaje obowiązek dostarczenia wozu kuchennego na czas pobytu pary królewskiej we Lwowie do miejsca pierwszego noclegu w drodze powrotnej.

Król Władysław Jagiełło eryguje dziesięć prebend kanonickich przy kościele katedralnym we Lwowie, zobowiązując ich beneficjentów do stałych modlitw za pomyślność monarchy i zmarłych królowych. Na ich utrzymanie zapisuje roczny dochód w wysokości 100 grzywien, płatny w kwartalnych ratach po połowie z żup solnych w Drohobyczu i z cła lwowskiego.

Wincenty z Szamotuł, kasztelan międzyrzecki i starosta generalny ruski, poświadcza ugodę zawartą między rodzonymi braćmi Janem Zubrskim i Pawłem Gawronką z Bierawy dotyczącą podziału obecnego i przyszłego majątku oraz spadków. Na mocy porozumienia Jan Zubrski zobowiązuje się wypłacić bratu Pawłowi trzydzieści grzywien obiegowej monety.

Arcybiskup lwowski Jan Odrowąż potwierdza odbiór 337,5 grzywny polskiej z legatu testamentowego kupca Mikołaja Hechta, przekazanego przez rajców lwowskich. Sumę tę przeznacza na prace budowlane przy katedrze lwowskiej oraz na uposażenie kanoników w zamian za odprawianie dwóch cotygodniowych mszy świętych.

Król Władysław Warneńczyk nadaje Janowi z Sienna, podkomorzemu przemyskiemu i staroście sandomierskiemu, kamienicę we Lwowie przy ulicy Żydowskiej obok synagogi, niegdyś należącą do celnika Wołczka Żyda. Nadanie to następuje z pełnym prawem własności na wieczność w uznaniu wiernych zasług i trudów wojennych w sprawach Królestwa Węgier.

Jan Gołąbek, dziedzic Zimnej Wody, sprzedaje szlachetnemu Stanisławowi z Kraśnika sołtystwo w Zimnej Wodzie za 30 grzywien polskich wraz z trzema łanami roli, łąką, prawem połowu ryb i wolnością osadzania zagrodników. Dokument ustanawia dochody sołtysa z kar sądowych i karczem, nadaje osadnikom 18 lat wolnizny oraz ściśle określa ich przyszłe daniny i wymiar pańszczyzny.

Komisarze królewscy Kazimierza IV Jagiellończyka dokonują rozgraniczenia wsi Wierzbiż, należącej do kapituły katedralnej we Lwowie, od dóbr Horożanna i Rzyczyhów dzierżawionych przez Jana z Jacymierza. Wyznaczone grunty, lasy i pożytki zostają przysądzone kapitule lwowskiej na prawie wieczystym.

Sędziowie ziemscy haliccy poświadczają, że wojewoda podolski i starosta halicki Stanisław z Chodcza sprzedał oraz zrezygnował wieś Bybło na rzecz arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka za kwotę 300 grzywien. Sprzedający zobowiązał się do wieczystego zagwarantowania spokoju majątkowego i obrony nabywcy przed wszelkimi roszczeniami zgodnie ze zwyczajem Królestwa.

Szlachta ziemi lwowskiej i powiatu żydaczowskiego zawiera przymierze z radą i mieszczanami Lwowa w celu obrony praw, porządku oraz wspólnego dobra publicznego. Dokument zobowiązuje obie strony do przeciwdziałania bezprawiu, grabieżom i krzywdom, a także gwarantuje udział rajców lwowskich w zjazdach szlacheckich.

Piotr z Branic i Jan z Wysokiego, sędziowie ziemscy lwowscy, zaświadczają, że oskarżyciel brat Jerzy z zakonu franciszkanów nie stawił się na terminie sądowym w sprawie przeciwko Pawłowi Jurkowskiemu o niewypłacony legat 100 grzywien. Wskutek niestawiennictwa powoda sąd uznał wniosek pozwanego i orzekł skazanie strony powodowej za niestawiennictwo.

Dokument poświadcza oświadczenie arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka o nadaniu podsędkowi halickiemu Piotrowi z Dobiewa i jego żonie Helenie dożywotniego prawa do wsi Międzyhorce i Siemikowce. Po ich śmierci obie wsie mają w pełni powrócić pod zarząd arcybiskupa i kapituły lwowskiej.

Sędziowie ziemscy lwowscy Piotr z Branwi i Jan z Wysocic potwierdzają wyrok króla Kazimierza Jagiellończyka zakazujący mieszczaninowi Pawłowi Klyusowi bezprawnego pobierania cła w Krośnie na szkodę Mikołaja Brzymały z Bierwac.

Sąd ziemski lwowski rozstrzyga spór pomiędzy Mikołajem Przemirskim, występującym w imieniu dzieci zmarłego Świętosława Przemirskiego, a Janem Dziwuką z Pomorzan, reprezentującym Jana Świnkę z Żabinia. Wobec braku uprawnień królewskich nakłada na Świnkę wieczne milczenie i bezwzględny zakaz pobierania myta we wsiach Żabiń i Jarosławice.

Piotr z Branic i Jan z Wysokiego poświadczają wyrok wydany przed obliczem króla Kazimierza Jagiellończyka, zakazujący pobierania bezprawnych opłat celnych we wsi Jaryczów od kupców podążających na jarmark. Na sprawców nielegalnego cła nałożono wieczne milczenie.

Dokument poświadcza wyrok sądu królewskiego wydany w sporze Mikołaja Brzymuchy z Michałem Jazłowieckim o bezprawne pobieranie opłat celnych. Sąd uznał brak uprawnień Michała Jazłowieckiego i nałożył na niego wieczysty zakaz ściągania cła od kupców i współziemian w Jazłowcu.

Sędzia lwowski Piotr z Branic i podsędek Jan z Wąsosza zaświadczają o wyroku królewskim zakazującym nieletnim synom zmarłego Procia z Wasiuczyna pobierania myta w Wasiuczynie pod karą wadium w wysokości 16 grzywien. Kwestia legalności poboru cła została odłożona do czasu osiągnięcia przez dzieci pełnoletności na skutek skargi Mikołaja Brzymuchy.

Dokument poświadcza wyrok króla Kazimierza Jagiellończyka, wydany podczas jego sądowniczego pobytu we Lwowie, zakazujący Elżbiecie ze Żmigrodu pobierania bezprawnych ceł od niepodlegających opłatom dóbr i bydła pasącego się w lasach królewskich. Sąd uznał, że pozwana nie posiada żadnych praw ani przywilejów uprawniających do ściągania owych opłat.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowscy poświadczają zeznanie Elżbiety z Gołogór, która zapisała arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka 200 grzywien długu na wsi Wicyń. Zapis ten powiększył wcześniejszą sumę obciążającą tę majętność do łącznej kwoty 800 grzywien.

Prokop z Gwoźdźca, podczaszy halicki, funduje i uposaża kościół pod wezwaniem Zwiastowania NMP, św. Jana Chrzciciela i Znalezienia Krzyża Świętego w miasteczku Ostapkowce. Zapisuje świątyni i jej plebanowi ziemię, łąki, lasy, prawo połowu ryb i wyrębu drewna, a także dziesięciny i opłaty od mieszkańców Ostapkowiec i Gwoźdźca.

Arcybiskup lwowski Jan Wątróbka ze Strzelec zatwierdza zobowiązanie kapituły katedralnej we Lwowie do odprawiania wieczystych mszy i nabożeństw w każde Suche Dni za duszę Pawła Jurkowskiego z Czartorii. Zobowiązanie to podjęto w zamian za 150 grzywien wypłaconych przez wykonawcę testamentu, kasztelana i starostę sandomierskiego Rafała z Jarosławia.

Dokument poświadcza, że Jan Kunat z Dzięgłowa sprzedał i zrezygnował na rzecz Jana zwanego Januszem z Maleczkowic swoją dziedziczną wieś Żydatycze w powiecie lwowskim za kwotę 250 grzywien monety polskiej.

Dokument zawiera ostatnią wolę ciężko chorej szlachcianki Anny Kulikowskiej, która przekazuje konwentowi dominikanów we Lwowie 60 grzywien oraz dwie zagrody kmiece we wsi Przedrzymiechy. Zapis ten został przeznaczony na wieczyste msze oraz nabożeństwo rocznicowe za duszę testatorki i jej zmarłego męża.

Jakub zwany Zawisza wraz z rodzoną siostrą Katarzyną, spadkobiercy zmarłego Marcina Ważnego, sprzedają Marcinowi Tłustemu i jego żonie Małgorzacie dziedziczny młyn przed bramą halicką we Lwowie za sumę trzystu grzywien. Transakcja oraz warunki spłaty ratalnej zostają zatwierdzone i wpisane do akt przez starostę generalnego ruskiego Piotra Myszkowskiego.

Barbara Mitulczyna zeznaje przed sądem grodzkim lwowskim, że kwituje odbiór 90 grzywien i odstępuje królewski młyn przed Bramą Halicką we Lwowie na rzecz Marcina Tłustego i jego żony Małgorzaty pod wadium 300 grzywien. Transakcję poświadcza starosta generalny ruski i podolski Stanisław z Chodcza wraz ze świadkami.

Stanisław z Chodcza, kasztelan lwowski i starosta generalny ruski, poświadcza sprzedaż oraz rezygnację z królewskiego młyna przed bramą Halicką we Lwowie przez Jakuba Zawiszę i Annę Ważną na rzecz Marcina Tłustego i jego żony Małgorzaty za kwotę trzystu grzywien. Zbywcy przekazują młyn wraz z dawnym przywilejem oraz zobowiązują się do obrony i uwolnienia kupujących od wszelkich roszczeń osób trzecich.

Dokument sądu ziemskiego lwowskiego poświadcza wieczysty i dobrowolny podział dóbr dziedzicznych oraz zastawnych w Zimnej Wodzie po zmarłym ojcu między rodzonymi siostrami Barbarą a Małgorzatą. Akt szczegółowo rozgranicza przypadające obu siostrom łany kmiece, pustki, dwór, stawy, łąki oraz określa zasady wspólnego użytkowania lasów i pastwisk.

Sędziowie polubowni z wojewodą podolskim Pawłem Kołą i marszałkiem Stanisławem z Chodcza na czele rozstrzygają spór dotyczący gwałtu i zranień między szlachcicem Hieronimem Dobrostańskim a rajcami i pospólstwem Lwowa.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór między dzierżawcami cła śniatyńskiego a rajcami lwowskimi, zatwierdzając dokumenty Jana z Czyżowa i Michała Mużyły Buczackiego z 1444 roku, które zniosły bezprawne cło w Kołomyi oraz określiły sprawiedliwe stawki opłat celnych w Śniatynie.

Komisarze królewscy pod przewodnictwem arcybiskupa Bernarda Wilczka rozstrzygają wieloletnie spory między kapitułą metropolitalną a władzami miasta Lwowa, regulując kwestie kaznodziejów polskiego i niemieckiego, szkoły katedralnej oraz urzędu zakrystiana. Ugoda normuje również zarząd majątkiem i zapisami testamentowymi, funkcjonowanie młyna miejskiego oraz zaopatrzenie katedry w wodę.

Dokument stanowi wyrok arbitrażowy regulujący wieloletnie spory między lwowską kapitułą katedralną a magistratem miasta Lwowa m.in. w kwestiach kaznodziejów języka polskiego i niemieckiego, zarządu szkołą katedralną, depozytów i zapisów testamentowych oraz praw do młyna Olchowego i miejskich wodociągów. Pod rygorem kary dwóch tysięcy florenów węgierskich nakazuje stronom wieczyste przestrzeganie uzgodnionego porządku.

Przed sądem ziemskim lwowskim Jadwiga z Oleska, żona wojewody podolskiego Marcina Kamienieckiego, zapisała arcybiskupowi lwowskiemu Bernardowi Wilczkowi roczny czynsz wyderkafowy w wysokości 10 grzywien od sumy 400 florenów. Dochód ten, zabezpieczony na cle i stawach w Załoźcach oraz Olesku, został przeznaczony na utrzymanie lampy przed ołtarzem św. Jerzego w katedrze lwowskiej.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek potwierdza i transumuje dokument sądu ziemskiego lwowskiego dotyczący sprzedaży przez wojewodę podolskiego Marcina Kamienieckiego i jego żonę Jadwigę rocznego czynszu z ceł i rybołówstwa w Załoźcach i Olesku. Arcybiskup przeznacza i funduje ten dochód na utrzymanie wiecznej lampy przed Najświętszym Sakramentem w katedrze lwowskiej, msze św. oraz uposażenie służby kościelnej.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz miasta Lwowa przenosi doroczny jarmark ze święta Świętej Trójcy na święto św. Małgorzaty, zwalniając przybywających kupców od opłat celnych. Jednocześnie potwierdza odbywanie jarmarku na święto św. Agnieszki z zachowaniem dotychczasowego obowiązku uiszczania cła.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza na prośbę kapituły katedralnej lwowskiej dokument komisarzy królewskich z 1463 roku rozgraniczający wieś kapitulną Wierzbiąż oraz królewskie wsie Rożana i Rzeczyczów. Potwierdzenie przyznaje kapitule sporne grunty, lasy, zarośla i dochody wedle usypanych kopców granicznych.