Bartsch o wagach miejskich, jurysdykcji i przygotowaniu sprawy z Żydami

Szanowni Panowie, moi wielce poważani patroni! Nie mogę doczekać się odpowiedzi kanclerza na złożony projekt. Jest zajęty różnymi sprawami, szczególnie kończeniem taryfy cen żywności. Wczoraj byliśmy u niego wraz z przedstawicielami Gdańska, lecz nie otrzymaliśmy audiencji. W ostatnią niedzielę udało mi się z nim porozmawiać. Zapewnił, że sejmy będą dochodziły do skutku, a król myśli o pomnożeniu dobra miast i bezpieczeństwie ich mieszkańców. Postulaty miast, których nie uda się załatwić na jednym sejmie, mają zostać dopełnione na następnym. Czytałem statut Zygmunta I z 1507 roku [ostatnia cyfra robocza]. Mówi on ogólnie o wadze i miarach Krakowa, Poznania, Lwowa i Lublina dla kupców. Nam natomiast potrzebna jest szczególna konstytucja, potwierdzająca i utrwalająca przywilej Wielkiej Wagi. Nie mogłem jej znaleźć. W razie sporu trzeba opierać się na konstytucjach potwierdzających przywileje miasta. W sprawie podlegania jurysdykcji miejskiej osób każdego stanu przytoczyłem konstytucje z 1611,1634 [cyfra robocza] i 1639 roku, a także zabezpieczenie miast oraz konstytucję konwokacyjną z 1704 roku. Dopisałem je do przywileju króla Zygmunta z 1558 roku. Na marginesie: Jeszcze [nieczytelne określenie] Władysław,1635 rok [odczyt częściowy]. Pan Krupiński [nazwisko niepewne] pisze do mnie, by naradzić się o Żydach i możliwości wezwania ich przed komisję skarbową. Myślę o tym od dawna. Pisałem do Państwa, aby deputat przywiózł ze sobą dekret podskarbiego. Nie można tego tak szybko [niepewna krótka klauzula] przeprowadzić. Trzeba przygotować się do komisji rozliczającej długi, która zapewne odbędzie się w lutym; im wcześniej, tym lepiej. Dobra sposobność była w Warszawie w ubiegłym roku, kiedy obradowała specjalna komisja rozliczająca dług z Żydami. Nie zawiadomiono nas o tym; ci zaś, którzy zapewne wiedzieli, nic nie powiedzieli. Naradzę się tutaj z [osoba i część klauzuli nieczytelne]. Być może nie trzeba będzie umieszczać [nieczytelnego określenia] do złożenia, żeby nie bronili się zarzutem wcześniejszego wszczęcia tej samej sprawy [dokładny zakres klauzuli praeventione causae roboczy]. Mówi się tutaj, że nasz pasterz ma przyjechać na sejm. Radziłbym prosić go o popieranie i polecanie miasta na sejmie, tak jak biskup krakowski przemawiał w sprawie Krakowa podczas sejmu koronacyjnego. Przypominam się również w sprawie przesłanego zestawienia: na 26 sierpnia należało mi się jeszcze 4085 florenów i 10 groszy [odczyt kwoty roboczy]. Otrzymałem na to 20 [znak#; jednostka nieprzesądzona]. Od tego czasu przybyły wydatki za kolejne [liczba niepewna] dni, a niektórzy dłużnicy [możliwy niepewny odczyt zamiast wierzycieli] naprzykrzają się. Polecam się dalszej życzliwej pamięci Państwa i pozostaję z należnym szacunkiem najpokorniejszym sługą i kolegą, Ignacy Bartsch, własną ręką. Warszawa,25 września 1766 roku. Odwrocie: ołówkowy rok 1766; bez osobnego pisma.

Praenobiles ac Spectabiles Domini, Patroni mei Colendissimi. Na Projekt podany J.W. Kanclerzowi nie mogę się doczekać rezolucyi, ktory rożnemi Interesami, osobliwie dokończeniem Tary Victualium jest zatrudniony, y dnia wczorajszego z IchMć Gdańszczanami będąc nie mieliśmy Audjencyi u niego. W Niedzielę przeszłą jednak miałem sposobność mówienia, ktory upewnił mnie, że Sejmy dochodzić będą, o pomnożeniu dobra dla Miast Król Imć zamyśla y o Ubezpieczeństwie w nich mieszkających; co by się na jednym Sejmie dla Miast nie zrobiło ze wszystkich desideriach, na drugim dołoży się. Statut Sigismundi Imi,1507mi [ostatnia cyfra robocza] Anni czytałem; ten in generali de pondere et Mensura Cracovien., Posnan., Leopol. et Lublin opiewa dla Kupczących, a tu nam potrzeba in Speciali na Wagę Wielką konfirmującą Przywilej y utwierdzającą wynaleźć Konstytucją, ktorej nie mogłem znaleźć; ale jeżeliby Kontrowersja była, Konstytucjami konfirmującemi Przywileje Miasta podpierać potrzeba. Jako też co do podlegania Jurisdikcyi Miejskiej Cujuscunque Conditionis cytowałem1611,1634 [cyfra środkowa robocza] et1639 Konstytucje, tak Assekuracja Miast y1704Konwokacyjną, ktore do Przywileju Krola Zygmunta1558A° przypisałem. [Dopisek na marginesie s.30:] Jeszcze [...] Władysław1635a°. [odczyt częściowy] Pisze do mnie Imć Pan Krupiński [nazwisko robocze] o Żydach naradzenie się, ażeby można Ich do Kommissyi Skarbowej pociągnąć. Ja o tym dawno myślę y pisałem do WMć Panow Dobrodziejow, aby z sobą przywiózł Imć Ablegat Dekret J.W. Podskarbiego. Tak prędko in gravi niepodobna, ale po [...] do rady Kondescensji likwidowania Długow, ktora podobno in Febr° im prędzej tym lepiej przypadnie, przygotować się będzie potrzeba. Dobra pora była przeszłego Roku w Warszawie podczas Kommissyi umyślnie dla likwidowania długu agitującej się z Żydami, a nam o tym nie oznajmiono; a ktorzy chociaż podobno wiedzieli, nic nie mówili. Zatym naradzę się tu z Panem [...] Osobem [... nazwisko niepewne] y ten [...] ad deponendum podobno nie trzeba będzie wpisać, ażeby się praeventione Causae nie bronili. Fertur tu, że J.O. Pasterz ma zjechać na Sejm. Życzyłbym przynajmniej prosić, upraszając go o promowowanie y zalecenie Miasta na Sejmie przy­kładem J.O. Xcia Biskupa Krakowskiego podczas Sejmu Coronationis za Miastem Krakowem przymawiającym się. Przypominam się także WMć Panom Dobrodziejom według posłanego Regestru, ile że ad26Aug. należało mi reszty fl4085,10grs [odczyt kwoty roboczy]. Na to odebrałem#20, a teraz [liczba niepewna] dni z Expensa przybyły, ponieważ niektórzy dłużnicy uprzykrzają się. Dalszej mnie przy tym łaskawej pamięci oddawszy, z powinnym Uszanowaniem Jestem Praenobilium ac Spectabilium Dominationum Vestrarum Humillimus Servus et Collega, Ignatius Bartsch mppa. 25.7bris1766, w Warszawie. [S.33: puste odwrocie, ołówkiem1766.]