Relikwie i pytania o naukę we francuskim kolegium

Szanowny Panie! Pobyt w moich dobrach położonych w górach pozbawił mnie możliwości pisania do Pana i do mojej siostrzenicy tak często, jak bym chciała. Po powrocie znalazłam tutaj jeden z Pańskich listów wraz z pakunkiem zawierającym relikwie, które królowa przekazała Panu dla mnie. Nie muszę przesyłać Panu pokwitowania, ponieważ napisałam już do królowej, że je otrzymałam. Proszę uprzejmie napisać, ile miał Pan lat podczas pierwszego pobytu we Francji, w jakim kolegium Pan przebywał i jak długo się tam uczył. Słyszałam bowiem, że dawano tam niewiele [? — niepewny sens krótkiej frazy]. Chciałabym też wiedzieć, jeśli jest to możliwe, ile rocznie płacono za Pana i na jaką mniej więcej sumę mogą się składać roczne wydatki osoby umieszczonej w kolegium. Będę niezmiernie wdzięczna za zadanie sobie tego trudu. Dano mi nadzieję, że wkrótce Pan tu przyjedzie, co mnie bardzo cieszy. Wojewodzina malborska była bardzo zasmucona śmiercią swojego brata. Tutaj przygotowują się do stawiania licznych przeszkód panu wileńskiemu [tytuł w oryginale skrócony]. Nieraz bardzo żal mi nieszczęsnego położenia biednych wdów. Proszę zachować mnie w swojej pamięci i być przekonanym, że nikt nie może pozostawać z większym przywiązaniem i szczerością niż Pańska najpokorniejsza i najposłuszniejsza sługa, M. Wielopolska. Warszawa, 24 listopada 1701.

Le séjour que j’ai fait, Monsieur, dans mes biens qui sont dans les montagnes m’a ôté les moyens de pouvoir vous écrire et à ma nièce aussi souvent que je l’aurais souhaité. Je vous dirai donc que j’ai trouvé ici à mon arrivée une de vos lettres avec un paquet où sont les reliques que la Reine vous avait données pour moi. Il n’est point nécessaire de vous en donner une quittance puisque j’ai écrit à la Reine que je les avais reçues. Je vous prie, Monsieur, de me faire le plaisir de me vouloir bien mander quel âge vous aviez quand vous avez été la première fois en France, et dans quel collège vous avez été, et combien de temps vous avez été dans ledit collège, car j’ai ouï dire que l’on en donnait peu [?]. Je serais encore bien aise de savoir, si vous le pouvez, combien l’on donnait par an pour vous et enfin à peu près combien peut monter la dépense par an d’une personne que l’on mettrait au collège. Je vous serais infiniment obligée, mon cher Monsieur, de vouloir bien vous donner cette peine. L’on m’a fait espérer que vous serez bientôt ici, donc je m’en réjouis infiniment. Madame la Palatine de Marienbourg a été bien affligée de la mort de Monsieur son frère. L’on se prépare ici à bien chicaner Monsieur de Vilna. Je plains bien quelquefois l’état malheureux des pauvres femmes veuves. Je vous prie, Monsieur, de me conserver toujours quelque part dans l’honneur de votre souvenir et d’être persuadé que l’on ne peut être avec plus d’attachement et de sincérité que je suis, Monsieur, votre très humble et très obéissante servante, M. Vielopolska K.K. À Varsovie ce 24 novembre 1701. [S.12 adres do wojewody i generała ziem ruskich we Lwowie; s.13 koperta z pieczęcią.]