Wieści o spisku przeciw Wilhelmowi Orańskiemu i chorobie króla

Wasza Ekscelencjo! Z wielką przyjemnością i wdzięcznością przyjmuję dobrą wiadomość, którą raczył mi Pan przekazać. Moja radość jest tym większa, że żywo obchodzą mnie Pańskie sprawy i bardzo cierpiałem, widząc niezgodę Waszej Ekscelencji z królową. Z całego serca życzę, aby cieszył się Pan jej względami równie mocno, jak dotąd był ich pozbawiony. Jestem przekonany, że ich trwałe zachowanie będzie zależało od Pana. Brakuje jednej poczty z Londynu, a tamtejsze wiadomości z trzydziestego dnia [miesiąc niepodany] niewiele mówią. Za rzecz dość istotną uważam jednak to, że trzej ludzie, których książę Orański kazał stracić, oświadczyli na piśmie przed śmiercią, iż zamysł zaatakowania tego księcia i jego straży powstał z ich własnej inicjatywy. Król Jakub nie był w to zamieszany, a żaden obcy naród, katolicki ani protestancki, nie miał udziału w tym zamiarze. Co więcej, gdy ktoś mówił królowi, że pewni ludzie mogliby być gotowi napaść na księcia Orańskiego i go zgładzić, Jego Brytyjska Mość stanowczo to odrzucił i nie chciał słuchać o podobnych rzeczach. Oświadczyli również, że jedyną znaną im rzeczą było pragnienie króla Jakuba, by powrócić na tron, oraz to, że dostrzegał pewne sprzyjające temu okoliczności. Wasza Ekscelencja zapewne przeczytał już lub przeczyta to wszystko w gazecie holenderskiej, gdzie oświadczenia te zamieszczono w przekładzie francuskim. Nawet w nagłówku zaznaczono, że pisma przetłumaczono słowo w słowo. Nie mogę dość nadziwić się, że sprzymierzeni, którzy chcieli przekonać świat, iż król Jakub i Francja uczestniczyli w spisku przeciw osobie księcia Orańskiego, pozwolili wydrukować oświadczenia całkowicie podważające ich zamiar. Sprawiedliwość i niewinność z pomocą czasu zawsze zwyciężają niegodziwość. Francuska flota śródziemnomorska trzykrotnie musiała z powodu przeciwnych wiatrów wracać do wysp Hyères. Podobno wreszcie stamtąd wypłynęła, a pan de Nesmond wyruszył z Brestu. Król, jak mówią, czuje się lepiej, lecz nie jest widywany z powodu podanego mu „mercure doux” [dosłownie: łagodnej rtęci], który wywołał ślinotok. Zapewniają, że obrzęk ud i nóg Jego Królewskiej Mości znacznie się zmniejszył. Te kuracje opóźniają wyjazd dworu na Ruś. Z oddaniem i szacunkiem pozostaję najpokorniejszym i posłusznym sługą Waszej Ekscelencji, de Baluze. Pani markiza de Béthune serdecznie ściska Waszą Ekscelencję. Warszawa, 26 kwietnia 1696 roku. [Adres:] Jego Ekscelencji Panu Wojewodzie Wołyńskiemu, we Lwowie.

Monseigneur, Je reçois avec beaucoup de plaisir et de reconnoissance la bonne nouvelle que vous me faites l'honneur de me mander, et ma joye en est d'autant plus grande que je prends la part que je dois à tout ce qui vous touche et que j'ay beaucoup souffert de voir Vostre Excellence brouillé avec la Reyne. Je souhaite de tout mon cœur que V.E. possède autant l'honneur de ses bonnes grâces qu'elle en a esté esloignée, et suis persuadé qu'il ne tiendra qu'à elle de les conserver toujours. Il manque une poste de Londres, et les nouvelles de là du 30 ne disent pas grande chose. Ce que je trouve pourtant d'assez considérable, c'est que les trois hommes que M. le Prince d'Orange a fait exécuter ont déclaré par escrit en mourant que le dessein qu'ils ont eu d'attaquer ce prince et sa garde est venu de leur propre mouvement, le Roy Jacques ny meslé ny aucune nation estrangère, catholique ou protestante, n'ayant eu aucune part audit dessein. Et que bien loin de cela, quelqu'un ayant parlé audit Roy de la disposition où plusieurs pourroient se trouver d'attaquer et de se défaire du prince d'Orange, que Sa M.té Britanique avoit rejetté la chose bien loin, ne voulant pas entendre parler de choses pareilles. Ils ont déclaré encore que la seule chose qu'ils ayent jamais sceu estoit le désir que le Roy Jacques avoit de remonter sur son trosne, et qu'il trouvoit quelque disposition favorable pour cela. V.E. aura veu ou verra tout cela dans la gazette de Hollande, où ces déclarations se trouvent traduites et imprimées en françois. On y met mesme pour titre que ces escrits ont esté traduits mot à mot. Je ne peux assez m'estonner de ce que les Alliez, ayant voulu establir dans le monde que le Roy Jacques et la France avoit trempé dans une conspiration contre la personne du prince d'Orange, ayent permis d'imprimer ces dépositions qui ruinent absolument leur dessein. La justice et l'innocence prévalent toujours à la meschanceté avec le secours du temps. La flotte de France de la Méditerranée a esté obligée par trois fois par les vents contraires de retourner aux Isles d'Hière, d'où on dit qu'elle est enfin partie, et M. de Nesmond de Brest. Le Roy se porte mieux, à ce que l'on dit, mais on ne le voit pas à cause du mercure doux qu'on luy a donné, qui luy a procuré la salivation. L'on asseure que l'enfleure des cuisses et des jambes de S.M. sont considérablement diminuées. Ces remèdes retardent le départ de la Cour pour la Russie. Je suis avec attachement et respect, Monsieur, de Vostre Excellence le très humble et très obéissant serviteur, de Baluze. Madame la Marquise de Bethune embrasse V.E. tendrement. À Varsovie, le 26 avril 1696. [Adres:] À Son Excellence Monseigneur le Palatin de Volhynie, à Leopol.