Potwierdzenie przez króla Zygmunta Augusta darowizny wsi Wierzbiąż dla kapituły katedralnej lwowskiej

ZYGMUNT AUGUST Z BOŻEJ łaski KRÓL Polski, wielki KSIĄŻĘ Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza etc. pan i dziedzic. Oznajmiamy treścią niniejszego wszystkim, którym to należy wiedzieć. Iż gdy w imieniu Czcigodnej Kapituły Lwowskiej przedłożony został przed nami list pergaminowy, pod tytułem i z zawieszoną pieczęcią Najjaśniejszego Władysława, króla Polski, naszego poprzednika, nienaruszony, nieuszkodzony i nieposiadający na sobie żadnego śladu wady, a służący tejże Czcigodnej Kapitule Lwowskiej. Oraz zaniesiono do nas pokorną prośbę, abyśmy tenże list i wszystko, co w nim zawarte, naszą powagą raczyli zaaprobować, potwierdzić i ratyfikować. Którego to listu osnowa słowo w słowo następuje taka: W IMIĘ PAŃSKIE, AMEN. Na wieczną rzeczy pamiątkę. Ponieważ pośród pożytków ludzkiej natury nic nie uważa się za godniejsze pamięci, stosowny wymóg nakazuje, aby czynności ludzi były uwieczniane pismem i odnotowaniem świadków, by z biegiem czasu nie uleciały w niepamięć. Przeto my, Władysław, z Bożej łaski KRÓL Polski, a także ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, wielki książę Litwy, pan i dziedzic Pomorza i Rusi. Oznajmiamy treścią niniejszego wszystkim, którym to należy wiedzieć, obecnym i przyszłym powezmącym znajomość niniejszego pisma. Wśród innych dzieł naszej szczodrobliwości, przez które majestat królewski wprawia się w okazywaniu hojności, uważamy jednak za największą służbę wyświadczaną Bogu Wszechmogącemu, gdy kierujemy nasze łaski i dobrodziejstwa ku stanowi i pożytkowi osób duchownych oraz chętnie udzielamy im królewskiej przychylności, aby wsparci naszymi dobrodziejstwami, tym gorliwiej mogli błagać o zmiłowanie naszego Stwórcy za zdrowie i pomyślność naszą oraz naszych najmilszych synów Władysława i Kazimierza, a także o pomyślne powodzenie Królestwa, zwłaszcza w czasie tej właśnie podjętej przez nasze wojska wyprawy i najsprawiedliwszej wojny z Krzyżakami pruskimi; pragnąc zaiste, zapaleni żarem pobożności, powiększyć Kościół Metropolitalny Lwowski na chwałę i cześć Boga Wszechmogącego oraz wspomóc dziełami naszej pobożności, żywiąc uczucie szczególnej łaski ku dziesięciu kanonikom przez nas tamże nowo ufundowanym, dla tejże liczby dziesięciu kanoników teraźniejszych i przyszłych, naszą wieś Wierzbiąż [Wierzbyaz] w ziemi ruskiej i powiecie lwowskim, leżącą niedaleko Szczerzca, z granicami zawartymi i opisanymi w naszym przywileju lokacji tejże wsi, albo Wolyeszcze[?] sędziemu, z rzekami obu brzegów, mianowicie Dniestr i Szczerzec, rolami, łąkami, polami, lasami, dąbrowami, barciami [voroz?], daninami bez dziesięcin, buczyną i żołędzią z tychże lasów i dąbrów, pastwiskami, polowaniami na wszelkie zwierzęta oraz połowami rybnymi, jeziorami, jazami rybnymi, młynami i ich dochodami oraz naszymi niewolnymi sługami tamże mieszkającymi, a także z wszelkim prawem, naszym panowaniem i własnością, niczego dla nas i naszych następców w tejże wsi Wierzbiąż zgoła nie zastrzegając, z wyjątkiem jedynie dwóch groszy monety obiegowej z każdego łanu do uiszczenia w święto Świętego Marcina, zapisaliśmy, dajemy, hojnie darujemy darowizną wieczystą i nieodwołalną po wieczne czasy i na zawsze przez rzekomych dziesięciu kanoników współczesnych i przyszłych, do trzymania, posiadania, użytkowania tejże wsi Wierzbiąż i do spokojnego po wieczne czasy, wraz z cłem i mytem mostowym, które dla tychże kanoników dołączamy i przywłaszczamy, wiecznego posiadania, aby rzeczona wieś cieszyła się wszelką wolnością wszelkich pożytków i dochodów w spokojnym posiadaniu. W tę stronę rzeki Dniestr wzdłuż w górę pewnej rzeki, poczynając od naszej wsi Ujście [Vhie] aż do naszej wsi Rożana, w szerokości zaś w odległości jednej mili wszelkie lasy, zagajniki i barcie z łąkami oraz wszystkimi i poszczególnymi pożytkami i wszelkimi użytkami, które w tychże lasach, zagajnikach i barciach są obecnie, a w pomyślnym biegu czasu przez tychże kanoników na przyszłość w jakikolwiek sposób zostaną powiększone lub zasiedlone ludźmi, dodajemy i do rzeczonej wsi przypisujemy oraz na zawsze wcielamy do posiadania. Tak jednak, jeśli ciż kapitulni duchowni komukolwiek nie zostali przez nas zapisani, nadto niechaj wolno będzie tym kanonikom sadzawkę i więcej w obrębie dziedzictwa rzeczonej wsi na tychże rzekach wznosić, czynić i zakładać, nie stojąc na przeszkodzie to, jeśli w jakichś naszych wsiach, to jest Horożana [Horozenze] lub innych, z powodu zalania lub podniesienia grobli powstałaby z samego faktu jakakolwiek szkoda i przeszkoda. Na czego świadectwo pieczęć nasza została przywieszona do niniejszego. Działo się w Koninie nazajutrz po świętej Małgorzacie w czasie wyprawy pruskiej, podczas naszej z niej nieobecności, Roku Pańskiego tysiąc czterysta trzydziestego trzeciego. W obecności pana Piotra Szafrańca, wojewody krakowskiego, Domarata z Kobylan, kasztelana bieckiego, Piotra z Magierowa, stolnika krakowskiego, Jana Craszki, tenutariusza konińskiego, magistra Mikołaja Ostroroga [Osorzsci], lekarza naszego, i Mikołaja Drzemskiego, kustosza sandomierskiego, sekretarza naszego, i innych wiarygodnych. Dane przez ręce wielebnego w Chrystusie ojca, pana Jana Szafrańca, biskupa włocławskiego, kanclerza, oraz czcigodnego Władysława z Oporowa, doktora dekretów, dziekana krakowskiego, podkanclerzego, szczerze nam umiłowanych. MY przeto, wyżej mianowany KRÓL ZYGMUNT AUGUST, przychylając się łaskawie do tejże prośby, uznaliśmy za słuszne rzeczone pismo i wszystko, co w nim zawarte, naszą powagą zaaprobować, potwierdzić i ratyfikować, i niniejszym naszym pismem aprobujemy, potwierdzamy i ratyfikujemy, postanawiając, aby to nasze pismo i wszystko [...] w nim zawarte uzyskało moc należnej i wieczystej trwałości. Na świadectwo tego listu nasza pieczęć została przywieszona. Dano w Piotrkowie na sejmie walnym Królestwa dwudziestego siódmego maja Roku Pańskiego tysiąc pięćset pięćdziesiątego piątego, panowania naszego roku dwudziestego szóstego. [Podpis z prawej strony pliki:] Relacja Jaśnie Wielmożnego Jana z Ocieszyyna, Kanclerza Królestwa Polskiego, sandomierskiego, a starosty generalnego krakowskiego, sądeckiego i olsztyńskiego. [Podpis z lewej strony pliki:] Jan Ocieski, Kanclerz Królestwa Polskiego [Dopisek na plice z prawej strony:] Z niniejszego instrumentu przy Rejestrze Grodzkim Lwowskim, z zachowaniem oświadczeń stron, wpisanego do księgi instrumentów, tom 2, str. 129, w Inskrypcjach Grodzkich Lwowskich str. 155 odnotowanego, stąd zaiste ze wsi Haniatycze i Uhrynów zabezpieczono dożywocie, Działo się we Lwowie dnia 10 grudnia 1765. Kazimierz Jedzellowicz ręką własną [Verso:] [Nota 1:] Potwierdzenie i aprobata [dla] wsi Wierzbież uczynionej przez króla Władysława, zatwierdza 1555. [Nota 2:] 1555. Confirmacyia Krola Zygmunta Augusta darowizny Krola Jagiełła kapitule lwowskiey na wies Wierzbiąz pod Szczerzcem. [Nota 3:] Przedłożono dnia 16 marca roku 1804. Do Nru 6795. Przedłożono 28 lipca 1804 Nr 17647. Składa się i intabuluje... [Nota 4:] Od tej części rzeczonej miejskiej [...] Roku Pańskiego 1766 [...] do akt Starosty Generalnego Lwowskiego... [Nota 5:] W Instrumentach Tom 2 str. 123. Józef Niewiarowski ręką własną [Inne dawne sygnatury i noty regestrowe:] Litt. F; N. 11; N. 2009; 70; L. XI / 6.

SIGISMVNDVS AVGVSTVS DEI gratia REX Poloniae, magnus DVX Lituaniae, Russiae, Prussiae, Masouiae etc. dominus et haeres. Significamus tenore praesentium quibus expedit vniuersis. Quia cum nomine Venerabilis Capituli Leopolien[sis] exhibitae essent coram nobis literae pergameneae, sub titulo et sigillo appenso Serenissimi Wladislai Regis Poloniae praedecessoris nostri, integrae, non corruptae, nec aliquam notam vicij in se haben[tes], seruienteq[ue] eidem V[enera]bili Capitulo Leopolien[si]. Supplicatumq[ue] fuisset nobis, ut eas ipsas literas et omnia in illis contenta, authoritate nostra approbare, confirmare et ratificare dignaremur. Quarum lit[era]rum tenor de uerbo ad uerbum is sequitur. IN NOMINE DOMINI AMEN. Ad perpetuam rei memoriam. Cum inter humanae naturae comoda nihil dignius memoria habeatur, oportunum exigi[t] ut act[iones] hominum l[ite]rarum apitibus et anotacione testiu[m] perhennentur, ne lapsu temporis euanescant. Proinde nos Wladislaus dei gratia REX Poloniae, Necnon terrarum Cracouiae, Sandomiriae, Siradiae, Lanciciae, Cuiauiae, Lituaniaeque Princeps supremus, Pomeraniae, Russiaeq[ue] dominus et haeres. Significamus tenore praesentium quibus expedit uniuersis, praesentibus et futuris praesentium noticiam habituris. Inter caetera largitatis n[ost]re opera quibus se Regia ma[iest]as in liberalitatib[us] exerceri habilitat, potissimum tamen omnipotenti deo conspicimus nos praestare seruitium, dum ad statum et profectu[m] sp[irit]ualium personarum n[ost]ris fauoribus et gratiis intendimus, et eis fauorem Regium libenter impartimur, ut nostris suffulti munificen[tiis] eo attentius creatoris nostri clementiam, pro n[ost]ra meliorumq[ue] filiorum n[ost]rorum charissimorum Wladislai et Cazimiri salute et prospero successu Regni, praesertim hac p[er] exercituum n[ost]rorum cum Pruthenis cruciferis incepta congressione et guerra iustissima valeant exorare, sane cupientes feruore deuocionis accensi, Ecclesiam Metropolitanam Leopolien[sem] in laude et honore omnipotentis dei adaugere, et pietatis n[ost]re operibus subuenire, habeti specialis fauor[is] affectum ad decem Canonicos per nos inibi nouiter fundatos, pro eisdem decem Canonicorum numero praesenti et futuro, villam nostram Wierzbya[z] in terra Russiae et districtu Leopolien[si] de prope Szcirzecz iacente[m], aux limites in priuilegio nostro erectionis ipsius villae, als Wolyeszcze[?] iudici contentis et descriptis, cum fluuiis vtrorumq[ue] litoreum videlicet Dnyestr et Szcirzecz, agris, pratis, campis, siluis, mericiis, voroz, dacionibus, sine decimationibus, fagineale et glandinis ex eisdem siluis et mericiis, pascuen[tiis], venacionibus omnium ferarum, et cupacionibusq[ue] piscariis, lacubus, obstaculis piscaturis, Molendinis et ipsorum emolumentis, seruitoribusq[ue] n[ost]ris illiberis ibidem moran[tibus], necnon cum omni Iure, domino n[ost]ro et proprietate nihil pro nob[is] et n[ost]ris successoribus in ipsa villa Wierzbiąsz penitus reseruati, solum duobus grossis monetae curren[tis] duntaxat exceptis, de quolib[et] laneo in festo Sancti Martini persoluen[dis] inscripsimus, damus, liberaliter et donamus donacione perpetua et irreuocabili perpetuis te[m]poribus et in aeuu[m] per praefatos decē Canonicos modernos et futuros, ipsam villam Wierzbiąsz tenen[dam], haben[dam], utifruen[dam], et pacifice perpetuis temporibus, vna cum theloneo et pontagio quae pro ipsis Canonicis annectimus et appropriamus euiterne possiden[dam], ut dicta villa omnioda libertate omnium vtilitatu[m] et prouentuum pociatur pacifica possessione. In illam partem fluminis Dmyestr in longitudinem superius cuiusdam fluuii, incipien[do] a villa n[ost]ra Vhie, usq[ue] ad uillam nostra[m] Rozana, in latitudine vero venius miliarij indistan[tia] omnes situas, mericas et mellificia cum pratis omnibusq[ue] et singulis vtilitatibus et usibus vniuersis, qui in eisdem siluis, mericiis et vapitatibus sunt modo, et successu faelici temporis per eosde[m] Ca[noni]cos inantea quomodocunq[ue] adaugentur, siue hominibus collocentur, addimus et dicta[e] uillae ascribimus, et in perpetuu[m] incorporamus posside[n]d[um]. Ita tamen si eidem capitulares sp[ir]i[t]us cuiperam no[n] fuerint per nos inscripta, insuper liceat illis Canonic[is] piscinam et plures intra haereditatem d[i]c[t]e villae in ipsis fluuiis erigere, facere et fundare, non obstan[tibus] eo si aliquibus uillis n[ost]ris vz. Horozenze, vel aliis ex inundacione aut subleuacion[e] agger[um] damnum et impedimentum fieret ipso facto aliquale. In cuius rei testimonium sigillum nostrum praesentibus est appensum. Actum in Conin in crast[ino] Sanctae Margarethae tempore expedicionis Truthenicalis absen[tibus] nobis ab eadē, Anno domini Millesimo quadringentesimo tricesimo tercio. Praesentibus Mag[ist]ro Petro Schrafraniecz, Palatino Cracouien[si], Domarath de Kobila[n]i Castellano Biecen[si], Petro de Magierow Dapifero Crac[ouiensi], Ioanne Craszka tenutario Coninen[si], Magistro, Nicolao Osorzsci medico n[ost]ro, et Nicolao Drzemski Custode Sandomirien[si] secretario n[ost]ro, et aliis fidedignis. Dat[um] per manus R[eueren]di in Chr[ist]o patris domini Ioannis Szafraniecz, Episcopi Wladislauien[sis] Cancellarii, et Ven[er]abilis Wladislai de Oporow decretor[um] doctor[um] Deca[ni] in Cracouien[si] vicecancellarii, sinceri nobis dilectis. NOS itaq[ue] SIGISMVNDVS AVGVSTVS REX praenominatus, Supplicationi ipsi benigne annuen[tes], literas praescriptas et omnia in illis contenta, authoritate nostra approbati confirman[tes] et ratifican[tes] duximus, approbamusq[ue], confirmamus, et ratificamus p[rae]ntibus literis n[ost]ris decernen[tes] eiusmodi n[ost]ras praescriptas et omnia caeli[?] con[ten]ta robur debitae et perpetuae firmitatis obtinere. Haru[m] quibus sigillum n[ost]rum est appensum testimonio l[ite]rarum. Dat[um] Pyotrcowiae in Conuentu g[e]n[er]ali Regni vigesima septima Maii, Anno domini Millesimo quingentesimo quinquagesimo quinto, Regni n[ost]ri vigesimo sexto. [Podpis z prawej strony pliki:] R[elatio] Mag[nifi]ci Ioannis de Oczieszkio Regni Pol[oniae] Canc[ellarii], Sandomir[iensis] et Capitan[eorum] G[e]n[er]alis Crac[oviensis], Sandecen[sis], Olstinen[sis]q[ue] Capitanei. [Podpis z lewej strony pliki:] Joannes Ocieski R[egni] P[oloniae] Canc[ellarius] [Dopisek na plice z prawej strony:] Ex instrumento praesenti apud Reg[estrum] Castren[se] Leop[oliense] Salvis Fatiis, Tabulato in Delib[eratorio?] Instrume[ntorum] Tomo 2. pag. 129. Inscript[ionum] Castr[ensium] Leop[oliensium] pag. 155 annotato, hinc q[ui]d[em] de per pagi Haniatycze et Uhrynow fotalitatum est, Actum Leopoli die 10 Decemb[ris] 1765. Cas[imirus] Iedzellowicz m[anu] p[ropria] [Verso:] [Nota 1:] Confirmacio et approbacio villae Wierzbiez a Vladislao Rege factam approbat 1555. [Nota 2:] 1555. Confirmacyia Krola Zygmunta Augusta darowizny Krola Jagiełła kapitule lwowskiey na wies Wierzbiąz pod Szczerzcem. [Nota 3:] praes. die 16 Martii 1804 Anno. Ad Num. 6795. praes. 28 Julij 1804 No 17647. Producitatur et intabuletur... [Nota 4:] Ab hoc part. d[i]c[t]ae Civili Elin... A[nn]o D[omi]ni 1766... ad acta Gen. Cap[i]t[anei] Leopol... [Nota 5:] In Instrumentis Tom. 2 pag. 123. Joseph Niewiarowski m[anu] p[ropria] [Inne dawne sygnatury i noty regestrowe:] Litt. F; N. 11; N. 2009; 70; L. XI / 6.