Potwierdzenie przywilejów jurydyki kościoła św. Jana we Lwowie przez króla Zygmunta II Augusta

ZYGMUNT AUGUST, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki etc. pan i dziedzic. Oznajmiamy niniejszym listem naszym wszystkim razem i każdemu z osobna, obecnym i przyszłym, których to dotyczy, a którzy powezmą o tym wiadomość. Że okazany został nam przez pewnych naszych doradców list przywileju niegdyś Najjaśniejszego Kazimierza, króla, naszego poprzednika, pieczęcią tegoż umocniony, nienaruszony i wolny od wszelkiej skazy podejrzenia, zawierający w sobie pewne swobody, prawa oraz prerogatywy nadane Ormianom osadzonym poza murami naszego miasta Lwowa na gruncie kościoła św. Jana. I zaniesiono do nas prośbę, abyśmy tenże list przywileju powagą naszą królewską raczyli odnowić, zaaprobować, ratyfikować i potwierdzić. Tego zaś listu słowa są następujące: W IMIĘ PAŃSKIE, AMEN. Na wieczną rzeczy pamiątkę. Ponieważ majestat władców ma w zwyczaju poszczególne akty spraw dokonanych z powagi swej wysokości, czy to ze względu na ustanowienie czegoś godnego [!], czy to z racji uznania za słuszne zatwierdzenia i odnowienia dawnych nadań, powierzać pismu, aby w ten sposób dzięki wiecznotrwałości wolne były w przyszłości od błędu zapomnienia i zamieszania. Przeto My, Kazimierz, z Bożej łaski król Polski, a także ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, wielki książę litewski, pan i dziedzic Rusi, Prus oraz ziemi chełmińskiej, elbląskiej i Pomorza. Oznajmiamy brzmieniem niniejszego pisma wszystkim, którym to służy, obecnym i przyszłym, mającym powziąć o tym wiadomość. Iż gdy wielebny Jan Krowicki, dziekan i kanonik lwowski oraz pleban w Samborze, nasz notariusz, nam szczerze umiłowany, przedstawił nam, że niegdyś dawniej nasi poprzednicy dobra i poddanych albo Ormian należących do jego dekanatu pozostawiali wolnymi od ciężarów i robocizn naszych oraz zamków naszych lwowskich, chociaż wedle zwyczaju tychże naszych poprzedników te same dobra jego i Ormianie zawsze byli zachowywani przy tych zwyczajach oraz przywilejach, jednak ponieważ jego poprzednicy uzyskali z czasem pewne listy naszych dostojników i urzędników dotyczące ich swobód, do których nie dodano mocy królewskiej, dlatego z pokorą błagał nas, abyśmy raczyli te same jego listy, wydane w imieniu zarówno niegdyś boskiego króla Władysława, jak i naszych dostojników i urzędników, odnowić, potwierdzić, zaaprobować i ratyfikować. Których brzmienia następują: W IMIĘ PAŃSKIE, AMEN. Na wieczną rzeczy pamiątkę. Iż wówczas roztropnie zapobiegamy niedogodnościom spraw pewnych i wątpliwych, gdy czyny naszego wieku uwieczniamy pismem i świadectwem wiarygodnych ludzi. Przeto my, WŁADYSŁAW, z Bożej łaski król Polski, a także ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, najwyższy książę Litwy, pan i dziedzic Pomorza i Rusi etc. Oznajmiamy brzmieniem niniejszego pisma wszystkim, którym to służy, obecnym i przyszłym, mającym o tym wiadomość. Iż na usilne prośby czcigodnego Zygmunta, kanonika i prebendarza św. Jana poza murami naszego miasta Lwowa, naszego szczerze umiłowanego, przenosimy na zawsze Ormian, ogrodników i mieszkańców od dawna należących do rzeczonego kościoła św. Jana, którzy mieszkają w ogrodach i miejscach wokół tegoż rzeczonego kościoła św. Jana, z prawa ruskiego na prawo ormiańskie, jakiego używają inni Ormianie znajdujący się w naszym mieście Lwowie. Znaglając i usuwając tamże wszelkie prawa ruskie, obyczaje i wszystkie zwyczaje, które zwykły owo prawo ormiańskie nader często zakłócać. Wyjmujemy ponadto i na zawsze uwalniamy wszystkich i poszczególnych Ormian, ogrodników i mieszkańców rzeczonych miejsc spod wszelkiej jurysdykcji i władzy wszystkich i poszczególnych wojewodów, kasztelanów, starostów, sędziów i podsędków naszego Królestwa oraz jakichkolwiek ich urzędników i sług, tak aby zapozwani przed nich lub kogokolwiek z nich w sprawach tak wielkich, jak i małych, mianowicie kradzieży, podpalenia, krwi, zabójstwa, okaleczenia członków i jakichkolwiek ciężkich występków, bynajmniej nie byli obowiązani odpowiadać ani uiszczać jakichkolwiek kar, lecz jedynie Ormianie, ogrodnicy i mieszkańcy przedmieścia i miejsca w jakikolwiek sposób przynależnego do wspomnianej prebendy kościoła św. Jana przed swoim wójtem tamże na dany czas urzędującym. Wójt zaś przed wspomnianym Zygmuntem, kanonikiem rzeczonej prebendy kościoła św. Jana, lub przed jego następcą, bądź też przed nami lub naszym sądem walnym – pod tym wszakże warunkiem, że zostanie wezwany przez nasz list opieczętowany naszą pieczęcią. I to tylko wtedy, jeśli w wymierzaniu sprawiedliwości okaże się niedbały i opieszały, a wówczas przed skarżącymi ma odpowiadać nie inaczej jak tylko wedle swego prawa ormiańskiego. W sprawach zaś kryminalnych i gardłowych wyżej wyrażonych, rzeczonemu wójtowi wspomnianego przedmieścia, ogrodników i mieszkańców na dany czas urzędującemu, dajemy pełną i wszelką niniejszym pismem nadajemy władzę jurysdykcji wyższej i niższej (merum et mixtum imperium): sądzenia, karania, korygowania, chłostania i potępiania, tak jak samo prawo ormiańskie, które posiadają Ormianie naszego miasta Lwowa, jak wspomniano, we wszystkich swych punktach, artykułach, warunkach, wyrokach i klauzulach tego wymaga i żąda. Zawsze jednak z nienaruszeniem w całości naszych praw królewskich. Na czego świadectwo przywieszono do niniejszego listu pieczęć naszego Majestatu. Działo się we Lwowie w najbliższą środę po święcie Wielkanocy, Roku Pańskiego tysiąc czterysta piętnastego [1415-04-03]. W obecności ojców w Chrystusie, panów: Jana, arcybiskupa świętego kościoła lwowskiego, Macieja, biskupa przemyskiego, dzielnych i szlachetnych: Mościca ze Stęszewa, poznańskiego, Iwona z Obiechowa, sieradzkiego kasztelanów, Jana z Krzyżanowa, Spytka z Tarnowa i wielu innych wiarygodnych. Dane przez ręce wielebnego w Chrystusie ojca, pana Wojciecha, z Bożej łaski biskupa krakowskiego, kanclerza Królestwa Polskiego, oraz czcigodnego męża, pana protonotariusza Stolicy Apostolskiej, dziekana krakowskiego, prepozyta św. Floriana, kanonika kościołów gnieźnieńskiego, krakowskiego i kruszwickiego, nam szczerze umiłowanych. Za relacją wielebnego w Chrystusie ojca, wspomnianego pana Jana, z Bożej opatrzności arcybiskupa świętego kościoła lwowskiego. My, PIOTR ODROWĄŻ ze Sprowy, wojewoda i starosta generalny ziemi ruskiej. Oznajmiamy brzmieniem niniejszego pisma wszystkim ogólnie, którym to służy, mającym powziąć o tym wiadomość. Iż zważywszy na prawa i dokumenty powagi królewskiej umocnione większą pieczęcią, na mocy których przezorni i sławetni Ormianie i mieszkańcy osiadli na przedmieściu poza murami lwowskimi, należący do wielebnego pana Franciszka z Orzega [lub: z Rzegowa], prepozyta św. Floriana krakowskiego i dziekana kościoła lwowskiego, uwalniają się od wszelkich i poszczególnych opłat, danin, podatków i robocizn zamkowych oraz miejskich, skąd przejrzawszy tego rodzaju prawa niewzruszone i nienaruszone, rzeczonych ludzi dziekana, jego Ormian, przy tychże prawach królewskich, jak winniśmy, zachowujemy i pozostawiliśmy wolnymi od wszelkich danin, opłat i robocizn oraz zwolnionymi, zwalniając ich za pośrednictwem niniejszego pisma. Dlatego wam, podstarościm, burgrabiom i urzędnikom naszym na dany czas urzędującym, surowo nakazujemy i polecamy, abyście Ormian i tychże ludzi rzeczonego pana dziekana do opłat, danin i robocizn pod żadnym pozorem nie ważyli się przymuszać, pociągać ani zmuszać, pod groźbą utraty naszej łaski. Dane we Lwowie we wtorek przed uroczystością św. Marcina biskupa, Roku Pańskiego tysiąc czterysta czterdziestego piątego [1445-11-09]. Pod naszą pieczęcią. JAN z Czyżowa, kasztelan i starosta krakowski oraz namiestnik Królewskiego Majestatu w Królestwie Polskim. Oznajmiamy wszystkim, którym to służy. Że stawiwszy się przed naszym i panów radnych obliczem, wielebna Kapituła Lwowska, a w szczególności wielebny pan Franciszek, prepozyt św. Floriana za murami miasta Krakowa i dziekan świętego kościoła lwowskiego, ze skargą przedstawili, iż zarządcy ich wsi, a zwłaszcza Ormianie, Rusini i kmiecie należący do dekanatu lwowskiego, są uciskani przez wojewodę Szekani [?] oraz przez pozostałych urzędników zamku lwowskiego i nader często zmuszani do opłat oraz niezwykłych robocizn; którzy to prawa, przywileje, wolności i dokumenty niegdyś Najjaśniejszego pana naszego, króla najłaskawszego, rzeczonemu kościołowi lwowskiemu wieczyście dane i nadane przy pierwotnej fundacji i erekcji tegoż, pieczęciami Majestatu utwierdzone, a przez obecnego pana naszego króla potwierdzone i wzmocnione, przed nami i panami radnymi u boku naszego obecnymi przedłożyli. Z których przekonaliśmy się, że ci sami mieszkańcy wsi, a zwłaszcza Ormianie, Rusini i mieszkańcy na przedmieściu, w dobrach należących do tegoż dekanatu, są od jakichkolwiek robocizn i opłat uwolnieni i całkowicie zwolnieni. Co wysłuchawszy i należycie oraz w pełni zrozumiawszy, rzeczonych przy ich prawach, przywilejach i wolnościach nienaruszenie zachowaliśmy. Skoro bowiem nikt nie ma mocy tak wielkich swobód i praw rzeczonego kościoła, nadanych i potwierdzonych listami Majestatu, gwałcić i unieważniać, ponieważ każdemu winna być oddana i wymierzona niewątpliwa sprawiedliwość. Przeto wam oraz każdemu z was, mianowicie szlachetnemu Spytkowi z Jarosławia, dziedzicowi, staroście lwowskiemu, polecamy mocą Królewskiego Majestatu udzieloną nam w tym zakresie, nakazując najsurowiej, abyście raczyli i bezwzględnie powinni rzeczony kościół zachować przy jego wolnościach i prawach, a tychże mieszkańców wsi wspomnianej kapituły, zwłaszcza Ormian, Rusinów do tegoż dekanatu lwowskiego należących, pod żadnym pozorem do robocizn, poborów i jakichkolwiek uiszczeń danin nie uciskali i nie pociągali do uciążliwości, ani urzędnikom waszym na to nie zezwalali. Inaczej bynajmniej nie czyniąc. Działo się i dano na Zamku Niższym we Lwowie w środę Popielcową, Roku Pańskiego tysiąc czterysta czterdziestego drugiego [1442-02-14]. My, RAFAŁ z Jarosławia, marszałek Królestwa Polskiego i starosta lwowski. Oznajmiamy brzmieniem niniejszego pisma wszystkim, którym to służy, mającym powziąć o tym wiadomość. Iż gdy w ubiegłych latach z rozkazu Najjaśniejszego Władcy, pana Kazimierza, króla Polski etc., wznosiliśmy przedmurze, czyli parkan, wokół Zamku Wyższego lwowskiego przez tychże ludzi, kmieci i poddanych podległych temuż zamkowi, a także z poszczególnych wsi szlachty tutejszej i królewskich, do pomocy tymże kmieciom zobowiązanych, wtedy także i ludzi, czyli mieszkańców na przedmieściu lwowskim, przymusiliśmy do tego dzieła; wśród których także ludzi pana dziekana lwowskiego, którzy dla rzeczonego dekanatu są uposażeni przez królów i książąt, chcieliśmy do tego pociągnąć; którzy wraz ze swym panem dziekanem, mianowicie panem Michałem z Głuchowca, przybywszy do nas, okazali prawa i dokumenty, którymi w sposób jasny i wyraźny są wyłączeni od wszelkich robocizn i jakichkolwiek uciążliwych posług. My przeto, obejrzawszy listy tegoż dziekana, zdrowe, nienaruszone i całkowicie wolne od jakiejkolwiek wady, wolnymi ich od tego rodzaju robocizny puściliśmy i niniejszym pismem zwalniamy, ani ich na przyszłość do jakichkolwiek robocizn tegoż zamku, jakimkolwiek mianem określanym, pociągać nie chcemy. Na czego świadectwo pieczęć nasza została przywieszona. Działo się i dano we Lwowie w czwartek po Reminiscere, Roku Pańskiego tysiąc czterysta siedemdziesiątego ósmego [1478-02-26]. My wreszcie, uznając wyżej wpisane listy, tak królewskie, jak i naszych urzędników, za właściwe i słuszne, a samego Jana, dziekana, oraz jego poprzedników za stale i obecnie cieszących się korzystaniem z tychże listów oraz prerogatyw, wyłączeń i swobód w nich opisanych, przychylając się do prośby, uznaliśmy za słuszne wszystkie i poszczególne wyżej spisane listy odnowić, potwierdzić, umocnić, zaaprobować, z zadowoleniem przyjąć i ratyfikować. I odnawiamy, potwierdzamy, umacniamy, aprobujemy i ratyfikujemy, postanawiając, że mają one posiadać taką moc trwałości, jaką zwykły mieć z naszego nadania, a Ormianie jego mają używać i cieszyć się tymi samymi swobodami i prerogatywami, jakich Ormianie miasta Lwowa zwykli używać i cieszyć się, wedle brzmienia i zawartości wyżej spisanych listów na wieki za pośrednictwem niniejszego pisma. Na czego świadectwo pieczęć została przywieszona do niniejszego. Działo się na zjeździe radomskim w piątek po święcie św. Agnieszki [w tekście: Idziego, błędnie], Roku Pańskiego tysiąc czterysta dziewięćdziesiątego pierwszego [1491-01-23]. W obecności tamże wielebnych książąt [...] i [najprzewielebniejszego] ojca w Chrystusie, pana Fryderyka, elekta potwierdzonego krakowskiego, syna naszego najmilszego, Andrzeja, arcybiskupa gnieźnieńskiego, [...] koadiutora lwowskiego, Piotra włocławskiego, Macieja chełmskiego kościołów biskupów; wspaniałych, szlachetnych i wielebnych: Spytka z Jarosławia krakowskiego, Macieja z Bnina poznańskiego, Jana z Ostroroga włocławskiego, Jana z Pilczy [Tylicza] ruskiego wojewodów; Jana z [...], Andrzeja z Tęczyna wojnickiego, Stanisława z Szydłowca radomskiego kasztelanów; Krzesława z Kurozwęk kanclerza, Jerzego z Samborca podkanclerzego oraz Piotra z Prażmowa [...] podskarbiego dworu naszego Królestwa, starosty krakowskiego i wielu innych wiarygodnych świadków przy powyższym. Dane przez ręce wspomnianego Krzesława z Kurozwęk, kanclerza Królestwa Polskiego, szczerze nam umiłowanego. Krzesław, kanclerz. Za relacją tegoż Krzesława z Kurozwęk, kanclerza Królestwa Polskiego. PRZETO MY, ZYGMUNT AUGUST, KRÓL, wyżej wpisane listy przywilejów oraz wszystko w nich zawarte, w których to używaniu i posiadaniu trwają ci sami Ormianie przedmieścia lwowskiego, uznaliśmy z powagi naszej królewskiej za podlegające odnowieniu, zaaprobowaniu, ratyfikowaniu i potwierdzeniu, oraz aprobujemy, ratyfikujemy i potwierdzamy osnową niniejszego listu, postanawiając, że te same listy przywilejów we wszystkich warunkach, klauzulach i artykułach winny zyskać moc należnej i wiecznej trwałości. Dodając ponadto, że tymże rzemieślnikom ormiańskim przedmieścia lwowskiego wedle dawnego zwyczaju wolno będzie mieć między sobą cechy [?] jakiegokolwiek rzemiosła i owe rzemiosła uprawiać. Na czego wiarę pieczęć nasza została przywieszona do niniejszego. Dane na sejmie walnym Królestwa w Piotrkowie w najbliższy wtorek przed świętem św. Agnieszki, Roku Pańskiego tysiąc pięćset pięćdziesiątego dziewiątego, a panowania naszego roku dwudziestego dziewiątego. W obecności wielebnych w Chrystusie ojców, panów: Andrzeja Zebrzydowskiego krakowskiego, Jakuba Uchańskiego włocławskiego, Andrzeja Noskowskiego płockiego, Jana Przerębskiego nominata chełmskiego kościołów biskupów i podkanclerzego Królestwa Polskiego; a także wspaniałych, urodzonych i wielebnych: Jana z Tarnowa, kasztelana krakowskiego, hetmana wielkiego koronnego [exercituum Regni nostri supremo] oraz sandomierskiego i lubaczowskiego; Marcina ze Zborowa, kaliskiego i bytomskiego, stopnickiego; Spytka Jordana z Zakliczyna, sandomierskiego, marszałka wielkiego koronnego oraz samborskiego, chmielnickiego i gródeckiego; Andrzeja Tęczyńskiego z Tęczyna, rawskiego wojewodów i płockiego; Jana Krzysztofa hrabiego z Tarnowa, wojnickiego i sandomierskiego; Mikołaja Trzebuchowskiego, podkomorzego gnieźnieńskiego, burgrabiego zamku krakowskiego oraz brzeskiego, lelowskiego i rogozińskiego; Jana Lutomirskiego, rawskiego, podskarbiego naszego dworu; Wacława Dąbrowskiego, sądeckiego, chęcińskiego; Stanisława z Tarnowa, podskarbiego koronnego, sieradzkiego, krzeczowskiego i ostrzeszowskiego; Jana Sierakowskiego, lądzkiego, referendarza naszego dworu oraz brzeskiego; Wojciecha Starzechowskiego, przemyskiego kasztelanów i starostów; Jana z Ocieszyna [Ocieskiego], kanclerza Królestwa Polskiego, krakowskiego generalnego, oświęcimskiego, zatorskiego, sądeckiego i olsztyńskiego starosty; Filipa Padniewskiego archidiakona, Rafała Wargawskiego prepozyta i notariusza naszego skarbu, Piotra Myszkowskiego scholastyka krakowskich, Jana Prowany [Permansak?] podkomorzego lwowskiego, sekretarzy naszych, i wielu innych dygnitarzy, urzędników i dworzan naszych, wiarygodnych świadków przy powyższym, szczerze i wiernie umiłowanych. Dane przez ręce wspomnianego Wspaniałego Jana z Ocieszyna, kanclerza Królestwa naszego, szczerze nam umiłowanego. [Z lewej:] Jan Ocieski, kanclerz Królestwa Polskiego. [Z prawej:] Relacja wspaniałego Jana z Ocieszyna, kanclerza Królestwa Polskiego, krakowskiego generalnego, oświęcimskiego, zatorskiego, sądeckiego, olsztyńskiego etc. starosty, szczerze nam umiłowanego. [Grzbiet / Odwrocie:] [Nota 1:] Przywilej króla Zygmunta Augusta na wolności prawa ormiańskiego dekanatu lwowskiego. [Nota 2:] Przywilej króla Zygmunta Augusta prawa i przywilejów dekanatu św. Jana lwowskiego. Roku 1559. [Nota 3:] N. 27. Vol. 5. [Nota 4:] W najbliższą sobotę po niedzieli Przewodniej [Conductus Paschae], Roku Pańskiego 1639. Niniejsze potwierdzenie przywilejów w aktach zawartych zostało do akt grodzkich starościńskich lwowskich przez oblatę wniesione, przyjęte i wciągnięte. W sobotę zaś po święcie Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, Roku Pańskiego 1640, po porównaniu protokołów, tak niewątpliwego, jak i niniejszego oryginału, zostało najwierniej, jak mieści się w protokole i dokumencie niewątpliwym, odnotowane, z tej przyczyny, że dawniejsza adnotacja została błędnie wpisana, gdyż nie pod czynnością tegoż wtorku po niedzieli Przewodniej [Misericordia] tegoż roku 1639, lecz pod czynnością wyżej zapisaną, to jest soboty po niedzieli Przewodniej pod rokiem 1639, znajduje się zawarta.

SIGISMVNDVS AVGVSTVS Dei gratia Rex Poloniae magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae etc. dominus et haeres. Significamus praesentibus literis nostris quorum interest universis et singulis praesentibus et futuris harum notitiam habituris. Exhibitas esse nobis per certos Consiliarios nostros literas privilegii Serenissimi olim Casimiri Regis antecessoris nostri Sigillo eiusdem communitas, integras omnique suspitionis nota carentes, continentes in se certas libertates, iura atque praerogativas Armenis extra muros civitatis nostrae Leopolien[sis] in fundo Ecclesiae Sancti Joannis collocatis concessas. Supplicatumque nobis fuisse, ut easdem literas privilegii authoritate nostra Regia innovare, approbare, ratificareque et confirmare dignaremur. Quarum quidem literarum verba haec sunt: IN NOMINE DOMINI AMEN. Ad perpetuam rei memoriam. Cum Principum Maiestas actus singulos gestarum rerum ex authoritate celsitudinis suae procedentes, sive ob id quod demum lignum [!] aliquid constitui, sive quod veterum concessiones censuit approbandas innovandasque literarum apicibus commendare consuevit, ut ita perhennate [=perennitate] oblivionis confusionisque errore careant in futurum. Proinde Nos Casimirus Dei gratia Rex Poloniae, necnon terrarum Cracoviae, Sandomiriae, Syradiae, Lanciciae, Cuiaviae, magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, ac Culmen[sis], Elbingensis et Pomeraniae dominus et haeres. Significamus tenore praesentium, quibus expedit universis, praesentibus et futuris harum notitiam habituris. Quomodo dum Venerabilis Joannes Crowiczki decanus et canonicus Leopolien[sis] et plebanus in Samber, Notarius noster, devote nobis dilectus, exposuisset nobis quod prius olim Praedecessoribus nostris bona et subditos vel Armenos ad decanatum suum pertinentes liberos ab oneribus et laboribus nostris Castrorumque nostrorum Leopolien[sium] relinquentibus, licet iuxta praedecessorum eorundem nostrorum consuetudinem consuetudinemque bona eadem sua et Armeni circa eas consuetudines atque privilegia semper conservati fuerint, tamen quia eius antecessores obtinuere successive nonnullas literas Dignitariorum et Officialium nostrorum super libertatibus eorundem, quibus non adiectum erat robur Regium, idcirco supplicatum habuit nobis humiliter quatenus easdem literas suas tam divi olim Wladislai Regis quam Dignitariorum et Officialium nostrorum tangere nostro nominibus datas innovare, confirmare, approbare et ratificare dignaremur. Quarum sequuntur tenores: IN NOMINE DOMINI AMEN. Ad perpetuam rei memoriam. Quia tunc certorum et dubiorum prudenter occurrimus incommodis, dum gesta etatis nostrae literarum apicibus et fidedignorum testimonio perhennamus [=perennamus]. Proinde nos VLADISLAVS Dei gratia Rex Poloniae, necnon terrarum Cracoviae, Sandomiriae, Syradiae, Lanciciae, Cuiaviae, Lithuaniaeque Princeps supremus, Pomeraniae, Russiaeque dominus et haeres etc. Significamus tenore praesentium quibus expedit universis praesentibus et futuris, praesentium notitiam habituris. Quomodo ad instantes petitiones Honorabilis Sigismundi Canonici et Praebendarii Sancti Joannis extra muros Civitatis nostrae Leopolien[sis], devoti nostri dilecti, Armenos et Ortulanos ac incolas ad Ecclesiam praedictam Sancti Joannis ab antiquo pertinentes, qui in ortis et locis eidem praedictae Sancti Joannis propinquis circumquaque demorantur, de Jure Ruthenico in Armenicum quo alii Armeni in Civitate nostra Leopolien[si] existen[tes] perfruuntur, transferimus perpetuo duraturum. Removentes ibidem omnia Jura Ruthenicalia, modos et consuetudines universas qui ipsum Jus Armenicum plerunque perturbare consueverunt. Eximimus insuper et perpetuo liberamus omnes et singulos Armenos, Ortulanos et Incolas praedictorum locorum ab omni Jurisditione et potestate omnium et singulorum Regni nostri Palatinorum, Castellanorum, Capitanearum, Judicum, et Subiudicum et quorumvis officialium et ministerialium eorundem, ut coram ipsis aut aliquo ipsorum pro causis tam magnis quam parvis, puta furti, incendi, sanguinis, homicidii, membrorum mutilationis et quibusvis enormibus excessibus, citati minime respondere teneantur, nec aliquas poenas solvere sint astricti, sed tantum Armeni, Ortulani et Incolae de suburbio et loco ad praebendam Ecclesiae Sancti Joannis praedicti quomodolibet spectan[tes] coram Advocato suo ibidem pro tempore existen[ti]. Advocatus vero coram Sigismundo Canonico ad Praebendam Ecclesiae Sancti Joannis praedicto vel coram suo successore, aut coram nobis vel Judicio nostro generali, dum tamen per nostram literam nostro sigillo sigillatam fuerit evocatus. Et hoc si in reddenda iustitia negligens fuerit et remissus, tune non alio quam suo Jure Armenico de querulantibus respondere sit astrictus. In causis vero criminalibus et capitalibus superius expressis, Advocato praedicto suburbii, ortulanos et incolas praedictorum pro tempore existenti merum et mixtum imperium iudicandi, animadvertendi, corrigendi, plectendi et condemnandi plenam damus et omnimodam tenore praesentium concedimus facultatem, prout hoc ipsum Jus Armenicum quod habent Armeni Civitatis nostrae Leopolien[sis] ut praefertur in omnibus suis punctis, articulis, conditionibus, sententiis et clausulis postulat et requirit. Juribus tamen nostris Regalibus in omnibus semper salvis. Harum quibus sigillum nostrum Maiestatis appensum est testimonio literarum. Actum in Leopoli feria quarta proxima post festum Paschae, Anno Domini Millesimo quadringentesimo quintodecimo [1415-04-03]. Praesentibus in Christo patribus, dominis Joanne Sanctae Leopolien[sis] Ecclesiae Archiepiscopo, Matthia Premislien[si] Episcopo, Strenuisque et Nobilibus Mosticho de Sthanichow Posnanien[si], Iwone de Obiechow Siridien[si] Castellanis, Joanne de Krzyzenow, Spithkone de Tharnow, et aliis quam pluribus fidedignis. Datum per manus Reverendi in Christo patris domini Alberti Dei gratia Episcopi Cracovien[sis] Regni Poloniae Cancellarii, et Venerabilis viri domini Sedis Apostolicae Prothonotarii Decani Cracovien[sis], Praepositi Sancti Floriani Gneznen[sis], Cracovien[sis] et Cruswiciensis Ecclesiarum Canonici, nobis sincere dilectorum. Ad relationem Reverendi in Christo patris domini Joannis praedicti Dei providentia Sanctae Leopolien[sis] Ecclesiae Archiepiscopi. Nos PETRVS ODROWANSCH de Sprowa, Palatinus et Capitaneus Terrae Russiae Generalis. Significamus tenore praesentium quibus expedit generaliter universis praesentium notitiam habituris. Quomodo animadvertentes iura et munimenta Regiae Celsitudinis sigillo maiori communitas, per quae Providi et Famosi Armeni et Incolae in suburbio extra muros Leopolien[ses] consistentes, Venerabilis domini Francisci de Orzek Praepositi Sancti Floriani Cracovien[sis] et Decani Leopolien[sis] Ecclesiarum, ab omnibus et singulis solutionibus, dationibus, contributionibus et laboribus Castrorum et Civitatis liberantur, unde conspectis huiusmodi Juribus sanis et inconcussis, praefati domini decani homines Armenos suos circa eadem Jura Regalia, ut tenemur, relinquimus et remansimus ab universis dationibus, solutionibus et laboribus liberos ac heminolos [!], dimittentes tenore praesentium mediante. Trotanto [=Protanto] igitur vobis Vicecapitaneis, Burgrabiis et Officialibus nostris pro tempore existentibus districte praecipimus et commitemus, quatenus Armenos et homines eosdem domini decani ad solutiones, dationes et labores stringere, compellere et arcere nulla praesumatis ratione, et aliud pro gratia nostra non facturi. Datum in Leopoli feria tertia ante festivitatem Sancti Martini Pontificis de Anno Domini Millesimo quadringentesimo quadragesimo quinto [1445-11-09]. Nostro sub sigillo. JOANNES de Czyzow Castellanus et Capitaneus Cracovien[sis] ac Regiae Maiestatis locumtenens in Regno Poloniae. Significamus universis quibus expedit. Quomodo in nostram et dominorum Consiliariorum praesentiam veniens Venerabile Capitulum Leopoliense, et signanter Venerabilis dominus Franciscus Praepositus Sancti Floriani extra muros Civitatis Cracoviensis et Decanus Sanctae Ecclesiae Leopolien[sis], querulanter exposuere quomodo proconsules villarum ipsorum, et praesertim Armen[orum], Ruthen[orum] et Cmicole ad decanatum Leopolien[sem] pertinen[tes], per woyewodam Szekani ac per ceteros officiales Castri Leopolien[sis] opprimuntur et ad solutionem ac labores insolitos crebrius stringuntur, qui Jura, Privilegia, libertates et munimenta Serenissimi olim domini nostri Regis gratissimi Ecclesiae praetactae Leopolien[si] eviterne datas et concessas, ex primaeva fundatione et erectione eiusdem sub sigillis Maiestatis communitas et per modernum dominum nostrum Regem confirmatas et roboratas coram nobis ac dominis Consiliariis nobis ad latus praesentium produxere. Ex quibus comperimus quod idem comcole villarum et praesertim Armeni, Rutheni ac inhabitatores in sub[urbio] bonis ad ipsam decanatum pertinen[tibus] a laboribus et solutionibus quibuslibet libertati et penitus soluti. Quibus auscultatis, optime et sane intellectis, ipsos praefatos circa ipsorum Jura, Privilegia et libertates remansimus inconcusse. Attamen quem nemo posse habeat tantas dictae Ecclesiae libertates et Jura per literas Maiestates datas et confirmatas violare et annulare, cum unicuique equitas expedita dare debetur et administrari. Vobis igitur ac unicuique vestrum, videlicet Generoso Spithkoni de Jaroslaw Haeredi Capitaneo Leopolien[si], committimus vigore Regiae Maiestatis nobis in hac parte concesso, mandantes firmissime quatenus dictam Ecclesiam circa ipsius libertates et Jura conservare dignemini et omnino debeatis illosque comcolas villarum dicti Capituli, praesertim Armenos, Ruthenos ad ipsum decanatum Leopolien[sem] pertinentes ad labores, exactiones et quaslibet dationum solutiones premere, angariare nulla ratione debeatis, ac neque officialibus vestris permittatis. Secus minime facturi. Actum et datum in Castro minori Leopolien[si] feria quarta in Capite Jeiunii, Anno Domini Millesimo quadringentesimo quadragesimo secundo [1442-02-14]. Nos RAPHAELL de Jaroslaw Marschalcus Regni Poloniae et Capitaneus Leopolien[sis]. Significamus tenore praesentium quibus expedit universis harum notitiam habituris. Cum superioribus annis ex mandato Serenissimi Principis domini Casimiri Regis Poloniae etc. antemurale alias Parkan circum Castrum Leopolien[se] superius edificabamus, per eametes homines Cmethones et Subditos ipsi Castro subiacentes, ac de singulis villis Nobilium terrigenarum et Regalibus ipsis quoque obligatis ipsorum Cmethonum ad id accedentibus auxilio, tunc etiam et homines seu incolas in suburbio Leopolien[si] ad id faciendum coegimus, inter quos etiam homines domini Decani Leopolien[sis] qui pro praedicto decanatu sunt dotati per Reges et Principes ad id astringere volebamus, qui cum suo domino decano, videlicet domino Michaele de Glochovvyecz ad nos venientes, reproduxerunt Jura et munimenta, quibus simpliciter et diserte sunt excepti ab omnibus laboribus et gravaminibus quibuscunque angariis. Nos itaque inspectis ipsius decani literis, sanis, salvis et omni prorsus vicio carentibus, ab huiuscemodi labore liberos dimisimus et praesentibus dimittimus, nec eos per amplius ad quoscunque labores Castri eiusdem quocunque nomine recensentur astringere volumus. In cuius rei testimonium Sigillum nostrum est appensum. Actum et datum Leopoli feria quinta post Reminiscere, Anno Domini Millesimo quadringentesimo septuagesimo octavo [1478-02-26]. Nos tandem considerantes literas praeinsertas tam Regias quam officialium nostrorum pertinentes et iustas, ipsumque Joannem Decanum et ipsius praedecessores tam earundem literarum et praerogativarum exemptionum ac libertatum in eis descriptarum semper et in praesentiarum fuisse peticioni ut omnia literasque omnes et singulas praescriptas innovandum, confirmandum, roborandum, approbandum, gratificandum et ratificandum duximus. Innovamusque, confirmamus, roboramus, approbamus et ratificamus, decernentes eas tantum robur firmitatis obtinere quantum per nos concesse habere consueverunt, Armenosque suos iisdem libertatibus et praerogativis frui et gaudere quibus Armeni Civitatis Leopolien[sis] uti frui et gaudere consueverunt, iuxta tenorem et continentiam literarum praescriptarum in perpetuum tenore praesentium mediante. In cuius rei testimonium sigillum praesentibus est appensum. Actum in Conventione Radomen[si] feria sexta post festum Sancti Aegidii [! sphalm. pro Agnetis], Anno Domini Millesimo quadringentesimo nonagesimo primo [1491-01-23]. Praesentibus ibidem Reverendis Principibus meo et [Reverendissimo] in Christo patribus dominis Friderico electo confirmato Cracovien[si] nato nostro charissimo, Andrea Archiepiscopo Gneznensi [...] coadiutore Leopolien[si], Petro Vladislawien[si], Matthia Chelmen[si] Ecclesiarum Episcopis, Magnificis, Generosis et Venerabilibus Spithkone de Jaroslaw Cracovien[si], Mathia de Bnin Posnanien[si], Joanne de Ostrorog Vladislavien[si], Joanne de Tylicza Russiae palatinis, Joanne de [...] Andrea de Thanczin Voinitzien[si], Stanislao de Schydlowyecz Radomien[si] Castellanis, Creslao de Corozwanki Cancellario, Georgio de Samborzecz Vicecancellario, et Petro de Prazmow [...] Curiae Regni nostri Thesaurario, Regni nostri et Capitaneo Cracovien[si], et aliis pluribus testibus fidedignis circa praemissa. Datum per manus praefati Creslai de Corozwanki Regni Poloniae Cancellarii. Syncere nobis dilecti. Creslaus Cancellarius. Ad relationem eiusdem Creslai de Corozwanki Regni Poloniae Cancellarii. PROINDE NOS SIGISMVNDVS AVGVSTVS REX praeinsertas literas privilegiorum et omnia in eis contenta, quorum usu et possessione ipsi Armeni suburbii Leopolien[sis] extant, authoritate nostra Regia innovandas, approbandas, ratificandas et confirmandas duximus, approbamusque, ratificamus et confirmamus harum serie literarum, decernentes easdem literas privilegiorum in omnibus conditionibus, clausulis et articulis robur debitae et perpetuae firmitatis obtinere debere. Adiicientes insuper per eosdem Armenos Suburbii Leopolien[sis] opifices secundum veterem consuetudinem quasvis artificii cuiuscunque inter se habere, eisque opificia exercere liberum erit. IN cuius rei fidem sigillum nostrum praesentibus est appensum. Datum in Conventu Regni generali Piotrcouiensi feria tertia ante festum Sanctae Agnetis proxima, Anno Domini Millesimo quingentesimo quinquagesimo nono, Regni vero nostri anno Vigesimo Nono. Praesentibus Reverendis in Christo patribus dominis Andrea Zebrzidowski Cracovien[si], Jacobo Vchanski Wladislauien[si], Andrea Noskowski Plocen[si], Joanne de Przeramb nominato Chelmen[si] Ecclesiarum Episcopis, et Regni Poloniae Vicecancellario, necnon Magnificis, Generosis et Venerabilibus Joanne in Tarnow Cracovien[si] Castellano, Exercituum Regni nostri supremo ac Sandomirien[si] Lubaczouien[si]que, Martino a Zborow Calissien[si] et Bithomien[si], Adolphanen[si], Stopniczen[si]que, Spithkone Jordan de Zakliczin Sandomirien[si], Trecien[si]que, Castellani eadem Regni et Exercituum Regni nostri supremo Marschalco ac Samborien[si], Chmielnicen[si], Grodecen[si]que, Andrea Tczyrski de Tczyrow Rauen[si] Palatinis, Płocen[si]que, Joanne Christophoro in Tarnow comite Woyniczen[si] ac Sandomirien[si], Nicolao Trzebuchowski Gneznen[si] Succamerario nostro, Burgrabio Arcis Cracouien[sis] ac Bresten[si], Lelouien[si], Rogoznen[si]que, Joanne Lutomirski Rauen[si], Curiae nostrae Thesaurario, Venceslao Dambrowski Sandecen[si], Chenstinen[si], Czerstinen[si]que, Stanislao de Tharnow Rawichosten[si] Regni sui Thesaurario, Siradien[si], Krzissouien[si], Ossthressouien[si]que, Joanne Sierakowski Landen[si], Curiae nostrae Referendario ac Bresten[si], Alberto Starzechowski Premislien[si] Castellanis et Capitaneis, Joanne de Oczieskno Regni Poloniae Cancellario Cracovien[si] generali, Osswienczimen[si], Zatorien[si], Sandecen[si], Olstinen[si]que Capitaneo, Philippo Padniewski Archidiacono, Raphaele Wargawski Praeposito ac Thesauri nostri Notario, Petro Misskowski Scholastico Cracovien[sibus], Joanne Permansak Succamerario Leopolien[si] Secretariis nostris, Et aliis quam pluribus Dignitariis, Officialibus et Aulicis nostris testibus circa praemissa fidedignis, syncere et fidelibus dilectis. Datum per manus praefati Magnifici Joannis de Oczieszno Regni nostri Cancellarii syncere nobis dilecti. [Nota kancelaryjna z lewej:] Joannes Ocieski R[egni] P[oloniae] Cancel[larius] [Nota relacji z prawej:] Relatio magnifici Joannis de Oczieszno Regni Poloniae Cancellarii Cracouien[sis] generalis Osswienczimen[sis], Zatorien[sis], Sandecen[sis], Olsstinen[sis] etc. Capitanei syncere nobis dilecti. [Dorsale / Verso:] [Nota 1:] Privilegium Sigismundi Augusti Regis super libertates Iuris Armenici Decanatus Leopoliensis. [Nota 2:] Privilegium Regis Sigismundi Augusti Iuris et Privilegiorum decanatus S. Joannis Leopolien[sis]. Anno 1559. [Nota 3:] N. 27. Vol. 5. [Nota 4 - w prawym rogu, o oblatach i ingrosacjach:] Sabbatho post Dominicam Conductus Paschae proxima, Anno Domini 1639. Confirmatio praesens privilegiorum in actis contentorum ad acta Castren[sia] Capitanea[lia] Leopolien[sia] est per Oblatam porrecta, suscepta et ingrossata. Sabbatho vero post festum Translationis Beatissimae Virginis Mariae, Anno Domini 1640 ex confrontatione Protocollorum tum indubii tum huiusce originalis est fidelissime prout in Protocollo et indubio continetur connotata, ex ea ratione quia connotatio antiquior est erronee adnotata siquidem non sub actu feriae eadem post Dominicam Misericordia eiusdem anni 1639, verum sub actu suprascripto, id est Sabbathi post Dominicam Conductus Paschae sub Anno 1639 reperta continetur.