Wyrok króla Zygmunta II Augusta regulujący jurysdykcję sądu miejskiego wobec Ormian lwowskich

ZYGMUNT AUGUST, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki etc. pan i dziedzic. Oznajmiamy niniejszym pismem naszym wszystkim i poszczególnym, których to dotyczy, obecnym i przyszłym, którzy powezmą o tym wiadomość. Po tym, jak zostali zapozwani przed nasz sąd listami pozwów naszych sławetni proconsul, konsulowie, wójt i ławnicy oraz całe pospólstwo miasta naszego Lwowa przez seniorów i całe zgromadzenie Ormian zamieszkujących miasto nasze Lwów, z tego powodu, że tamci, nie zważając na prawa, przywileje i dekrety nadane na rzecz tychże Ormian przez najjaśniejszych poprzedników naszych i przez nas zatwierdzone oraz odrzuciwszy je, a także lekceważąc nasze nakazy wielokrotnie do nich kierowane, ośmielili się wdzierać do ich sądów i rozciągać swą jurysdykcję bez wyjątku na wszystkie sprawy i krzywdy ponad cztery artykuły wyszczególnione i opisane w dekrecie świętej pamięci naszego rodzica wydanym między nimi, a także bez wiedzy i woli seniorów ormiańskich tychże Ormian, nawet po wydaniu im naszych nakazów, więzić i zamykać w więzieniach miejskich, niesłusznie zamykać i przetrzymywać na rygle dwojga drzwi więziennych, ani też nie raczyli uwzględnić ekscepcji owego [więźnia], że w tym przypadku nie podlegał ich jurysdykcji; co więcej, z uszczerbkiem dla ich praw i naszego nakazu karnego uczciwego Tomasza Sterskowicza, przysięgłego ormiańskiego, człowieka spokojnego, gwałtownie pojmawszy, zabronić tymże proconsulowi, konsulom, wójtowi i ławnikom lwowskim sprawowania sądów o dobra nieruchome. Z tego samego powodu nie pozwalać im sądzić spraw o krwawe rany. Odmawiać im nabywania dóbr nieruchomych w mieście i na jego przedmieściu. Zakazywać zgromadzeń ormiańskich. Wobec seniorów ormiańskich zabraniać, by powiększona została ich liczba i ponad sześciu seniorów, którzy przewodniczą sądowi ormiańskiemu wraz z wójtem miejskim, wybierać dalszych sześciu, a pod nieobecność innych seniorów nie zezwalać na zastępowanie ich w sądzie. Wozów również z ich towarami bez żadnej słusznej przyczyny proconsul i konsulowie aresztowali. Zarząd zaś miasta, z racji którego sami Ormianie podlegają jurysdykcji miejskiej, rozciągać bez miary i w nieskończoność, i pod pretekstem zarządu z byle błahego powodu wezwanych Ormian wtrącać do więzień, nie dopuszczając żadnej ekscepcji odwołującej się do jurysdykcji seniorów ormiańskich, i z mocy tegoż zarządu zabraniać im udawania się do obcych krajów w celu kupna i sprzedaży jakichkolwiek towarów. Ani też, by kupowali liczbę domów lub wosk na swoje potrzeby oświetleniowe. Ponadto odmawiać przysyłania sług miejskich do rodziny ormiańskiej za ekscesy i występki popełnione przez Ormian. Na to sławetni proconsul, konsulowie, wójt, ławnicy i całe pospólstwo miasta naszego Lwowa przez swoich pełnomocników, sławetnych Wojciecha Battalanreę i Jana Zaleskiego konsulów, Jana Sponera notariusza oraz Macieja Sochę ławnika tegoż miasta, przedłożywszy dwa dekrety świętej pamięci naszego rodzica – jeden z datą w Piotrkowie na sejmie walnym w sobotę przed niedzielą Oculi roku tysiąc pięćset dziesiątego, drugi zaś w Krakowie na sejmie walnym w najbliższą sobotę przed niedzielą Przewodnią roku tysiąc pięćset dwudziestego trzeciego – dowodzili, że Ormianie, wykraczając przeciwko wspomnianym dekretom świętej pamięci naszego rodzica, nie tylko sami seniorzy odmawiają posłuszeństwa ich jurysdykcji miejskiej, lecz także zabraniają innym Ormianom, by byli posłuszni, oraz że podwójnym prawem podlegają oni jurysdykcji miejskiej z mocy wciągniętych do ksiąg dekretów: po części ze względu na cztery artykuły, które powierzono do sądzenia sądowi proconsula, konsulów, wójta i ławników według prawa magdeburskiego, po części zaś ze względu na zarząd należący do obrony i dobra miasta. Z tych zaś artykułów pierwszy stanowi, że w sprawach dóbr i rzeczy nieruchomych, to jest dziedzictw, domów, ogrodów, ról i innych tego rodzaju, sądy należą do ich jurysdykcji magdeburskiej, a także aż po dzień dzisiejszy sąd miejski sądził Ormian w sprawach dóbr nieruchomych nie innym prawem, jak tylko magdeburskim. Drugi artykuł zawiera postanowienie, że za zabójstwa oraz rany krwawe i sine z jakiejkolwiek przyczyny zadane, Ormianie winni być sądzeni przed tymże sądem miejskim prawem magdeburskim. Co do pozostałych zaś dwóch artykułów, mianowicie gwałtów i kradzieży popełnionych w mieście i poza miastem, nie ma żadnego sporu co do tego, że są sądzone przez sąd miejski. Tomasza Sterskowicza Ormianina z powodu wzgardy i nieposłuszeństwa proconsul nakazał osadzić w więzieniu, ponieważ trzykrotnie wezwany do rezydencji konsularnej, za każdym razem odmawiał przyjścia. Przyczyną zaś jego wzywania było to, aby wbrew listom nakazów naszych i publicznemu postanowieniu urzędu protonotariusza nie ważył się udawać jako poseł do Chocimia [Chorsyn], lecz by zgodnie z utartym zwyczajem spraw niezwłocznie wyruszył. Postanowienie to należało do dobrego zarządu miasta i z tego powodu, że odmówił posłuszeństwa urzędowi konsularnemu, ukarano go karą więzienia. Proconsul zaś i konsulowie zezwalają każdemu Ormianinowi wezwanemu do urzędu protonotariusza lub konsularnego ustanowić sobie rzecznika, jakiego by chciał, i korzystać z bezpłatnej asysty, a od wyroku tak proconsula, jak i konsularnego, jeśli poczuje się pokrzywdzony, apelować do nas. Co także samemu Tomaszowi Sterskowiczowi wolno było uczynić, gdyby tym samym sposobem stawił się na trzykrotne wezwanie konsulów. Zgromadzeń zaś bez wiedzy rady i pod nieobecność wójta w porze nocnej poza ratuszem miejskim, jako miejscem publicznym miasta dla nich wyznaczonym, czynić nie wolno, ani też zgromadzenia tego rodzaju, odbywane przez ludzi innej nacji i obrządku, nie są wolne od podejrzeń, z którego to powodu urząd konsularny zmuszony był roztoczyć szczególny nadzór. Nabywania dóbr nieruchomych w mieście i poza miastem zabraniają z tej przyczyny, że z dawnej lokacji tego miasta pewna liczba ulic została przyznana Ormianom i wyznaczona Żydom. Było też wiele placów opustoszałych po pożarze owego miasta w roku tysiąc pięćset dwudziestym siódmym, które nawet po zapłaceniu wysokiej ceny Ormianie i Żydzi nabyli na własność dziedziczną, lecz odmówiono im tego, aby całe miasto nie zostało przez nich zajęte. Od tego czasu wszystkim tym nacjom nie wolno już nabywać więcej dóbr dziedzicznych ponad tę liczbę, którą obecnie posiadają. Liczbę seniorów, oprócz sześciu, którzy przewodniczą sądowi, sami Ormianie powiększyli o dalszych sześciu i dokonują ich wyboru według swego uznania, a poza dwoma obcymi wszyscy inni są złączeni węzłem krwi. Nie godzi się także w żadnym mieście sprawować najwyższego urzędu seniorów osobom powiązanym węzłem pokrewieństwa, skoro i samym prawem jest to zakazane. Przysięgę zaś wierności nam należną winni Ormianie składać nie prywatnie, lecz w obecności proconsula i konsulów. Sług miejskich im nie odmawiają, zwłaszcza do wtrącenia do więzienia członków rodziny ormiańskiej ich nacji, lecz bez obecności wójta miejskiego, który wraz z sześcioma seniorami ormiańskimi sądzi sprawy Ormian, nie godzi się prywatnie seniorom karać jakiegokolwiek Ormianina więzieniem lub jakąkolwiek inną karą. I z tej przyczyny, gdy poza wiedzą wójta miejskiego chcieli jakiegoś Ormianina uwięzić, aresztowano ich więzienia; ponadto dlatego, że gdy uniwersały sejmu koronnego zostały przywiezione do miasta, bardzo zależało pospolitej rzeczy tego miasta, aby o tej sprawie wszyscy zostali powiadomieni, by przez swą niewiedzę nikt nie poniósł uszczerbku w sprawach publicznych miasta lub prywatnych. Wozy ich nie zostały aresztowane [złośliwie], lecz [woźnice] byli niedbali. Wozy te zatrzymano, lecz nie uczyniono tego ze wzgardy dla któregokolwiek z Ormian. Dalej, co się tyczy zarządu owego miasta, troszczą się gorliwie, aby wszyscy mieszkańcy tego miasta byli prowadzeni ku zachowaniu we wszystkim miary przyzwoitości i uczciwości, dbając, by miasto nie ucierpiało z powodu wojny, rozruchów, niedostatku zaopatrzenia, pożarów, zarazy, miar i wag etc., wbrew temu, co zarzucają Ormianie. Rada po uprzednim dojrzałym wspólnym namyśle ustanawia przepisy, a następnie oznajmia je przede wszystkim tak Ormianom, jak i innym mieszczanom, aby ostatecznie urządzenia zarządu były przez wszystkich pilnie i nienaruszenie przestrzegane. [Ormianie z kolei], przedłożywszy najpierw deklarację świętej pamięci naszego rodzica z datą w Krakowie w sobotę przed niedzielą Judica roku tysiąc pięćset osiemnastego, do dekretu z datą w Krakowie we wtorek po święcie świętego Łukasza Ewangelisty roku tysiąc pięćset osiemnastego, a następnie statuty prawa ormiańskiego z datą na sejmie walnym koronnym w Piotrkowie w sobotę przed niedzielą Pięćdziesiątnicy roku tysiąc pięćset dziewiętnastego oraz późniejszy wyżej wymieniony dekret świętej pamięci naszego rodzica z datą na sejmie walnym w sobotę przed niedzielą Przewodnią roku tysiąc pięćset dwudziestego trzeciego, wywodzili, że świętej pamięci nasz rodzic z wyznaczenia terminu do stawienia się i przedłożenia praw ormiańskich na sejmie walnym piotrkowskim, wyznaczonego przez świętej pamięci naszego rodzica tak samym Ormianom, jak i proconsulowi oraz konsulom lwowskim – Ormianie na owym sejmie się stawili i swe prawa przetłumaczone z ormiańskiego na łacinę przedłożyli przed majestatem ojcowskim i doradcami koronnymi, które to prawa, poprawione, powagą majestatu ojcowskiego i sejmu koronnego zostały zatwierdzone, a na owym sejmie proconsul i konsulowie nie sprzeciwili się ich prawom; i z mocy tego rodzaju prawa ormiańskiego seniorzy ormiańscy wraz z ich wójtem miejskim aż do tego czasu sprawują sądy. Wcześniejsze zaś dekrety zostały ograniczone późniejszym dekretem świętej pamięci naszego rodzica, ponieważ w tymże dekrecie zawarto, że rezygnacje i intromisje w dobra nieruchome dziedziczne, a tym samym trybem i zeznania zrzeczenia się spadkobrania dóbr nieruchomych winny odbywać się przed sądem miejskim i być obwarowane miejskimi pieczęciami; z czego wynika, że dopiero gdy spór o dobra nieruchome zostanie rozstrzygnięty przed sądem ormiańskim, wówczas rezygnacje, intromisje i zeznania ustąpienia dóbr nieruchomych mają dokonywać się przed sądem miejskim. Tymże samym dekretem także wcześniejsze dekrety o sądzeniu ran zostały ograniczone, albowiem zawarto w nim, że wszelkie przestępstwa kryminalne, jak gwałty i te, które dotyczą pozbawienia życia, czci i dobrej sławy, czyli skargi wniesione o nie na drodze kryminalnej, winny być odsyłane do sądu miejskiego, a z tego powodu skargi o rany wytoczone na drodze cywilnej nie do innego sądu, jak tylko do ormiańskiego należą, zgodnie ze specjalnym artykułem o sądzeniu ran Ormian. Tomasza Sterskowicza, ławnika sądu ormiańskiego, wedle przepisu dekretu w sprawie Iwaszka, nie wolno było proconsulowi bez obecności i wiedzy seniorów ormiańskich uwięzić, a ponieważ proconsul z konsulami w tej mierze naruszyli deklarację wspomnianego przywileju, popadli w karę dwustu grzywien pieniędzy, wyszczególnioną w tymże przywileju na rzecz naszego skarbu. Ani też wozów z towarami na ich wzgardę i zniesławienie nie wolno było proconsulowi i konsulom aresztować. Jasno stąd wynika, że groźby wobec Tomasza Sterskowicza i aresztowanie wozów nastąpiły nie tyle z powodu jakiegoś zarządu miejskiego, ile na ich wzgardę, zniesławienie oraz z uszczerbkiem i szkodą dla nich. Zgromadzenia zaś dla dobrego porządku rządu ormiańskiego wolno im odbywać, a to dlatego, że na zgromadzeniach wybierają swego biskupa, zatwierdzają kapłanów, troszczą się o naprawę kościołów oraz o ubogich, aby nie żebrali po ulicach, tamże też sporządzają testamenty i inne sprawy zwyczajowo załatwiają. Nabywanie dóbr nieruchomych w mieście i poza miastem zawsze wcześniej było dla nich wolne, i jest wielu mieszczan, którzy posiadają dobra nieruchome zakupione od Ormian aż po dzień dzisiejszy. Liczba dwunastu seniorów została im przyznana z artykułów ich prawa ormiańskiego w tym celu, aby podczas ich nieobecności w mieście ci, którzy są obecni, zajmowali miejsce i zastępowali nieobecnych, nie więcej jednak niż sześciu seniorów przewodniczy sądowi z wójtem miejskim. Na seniorów wybierają ludzi, którzy uczciwością obyczajów i wszelką nieskazitelnością przewyższają pozostałych, i z dawnego zwyczaju seniorzy ormiańscy wybierają spośród siebie; przysięgi zaś wierności nam należne według dawnego zwyczaju składają w swoim kościele ormiańskim, nawet pod nieobecność urzędu konsularnego. Z tego samego powodu późniejszym naszym dekretem przyznano seniorom ormiańskim władzę oddawania do więzienia miejskiego pozostałych Ormian, a także ich sług i służących. I nie to zawarto w owym dekrecie, jakoby jedynie z racji nieuiszczenia zwyczajowych opłat mieli oddawać Ormian do więzienia, lecz wolno im także wtrącać do więzienia Ormian dopuszczających się wybryków. Ze względu na zarząd nie odmawiają oni posłuszeństwa jurysdykcji miejskiej, lecz to proconsul i konsulowie rozciągają zarząd na wszelkie sprawy i pod pretekstem zarządu wtrącają ich do więzień. Strona przeciwna i konsulowie lwowscy twierdzili, że tak we wcześniejszych dekretach, jak i w późniejszym oraz w niedawnych artykułach praw ormiańskich zatwierdzonych przez świętej pamięci naszego rodzica bynajmniej nie dodano niczego ponad pierwotne cztery artykuły. Co do rezygnacji, intromisji i poświadczeń zrzeczeń [?] mających być sądzonymi przed sądem miejskim, tak samo i sprawy o rany, zarówno na drodze kryminalnej, jak i cywilnej, winny być traktowane przed sądem miejskim. Kara dwustu grzywien z powodu uwięzienia Tomasza Sterskowicza nie przypadła naszemu skarbowi, gdyż uczynili to opierając się na artykule o zarządzie miejskim, i w ten sam sposób aresztowali wozy z towarami, aby upomnieć ich o naszych listach zapowiednich, które wydano dla zachowania porządku poza miastem; powoływali się też na dekret świętej pamięci naszego rodzica wydany we Lwowie na sejmie walnym w piątek po święcie świętego Walentego roku tysiąc pięćset piętnastego, którym Rusinom zakazano możności dokupywania większej liczby posiadłości dóbr nieruchomych w mieście i na przedmieściu tychże. Przysięgę zaś wierności słusznie Ormianie obowiązani są składać w obecności proconsula i konsulów, i przez tychże winni być wybierani seniorzy. My tedy, wraz z naszymi doradcami zgromadzonymi na tym obecnym sejmie walnym królestwa, po pilnym zbadaniu i rozważeniu spornych artykułów, przywilejów, praw, dekretów oraz wszelkich dokumentów do sprawy należących, pragnąc zapobiec, by w tym mieście naszym nie powstawał na przyszłość żaden spór ani zatarg z powodu dwuznaczności słów wynikającej z dawniejszych dekretów między urzędem konsularnym a Ormianami, oraz by odtąd wszelka sposobność do tego została im odjęta i uprzedzona, z wyroku wszystkich naszych doradców w przedmiocie wyżej wymienionych czterech artykułów wyszczególnionych w listach dekretów i przywilejów świętej pamięci naszego rodzica, tak oto postanawiamy, wyjaśniając najpierw artykuł o nieruchomościach: Iż wszelkie sprawy o dobra nieruchome Ormian znajdujące się w mieście i na przedmieściu lwowskim nie przez seniorów ormiańskich, lecz przez proconsula, konsulów, wójta i ławników miasta Lwowa po wieczne czasy winny być sądzone. W ten mianowicie sposób, że ilekroć jakakolwiek sprawa o dobra nieruchome Ormian, tak przez człowieka Kościoła rzymskiego lub innego obrządku, jak i przez samych Ormian w mieście i na przedmieściu lwowskim położone ma być sądzona, ilekroć spór o dobra nieruchome powstanie i jakakolwiek strona sprawę wniesie, proconsul, konsulowie, wójt i ławnicy lwowski według dyspozycji praw magdeburskich sądzić będą, wyłącznie wedle przepisu prawa magdeburskiego. Jeśliby zaś między dwoma Ormianami powstał spór o dobra nieruchome, to którąkolwiek stronę z tego powodu proconsul, konsulowie, wójt i ławnicy lwowski według dyspozycji prawa ormiańskiego po ormiańsku sądzić będą. Intromisje wszakże w dobra nieruchome Ormian, zgodnie z dekretem świętej pamięci naszego rodzica, winny być dokonywane przez wójta miejskiego i dwóch ławników ormiańskich, z których to intromisji zeznania obowiązani będą złożyć przed urzędem miejskim. Rezygnacje zaś i intromisje, jak też zeznania działów co do wszelkich dóbr nieruchomych winny odbywać się przed sądem miejskim tegoż miasta, wedle przepisu późniejszego dekretu. Pozostałe zaś trzy artykuły, mianowicie o gwałtach, o zabójstwach i o kradzieżach, winny pozostać w swojej mocy z tym wyjaśnieniem, że wszelkie sprawy o gwałt i kradzieże w jakikolwiek sposób popełnione poza miastem, jak również sprawy o zabójstwa oraz sprawy o gwałt, które dotyczą pozbawienia życia, czci lub dobrej sławy Ormian, nie przez seniorów ormiańskich, lecz przez proconsula, konsulów, wójta i ławników lwowskich prawem miejskim magdeburskim winny być sądzone. Artykuł zaś o ranach chcemy, aby odtąd tak był rozumiany: wszelkie skargi o rany wniesione cywilnie podlegają rozstrzygnięciu przez sąd proconsula, konsulów, wójta i ławników prawem magdeburskim. Jeśliby zaś skarga o rany została wytoczona kryminalnie, wówczas również sądem proconsula, konsulów, wójta i ławników prawem magdeburskim winna być rozstrzygana. Jeśliby jednak rozpoznano, że skarga o rany została wniesiona cywilnie, wolno będzie Ormianom za ich obopólną zgodą wyłączyć się spod sądu rady i sądu ławniczego do swego sądu wójta i seniorów ormiańskich. Co do zarządu i obyczajności, wedle dekretu świętej pamięci naszego rodzica, postanawiamy, że we wszystkim należy dbać o dobry zarząd owego miasta i że należy to do obrony tego miasta. Wszystkim nakazom i postanowieniom zarządu co do obrony miasta winni być posłuszni, a przekraczający je podlegają ukaraniu przez proconsula i konsulów karą stosowną do przewinienia. W tych zaś sprawach, które należą do porządku politycznego, jak na przykład zabezpieczenie przed ogniem, zarazą, zaopatrzenie w żywność i inne sprawy dla dobra i pożytku, ze względu na czasy niebezpieczeństwa wrogiego lub wojny, pełna władza zarządu [?] spoczywa w ręku rady miejskiej. Przestępcy ormiańscy przeciw postanowieniu zarządu o obronie miasta winni być karani przez proconsula i konsulów karą wedle winy. W tym zaś, co należy do porządku politycznego, jak zabezpieczenie przed ogniem, zarazą, żywność oraz inne rzeczy służące należytemu porządkowi, pożytkowi i dobru miasta, cokolwiek za jednomyślną i wspólną zgodą rady, całego pospólstwa mieszczan i Ormian zostanie uchwalone i postanowione, Ormianie obowiązani będą we wszystkim zachowywać i przestrzegać pod karą nie inną niż więzienie, która za jednomyślną zgodą wszystkich została przy tym postanowieniu ogłoszona i podana do wiadomości publicznej. Z tytułu tego zarządu, ilekroć Ormianie zostaną wezwani przez proconsula i konsulów przez uczciwego sługę miejskiego, obowiązani będą stawić się przed nimi pod karą więzienia, jak wyżej powiedziano, ogłoszoną za jednomyślną zgodą tak proconsula, konsulów i pospólstwa mieszczan, jak i Ormian lwowskich przy ustanawianiu zarządu. Wolno jednak będzie Ormianom, skoro stawią się przed proconsulem i konsulami, jeśli spostrzegą, że sprawa, w imieniu której zostali wezwani, nie należy do sądu proconsula i konsulów, zgłosić ekscepcję i odwołać się do wójta miejskiego i seniorów ormiańskich. Tę ekscepcję proconsul i konsulowie winni dopuścić i odesłać ich do wójta i seniorów ormiańskich. We wszystkich zaś innych skargach i sprawach, oprócz wyżej wymienionych artykułów, Ormianie obowiązani będą i powinni stawiać się przed wójtem miejskim i seniorami ormiańskimi i każdy ma być sądzony według dyspozycji artykułów prawa ormiańskiego. Uwięzienia Tomasza Sterskowicza w tym przypadku nie pochwalamy. I postanawiamy na przyszłość, aby proconsul i konsulowie z większą dojrzałością rozpoznawali sprawę, zanim dojdzie do uwięzienia. Co do aresztowania wozów z towarami Ormian, rozstrzygamy, iż ponieważ nie jest dowiedzione w sposób jasny, że proconsul i konsulowie dokonali zatrzymania z naruszeniem listów naszych nakazów, ze wzgardy i dla zniesławienia Ormian, przeto od tego zarzutu proconsula i konsulów czynimy wolnymi i uwolnionymi. Na przyszłość wszakże proconsul i konsulowie winni odnosić się do listów naszych nakazów z należytym poszanowaniem i nie dopuszczać się niczego z uszczerbkiem dla przywileju świętej pamięci naszego rodzica ani dekretów, pod karą w tymże przywileju określoną. Co się zaś tyczy przepisanej liczby domów ormiańskich, skoro obecnie ani rada nie wykazała, że winna być ona mniejsza niż jest teraz, ani też Ormianie nie dowiedli, że cieszą się specjalnym przywilejem na większą liczbę, my z racji zwyczaju uznajemy za wolne posiadanie przez nich obecnych domów, lecz tymczasem pod pretekstem innych posiadłości nie powinni kupować więcej domów. Co do liczby dwunastu seniorów ormiańskich, zważywszy, że z mocy praw ormiańskich dozwolony jest wybór dwunastu seniorów, postanawiamy z tej przyczyny, aby ci, którzy są obecni, zastępowali nieobecnych w sądzie ormiańskim. Postanawiamy także, że Ormianie bynajmniej na przyszłość nie mogą być przymuszani do składania przysięgi wierności inaczej niż w swoim kościele ormiańskim, i to jedynie w obecności dwóch deputowanych z magistratu. Ponadto postanawiamy, że ilekroć proconsul i konsulowie zostaną poproszeni przez seniorów ormiańskich, winni wysyłać sługi miejskie w celu uwięzienia dopuszczających się wybryków i występnych Ormian, jak też ich sług i służących, dopóki znajdują się w mieście, i wydawać ich do więzienia celem osadzenia występnych Ormian oraz ich sług i służących. Wszystkie zaś pozostałe artykuły, o które spór przed nami obecnie nie został podniesiony, a zawarte w przywilejach i dekretach świętej pamięci naszego rodzica, zachowujemy dla obu stron w należnej mocy za pośrednictwem tego naszego dekretu. Na czego świadectwo pieczęć nasza została do niniejszego przywieszona. Dan w Piotrkowie na sejmie walnym koronnym, w najbliższy poniedziałek przed świętem świętej Agnieszki, Roku Pańskiego tysiąc pięćset sześćdziesiątego trzeciego, panowania zaś naszego roku trzydziestego trzeciego. [Nota kancelaryjna po lewej stronie pliki:] Jan Ocieski, kanclerz Królestwa Polskiego. [Nota kancelaryjna po prawej stronie pliki:] Relacja wielmożnego Jana z Ocieszyyna, kanclerza Królestwa Polskiego, krakowskiego generalnego, oświęcimskiego, zatorskiego, samborskiego i olsztyńskiego starosty. [Pieczęć:] [Na sznurze jedwabnym zielono-białym/żółtym zawieszona woskowa pieczęć koronna / majestatyczna Zygmunta Augusta w woskowej misce] [Verso:] [Nota polska XVII w.:] Decret Zygmunta Augusta Krola między Ormiany Lwowskiemi actorami, a Panami Lwowskiemi postanowiony o Iurisdictią y o Sądzenie sporow... [Data w notatce:] A[nn]o 1563. Fer. 2. ant. Fest. S. Agnet. [Krótki zapis w języku ormiańskim pismem ormiańskim] [Dawne sygnatury i znaki archiwalne:] Litt: J. ; No 80- ; # 58 ; E. 751

SIGISMVNDVS AVGVSTVS Dei gratia Rex Poloniae, magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae etc. dominus et haeres. Significamus praesentibus literis nostris quorum interest universis et singulis praesentibus et futuris harum notitiam habituris. Posteaquam vocati essent in Iudicium nostrum literis Citationum nostrarum famati Proconsul, Consules, Advocatus et Scabini, totaque Communitas Civitatis nostrae Leopoliensis, a Senioribus ac tota congregatione Armenorum Civitatem nostram Leopoliensem inhabitantium, Ictro quia illi non attentis in partemque reiectis Juribus, privilegiis, decretisque pro parte ipsorum Armenorum a Serenissimis Antecessoribus nostris concessis, a nobisque confirmatis, ac mandatis nostris, ad eos multoties datis, ausi sint sese in Judicia illorum ingerere, et Jurisdictionem suam passim in omnibus rebus et iniuriis ultra quatuor articulos in decreto Divi Parentis nostri inter eosdem lato, specificatos et descriptos in illos extendere, seque scitu et voluntate Seniorum Armenorum ipsos Armenos etiam post dato ad illos mandata nostra in carceribus et carceribus Civilibus compe[ge]re, repagulisque duorum hostiorum carcerum minus iuste clausum mancipare detinereque, neque exceptionibus illius, quod in eo passu Jurisdictioni illorum non subiacebat, locum dare curaverunt, quin imo praeiuditium Jurium illorum mandatique nostri poenalis honestum Thoman Sterskowicz Juratum Armenum, hominem quietum, violenter capiendo prohibere eisdem Proconsulem, Consules, Advocatum et Scabinos Leopolien[ses] Judicia de immobilibus bonis exercere. Eademque ratione causas de vulneribus cruentis eis iudicare non permittere. Emptioneque bonorum immobilium in Civitate et suburbio eiusdem illis denegare. Conuenticula Armenorum interdicere. Seniorum Armenorum, quod auctus sit numerus ultraque sex Seniores qui iudicio Armenico cum Advocato Civili praesident, insuper alios sex eligere prohibere, absentibusque aliis Senioribus vices eorum in Judicio supplere non permittere. Currus item cum mercibus illorum praeter ullam iustam causam Proconsulem et Consules arrestasse. Regimen vero Civitatis cuius nomine ipsi Armeni Jurisdictionem Civili parent, in immensum et infinitum extendere, sub praetextuque regiminis quacunque levi ex causa Armenos vocatos carceribus mancipare, nulla etiam exceptione ad Seniorum Armenorum Jurisdictionem permissa, vigoreque eiusdem regiminis prohibere illis ne proficiscantur in externas regiones ad emendum et vendendum merces quasvis. Neque ut numerum domuum aut cera pro arduris suo emant. Insuper lictores pro excessibus et delinquentibus Armeniis coram familia nolle mittere. Ad ea famati Proconsul, Consules, Advocatus, Scabini, totaque Communitas Civitatis nostrae Leopoliensis per Praepotentes suos famatos Albertum Battalanream et Joannem Zaleski Consules, Joannem Sponer Notarium, ac Mathiam Socha Scabinum Civitatis eiusdem productis binis decretis divi Parentis nostri, uno de data Piotrkouiae in Conventu generali Sabbato ante Dominicam Oculi anno millesimo quingentesimo decimo. Altero vero Cracouiae in Conventu generali Sabbato proximo ante Dominicam Conductus Paschae anno millesimo quingentesimo vigesimo tertio allegabant: Armenos contraveniendo decretis praenominatis divi Parentis nostri non solum ipsosmet Seniores Jurisdictionem illorum Civili patere recusare, sed alios quoque Armenos prohibere ne pareant, duplicique iure eosdem subesse Jurisdictioni Civili, vigore decretorum ingrossatorum, partim ratione quatuor articulorum qui Judicio Proconsulis, Consulum, Advocati et Scabinorum Jure Maideburgen[si] iudicandi commissi sunt, partim etiam ratione regiminis ad defensionem bonorumque tamen Civitatis pertinentis. Ex iis vero articulis primum esse, quod pro bonis et rebus immobilibus, puta haereditatibus, domibus, hortis, agris aliisque eius generis, Judicia a ghanis Jurisdictionem illorum Maidemburgen[si] competant, atque etiam in hunc usque diem de bonis immobilibus non alio iure praeterquam Maidemburgensi Judicium Civile Armenos iudicabat. Alterum articulum continere, quod pro homicidiis, vulneribusque cruentis et lividis ex quacunque causa commissis Armeni coram eodem Judicio Civili iure Maidemburgensi iudicandi sunt. De reliquis vero duobus articulis, ut pote violentis et furtis in Civitate et extra Civitatem commissis, quod a Judicio Civili iudicentur nullam controversiam esse. Thoman Sterskowicz Armenum contemptus et rebellionis causa Proconsuli carceribus mancipandum iussisse, quod ter obdestinatas ad residentiam Consularem, usque recusaverit, Causam vero obdestinationis eius fuisse, ne contra literas mandatorum nostrorum ac publici constitutionem Officii Protonotarii pro Nuntiis in Chorsyn se conferre auderet, sed mixta actorum consuetudine statim proficisceretur. Pertinuisseque hanc constitutionem ad bonum regimen Civitatis, ob idque quod Officio Consulari parere recusavit, in eum poena carceris animadverteretur. Permittereque Proconsulem et Consules unicuique Armeno ad Officium Protonotarii sine Consulare vocato quem vellet oratorem constituere, et assistentia gratis sibi adhiberi, et a sententia tam Proconsulis quam Consulari si gravatum se senserit ad nos provocare. Quod etiam ipsi Thomae Sterskowicz facere licuit, si eadem ratione ad Consules ter vocatus veniret. Conventicula vero et irrequisito Consulatu, absenteque Advocato nocturno tempore extra Praetorium Civile, tanquam locum Civitatis publicum illis designatum non licere facere, neque conventicula eiusmodi qua ab hominibus nationis et ritus alterius fiunt nota suspitionis carere, cuius rei gratia singularem supertendentiam Officium Consulare coactum fuisse habere. Emptiones bonorum immobilium in Civitate et extra Civitatem ideo prohibere, quod ex antiqua Civitatis illius locacione, certus numerus platearum Armenis sit concessus et Judaeis designatus sit. Fuisseque multas areas desertas post conflagrationem Civitatis illius in anno Millesimo quingentesimo vigesimo Septimo, quas magno etiam pretio soluto Armeni, statum et Judaei haereditarii emerunt, verum id illis denegatum esse, ne uniusque prorsus Civitas ab illis occuparetur. Ab eo tempore eisdem omnibus nationibus non licere amplius plus bonorum haereditariorum obtinere, praeterquam eo numero quem nunc retinent. Numerum Seniorum praeter sex qui Judicio praesident ipsos Armenos alias sex auxisse, eorumque pro arbitrio suo electionem facere, et praeter duos extraneos omnes alios vinculo sanguinis coniunctos esse. Neque etiam fasum fore mella Civitate summa officio Seniorum fungi. Affirmitat[em] sanguinis cum eis, siquidem et ipso Jure id interdictum sit. Juramentum autem fidelitatis nobis observandae, deberi quidem Armenos non privatim, sed in praesentia Proconsulis et Consulum praestare. Lictores Civiles eis non denegare, praesertim in familiam Armenorum nationis illorum carceribus mancipandum, verum absque Advocato Civilis praesentia, qui una cum sex Senioribus Armenis causas Armenorum iudicat, non licere privatim Senioribus quemquam Armenum carceri vel poena aliqua alia punire. Ex eaq[ue] ratione tum praeter Advocati Civilis scientiam aliquem Armenum carceribus mancipare voluerunt, carceribus illorum praeterea arestasse, quod cum literae universales Conuentus Regni in Civitatem allatae fuerant, multum intererat Reipublicae Civitatis illius, ut ea de re certiores omnes redderentur, ne ignorantia sua aliquis vel publico Civitatis negotio vel privatim esset dispendio. Currus illorum non fuisse arrestatos sed negligentes fuerint. Currus esse neque despectui alicuius Armenorum id fecisse. Porro quod ad regimen Civitatis illius attinet, curam sedulo, ut omnes Civitatis illius Incolae ad decori honestique regulam in omnibus servandam ducantur, providere, ne Civitas bello, ne seditionibus, ne insufficientia rerum, ne incendiis, ne pestilentia, pondere mensura etc. In contrarium Armenorum praetenditur. Consulatus mature inter se consilio praehabito constituere, ac deinde tam Armenis quam aliis Civibus imprimis denuntiare, quo tandem constitutio regiminis ab omnibus diligenter et inviolate servetur. Productis primitus declarationis divi Parentis n[ost]ri de data Cracouia Sabbato ante Dominicam Judica anno millesimo quingentesimo decimo octavo. Ad decretum de data Cracouia feria tertia proxima post Festum sancti Lucae Evangelistae, anno millesimo quingentesimo decimo octavo, tum etiam constitutionibus Juris Armenici de data in Conventu Regni generali Piotrkouiensi Sabbato ante Dominicam Quinquagesimae, anni millesimi quingentesimi decimi noni, ac posteriori decreto praenominato divi Parentis n[ost]ri de data in Conventu generali Sabbato ante Dominicam Conductus Paschae anno millesimo quingentesimo vigesimo tertio. Referebant divum Parentem nostrum tum ex designatione termini ad comparendum et producendum Jura Armenica in Conventu generali Piotrkouiensi tam ipsis Armenis, quam Proconsuli et Consulibus Leopolien[sibus] a divo parente nostro praefixi, Armenos in Conventu illo comparuisse Juraque sua ex Armenico in Latinum traducta coram M[aies]tate paterna ac Consiliariis Regni produxisse, qua quidem Jura correcta authoritate M[aies]tis Paternae ac Conuentus Regni confirmata sunt, Neque in Conventu illo Proconsulem, Consulesque Juribus illorum contradixisse, vigoreque eiusmodi Juris Armenorum Senioribus Armenorum cum Advocato illorum Civili ad hoc usque tempus exercere. Decretaque priora posteriori decreto divi Parentis nostri limitata esse, quandoquidem eodem decreto continetur, Resignationes ac intromissiones bonorum immobilium haereditariorum. Parique ratione et recognitiones dimissionum successionis bonorum immobilium debere coram Judicio Civili fieri, ad efflagia Civilia muniri, ex eoque apparere, quod posteaquam de bonis immobilibus controversia coram Judicio Armenico decisa fuerit, tum demum resignationes, intromissiones et veragitiones dimissionum bonorum immobilium coram Judicio Civili fieri debere. Eodemque etiam decreto priora decreta de Judicio vulnerum limitata esse, quod in eo continiatur delicta omnia criminalia ut pote violentias, et quae vita privationem honoremque ac bonam famam concernunt, seu actiones pro illis criminaliter intentatas debere ad Judicium Civile remitti, ob idque actiones de vulneribus Civiliter intentatas, non alteri Judicio, quam Armenico iuxta specialem articulum de Judicandis Armenorum vulneribus competere. Thomam Sterskowicz Scabinum Judicii coram Armenico ex praescripto decreti de Iwashkone non licuisse Proconsuli sine praesentia et cognitione Seniorum Armenorum carceribus mancipare, proptereaque quod in parte Proconsul cum Consulibus violaverint privilegii memorati declarationem, id quidem poenam ducentarum marcarum pecuniae in eodem privilegio specificatam fisco nostro succubuisse. Neque currus cum mercibus in despectum ac diffamationem illorum arrestare Proconsuli et Consulibus licuisse. Manifesteque ex eo apparere minationem Thomae Sterskowicz et curruum arrestationem non tam regiminis alicuius causa, quam in despectu et diffamationem damnaque et iacturam illorum factam esse. Conuenticula autem pro bono ordine regiminis Armenici licere eisdem facere, Ideo quod in conventiculis Episcopum suum eligant, sacerdotes confirment, ecclesias reparationis, pauperumque ne vicatim mendicent curam habeant, ibidemque et testamenta regant, alias ex acton more conficere soleant. Emptiones bonorum immobilium in Civitate et extra Civitatem semper illis antea liberas fuisse. Compluresque esse Cives qui bona immobilia apud Armenos coempta, in hunc usque diem possident. Numerum duodecim Seniorum ex articulis iuris illorum Armenici propterea concessum illis fore, ut absentibus eorum a Civitate, ii qui praesentes sunt locum et vices absentium suppleant, non maiorem tamen numerum, quam sex Seniores Judicio cum Advocato Civili praesident. In Seniores eligere homines eos qui morum honestate cuncta integritate caeteros superant. Neque ex antiqua consuetudine Seniores Armenorum inter se eligere, Juramenta vero fidelitatis nobis servanda ex veteri consuetudine in Ecclesia sua Armenica, etiam absente officio Consulari praestare. Eademque etiam ratione posteriori decreto nostro permissam esse potestatem Senioribus Armenis, caeteros Armenos, tum etiam Servos et Servas illorum in carcerem Civitatis tradere. Neque id in eo decreto contineri, ut duntaxat ratione consuetudinis non soluti Armenos carceribus tradere debeant, Verum licere illis quoque Armenis excessivos carceribus tradere, Ratione regiminis non recusare se quominus Jurisdictioni Civili pareant. Sed Proconsulem et Consules extendere regimen in quacunque rem atque eos carceribus sub praetextu regiminis mancipare. Praeteriti vero et Consules Leopolien[ses] contendebant tam in prioribus quam posteriori decreto ac mox articulis Jurium Armeniorum a Divo Parente n[ost]ro confirmatis, ultra priores quatuor articulos minime alter additos esse. De resignationibus, intromissionibus, dimissionum, recognitionibus [?] coram Judicio Civili iudicandis, itidemque et actiones vulnerum tam criminaliter quam civiliter coram Judicio Civili iudicandas, Itidemque et actiones vulnerum tam criminaliter quam civiliter coram Judicio Civili tractari debere. Poenam ducentarum marcarum propter incarcerationem Thomae Sterskowicz fisco nostro non succubuisse. Ideo quod mittentes articulo de regimine id fecerint, eodemque modo et currus cum mercibus arrestaverunt, ut de amnestialibus literis nostris qua ad omnes regendos extra Civitatem solverent, commonefacerenturque decretum divi Parentis n[ost]ri de data Leopoliense in Conventu generali feria Sexta post festum sancti Valentini anni millesimi quingentesimi decimi quinti, quo Ruthenis prohibita est facultas reemendarum plurium possessiones bonorum immobilium in Civitate et suburbio eorumdem. Juramenta vero fidelitatis, merito in praesentia Proconsulis et Consulum Armenos praestare teneri, per eosdemque Seniores eligi debere. Nos tum Consiliariis nostris in eo praesenti Conventu Regni congregatis, controversiisque articulis privilegiis Juribusque et decretis ac munimentis omnibus ad causam pertinentibus, diligenter revisis et perpensis, prospicere volentes ne in illa Civitate nostra amplius ulla controversia aut differentia propter ambiguitatem verborum ex prioribus decretis emergente inter officium Consulare et Armenos oriantur, Utque deinceps omnis occasio eis tollatur et praecludatur, ex sententia Consiliariorum omnium nostrorum de articulis supranominatis quatuor in literis decretorum et privilegiorum divi Parentis n[ost]ri specificatorum, ita decernimus, eludicando primum articulum de immobilibus, Quod causa omnes de bonis immobilibus Armenorum in Civitate et Suburbio Leopolien[si] consistentium, non per Seniores Armenorum, Sed per Proconsulem, Consules, Advocatum et Scabinos Civitatis Leopoliensis perpetuis temporibus iudicanda erunt. Idoz eo modo, Quod quotiescunque causa aliqua de bonis immobilibus Armenorum tam per hominem Romanae Ecclesiae, sive alterius ritus, quam per ipsos Armenos in Civitate et Suburbio Leopolien[si] consistentibus iudicanda. Idoz eo modo, Quod quotiescunque controversia de bonis immobilibus exorta fuerit, quaeque pars ratione eam Proconsul, Consules, Advocatus et Scabini Leopolien[ses] iuxta dispositionem Jurium Maidemburgen[sium] iudicabunt, praeterquam ex praescripto Juris Maidemburgen[sis]. Quodsi vero inter utrumque Armenum controversia de bonis immobilibus exorta fuerit, quaeque pars ratione eam Proconsul, Consules, Advocatus et Scabini Leopolien[ses] iuxta dispositionem Armenici Juris Armenice iudicabunt. Intromissiones tamen in bona immobilia Armenorum secundum decretum divi Parentis nostri per Advocatum Civilem, et duos Scabinos Armenos fieri debent, quarum recognitiones coram officio Civili facere tenebuntur. Resignationes autem et intromissiones, tum etiam divisionum recognitiones de bonis immobilibus omnibus coram Judicio Civili eiusdem Civitatis secundum praescriptum posterioris decreti fieri debent. Reliquos vero tres articulos, ut pote violentias, de homicidiis et de furtis, debent in suo robore permanere, tam ea declaratione, Quod causa omnes pro violentia et furtis extra Civitatem quomodolibet commissis, tum etiam causa de homicidiis, ac item causa pro violentia, quae vita privationem, honoremve et bonam famam Armenorum concernunt, non per Seniores Armenorum, Sed per Proconsulem, Consules, Advocatum et Scabinos Leopolien[ses] Jure Civili Maidemburg[ensi] iudicari debent. Articulum vero de vulneribus, ita demeps intelligi volumus, actiones omnes pro vulneribus civilit[er] intentatas Judicio Proconsulis, Consulum, Advocati et Scabinorum Jure Maidemburgensi decidendas esse. Quodsi vero actio de vulneribus criminaliter intentata fuerit, tunc Judicio Proconsulis, Consulum, Advocati et Scabinorum Jure Maidemburg[ensi] decidenda esse. Quodsi vero actio de vulneribus Civiliter mota cognoscetur, Licebit Armenis ex amicitia eorum, a Consulatu et Judicio Scabinali se eximere ad Judicium suum Advocati et Seniorum Armenorum. De regimine decorumque morum iuxta decretum divi Parentis nostri in omnibus bonum regimen Civitatis illius expectandum, ac ad defensionem Civitatis illius pertinere decernimus, Praeceptis et constitutioni[bus] omnes regiminis defensione Civitatis iuxta demeritum poena per Proconsulem et Consules puniendi erunt. In his vero qua ad Politicum ordinem pertinent, ut puta de provisione, ignis, pestilentia, victus, et aliarum rerum pro decore, temporibus ad hoste vel bello inspectis plena Cabsalmia [?] facultas regiminis sit penes consulatum. Transgressoresque Armeni constitutionis regiminis de defensione Civitatis iuxta demeritum poena per Proconsulem et Consules puniendi erunt. In his vero qua ad Politicum ordinem pertinent, ut puta de provisione, ignis, pestilentia, victus, et aliarum rerum pro decore et commodo honesto et utilitati Civitatis pertinentium quacunque unanimi et communi consensu a Consulatu, totaque Communitate Civium et Armenorum laudata et constituta fuerint, Armeni omnia tenere et observare tenebuntur, sub poena non alia quam carceris, qua de unanimi consensu omnium circa constitutionem promulgata et publicata fuerit. Ratione evas regiminis quotiescunque Armeni a Proconsule et Consulibus per honestam familiam Civilem vocati fuerint, coram eis comparere, ad poenam carceris ad praemissum est, ex consensu unanimi, tam Proconsulis, Consulum, Communitatisque Civium, quam etiam Armenorum Leopolien[sium] circa constitutionem regiminis promulgatam sustinere tenebuntur. Verum autem erit Armenis posteaquam coram Proconsule et Consulibus comparuerint, si animadverterint negotium cuius nomine vocati fuerint, ad Judicium Proconsulis et Consulum non pertinere se excipere ad Advocatum Civilem et Seniores Armenorum. Quam exceptionem Proconsul et Consules illis admittere, eosque ad Advocatam et Seniores Armenorum remittere debebunt. In omnibus autem aliis actionibus et causis, praeterquam articulos superius recensitos, Armeni coram Advocato Civili et Senioribus Armenorum comparere et unicuique ad dispositionem articulorum Juris Armenorum iudicare tenebuntur astrictique erunt. Incarcerationem Thomae Sterskowicz non probamus in eo casu. Decernimusque in posterum, ut a Proconsule et Consulibus deliberatius causa cognoscatur, priusquam ad incarcerationem perventum fuerit. De arestatione curruum cum mercibus Armenorum, decernimus quoniam non clare constat Proconsulem et Consules arrestationem in derogationem literarum mandati nostrorum, contemptum et diffamationem Armenorum fecisse. Ideo ab hac impetitione Proconsulem et Consules liberos et absolutos facimus. Deinceps vero Proconsul et Consules literis mandatorum nostrorum ea qua par est reverentia deferent. Neque quicquam in derogationem privilegii divi Parentis n[ost]ri aut decretorum committent, sub poena in eodem privilegio specificata. Quod vero ad praescriptum numerum domorum Armenicarum attinet, quandoquidem ad praesens neque Consulatus docuit, minorem esse debere quam nunc est, neque etiam Armeni comprobauerunt, maioris eosdem privilegio speciali gaudere, nos ex causa consuetudinis liberum esse eisdem domos possidere, sed interim sub praetextu aliarum possessionum neque plures domus emere debent. De numero duodecim Seniorum Armenorum, eo perpenso quod vigore Jurium Armeniorum electio duodecim Seniorum permissa sit, decernimus ex ea ratione, ut ii qui praesentes sunt, absentium vices in Judicio Armenico sustineant. Quod id decernimus, Armenos nequaquam in posterum cogi posse ad prestandum iuramentum fidelitatis nisi in Ecclesia sua Armenica, idque praesentibus tantummodo duobus a Magistratu deputatis. Insuper decernimus quotiescunque Proconsul et Consules a Senioribus Armenis requisiti fuerint, famulos Civiles ad incarcerandos excessivos delinquentesque Armenos ipsos quam servos et servas illorum quamdiu intra Civitatem fuerint mittere, eosque carceri ad mancipandos excessivos Armenos Servosque et Servas illorum concedere debent. Reliquos vero omnes articulos de quibus ad praesens controversia coram nobis non mota est, in privilegiis et decretis divi Parentis nostri contentos, utrique parti in robore debito conservamus, hoc nostro decreto mediante. In cuius rei fidem sigillum nostrum praesentibus est subappensum. Datum Petricoviae in Conventu generali Regni feria secunda ante festum sanctae Agnetis proxima, Anno Domini Millesimo Quingentesimo Sexagesimo Tertio, Regni vero nostri anno trigesimo tertio. [Nota kancelaryjna po lewej stronie pliki:] Joannes Oczieski Regni Poloniae Cancellarius [Nota kancelaryjna po prawej stronie pliki:] Relatio Magnifici Joannis de Oczieszyno Regni Poloniae Cancellarii, Cracoviensis generalis, Osvieczim[ensis], Zatorien[sis], Samborien[sis], Olstinen[sis]que Capitanei. [Pieczęć:] [Na sznurze jedwabnym zielono-białym/żółtym zawieszona woskowa pieczęć koronna / majestatyczna Zygmunta Augusta w woskowej misce] [Verso:] [Nota polska XVII w.:] Decret Zygmunta Augusta Krola między Ormiany Lwowskiemi actorami, a Panami Lwowskiemi postanowiony o Iurisdictią y o Sądzenie sporow... [Data w notatce:] A[nn]o 1563. Fer. 2. ant. Fest. S. Agnet. [Krótki zapis w języku ormiańskim pismem ormiańskim] [Dawne sygnatury i znaki archiwalne:] Litt: J. ; No 80- ; # 58 ; E. 751