Dyplom nuncjusza Gian Francesca Commendone ustanawiający godność dziekana w katedrze lwowskiej

JAN FRANCISZEK COMMENDONE, z Bożej i Stolicy Apostolskiej łaski biskup zakyntyjski i cefaloński, Najświętszego Pana naszego i tejże Stolicy Świętej do Najjaśniejszego ZYGMUNTA Augusta, króla Polski, wielkiego księcia Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza, Żmudzi etc. pana i dziedzica, oraz do wszystkich jego królestw i państw nuncjusz z władzą legata de latere, Czcigodnym Mężom Kanonikom i Kapitule Metropolitalnego Kościoła Lwowskiego, nam w Chrystusie umiłowanym, pozdrowienie wieczne w Panu. Świętej Stolicy Rzymskiej, w imieniu której pełnimy urząd legacji, odwiecznym było zwyczajem, aby tak jak dba o powierzone sobie przez Boga rządy nad wszystkimi chrześcijanami, tak też zawsze przyczyniać się do pomnożenia wspaniałego kultu i krzewienia wiary, do [ustanawiania] godności kościelnych i duchowej ozdoby oraz ich zachowania, które wezwała do udziału w swej trosce. Tam bowiem najświętsza religia będzie mogła się utwierdzić [...], ludy w pobożności prowadzić oraz [...] w cnocie, przeciwko którym wystąpiono, a to, o co się zabiega, wraz z pozostałą nauką chrześcijańską i w świątyniach ludowi udzielaną, będzie przedkładane, to zaś, co nieuporządkowane lub spaczone, czujnością pasterzy zostanie naprawione i do zdrowia przywrócone. Wylana została przed nami szczera skarga waszego braterstwa, że w tym lwowskim kościele metropolitalnym oprócz zwykłej liczby dziesięciu kanoników nie ma żadnych godności ani prałatur (personatów), których ozdobą mógłby jaśnieć i którymi mógłby być kierowany w służbie kościelnej. Obydwie one [niegdyś istniały...]. Lecz co bardziej boleśnie nas dotyka, to to, że ci, którzy je dzierżą, nie rezydując obecnie w kościele, dopuścili do tego, by zatarła się o nich wszelka pamięć. Skoro obecnie dziekan lwowski, z dala od sprawowania [obowiązków] przebywający, ani nie jest uważany za prałata waszego stanu, ani prócz stalli w waszym chórze i miejsca w procesjach nie zdaje się pełnić żadnego innego urzędu w zarządzie i służbie kościelnej. Do tego dodaliście, że i wszelkie dochody są tak szczupłe, iż nie wystarczają na utrzymanie troski dziekana i kanoników odpowiednio do dostojeństwa tego kościoła oraz godności waszych osób; na które to niedogodności najjaśniejsi królowie, świętej pamięci Zygmunt I oraz szczęśliwie teraz panujący Zygmunt August, uznali za konieczne zaradzić dla godności tego kościoła metropolitalnego, jak wykazaliście [...] dokumentami, prosząc, abyśmy powierzoną nam władzą apostolską raczyli wyjść temu naprzeciw i w sposób, jaki wyda się nam najwłaściwszy, na zawsze zaradzić wam i waszemu kościołowi. My przeto, zważywszy na powyższe, uznając za słuszne, aby godności w kościołach, zwłaszcza metropolitalnych, były [...] pomnażane ku karności kościelnej i pomocy pasterzom w rządzeniu Kościołem, a także ku ozdobie całego kościoła, jego porządku oraz postaci [...], zwłaszcza z uwagi na obecne czasy, w których powstało wiele bezbożnych herezji nędznie niepokojących kościoły tego najkwitnącego Królestwa, [uznawszy], że nader pożytecznym byłoby postanowić, aby za obroną kościołów religia była zachowywana, a powierzani byli kościołom ci, którzy strzegliby pilnie ludu przed wściekłością heretyków; poruszeni prośbami waszymi, a także przewielebnego w Chrystusie ojca, pana naszego arcybiskupa waszego, powierzoną nam władzą apostolską godność dziekańską na wieki w kościele metropolitalnym lwowskim ustanawiamy i zarządzamy. [...] potwierdzamy, kierujemy i przywracamy do jej prawdziwego urzędu, postanawiając i nakazując, aby po zgonie Jana Krupskiego, który obecnie podaje się za dziekana lwowskiego, lub w przyszłości zawsze, ilekroć rzeczonemu dziekanatowi zdarzy się zawakować, jeden z waszego kolegium przez tych, do których to należy, był mianowany i instalowany na dziekana, który wiekiem, obyczajami, pobożnością i wykształceniem godny będzie, by przedkładać go nad innych. Upominając tych, którym przypadnie objąć tę godność, aby w służbie kościoła, naradach nad sprawami należącymi do kapituły, w obronie wiary katolickiej i praw kościelnych, w pewnym ich zachowaniu oraz w pozostałych obowiązkach do nich należących, wykazywali taką pobożność, troskliwość i roztropność, by stali się przykładem dla pozostałych swych współbraci, niemałą pomocą dla pasterzy, a dla religii i Kościoła obroną i ozdobą. Innym osobom zaś [...] które do urzędu dziekanów wedle kanonicznych sankcji i chwalebnych zwyczajów innych kościołów przystoją i należeć mają. Lecz aby kolegium [kapituły] i godność dziekańska [...] powiększona czy też w należytym stopniu uporządkowana, mogła się godnie utrzymać, idąc za powagą i zwyczajem Świętego Kościoła Rzymskiego, a także za tym, co pomieniony Najjaśniejszy Król Polski i królowie, do których – jak się utrzymuje – prawo patronatu nad wspomnianym dziekanatem należy, najlepiej uznali, trzymając się dekretu Świętego Soboru Powszechnego Trydenckiego, kościół św. Jana we Lwowie za murami diecezji lwowskiej wraz ze wszystkimi i poszczególnymi jego dochodami, pożytkami, dobrami i wszelkimi prawami – bez względu na to, czy rzeczony kościół św. Jana obejmuje dziekanat lwowski, czy jest z nim złączony, czy zawieszony, czy [...] – do stołu kapitulnego i jego dóbr wspólnie przyłączamy i wcielamy na wieki, aby nienaruszone dobra tegoż stołu mogli pobierać i posiadać, nakazując [zarazem], iż po zgonie rzeczonego Jana Krupskiego bądź jakiegokolwiek innego, który by go teraz dzierżył, albo gdyby w jakikolwiek inny sposób kościołowi temu [...] zdarzyło się zawakować, taż Kapituła [...] mogła objąć faktyczne i rzeczywiste posiadanie tegoż kościoła św. Jana i dóbr tego rodzaju, oraz z nich korzystać, je posiadać, zachowywać, rządzić nimi i administrować prawem wieczystym po wieczne czasy. Uznając odtąd za nieważne i daremne, jeśli w tych sprawach przez kogokolwiek, z jakiejkolwiek władzy, świadomie lub z niewiedzy cokolwiek przeciwnego zostałoby przedsięwzięte, bez względu na [...], przez jakichkolwiek zwierzchników, czy to przez rezygnację pomienionego Jana Krupskiego, czy inaczej rzeczony kościół [przypadłby], bądź przez prezentację, nominację, wybór, instytucję czy uzyskanie [prawa] przez kogokolwiek, nawet przy Stolicy Apostolskiej lub u jej legatów, jakkolwiek sprawę tę naruszających. Postanawiamy przeto i deklarujemy, że [postanowienie to] zostało przyjęte. Przy czym [...] chcemy my i wasza Kapituła, abyście pozostawali w pełnym posiadaniu i pobieraniu waszych rent i dochodów, które z tego kościoła metropolitalnego wspólnie pobieracie i prawem imienia oraz towarzyszących dziennych przydziałów [...] i bynajmniej nie chcemy odstępować od chwalebnego postanowienia, lecz chcemy, aby sam dziekan, jak wyżej przez nas postanowiono, wszedł w tenże wasz stan, jak przystoi z racji jego godności; tak też my [...] grzywien dla dziekana, aby mógł stosowniej zachować swój stopień [...], ponad udział, który ma pobierać wraz z pozostałymi kanonikami, z dóbr tegoż stołu kapitulnego każdego roku zastrzegamy, wyznaczamy i wypłacać nakazujemy. Gdyby zaś wspomniany Jan Krupski, mieniony dziekanem lwowskim, zechciał posiadanie i własność rzeczonego kościoła św. Jana oraz wszystkich jego dóbr i wszelkich innych, przysługujących mu z tytułu rzeczonego kościoła św. Jana bądź pomienionego dziekanatu, złożyć i przekazać w pobożne ręce nasze i waszego stołu kapitulnego, chcemy i nakazujemy, aby został on przez nas przyjęty za dziekana waszego kolegium ze wszystkimi wyżej wyrażonymi uprawnieniami, władzą i godnością. Dołożycie pilności, aby niniejszą naszą konstytucję w przepisany sposób, z należytą racją i we właściwym czasie poddać należnemu wykonaniu. Bez względu na konstytucje i rozporządzenia apostolskie oraz wszelkie inne im przeciwne. Na wiarę i świadectwo tego wszystkiego nakazaliśmy wydać i sporządzić niniejsze [pismo], umocnione podpisem ręki naszej i przywieszeniem naszej pieczęci. Dane we Lwowie, dnia szesnastego miesiąca listopada, Roku Pańskiego tysiąc pięćset sześćdziesiątego czwartego, w piątym zaś roku pontyfikatu Najświętszego Pana naszego, papieża Piusa IV. Jan Franciszek, biskup zakyntyjski, nuncjusz apostolski [Na plisie:] pie protensae sunt. [Inskrypcja na dolnej karcie / plisie:] W piątek po najbliższej niedzieli Laetare Wielkiego Postu, to jest dnia trzydziestego pierwszego miesiąca marca Roku Pańskiego 1575. Niniejsza aprobata inkorporacji dziekanatu lwowskiego należąca do czcigodnej kapituły lwowskiej została do akt grodzkich lwowskich przez [...] przedłożona, przyjęta i wpisana (ingrosowana). [Pieczęć:] [Woskowa pieczęć Gian Francesca Commendone w misce woskowej na czerwonym sznurze jedwabnym z herbem pod mitrą/kapeluszem i legendą:] IO[ANNES] FR[ANCISCVS] COMMENDON[VS] EP[ISCOPVS] ZACYNTHIEN[SIS] ET CEPHALON[IENSIS] NVNTIVS APOSTOLIC[VS] [Verso:] [Nota kancelaryjna / archiwalna z XVI w.:] [...] 1564 [...] [Nota z XVIII w.:] O. C. Loc. 29. Vol. 3. [Sygnatura na nalepce:] L.E. / 4 [Sygnatura ołówkiem:] 257/91 (?)

IOANNES FRANCISCVS COMMENDON[VS] D[ei] et apostolicae sedis gra[tia] Ep[iscop]us Zacynthien[sis] et Cephalonien[sis], Sanctissimi Domini n[ost]ri et eiusdem sanctae Sedis ad Seren[issi]m[u]m SIGISMVNDVM Augustum Regem Poloniae, Magnum ducem Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masouiae, Samogitiae, &c. Dominum & haeredem, & ad o[mn]ia sua Regna et dominia Nuntius cum potestate Legati de latere, Venerabilibus viris Canonicis & Capitulo Metropolitanae Leopolien[sis] Ecclesiae nobis in Chr[ist]o dilectis Salutem in Domino Sempiternam. Sancta Romana Sedis pro qua legationis munere fungimur perpetua Consuetudine fuit ut quemadmodum Christianorum omnium regimini a Deo sibi commisso consulere, ita praecluis cultus augmento et fidei propagationi illarum dignitates et ornamento spirituali atq[ue] ad earundem conservationem, quem in partem suae sollicitudinis vocauit semper concurrere. Ibi enim Sacrosancta religio constitutio poterit [...] populos pietatis regere ac [...] in virtute in quas ruerunt, atque actum curantur caeteris Christiana doctrina et collationis Templis plebi impertita proponentur, quae vero mordinata sunt aut depravata Pastorum vigilantia corriguntur et Sanitati restituuntur. Sinc[erae] fraternitatis v[est]rae nobis est fusa conquestio in hac Leopolien[si] Metropolitana Ecclesia praeter simplicem decem Canonicorum numerum, nullas esse dignitates aut personatus, quorum ornamento insigniri et in Ecclesia Servitio dirigi possit. Vtrumq[ue] habetium curvisse. Sed quod noster est afflictius premit, sex quod ii, qui eas obtinentue, nunc in Ecclesia residentes, ut omnis illam memoria abolesceret comiserunt. Quum nunc Leopolien[sis] Decanus a peragendis non deggens, nec vestri ordinis praelatus existimatur, nec praeter stalla vestro Choro et locum in processionibus aliquo alio in Ecclesia administratione et Servitio officio fungi videtur. Adhaec nec tres omnes provenientis adio lemes esse addeditis, ut sustinendo decani canonicorum curam pro Ecclesiae huius dignitate et personarum vestrarum qualitate non sufficiant, quibus incommodis Serenissimus Reges felicis recordationis Sigismundus primus et qui nunc feliciter regnat Sigismundus Augustus pro huius Ecclesiae Metropolitanae dignitati consulendum esse censuisse [...] monumentis ostendistis, petentes ut Apostolica nobis commissa authoritate congruere et eo qui nobis opervimior videretur modo a perpetuo vobis et virae Ecclesiae consulere dignaremur. Nos itaq[ue] praeter praemissa attendentes dignitates in Ecclesiis praesertim Metropolitanis [...] augere congruere, ad disciplinam Ecclesiasticam et pastorum in regenda Ecclesia subsidium, et totius Ecclesiae sui ordinis necnon et forma [...] decorum esse, casu praesertim temporum ratione, in quibus impiae haereses plurimae exortae sunt, et huius florentissim[i] Regni Ecclesias misere turbant, maxime utile sanxisset, ut plures Ecclesiarum praesidio religionis conferuentur, Ecclesias fieriq[ue] traditio, qui ab haereticorum rabie populum retecte invigilent, neclum viris. Sed etiam R[everen]dum in Christo patrem Dominum nostrum Archiep[iscop]um vestri nobis et peticionibus moti Authoritate Apostolica nobis commissa Decanatus dignitatem perpetuo in Metropolitana Ecclesia Leopolien[si] instituimus et ordinamus. Sed signa institutionis erat confirmamus, et ad verium Suum officium dirigimus et revocamus, constituentes et mandantes ut post obitum Ioannis Krupski, qui nunc se pro Leopolien[si] Decano gerit vel in futurum Semper quotiescunq[ue] Decanatus praedictus vacare contigerit, vnus ex vestro Collegio per eos ad quos spectat in Decam nominetur et instituatur qui aetate moribus pietate et eruditione dignus sit, ut caeteris praeferatur. Monentes eos quos eam dignitatem assu[mere?] contigerit, ut in Ecclesia Servitio rem ad Capitulum pertinentium deliberatione, fidei Catholicae et defensione Ecclesiastica minime, certa Conservatione, et reliquis ad [eos?] spectantibus eam adhibeat pietatem, solicitudinem atq[ue] prudentiam, ut reliquis Confratribus suis exemplo pastoribus non mediocri auxilio, religioni vero et Ecclesiae praesidio atq[ue] ornamento existant. Caeteris personis pro fuisse, qua decanorum officio iuxta Canonicas Sanctiones et laudabiles aliarum Ecclesiarum consuetudines convenire et incumbere dignoscuntur. Verum ut Collegium decanatus [...] vel auctum vel ordinatum decenter gradu, sua subsidere possit authoritate Sanctae Romanae Ecclesiae consuetudine secuti, necno[n] quaeq[ue] praefatus Serenissimus Rex Poloniae Reges ad quos in Saepedicto Decanatu ius patronatus pertinere praetenditur quo magis noverunt decreto Sacrosanctae Oecumenicae Tridentinae Synodi inhaerentes, Ecclesiam Sancti Ioannis in Lemberg extra muros Leopolien[ses] Dioecesis omniaq[ue] et singulos eius redditus proventus bona et iura quaecunq[ue] siue dicta Ecclesia Sancti Joannis Decanatum Leopolien[sem] amplexa aut unita, seu suspensa sit, sive [...] mensae Capitularis et eius bonis unnimis amectimus et incorporamus in perpetuum ut integras et bona eiusdem mensae perimere et habere possint, mandantes [ita?] quod post obitum praedicti Joannis Krupski vel alterius cuiuscunq[ue] qui nunc illa[m] obtineret, Sed quovis alio modo eandem Ecclesiam [...] vacare contingat iisdem Capitulo [...] actualem et realem eadem Ecclesia Sancti Joannis et bonorum huiusmodi possessionem ingredi, atq[ue] ex eis unum frui habere et retinere possit eaq[ue] regere et administrare posse iure perpetuis futuris temporibus, Decernentes ex nunc irritum et inane si secus super his a quoq[ue] quavis authoritate scienter vel ignoranter contigerit attentari, non obstantibus [...] qua per quoscuq[ue] superiores siue per resignationem praedicti Joannis Krupski vel alias dictam Ecclesiam [obvenire?] contigerit, seu per praesentat[i]onem nominationem electionem et institutionem aut impetrationem cuiuscunq[ue], etiam apud sanctam sedem apostolicam seu eius legatos, quanquamque causantis et dirimillantibus. Suscepti itaq[ue] esse decrevimus et declaramus. Quo [...] volumus nos et vestrum Capitulum integrali possessioni et extractioni vestris redditibus et proventibus quas ex Metropolitana ista Ecclesia percipitis in commune et iure nominis et comitem dierum commeatu[...] [...] habere absq[ue] laudabili instituto nequaquam recedere volumus, sed ipsum quasi Decanum ut praemittitur a nobis ordinatum eandem vestram conductionem inter subire volumus prout habitu dignitatis sua ex qua decet ratione, ita etia[m] nos decani marcis ut congruentius gradum suum tueri possit [...] ultra sortem quam cum reliquis Canonicis percepturus est, de bonis eiusdem mensae Capitularis singulis annis reservamus, assignamus et persolui mandamus. Quod si praedictus Joannes Krupski Decanus Leopoliensis nuncupatus praedicta Ecclesia Sancti Joannis et bonorum eius omnium et aliorum quorumcunq[ue] vel ratione dictae Ecclesiae Sancti Joannis, seu dicti Decanatus sibi competentium possessionem et dominium ad pias nobis et virae mensae Capitularis cedere et assignare voluerit, Nos eundem pro vri Collegii Decano cum omni supra expressa facultate, potestate et dignitate per nos recipi volumus et mandamus. Sit nimis hanc nostram constitutionem praesis modo ratione et tempore executioni debitae demandare curabitis. Non obstantibus Constitutionibus et ordinationibus Apostolicis caeterisq[ue] contrariis quibuscunq[ue]. In quorum omnium fidem et testimonium praesentes dari fieri iussimus, manus n[ost]rae Subscriptione et Sigilli nostri appensione munitas. Dat[um] Leopoli Die Sedecima Mensis Nouembris, Anno Domini Millesimo, Quingentesimo Sexagesimo Quarto, Pontificatus vero Sanctissimi Domini Nostri Pii Papae Quarti Anno Quinto. Io[annes] Franc[is]cus Ep[iscop]us Zacynthien[sis] Nuntius Ap[ostoli]cus [Platus:] pie protensae sunt. [Inskrypcja na dolnej karcie / plice:] Feria Sexta post Dominicam Laetare Quadragesimalem proxima videlicet Die Trigesima Prima Mensis Martij A[nn]o Domini 1575to. Praesens Approbatio Incorporationis Decanatus Leopoliensis Venerabili Capitulo Leopoliensi pertinens ad Acta Castrensia Leopolien[sia] per [...] porrecta, suscepta et Ingrossata est. [Pieczęć:] [Woskowa pieczęć Gian Francesca Commendone w misce woskowej na czerwonym sznurze jedwabnym z herbem pod mitrą/kapeluszem i legendą:] IO[ANNES] FR[ANCISCVS] COMMENDON[VS] EP[ISCOPVS] ZACYNTHIEN[SIS] ET CEPHALON[IENSIS] NVNTIVS APOSTOLIC[VS] [Verso:] [Nota kancelaryjna / archiwalna z XVI w.:] [...] 1564 [...] [Nota z XVIII w.:] O. C. Loc. 29. Vol. 3. [Sygnatura na nalepce:] L.E. / 4 [Sygnatura ołówkiem:] 257/91 (?)