Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

131/1/531 · 131-1-531-001

Przywilej króla Zygmunta II Augusta zwalniający mieszczan lwowskich z obowiązku dawania podwód

Zygmunt II August, król Polski i wielki książę litewski Mieszczanie lwowscy (Cives nostri Leopolienses)
feria secunda post Dominicam Iudica proxima. Anno domini Millesimo, Quingentesimo, Sexagesimo quinto, REGNI vero nostri anno trigesimo sexto · Piotrków (in Conventione Regni generali Petricoviensi)

Król Zygmunt II August zwalnia mieszczan lwowskich z powszechnego obowiązku dostarczania podwód na potrzeby posłańców królewskich, przenosząc ten ciężar na wsie zamkowe. Nakazuje jednocześnie wpłacanie do skarbu koronnego kwoty 400 florenów z poboru szosu, pozostawiając resztę na potrzeby miasta.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

ZYGMUNT AUGUST, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki etc. pan i dziedzic. Oznajmiamy niniejszym pismem wszystkim i każdemu z osobna, obecnym i przyszłym, którzy wiadomość o tym posiądą. Że jakkolwiek na sejmie warszawskim Korony w roku niedawno ubiegłym odprawionym My wraz z naszymi doradcami ogólnie z pewnych przyczyn postanowiliśmy, aby zgoła wszystkie miasta Królestwa naszego, tak wyjęte [spod jurysdykcji], jak i inne, posłańcom naszym jakimkolwiek dawały konie pociągowe, inaczej podwodne, według sposobu i porządku z góry ustalonego, za pieniądze nasze, ilekroć potrzeba nasza się okaże; niemniej jednak, aby na ten użytek te same miasta trzy części z całego poboru mieszczan, zwanego szosem, każdego roku Skarbowi naszemu uiszczały, czwartą część tegoż zachowując na budowę miast. Wszakże, ponieważ jest nam dostatecznie i aż nadto wiadome, że mieszczanie nasi lwowscy nie są wolni od rozlicznych ciężarów, które na zaopatrzenie i należyte zarządzenie owego miasta naszego bez szemrania ponoszą i dźwigają, przeto ich samych oraz wszelkich innych ludzi podlegających jurysdykcji tegoż miasta, za wstawiennictwem doradców Królestwa naszego oraz za jednomyślną zgodą wszystkich stanów Korony, od samego ciężaru dawania koni, do którego na mocy powszechnej konstytucji i ordynacji naszej byli zobowiązani, postanowiliśmy zwolnić, zwalniamy i zupełnie oraz wieczyście wolnymi być uznajemy niniejszym pismem naszym. Tak mianowicie, że pokojowcy lub posłańcy nasi, kimkolwiek by byli, owych podwód nigdzie indziej, jak tylko na zamku naszym lwowskim, zwykłym i od dawna aż dotąd zachowywanym obyczajem, od wsi do takiej posługi przeznaczonych domagać się i brać powinni. Rzeczeni zaś mieszczanie nasi tylko trzy części pieniędzy ze wspomnianego poboru miejskiego pod mianem szosu, [to jest] nam czterysta florenów, wraz ze wszystkimi ludźmi podległymi jurysdykcji miejskiej, od dawna płacić nawykłymi, winni są odtąd każdego roku wnosić i wypłacać do Skarbu Królestwa naszego. Przeto wam wszystkim poborcom Królestwa naszego, obecnym i przyszłym, których to dotyczy, oznajmiając niniejszym surowo nakazujemy, abyście owych mieszczan naszych lwowskich przy tej wolności i immunitetach, przyznanych im z konstytucji warszawskiej, we wszystkich punktach, klauzulach, warunkach i artykułach zachowywali i ochraniali oraz zachowywaniem i ochranianiem się opiekowali, pod łaską naszą i wedle powinności urzędów waszych inaczej nie czyniąc. Na czego wiarę i świadectwo pieczęć nasza została do niniejszego przywieszona. Działo się i dano na zjeździe walnym koronnym w Piotrkowie w poniedziałek po niedzieli Judica najbliższy, Roku Pańskiego tysiąc pięćset sześćdziesiątego piątego, a panowania naszego roku trzydziestego szóstego. [Nota relacji po prawej:] Relacja wielmożnego Walentego Dembińskiego z Dębian, kanclerza Królestwa Polskiego, starosty lubomelskiego. [Podpis po lewej:] Walenty Dąbrowski, notariusz Kancelarii Królestwa Polskiego [?] [Verso:] 1565 Zygmunta Augusta Zwolnienie miasta Lwowa udzielone od ciężaru dawania koni do podwód + J. H. Scr: 2 [skreślone: CN No 17...] I. 64 do wiązki 164 [Pieczęć:] Na pasku pergaminowym przewleczonym przez podwinięcie dokumentu zawieszona pieczęć koronna Zygmunta Augusta w metalowej/woskowej misce ochronnej, z herbami i monogramem SA.

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

SIGISMVNDVS AVGVSTVS DEI Gracia Rex Poloniae, magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, etc. Dominus et Haeres. Significamus praesentibus literis Vniversis et singulis praesentibus et futuris harum noticiam habituris. Quod quamvis in Comitijs Varsoviensibus Regni anno proxime peracto celebratis, Nos cum consiliariis nostris vniversaliter certis ex causis constituerimus Vt omnes omnin[o] civitates Regni nostri, tam Exemtar[um] quam alias nunciis nostris quibusvis equos subvectitios alias podwodne, secundum modum et ordinationem desuper factam, pecunia nostra quamvis necessitate nostra se offerente, darent, nihilominus tamen, Vt in eum vsum eaedem civitates tres partes, integrae exactionis Civibus, Szos nuncupata[e], annis singulis Thesauro nostro pe[n]derent, quarta parte eiusdem pro Fabrica civitatum reservata. Verum cum nobis satis superque compertum sit, Cives nostros Leopolienses, non carere plerisque oneribus, quae in providenda et recte administranda Civitate illa nostra exhibere, sustinereque non gravantur, ipsos propterea et alios quasvis iurisdictionis eiusdem Civitatis homines ad intercessionem Consiliariorum Regni nostri, de vnanimiq[ue] consensu, omnium ordinum Regni ab onere dationis equorum duntaxat, Ad quod iuxta communem constitutionem et ordinationem nostram tenebantur, liberandos duximus, liberamusque, ac omnino perpetuoque liberos esse decernimus, hisce literis nostris. Ita quod Cubicularij seu Nunctij nostri, quicunque illi fuerint, subvectiones ipsas non alibi, q[uam] in Castro nostro Leopolien[si] more solito et antiquitus hucusque observato, de villis servitio huiusmodi addictis petere habereque debebunt, Praefati vero Cives nostri tres duntaxat partes pecuniar[um], de exactione praefata Civili miasto szos[u] no[mi]n[at]a nobis florenos quadringentos, cum omnibus hominibus Civili Iurisdictioni subiectis antiquitus solvere consvetis nunc Thesauro Regni nostri inferre et anno singulis abhinc pendere teneantur. Quamobrem vobis omnibus Regni nostri Exacto[ri]bus p[rae]sentibus et futuris, quorum interest hoc ipsum denunciantes praesentibus serio mandamus, vt eos cives n[ost]ros Leopolien[ses] circa hanc ipsis per eos a constitucione Varsoviensi concessam libertatem et immunitatem in omnibus punctis clausulis conditionibus et articulis, conservetis ac manu teneatis, conservariq[ue] et manuteneri curetis. Pro gr[ati]a n[ost]ra et officiorum vestrorum debito secus non facturi. In cuius rei fidem et testimonium, Sigillum n[ost]r[u]m praesentibus est subappensum. Actis et datis in Conventione Regni g[e]n[er]ali Petricovien[si] feria secunda post Dominicam Iudica proxima. Anno domini Millesimo, Quingentesimo, Sexagesimo quinto, REGNI vero nostri anno trigesimo sexto. [Nota relacji po prawej:] Relatio Magnifici Valentini Dembinski de Dembiani Regni Poloniae Cancellarij, Lubomlien[sis] Capitanei. [Podpis po lewej:] Walenty Dąbr[ow]ski / R[egiae] P[oloniae] Can[cellariae] no[tarius] [?] [Verso:] 1565 Sigismundi Augusti Libertas Civitatis Leopolien[sis] concessa Ab Onere Dationis Equorum ad podwodas + J. H. Scr: 2 [skreślone: CN No 17...] I. 64 ad Fasc 164 [Pieczęć:] Na pasku pergaminowym przewleczonym przez podwinięcie dokumentu zawieszona pieczęć koronna Zygmunta Augusta w metalowej/woskowej misce ochronnej, z herbami i monogramem SA.

Uwagi do odczytu

Dokument pergaminowy zachowany w bardzo dobrym stanie. Zwisająca pieczęć koronna króla Zygmunta II Augusta w misce ochronnej (widoczna tarcza herbowa i monogram SA).

Zakres opracowania: Odczyt automatyczny (15.10.2026), niesprawdzony z oryginałem przez człowieka; nieczytelne fragmenty oznaczono [...].

ekstrakcja: 15.10.2026 15:00 · model: gemini-3.8-flash

Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

131/1/531 · 5 · zdjęcia: recto, verso, pieczęcie