Potwierdzenie zwolnienia miasta Lwowa z podwód przez króla Zygmunta II Augusta

ZYGMUNT AUGUST, z Bożej łaski król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza, Żmudzi etc., pan i dziedzic. Oznajmiamy niniejszym pismem naszym wszystkim i każdemu z osobna, kogo to dotyczy: Iż gdy sławetni proconsul i konsulowie miasta naszego lwowskiego zostali trzykrotnym naszym nakazem, czyli pozwem, na wniosek instygatora spraw skarbu naszego powołani przed nasze oblicze z tego powodu, że wbrew konstytucji i ordynacji uchwalonej na sejmie walnym Królestwa w Warszawie nie uiszczali ani nie wnosili do naszego skarbu i fiskusa pieniężnej kontrybucji podwód, to jest trzech części podatku publicznego zwanego szosem pojedynczym, zatrzymywanej przez trzy lata, z niemałą szkodą dla naszego skarbu, oraz celem wysłuchania, jak za takie zuchwalstwo zostają zasądzeni na rzecz naszego skarbu określoną kwotą rzeczonych zatrzymanych podatków, tudzież skazani na inne kary i wynikłe stąd szkody, jak to obszerniej zawiera się w rzeczonym pozwie. Wtedy to w oznaczonym tymże pozwem terminie ci nasi mieszczanie lwowski stawili się przed nami na obecnym sejmie walnym Królestwa w Lublinie przez sławetnych Jerzego Wernera, Jana Zaleskiego, rajców, oraz Stanisława Anserma, pisarza lwowskiego, posłów i pełnomocników swoich, i przedłożyli przywilej niegdyś świętej [?] pamięci Władysława, króla Polski, na mocy którego od wszelkich podwód po wieczne czasy zostali wyjęci i uwolnieni. W ciągłym używaniu i spokojnym posiadaniu tegoż przywileju oraz wolności rzeczeni mieszczanie byli zawsze dotąd zachowywani, co prawnie przed nami udowodnili słusznymi i autentycznymi racjami. Ponadto, chociaż konstytucją warszawską wszelkie wolności od podwód wszystkim miastom zostały zniesione, to jednak ponieważ samo miasto Lwów leży blisko granic Królestwa i z tego powodu wystawione jest na częste niebezpieczeństwa nieprzyjacielskie oraz oblężenia, do których odparcia i powstrzymania zmuszone jest ponosić wielkie koszty i nakłady, upraszali nas przeto, abyśmy bez względu na konstytucję warszawską, zgodnie z tym przywilejem boskiego niegdyś Władysława, z którego w minionych czasach bez żadnego [?] sporu spokojnie korzystali, raczyli ich według naszej królewskiej łaskawości zachować, otoczyć pieczą i utrzymać. My przeto, zważywszy, że nic tak nie zaleca żadnego władcy i nic nie zjednywa mu większej życzliwości u poddanych sobie ludów, a u niemal wszystkich narodów większej chwały i sławy, jak sprawiedliwy zarząd Rzecząpospolitą, który polega na nienaruszonym zachowywaniu wielu praw i wolności, oraz zbadawszy w pełni przywilej boskiego niegdyś Władysława i owe ich immunitety, w których posiadaniu i ciągłym używaniu byli zachowywani przez naszych poprzedników aż dotąd, a także rozważywszy w naszym umyśle racje przytoczone zarówno przez instygatora naszego skarbu, jak i przez rajców i naszych mieszczan lwowskich, z naszej królewskiej woli i szczodrobliwości, przy słuszności samej sprawy tego wymagającej, na tym obecnym sejmie Królestwa w Lublinie uznaliśmy za właściwe orzec i orzekamy niniejszym, że ci sławetni burmistrz i rajcy oraz całe miasto nasze lwowskie, obecne i przyszłe, wolni są i zwolnieni od płacenia, dawania i kontrybucji oraz wszelkich poborów pieniężnych z tytułu jakichkolwiek podwód należnych nam i naszym następcom z jakiegokolwiek tytułu, tak iż ani do innych pieniędzy, ani do dawania koni z tytułu kontrybucji podwód przez nas, naszych pokojowców czy kogokolwiek innego w naszym imieniu nie mają być zobowiązani i przymuszani. Jako też zadowoleni [?] niniejszym naszym dekretem ogłaszamy ich po wieczne czasy wolnymi i zwolnionymi od tej powinności, kontrybucji i ciężarów, od których uwolnieni zostali rzeczonym przywilejem boskiego Władysława, stanowiąc, że owe dawniejsze wolności od podwód miasta naszego lwowskiego, łaskawie i z pewnych powodów nadane przez naszych przodków, mają mieć moc i trwałość, i nigdy odtąd żadne konstytucje mające być w przyszłości uchwalone wbrew temu nie będą mogły szkodzić wyżej zapisanym ich wolnościom; z tej również przyczyny pozwanych naszych mieszczan lwowskich uwalniamy na wieki od pozwu, napaści prawnej i od sprawy za pośrednictwem niniejszego naszego dekretu. Na czego wiarę i świadectwo bardziej oczywiste pieczęć nasza została do niniejszego przyciśnięta. Dan w Lublinie na sejmie walnym Królestwa, dnia dwudziestego piątego maja, roku Pańskiego tysiąc pięćset sześćdziesiątego dziewiątego, a panowania naszego roku czterdziestego. Zygmunt August, król podpisał własnoręcznie. [Na odwrocie:] ARCHIWUM AKT DAWNYCH MIASTA LWOWA Nr 547 z wiązki 164. 1569 Dekret Zygmunta Augusta w sprawie wolności od podwód. J Akta Królestwa Of. 1

[Inicjał i tytulatura majuskułą:] SIGISMVNDVS AVGVSTVS Dei gra[tia] Rex Poloniæ magnus Dux Lithuaniæ Russiæ Prussiæ Masoviæ Samogitiæ etc. dominus et hæres Significamus præsentibus literis n[ost]ris quorum in[te]rest vniuersis et singulis. Q[uo]d cu[m] famati Proconsul et Consules ciuitatis n[ost]r[a]e Leopoliensis, trina ma[n] dati siue citationis n[ost]r[a]e ad instanciam instigatoris causarum fisci n[ost]ri in præsentiam n[ost]ram vocati e[ss]ent. Ideo quia ipsi contraveniendo constitutioni atq[ue] ordinationi in conuentu Regni generali Varsouien[si] laudatæ contributionem pecuniariam Podwoda rum tres partes videlicet exactionis publicæ schosz Simple vocatæ per triennium retenta ad tesaurum et fiscum n[ost]rum non soluerint nec intulerint in damnum non mediocre fisci n[ost]ri ad videndumq[ue] eos ob h[uius]m[od]i temeritatem in summa definita retentarum prædictarum exactionum fisco n[ost]ro applicari et in aliis poenis damnisq[ue] inde subsequutis condemnari decerni veluti ea reliqua in ciuatione præfata latius continentur. Interim itaq[ue] e Citatione huiusmodi præfixo d[omi]ni ciues ipsi n[ost]ri Leopolien[ses] per fa matos Georgium Vvemer, Joannem Zaleskj Consultis stanislaum Ansermum Notarium Leopoliensem nuncios et plenipotentes suos coram nobis in præsenti conuentione Regni generali Lublinensi comparerent, Priuilegium olim S[an]ct[æ] [?] f[elicis?] m[emoriae] Vla dislai Poloniae Regis quo ab vniuersis Podwodis temporibus perpetuis exempti et liberati sunt exhibuerunt: In cuius quidem priuilegij et libertatis continuo vsu ac pacifica po[sse]ssione dicti ciues semper hactenus conseruati fuerant quod rationibus iustis et autenticis legitime coram nobis comprobaverunt, porro licet constitutione Qvarssouien[si] omnes libertates Podwodarum vniuersis ciuitatibus sunt sublatæ tamen quoniam ciuitas ipsa Leopoliensis prope fines Regni existat atq[ue] ob eam rem pe riculis hostilibus et oppugnationibus crebris exposita sit ad quas propellendas et propulsandas multos sumptus et impensas vt faciat necesse est. Itaq[ue] supplicauerunt nobis vt illos non obstante constitutione Warsouien[si] secundum hoc priuilegium diui olim Vladislai quo conuexuis temporibus siner[?]la controuersia pacifice vsi sunt, conseruari foueri atq[ue] manu tenere pro n[ost]ra Regia clementia dignaremur. Nos igitur animaduertentes nil esse quod magis quemuis Principem commendet, quodq[ue] illi apud subiectos sibi populos maiorem beneuolentiam et apud omnes prope gentes ampliorem laudem et gloriam conciliet, quam iustiq[ue] quam in legibus et libertatibus multis integre conseruandis consistit. Reipublicæ admini stratio, atq[ue] examinato plene diui olim Vladislai priuilegio illisq[ue] immunitatibus eorum in quorum vsu ac continua po[sse]ssione a prædecessoribus n[ost]ris huc usq[ue] conseruati fuerunt, et perpensis apud animum n[ost]r[u]m tum instigatoris fisci n[ost]ri qua ctiam Consulu[m] et ciuium n[ost]rorum Leopoliensium adductis rationibus de voluntate et munificentia n[ost]ra Regia postulante id ipsius rei æquitate: In hoc conuentu Regni præsenti Lublinen[si] decernendu[m] duximus, decernimusq[ue] præsentibus ipsos fa consulem et consules totamq[ue] ciuitatem n[r]am Leopoliensen nunc et in posterum exi[st]en[tibus] a solutione datione et contributione ac quauis pecuniaria exactione Podwodarum quorumcumq[ue] nobis et successoribus n[ost]ris quacunq[ue] r[ati]o[n]e pertinentibus, liberos et immunes ita vt neq[ue] ad alias pecunias neq[ue] ad equos dandos r[ati]o[n]e contributionis Podwodarum a nobis Cubicularijsq[ue] n[ost]ris aut a quocunq[ue] alio nomine n[ost]ro exigi teneantur et astringantur. Prout decreto n[ost]ro p[ræsen]ti[?] contentus eosde[m] liberos et immunes ab hac seruitute et contributione oneribusq[ue] Caquibus priuilegio præfato diui wladislai exempti sunt pronunciamus perpetuis temporibus decernen[tes] eas libertates priores a Podwodis ciuitatis n[ost]r[a]e Leopolien[sis] ab an cessoribus n[ost]ris benigne et ex certis rationibus conceßas vim et robur habituras nec deinceps ullo vnquam tempore constitutionis aliquas in contrarium laudandas libertatibus illorum suprascriptis obstare posse, ex ea q[uo]q[ue] r[ati]one citatos ci ues n[ost]ros Leopolien[ses] liberos a citatione impetitione et a causa jacimus in perpetuum hoc decreto n[ost]ro mediante. In cuius rei fidem testimoniumq[ue] euidencius sigillum n[ost]r[u]m præsentibus est subimpressum. Datu[m] Lublini in conuentione Regni generali, die vigesima quinta Maii Anno domini Millesimo quingentesimo sexagesimo nono Regni vero n[ost]ri Quadragesimo. [Podpis własnoręczny:] Sigismundus Augustus Rex s[ub]s[cripsit] [Verso:] [Ślad pieczęci lakowej/tuszu archiwalnego:] ARCHIWUM AKT DAWNYCH MIASTA LWOWA [Inskrypcje z różnych epok:] No 547 ex Fasc. 164. 1569 Decretum super libertate Podwodarum Sigis: Augusti J Acta R[e]gni Of. 1