Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

131/1/548 · 131-1-548-001

Potwierdzenie króla Zygmunta Augusta zakazu wyrobu i sprzedaży opasznic przez Żydów dla lwowskich rzemieślników

Zygmunt II August, król Polski cech krawców lwowskich (sartores Leopolienses)
Varschoviae in conventione generali Regni die undecima Mensis Junii, Anno Domini Millesimo Quingentesimo Septuagesimo, Regni vero nostri Anno quadragesimo primo · Warszawa

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej Zygmunta I z 1543 roku wydany dla władz, kupców, krawców i kuśnierzy lwowskich. Dokument ponawia zakaz szycia i sprzedawania opasznic, odzieży sukiennej oraz futrzanej przez Żydów i pozacechowych partaczy na terenie Lwowa, Rusi i Podola.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

Zygmunt August, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki etc. pan i dziedzic. Oznajmiamy niniejszym pismem naszym wszystkim i każdemu z osobna, kogo to dotyczy, że przedłożono przed nami pismo pergaminowe, tytułem i pieczęcią najjaśniejszego niegdyś władcy, pana Zygmunta Pierwszego, najpotężniejszego króla Polski, najukochańszego rodzica naszego, zaopatrzone i umocnione, nienaruszone, całe i wolne od wszelkich podejrzeń, zawierające [potwierdzenie] wolności przyznanych naszemu miastu Lwowowi, [wskutek tego], że Żydzi z uszczerbkiem i szkodą dla rzemiosła krawieckiego ważą się i śmią szyć tak zwane pospolicie opasznice [lunitas] i uszyte sprzedawać. I upraszano nas pokornie, abyśmy pismo to i wszystkie w nim zawarte postanowienia naszą powagą królewską raczyli zaaprobować, ratyfikować i potwierdzić, a którego osnowa jest następująca: W imię Pańskie, amen. Na wieczną rzeczy pamiątkę. Ponieważ to, co dzieje się w czasie, wraz z czasem przemija, jeśli nie zostanie utrwalone spisaniem liter. My, Zygmunt, z [Bożej łaski] król Polski, wielki książę litewski, a także ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, ruskiej, pruskiej, mazowieckiej, chełmińskiej, elbląskiej i pomorskiej etc. pan i dziedzic. Oznajmiamy mocą niniejszego pisma wszystkim i każdemu z osobna, obecnym i przyszłym, którym to wiedzieć wypada, jak to przedłożono nam w imieniu sławetnych burmistrzów i całego zarządu kupców, jak również krawców i kuśnierzy naszego miasta Lwowa, w jaki sposób Żydzi rzeczonego naszego miasta Lwowa wraz z ich małżonkami, oraz gdziekolwiek w miastach i miasteczkach Rusi i Podola oraz wszędzie indziej przebywają, a ponadto inni zgoła ludzie nienależący do kunsztu krawieckiego i kuśnierskiego, lecz partacze, którzy wbrew dawnemu zwyczajowi odbierają im i przejmują możność zdobywania środków do życia, podbierają [zamówienia na] opasznice z prostego sukna ruskiego, opasznice z wszelkiego innego sukna i wszelkie sukna oraz rozmaite gotowe szaty futrzane, i zwykli uprawiać te rzemiosła przez tychże partaczy i plagiatorów [...], a tego rodzaju opasznice oraz szaty owcze i podobne futrzane jawnie i publicznie na jarmarkach i targach tygodniowych w miastach i miasteczkach oraz w ich obrębie na sprzedaż wystawiają i sprzedają [...], [posługując się] rzemiosłem, którego nigdy się nie nauczyli, przez co rzeczonym krawcom, a zwłaszcza noszącym [sukno?] i kuśnierzom [grozi] upadek, upraszano nas w imieniu rzeczonych krawców i kuśnierzy wspomnianego miasta Lwowa [...] [...] Dan w Krakowie, w poniedziałek najbliższy po święcie [...] roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego trzeciego [...] [... aprobujemy, ratyfikujemy i potwierdzamy ...] Dan w Warszawie, na zjeździe walnym Królestwa, dnia jedenastego miesiąca czerwca roku Pańskiego tysiąc pięćset siedemdziesiątego, a panowania naszego roku czterdziestego pierwszego. Zygmunt August, król Staraniem i pracą sławetnego Jana Doliny, mieszczanina i kupca lwowskiego, oraz Grzegorza, krawca, brata cechu krawców lwowskich. Roku 1570. Zabronienie Żydom roboty i rzemiosła krawieckiego, jako też i kuśnierskiego, a opasnic naszywania. Przywilej 1570. [...] Zygmunta Augusta Żydzi krawiectwa i kuśnierskiej [...] [Brak pieczęci, zachowane nacięcia i otwory w zakładce po sznurze pieczętnym]

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

[Inwokacja i tytulatura majuskułą zdobioną:] SIGISMVNDVS AVGVSTVS DEI gratia REX POLONIAE, magnus DVX Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masouiae, Samogitiaeque etc. Dominus et heres. Significamus praesentibus literis nostris quorum interest vniuersis et singulis. Exhibitas [esse] coram nobis literas pergamineas, titulo et sigillo Serenissimi olim Principis domini Sigismundi Primi Poloniae potentissimi Regis, genitoris nostri charissimi, munitas et firmatas, integras, sanas, nullaque suspitione obnoxias. Continenti[a] libertatum civitatis nostrae Leopoliensis concessarum, ut Judaei in praeiudicium et detrimentum artis sartoriae lunitas vulgo Opasznie dictas consuere, et consutas diuendere praesumunt et audent. Supplicatumque nobis fuisset, ut illas easque contenta omnia authoritate nostra Regia approbare ratificare et confirmare dignaremur, quarum quidem tenor est talis: [Transumpt dokumentu Zygmunta I z 1543 r.:] IN NOMINE DOMINI AMEN. Ad perpetuam rei memoriam. Qvoniam ea quae sub tempore fiunt, cum tempore simul pereunt, nisi fuerint literarum conuolatione perennata. Nos SIGISMVNDVS DEI REX Poloniae, magnus DVX Lithuaniae, necnon terrarum Cracouiae, Sandomiriae, Siradiae, Lanciciae, Cuiauiae, Russiae, Prussiae, Masouiae, Culmen[sis], Elbingensis, Pomeraniaeque etc. dominus et heres. Significamus tenore praesentium, quibus expedit universis et singulis, praesentibus et futuris, notitiam habituris. Quomodo dum nobis ex parte famatorum Proconsulum caeterique totius gubernii Mercatorum, tumque sartorum et pellificum civitatis nostrae Leopoliensis fuisset expositum, qualiter Judaei dicta civitatis nostrae Leopoliensis unacum eorundem coniugibus, et quidquid etiam in civitatibus et oppidis Russiae et Podoliae, et ubique alias existunt, praeterea alia generis nulli homines sartoriae et pellificum artis non profitentes, verum destructores, qui contra antiquae consuetudinis facultati victus quaerendi illis adiment et intercipiunt, lunitas de panno simplici Ruthenicas, lunitas de panno quovis alio, pannosque omnes, pellaceasque varias vestes paratas subducunt, ac eas artificia per ipsos destructoresque et plagiarios et ciat, exercere soleant, et eiusmodi lunitas et vestibus oves et similis pelliceis per et infra civitatis et oppidis palam et publice per nundinas et fora septimanalia tam ad universitatem ipsasque venum exponere et diuendere [...] artifice quae nunquam didicerit, cui ipsorum sartorum et praecipue ferentium et pellificum [...] Ruinis supplicatu[m] est nobis parte dictorum sartorum et pellificum civitatis praenominatae Leopoliensis [...] [...] Datum Cracouiae feria secunda proxima post festum [...] Anno Domini Millesimo Quingentesimo Quadragesimo Tertio [...] [Potwierdzenie Zygmunta Augusta:] [... approbamus, ratificamus et confirmamus ...] Datum Varschoviae in conventione generali Regni die undecima Mensis Junii, Anno Domini Millesimo Quingentesimo Septuagesimo, Regni vero nostri Anno quadragesimo primo. [Podpis:] Sigismundus Augustus Rex [Nota kancelaryjna w plice / z prawej strony:] Studio & opera Famati Joannis Dolina Ciuis & Mercatoris Leopoliensis, tum Gregorio Sartore fratre Contubernij Sartorum Leopoliensis. Anno 1570. [Nota w języku polskim z epoki na plice:] Zabronienie Zydom Roboty y Rzemiosła krawieckiego, iako tez y kusznierskiego a Opasnic naszywania. [Verso:] [Noty z XVI–XVIII w.:] Privilegium 1570. [...] Sigismundi Augusti Żydzi krawiectwa y kusznierskiey [...] [Pieczęć: brak pieczęci, zachowane nacięcia i otwory w plice po sznurze pieczętnym]

Uwagi do odczytu

Dokument pergaminowy, dobrze zachowany, z widocznymi zagnieceniami wzdłuż linii składania oraz drobnymi plamami wilgoci. Pieczęć nie zachowała się (w plice widoczne otwory po sznurze). Inicjał i tytulatura królewska kunsztownie kaligrafowane z motywami roślinnymi i herbem w literze 'A'. Dokument transumuje przywilej Zygmunta I Starego z Krakowa z 1543 roku, zakazujący Żydom i osobom spoza cechu wyrobu i sprzedaży lwowskich opasznic (żupanów) ruskich oraz wyrobów kuśnierskich.

Zakres opracowania: Odczyt automatyczny (15.10.2026), niesprawdzony z oryginałem przez człowieka; nieczytelne fragmenty oznaczono [...].

ekstrakcja: 15.10.2026 15:07 · model: gemini-3.8-flash

Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

131/1/548 · 7 · zdjęcia: recto, verso, pieczęcie