Przywilej króla Zygmunta Augusta przywracający zwolnienia podatkowe dla mieszczan lwowskich poszkodowanych przez pożar

ZYGMUNT AUGUST z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki etc. pan i dziedzic. Wszystkim i poszczególnym, których to dotyczy, a zwłaszcza teraźniejszemu staroście lwowskiemu i sprawującym urząd w danym czasie, jak również poborcom wszelkich podatków publicznych w naszych ziemiach ruskich i powiecie lwowskim, do których wiadomości pismo to dotrze, oznajmiamy brzmieniem niniejszego. Jako że chociaż przed kilkoma laty przyznaliśmy naszym mieszczanom lwowskim, a mianowicie tym, którzy ponieśli szkody od pożaru ognia, wolność i immunitet od wszelkich poborów, opłat i kontrybucji: tak pomocniczych, jak i wszelkich innych, naszych prywatnych i Rzeczypospolitej publicznych, wówczas ustanowionych, jak i w przyszłości mających być uchwalonymi i ustanowionymi, na przeciąg ośmiu lat; a to z tej przyczyny, aby miasto owo, które jak jest przedniejszym w ziemiach naszych ruskich, tak też w czasie rozruchów sąsiednich nieprzyjaciół zawsze bywa najbezpieczniejszym schronieniem i najpewniejszą obroną dla ludzi owej krainy, mogło odzyskać swój dawny wzrost i ozdobę w budynkach i umocnieniach, z obu stron przez ogień utracone i naruszone. Doniesiono nam jednak, że w roku ubiegłym poborcy podatków publicznych, uchwalonych na ostatnim sejmie Królestwa w Lublinie za zgodą wszystkich stanów Królestwa, zlekceważywszy i pominąwszy ową wolność i immunitet, przymusili i pociągnęli owych mieszczan do płacenia owej kontrybucji i opłaty publicznej; a to dlatego, że publicznym naszym edyktem, ogłoszonym z powagi owego zjazdu, skasowaliśmy i unieważniliśmy wszelkie wolności i immunitety od jakichkolwiek kontrybucji i poborów, z jakiejkolwiek przyczyny nadane i przyznane jakimkolwiek naszym poddanym przez nas przed czterema laty. Ponieważ jednak to samo nasze miasto Lwów, zanim jeszcze powetowało dawną szkodę i uszczerbek doznany od pożaru ognia, zostało dotknięte i uciśnione znowu nowym rodzajem klęski i utrapienia: mianowicie zarazą, która w roku ubiegłym srożyła się przez długi czas pośród mieszkańców owego miasta, wskutek czego mieszczanie, a najbardziej ci, którzy ponieśli szkody od pożaru, musieli doznać daleko więcej szkody i uszczerbku we wszystkich swoich rzeczach i majątkach. Dlatego pragnąc jakkolwiek zaradzić ich majątkom, ową immunitet i wolność, uprzednio przez nas daną jedynie owym mieszczanom, którzy ponieśli szkody od ognia, a publiczną uchwałą sejmową skasowaną, za wstawiennictwem niektórych senatorów Królestwa naszego powagą niniejszego zjazdu uznaliśmy za słuszne znowu przywrócić i oddać, i niniejszym naszym pismem przywracamy i oddajemy, i niejako na nowo dajemy i darujemy. Wszystkim przeto, których to dotyczy, surowo nakazujemy, aby rzeczonych mieszkańców naszego miasta Lwowa, dotkniętych – jak wyżej powiedziano – takimi szkodami, zachowywali i utrzymywali w korzystaniu z wolności i prerogatywy na czas przeszły [...] wyrażony w owych naszych [pismach]. I aby nie zmuszali ich ani nie przymuszali do płacenia jakiejkolwiek kontrybucji, tak na obecnym sejmie walnym Królestwa w Warszawie, jak i w przyszłości uchwalonej, ani z ich powodu nie czynili im żadnych trudności. W niczym nie stoją temu na przeszkodzie nasze listy uniwersalne, którymi uchylono by wolności przez nas nadane i mające być nadanymi innym naszym poddanym. Ponadto, ponieważ niektórzy poborcy kontrybucji publicznych, przekroczywszy powody podane w uniwersałach i zinterpretowawszy je w innym sensie niż należy, zwykli zmuszać owych naszych mieszczan lwowskich do niezwykłych opłat rzeczonych kontrybucji – jak nam to przez posłów tegoż naszego miasta Lwowa przedstawiono – i pozywać ich przed urząd starościński wbrew prawu i słuszności; co nam, ze względu na niemałe poszanowanie, jakie zwykliśmy mieć dla owych mieszczan zamieszkujących to miasto Lwów graniczne z nieprzyjaciółmi [...], zdaje się być krzywdą; pragnąc zaradzić, by na przyszłość z powodu dwuznaczności uniwersałów nie doznawali żadnego uszczerbku, uznaliśmy za słuszne niniejszym naszym pismem w tej sprawie postanowić, zawyrokować i oznajmić: że owi nasi mieszczanie lwowscy są zobowiązani jedynie do uiszczania podatku zwanego szosem ze wszystkich dóbr miejskich, tak w mieście, jak i poza nim położonych, oraz ze wsi do tegoż miasta wcielonych i należących do jednego ciała owej Rzeczypospolitej [miejskiej]; nadto do opłaty czopowego od warzenia piwa, miodu i szynkowania innych napojów i trunków sprowadzanych z zewnątrz, według dawnego zwyczaju, który my im naszą powagą królewską zatwierdzamy, i z ich kwitów; i tak oto, a nie inaczej, przez tychże poborców kontrybucji publicznych teraz i w przyszłych czasach ich utrzymujemy i chcemy, aby byli zachowywani. Na czego wiarę i jawniejsze świadectwo pieczęć nasza została przywieszona do niniejszego. Dano w Warszawie na zjeździe walnym Królestwa naszego, dnia ósmego miesiąca lipca, roku Pańskiego tysiąc pięćset siedemdziesiątego, a panowania naszego roku czterdziestego pierwszego. [Podpis po prawej na plice:] Walenty Dembiński z Dębian, kanclerz Królestwa Polskiego [Podpis po lewej na plice:] Podpisał Walenty Dembiński, kanclerz Królestwa Polskiego [Nota na prawym marginesie:] Deklaracja podatków publicznych miasta Lwowa [Verso:] [XVIII/XIX w.:] Deklaracja w sprawie ograniczenia? / przywrócenie wolności i / [...] / miasta Lwowa / [...] / i czopowego / 1570 / dyplom Zygmunta Augusta [Sygnatury:] E / Nro 48 / Nro 48. / ad Fasc: 190. / [...] / 75

[Inicjał i majuskuła ozdobna:] SIGISMVNDUS AVGVSTVS Dei gratia REX Poloniae, magnus DVX Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae etc. dominus et haeres. Vniuersis et singulis quorum interest, praesertim vero Capitaneo moderno Leopoliensi et pro tempore existentibus, Nec non Exactoribus publicarum quarumvis in terris nostris Russiae et Districtu Leopoliensi Exactoribus, harum noticiam habituris, tenore praesentium significamus. Quia et si dederamus ante aliquot annos Civibus nostris Leopolien[si]bus, iis videlicet, qui ex incendio ignis damna perpessi fuerant, libertatem et immunitatem, ab omnibus exactionibus, pensionibus, et contributionibus: tam ancillaribus, quam aliis quibusvis, nostris privatis et Reipublicae publicis, pro tunc institutis, et in posterum laudandis et instituendis, ad decursum octo annorum: Idque eam ob causam, vt Civitas illa, quae vti primaria in terris nostris Russiae est, ita quoque tempore motuum vicinorum hostium, semper tutissimum receptaculum et praesentissimum praesidium hominibus regionis illius esse solet, pristinum suum et in aedificiis et munitionibus augmentum et decorem vtrinque ignis amissum et labefactatum, rursus recuperare posset. Perlatum est tamen ad nos, anno proxime lapso Exactores Contributionum publicarum in proxima Regni Conventione Lublinensi, Consensu omnium Regni ordinum decretarum, ea ipsa libertate et immunitate neglecta et posthabita, Cives ipsos ad pendendam contributionem et pensionem ipsam publicam, coegisse et compulisse: id autem ideo, quod publico nostro authoritate illius Conventus promulgato edicto, Omnes libertates et immunitates a contributionibus et exactionibus quibusvis ex quacunque causa subditis quibuscunque nostris a nobis ante quadriennium datas et concessas, sustuleramus et abrogaveramus, quoniam vero priore damno et incommodo ex incendio ignis accepto, non dum compensato, nouo rursus calamitatis et afflictionis genere, haec eadem Civitas nostra Leopoliensis affecta et oppressa est: peste videlicet, quae anno superiore in Civitatis illius Incolas multo tempore grassabatur, vnde multo plus damni et dispendii, cives, maxime qui per incendium damnis affecti sunt in rebus et fortunis eorum omnibus subire necesse erat. Idcirco cupientes eorum fortunis vtcunque consulere, eam ipsam immunitatem et libertatem antea per nos Ciuibus ipsis duntaxat damna igne passis concessam, et publico Comitiorum decreto abrogatam, ad intercessionem quorundam Senatorum Regni nostri authoritate praesentis Conventus rursus restituendam et reddendam duximus, restituimusque et reddimus hisce literis nostris, et quasi denuo damus et largimur. Omnibus itaque quorum interest serio mandamus, vt praefatos Civitatis nostrae Leopoliensis Incolas, talibus ut praemissum est damnis affectos, in vsu libertatis et praerogativae ad tempus praeteriti praefatis nostris illis a[...] expressum, conservent et manu teneant. Neque illos ad soluendam aliquam contributionem tam in praesentibus Warschoviensibus Regni Comitiis Generalibus, quam in posterum instituendam, cogant et compellant, vel illarum nomine negotium aliquod illis facessant. Nihil ea in re obstantibus nostris vniuersalium literis, quibus aliorum subditorum nostrorum libertatibus per nos concessis et concedendis derogatum esset. Praeterea quoniam non nulli Contributionum publicarum Exactores motas Vniuersalium literarum transgressi caussas alio sensu quam par est interpretati, ad insolitas contributionum ipsarum pensiones, vti nobis per Nuncios eiusdem Civitatis nostrae Leopoliensis declaratum est, Cives ipsos nostros Leopolien[ses] adigere, eosque Capitaneali officio praeter ius et aequum deferre consueverunt, quod quidem cum nobis non cum mediocri ipsorum Civium Civitatem illam Leopoliens[em] hostibus finitimam [...]us nos dignationem habere consueuimus, incolentum iniuria esse videatur, providere cupientes, ne in posterum ex ambiguitate Vniuersalium literarum aliquo afficiantur incommodo, taliter hisce literis nostris in ea re statuendum, decernendum, declarandumque duximus: Cives ipsos nostros Leopolienses, non nisi ad solutionem Exactionis Schos dicta, ex vniuersis Civitatis bonis, tam in Civitate quam extra eam existentibus, et Villis Civitati eidem incorporatis, ad vnumque Reipublicae illius corpus pertinentibus. Tum ad Duxillorum quoque a Braxaturis Ceruisiae, Medonis ac propinatione aliorum potuum et liquorum exteriorum pensionem, iuxta morem antiquum quem nos ipsis autoritate nostra Regia approbamus et ipsorum quietantias teneri, eosque sic et non aliter per eosdem Contributionum publicarum Exactores nunc et futuris deinceps temporibus manutenemus. Volumusque conservari. In cuius rei fidem et evidentius testimonium sigillum nostrum praesentibus est subappensum. Datum Warschoviae in Conventione Regni nostri generali, die octaua Mensis Iulii, Anno Domini Millesimo Quingentesimo Septuagesimo, Regni vero nostri quadragesimo primo. [Podpis po prawej na plice:] Valentinus Dembiensky de Dembiani Regni Poloniae Cancellarius [Podpis po lewej na plice:] Valentinus Dembiensky / R[egni] P[oloniae] Cancellarius subscripsit [Nota na prawym marginesie:] Declaratio Con/tributionum publica/rum Civitatis Leopolien[sis] [Verso:] [XVIII/XIX w.:] Declarat[io] c[ir]ca restr[ictionem?] / libertatis restitutio et / [...] / Civitatis Leopol[iensis] / [...] / et Duxillorum / 1570 / Sigis[mundi] Augusti diplo[ma] [Sygnatury:] E / Nro 48 / Nro 48. / ad Fasc: 190. / [...] / 75