Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

131/1/592 · 131-1-592-001

Zaświadczenie wójta i ławników krakowskich o sposobie wyboru kolegium czterdziestu mężów

Wójt i ławnicy prawa miejskiego krakowskiego (Advocatus et Scabini Iuris ordinarii Civilis Cracoviensis) Wszyscy, których to dotyczy; na prośbę Pawła Szczerbica, pisarza miejskiego lwowskiego (quibus expedit universis; ad petitionem Pauli Scserbicz notarii civitatis Leopoliensis)
die penultima Mensis Decembris. Anno domini Millesimo, quingentesimo septuagesimo OCTAVO · Kraków (Cracoviae)

Wójt i ławnicy krakowscy na prośbę pisarza lwowskiego Pawła Szczerbica zaświadczają o obowiązującym w Krakowie zwyczaju wyboru kolegium czterdziestu mężów, do którego odwoływał się dekret królewski dla Lwowa. Zgodnie z krakowską praktyką dwudziestu członków wybierają starsi cechów spośród kupców, a kolejnych dwudziestu wyznaczają kupcy spośród starszyzny cechowej, z udziałem jedenastu ławników.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

MY, WÓJT i ławnicy prawa zwyczajnego miejskiego krakowskiego. Oznajmiamy mocą niniejszego pisma wszystkim, których to dotyczy: Że stawiwszy się osobiście przed nami, szanowny Paweł Szczerbic, pisarz miasta Lwowa, prosił nas o wydanie mu poświadczenia sposobu wybierania czterdziestu mężów, jaki u nas dotąd jest przestrzegany, a to z powodu dekretu Jego Świętego Majestatu Królewskiego, wydanego i ogłoszonego w sobotę przed świętem Zesłania Ducha Świętego w ubiegłym roku Pańskim tysiąc pięćset siedemdziesiątym siódmym, między znakomitą radą a pospólstwem lwowskim. W dekrecie tym Jego Święty Majestat Królewski raczył im nakazać, aby zachowywali się i postępowali przy obiorze czterdziestu mężów według porządku i sposobu miasta Krakowa. Przychylając się wreszcie do tej jego prośby, jako do tak dobrej i zacnej sprawy, słusznej i zgodnej ze sprawiedliwością, niniejszym pismem zaświadczamy (choć wprawdzie nie brakowałoby nam przywilejów najjaśniejszych i sławnych niegdyś królów Polski), że od dawna przyjęty zwyczaj i obyczaj jest po dziś dzień kontynuowany i zachowywany: mianowicie starsi wszystkich bractw rzemieślniczych, czyli cechmistrze, wybierają dwadzieścia osób spośród kupców; kupcy zaś nawzajem spośród starszych bractw rzemieślniczych również dwudziestu wybierają i wyznaczają. Do tych zaś wszystkich dołączeni są jedenastu ławnicy prawa zwyczajnego miejskiego krakowskiego. I czynimy wiadomym, że taki, a nie inny jest u nas sposób wybierania czterdziestu mężów. Na świadectwo czego do niniejszego pisma przywieszono naszą pieczęć. Dan w Krakowie przedostatniego dnia miesiąca grudnia roku Pańskiego tysiąc pięćset siedemdziesiątego ósmego. [Pieczęć:] [Na pasku pergaminowym od spodu zachowana okrągła pieczęć z czerwonego wosku w misce z ciemnego wosku; w polu pieczęci postać biskupa ze wzniesionymi rękami/pastorałem, w otoku napis majuskułowy:] + S[...] SCABINORVM [...] CIVITATIS [...] CRACOVIEN[SIS] [...] [Verso:] [Czerwonym atramentem po prawej:] – Rubryka trzecia, litera C, numer 23. [Poniżej ołówkiem/atramentem:] 3. C. 23 [Pośrodku u góry tuszem:] Sposób czterdziestomężostwa krakowskiego roku 1578 C. Numer: 7. [Poniżej:] Skrzynia 1, nr 28 [Po lewej u dołu:] Numer 7. [Pieczęć tuszowa u góry, owalna z herbem Lwowa:] ARCHIWUM AKT DAWNYCH MIASTA LWOWA

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

NOS ADVOCATVS et Scabini Iuris ordinarij Ciuilis Cracouiensis. Significamus tenore praesentium quibus expedit vniuersis. Quod coram nobis personaliter comparens Honoratus Paulus Scserbicz Ciuitatis Leopoliensis Notarius, petijt a nobis modum eligendorum quadraginta virorum apud nos hactenus obseruatum sibi dari, idque propter Decretum Sac[rae] R[egiae] M[ajes]tis Regiae, de data sabatho ante festa Pentecostes proximo Anno domini Millesimo, quingentesimo Septuagesimo septimo, inter Spectabilem Senatum et Communitatem Leopoliensem latum et promulgatum. Quo Decreto Sac[ra] R[egia] M[ajes]tas, vt iuxta ordinem et modum Ciuitatis Cracouiensis in eligendis Quadraginta Viris sese conseruent gerantq[ue] iniungere ipsis dignata est. Huic illius petitioni vtpote tam bono et honesto instituto vti iustae et aequitati consentaneae, nos denique annuentes, hisce praesentibus testatum facimus (:etsi quidem nobis Priuilegia S[erenissim]orum et Notatu olim Regum Poloniae non deessent:) morem consuetudinemq[ue] antiquitus receptam, ad hunc vsq[ue] diem continuari et obseruari: Vt videlicet omnium Conuberniorum Seniores alias Cechowie eligant Viginti personas ex Mercatoribus: Mercatores vicissim ex Senioribus Conubernioru[m] itidem Viginti deligant et assignent. His vero omnibus iuris ordinarij Ciuilis Cracouiensis Vndecim Scabini adiuncti sunt. Atq[ue] hanc et non aliam esse rationem apud nos eligendorum Quadraginta Virorum notum facimus. Harum quibus sigillum nostrum est appensum testimonio literarum. Datum Cracouiae die penultima Mensis Decembris. Anno domini Millesimo, quingentesimo septuagesimo OCTAVO. [Pieczęć:] [Na pasku pergaminowym od spodu zachowana okrągła pieczęć z czerwonego wosku w misce z ciemnego wosku; w polu pieczęci postać biskupa ze wzniesionymi rękami/pastorałem, w otoku napis majuskułowy:] + S[...] SCABINORVM [...] CIVITATIS [...] CRACOVIEN[SIS] [...] [Verso:] [Czerwonym atramentem po prawej:] - Rubrica Tertia Litt[era] C. N[um]ro 23tio. [Poniżej ołówkiem/atramentem:] 3. C. 23tio [Pośrodku u góry tuszem:] Forma Quadragintaviratus Cracov[iensis] a[nn]o 1578 C. N[um]ro: 7. [Poniżej:] Arca 1ma No 28 [Po lewej u dołu:] N[um]ro 7. [Pieczęć tuszowa u góry, owalna z herbem Lwowa:] ARCHIWUM AKT DAWNYCH MIASTA LWOWA

Uwagi do odczytu

Dokument pergaminowy zachowany w bardzo dobrym stanie. Na dole plica z nacięciem, przez które przeciągnięto pasek pergaminowy z zachowaną pieczęcią woskowa ławników krakowskich w woskowej misce ochronnej. Treść dotyczy poświadczenia krakowskiego zwyczaju wyboru kolegium czterdziestu mężów (Quadragintaviri): starsi cechowi wybierają 20 kupców, a kupcy 20 starszych cechowych, do których dołącza się 11 ławników.

Zakres opracowania: Odczyt automatyczny (15.10.2026), niesprawdzony z oryginałem przez człowieka; nieczytelne fragmenty oznaczono [...].

ekstrakcja: 15.10.2026 15:16 · model: gemini-3.8-flash

Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

131/1/592 · 5 · zdjęcia: recto, verso, pieczęcie