Potwierdzenie przez króla Zygmunta III zezwolenia starosty lwowskiego dla Jakuba Czarnowskiego na budowę młyna

ZYGMUNT [Inicjał S ozdobny, z motywami roślinnymi i geometrycznymi w lewym marginesie] Trzeci, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, inflancki etc., a także Królestwa Szwecji prawowity dziedzic i przyszły król. Oznajmiamy niniejszym pismem naszym wszystkim i każdemu z osobna, kogo to dotyczy, że przedłożono nam pismo urodzonego Mikołaja Herborta z Fulsztyna, kasztelana przemyskiego i naszego starosty lwowskiego, własną ręką podpisane i odciśniętą pieczęcią opatrzone. Upraszano nas zarazem w imieniu szlachetnego Jakuba Czarnowskiego, abyśmy zechcieli powagą naszą królewską dokument ów aprobować i potwierdzić. Tego brzmienie, spisane po polsku, następuje w takich słowach: „MIKOŁAJ Herbort z Fulsztyna, kasztelan przemyski, lwowski etc. starosta. Oznajmiam tym pismem moim, komukolwiek należałoby o tym wiedzieć, iż ja w starostwie moim lwowskim, chcąc poczynić starania i pomnożyć dochody oraz pożytki dla zamku Jego Królewskiej Mości na Rusi, gdzie niemało jest pustych działów, zważając podwójnie na szlachetnego Jakuba Czarnowskiego, którego grunt we wsi Jasniszcze przylega [...] do rzeki zwanej Rokitną – tak iż z jego brzegu staw i młyn na tej rzece, która to przynależy do wsi Rokitna Jego Królewskiej Mości w starostwie lwowskim, zbudowany być nie może – jemu i potomkom jego zezwalam groblę na tej rzece na gruncie wsi Rokitna sypać i wodę spiętrzać, a staw założyć i ten grunt Jego Królewskiej Mości bez szkody dla mieszkańców wsi Rokitna i dóbr Jego Królewskiej Mości [użytkować], tak jak mu z pożytkiem będzie wypadało odprowadzać wodę. Przy tejże grobli owego stawu ma młyn postawić i kosztem swoim wybudować. A iżby tym rychlej zbudowany został młyn, przydaję mu do tego młyna pagórek, który idzie klinem ze wsi tejże Rokitnej nad tą rzeką Rokitną, zwany pod grodziskiem lub przedzyskiem [?], który to pagórek [...] jest przyległy do tego młyna i może być pożyteczny; zaczyna się przy młynie Sidorowym, a kończy na owym zrębie, gdzie ten młyn ma być zbudowany naprzeciw wsi Czarnowskiego. Pod tym pagórkiem wolno owemu Czarnowskiemu i potomkom jego chrusty karczować na sianożęcie i na niższe pożytki, jeśli takowe by tam mogły powstać. Do tego ma otrzymać pole, na którym może posiać półtrzecia kłody zboża według miary lwowskiej, przy sianożęciach [...] koło wsi Jasniszcze, a ponadto dać mu sianożęć na stóg siana o ośmiu kopicach w lesie Lipowym koło uroczyska Sowiego Monasterzyska, a to bez szkody dla łąk i lasów Jego Królewskiej Mości tamże na Tychince będących. Gdyby zaś z jakichkolwiek powodów – bądź przez gwałtowną wodę, bądź przez inną przeszkodę – grobla się przerwała, a także młyn uległ uszkodzeniu, wówczas będą powinni wszyscy poddani Jego Królewskiej Mości ze wsi tejże Rokitnej z lasu Jego Królewskiej Mości na poprawę tego młyna oraz stawu drzewo i chrust wozić według potrzeby, jak również kamienie młyńskie, gdy zajdzie potrzeba. Także po spuszczeniu stawu będą powinni ziemią i wszelkim materiałem groblę naprawić. A gdy już stawek zostanie usypany, napełniony wodą i zarybiony, wtedy owemu Jakubowi Czarnowskiemu i potomkom jego wolno będzie dwa razy w tygodniu sieciami w stawku łowić na własną potrzebę domową. Gdy zaś przyjdzie czas spuszczenia tego stawu, wówczas Jakub Czarnowski z tytułu swojego gruntu dziedzicznego ma brać połowę tego połowu, a połowa ma iść do zamku lwowskiego; stawku tego nikt inny nie ma prawa spuszczać, jeno sam Jakub Czarnowski za wiedzą starosty. Z tego zaś młyna będzie on obowiązany każdego roku na dzień świętego Marcina oddawać na zamek lwowski dwadzieścia cztery grzywny polskich pieniędzy. W zamian za to z dwóch miar roboczych, które odprowadza się Jego Królewskiej Mości, podatku tego uiszczać nie będzie musiał i owszem – od wszelkich powinności młyńskich będzie wolny. Z tego to młyna ów Jakub Czarnowski i szlachetna Dorota Todkowiecka, małżonka jego, nie mogą być usunięci, lecz oboje za uiszczaniem wspomnianego czynszu mają być przy nim zachowani – i to nie tylko przy samym młynie, lecz przy wszystkich jego przyległościach i przynależnościach. Także i po śmierci ich obojga potomkowie ich nie będą obowiązani z tego młyna ustępować ani go nikomu odstępować, gdyż połowa ta należy do nich ze względu na grunt dziedziczny, który będzie zalany tym stawem, a który Jakub Czarnowski nabył kupnem od szlachty z Jasniszcz za sumę czterystu sześćdziesięciu złotych polskich – dopóki grunt ów nie zostanie odkupiony, a suma tych pieniędzy im zwrócona wraz ze wszelkimi nakładami, jakie Czarnowski łożył na usypanie stawu, grobli, budowę młyna oraz wykarczowanie ról i łąk, oszacowanymi i wypłaconymi według taksy komisarzy wyznaczonych do tego przez Jego Królewską Mość. A iż wyżej postanowiono stały roczny czynsz z tego młyna, to jest dwadzieścia cztery grzywny, przeto jeśliby część brzegu od wsi Jasniszcze – o który pewne osoby z Jasniszcz toczą ze mną sprawę w sądzie ziemskim lwowskim i już w Trybunale Lubelskim – dekretem odpadła i została im przysądzona, wtedy ów Czarnowski i potomkowie jego będą zobowiązani mnie i po mnie następującym starostom płacić czynszu jedynie po dwanaście grzywien pieniędzy polskich, gdyż po utracie owego brzegu staw i młyn nie mogłyby być tak dochodowe, jak teraz Czarnowski zamierzył wystawić, z czym musiałoby się wiązać pomniejszenie pożytków, a stąd i czynszu. Dla większej pewności tego wszystkiego rozkazałem spisać to w całości i podpisałem własną ręką. Dan we Lwowie, na Zamku Niskim, trzeciego dnia maja roku pańskiego tysiąc pięćset dziewięćdziesiątego drugiego. Mikołaj Herbort z Fulsztyna, starosta lwowski, ręką własną”. My przeto, wyżej mianowany król Zygmunt, przychylając się do owej prośby, uznaliśmy za słuszne włączony powyżej dokument we wszystkich jego punktach, klauzulach i warunkach aprobować, potwierdzić i ratyfikować. Jakoż aprobujemy, potwierdzamy i ratyfikujemy niniejszym pismem, na ile pozwala na to prawo i zwyczaj. Ponadto wyżej wspomnianych małżonków Jakuba Czarnowskiego i Dorotę Todkowiecką, oboje łącznie i każde z osobna, w posiadaniu i użytkowaniu tychże dóbr wraz ze wszystkimi ich przynależnościami zachowujemy i pozostawiamy aż do kresu ich życia. Obiecujemy także, iż my i następcy nasi nikogo z nich, dopóki żyją, z użytkowania i posiadania nie usuniemy ani nie dopuścimy do usunięcia przez kogokolwiek, nawet gdyby wymagała tego najcięższa konieczność, lecz nienaruszone prawa zapewnimy im obojgu, a po śmierci jednego – drugiemu z nich i ich następcom. Gdy po ich śmierci oraz śmierci ich następców suma wynikająca z oszacowania komisarzy zostanie zdeponowana, wówczas dyspozycja tymi dobrami powróci do nas, z zachowaniem w pełni lustracji i praw naszych. Na świadectwo czego niniejsze pismo własną ręką podpisane nakazaliśmy opatrzyć pieczęcią koronną. Dan w Warszawie, dnia dwunastego miesiąca października, roku Pańskiego tysiąc pięćset dziewięćdziesiątego drugiego, panowania naszego roku piątego. Zygmunt, król [Po prawej nota sekretarza:] M. Bogusławski podpisał [Dopisek pod datą na zakładce:] Potwierdzenie listu starosty lwowskiego [Na odwrocie:] [Nota 1:] Listu starościego [Nota 2:] Potwierdzenie króla Zygmunta III z 1592 r. nad rzeką Rokitną dla Jakuba Czarnowskiego i małżonki jego. [Nota 3:] Rokitna [Nota 4:] Świadectwo [...] 1592, dnia 12 października [Ślady dawnych sygnatur:] 7526, 43, H, litera 'I', q=7692.

SIGISMVNDVS [Inicjał S ozdobny, z motywami roślinnymi i geometrycznymi w lewym marginesie] Tertius Dei gratia Rex Poloniae, magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Livoniaeque etc. nec non Regni Sueciae proximus haeres et futurus Rex. Significamus praesentibus literis nostris quorum interest universis et singulis. Exhibitas nobis esse literas Generosi Nicolai Herborth de Fulstin Castellani Premisliensis, Capitaneique nostri Leopolien[sis] manu propria subscriptas et sigillo appresso consignatas. Supplicatumque nobis nomine Nobilis Jacobi Cziarnowski, ut eas autoritate nostra Regia approbare et confirmare dignaremur. Quarum tenor Polonico insertus sequitur huiusmodi. — MIKOŁAJ Herborth z Fulstyna Castellan Przemyski, Lwowski etc. Starosta. Oznaymuię tym pisaniem moim komu by o wiedzieć nalezało, Iż ja w Starostwie moim Lwowskiem chcąc przedsięwziąć y przymnożyć prowentow y pożytku do Zamku Krola J[eg]o M[iłoś]ci Rusi, na ktorych nie mało puste czołhy tak dla Tarczowisko iako y Polimerzow o[d]nowych, steto bacząc dwoieć Szlachetne[go] Jakuba Czarnowskie[go], ktorego grunt do Wsi Jasnis przedliga [?] do rzeki Rokitney rzeconey tak iż z besti brzegu iego Staw y młyn na tey rzece ktora teść do Wsi Rokitney Krola J[eg]o M[iłoś]ci Starostwa Lwowskiego nalezy, zbudowany być nie może, onemu y potomkom iego Zezwalam groblą na tey rzece na gruncie Wsi Rokitney sypać y wodę wlać, a staw zbudować y ony grunt Krola J[eg]o M[iłoś]ci bez szkody obywatelow Wsi Rokitney y dobr Krola J[eg]o M[iłoś]ci tak iako mu przed się mieść snaczno będzie taki salewek ma być. Dla teyze grobli stawku tego ma młyn postawić y kosztem swoiem sbudiować. A iżby tym rychley zbudowany był młyn, Ustawiam przydawam iemu do tego Młyna pagorek ktory idzie klinem de Wsi teyże Rokitney, nad tąsz rzeką Rokitną, pod grodziskiem albo predzyskkiem [?] się zowie, ktory pagorek asz we melgr iest, ale temu Młynowi przyległy y pożyteczny być może, porzyna sie do młyna Sidorowego, a kończy się na tym mezochu gdzie ten Młyn ma być zbudowany przed[e] wsią Czarnowskiego, pod ktorem pagorkiem wolno temu Czarnowskiemu y potomkom iego chrosty terebić na sianożęci y na niszy podyted [?] sroy uesliby tam iako mogł być. Do tegoż mu dać mieść pole za ktorem może posiać zboża połtrzecia kło[d?], y z miary Lwowskiey przy Sianożęciach Decovy Fulsztina przy Wsi Jasniscadło, y do tego dac mu sianożęc na stog siana na osmi kopicach w lesie Lipowem koło Sowiej Manasterzowiska, a to bez sskody lak y lassow Krola J[eg]o M[iłoś]ci, tamże na Tychince będących, Iż gdyby ze iakichkolwiek przypadow bądź przes wodę gwałtowną, bądź prze nissą przędysykną grobla sie rwała, także y młyn depsować sie miał, tedy będą powinni possdam wszyscy Krola J[eg]o M[iłoś]ci de Wsi teyze Rokitney z laskom Krola J[eg]o M[iłoś]ci na poprawę młyna tego także y stawu, drzewa, chrostow wozić według potrzeby także y kamień Młynskich gdy potrzeba będzie. Także też po Spuszczeniu stawu będą powinni ziemią y wselakim materia groblę zastawić. A gdy iuß stawek usypany, wody napełnion będzie y nazybiony, tedy temu Jakubowi Czarnowskiemu y potomkom iego wolno będzie dwa razy w tydzień sieciami w stawku łowić na potrzebę ie[go] domową. A temu Stawowi gdy Spust przydzie, tedy ten Jakub Czarnowski względem gruntu swé dziedzicłné tego Spustu połowice brać ma, a połowica do Zamku Lwowskiego być ma, ktory stawek mie kto inszy spuszczać ma iedno ten Jakub Czarnowski z wiadomością Starosty. A z tego Młyna powinien będzie każd[e]go roku na dzień Święte[go] Marcina na Zamek Lwowski grzywien dwadzieścia y cztery pieniędzy Polskich dawać. Za to robione dwoie miar ktore Krolowi J[eg]o M[iłoś]ci podawaia, a wist[?] tego czynszu dawać nie będzie powinien, y owszem od wssytkich powinnosci Młynarskich bedzie wolon. Z ktorego młyna ten to Jakub Czarnowski y Slachetna Doro[e]ta Todkowiecka małżonka iego nie mogą być rusz[eni], gdyż obudwoch wyszsywaniu one Za płaceniem pomienione[go] czynszu zachowani, a nie tylko młyna ale y wszytkich wszych przyległości y należnosci iego. Także y ich obudwoch smierci nie będą powinni potomkowie ich z tego Młyna ustąpić ani odyunania nikomu puscić, gdyż one ich połowica należy względem gruntu dziedziczne[go], ktory tesć będzie zalany tym stawem, ktorego też Jakub Czar[nowski] w Slachcicow z Jasnisz za sumę Czterech set y szesdziesiąt złotych pieniędzy Polskich kupnem dostał, ażby był ten grunt iego odkupiony, a suma ta pieniędzy onym wrocona, y nakłady wszytkie ktore by ten Czarnowski nałozył na wysypanie stawu, grobley, na zbudowanie młyna, na wykopanie rol y łak były weycone y zapłacone według taxy Comisarzow przes Krola J[eg]o M[iłoś]ci na to deputowanych. A iż się wyżsséy po[stano]wił pewny czynsz coroczny z tego młyna to iest dwadzieścia y cztéry grzywny, tedy iesliby dese brzegu od Wsi Jasnis, o ktory pewne ossłoby z Jasnisc Ze mną w Sądzie Ziemskiem Lwowskiem y iuż w Tribunale Lubelskim prawo maią, zdereta commi[?] odpadła, a onym odzyskano była, iedno po dwunascić grzywien pieniędzy Polskich czynsu ten to Czarnowski y potomkowie iego, mnie y po mnie będącem Sta[ro]stom płacić bedzie powinien, gdyż za odpadnieniem brzegu tego tam staw y młyn nie mogł by tak byc obfity iako teraß vmyslił wystawic ten to Czarnowski, za czym vmnieyszenie pożytkow a ztąd y czynszu musiałoby być. Ku czemu dla lepszey pewnosci to wszytko w czeleś mieść położyć rozkazałym y podpisałem sie sam ręką moią. Dan we Lwowie w Zamku niskim trzeciego dnia Maia, Roku Pańskie[go] Tysiąc, piecset Dziewięćdziesiątego Wtorego. Nicolaus Herborth a Fulstin Capitaneus Leopoliensis manu p[ro]p[ri]a. — Nos itaq[ue] Sigismundus Rex praenominatus, supplic[ati]oni illi annuentes, praeinsertas l[itte]ras in omnibus ear[um] punctis, clausulis et conditionibus, approbandas confirmandas et ratificandas duximus. Prout approbamus, confirmamus et ratificamus per pr[aes]entes, quantum tamen de iure est et usus habetur. Atq[ue] insuper praenominatu[m] Jacobum Czarnowski et Dorotheam Todkowiecka coniuges, vtrumq[ue] in illorum coniunctum et divisum in possessione et vsu boneq[ue] dictoq[ue] cum omnibus eor[um] attinentiis, ad vitae eorundem extrema tempora conservam[us] et relinquimus. Atq[ue] promittimus nos et succes[s]ores n[ost]ros nemine[m] vice et quemlibet eorum quoad vixerint non esse amoturos, nec amoveri praesentem cuiusqua[m] facituros, ab usu et pos[sessi]one, etiam gravissima id necessitate exposcente, sed salvum illis vel altero defuncto alteri ex iis ut acnitatibum [?], ad succes[s]orib[us] suis praestaturos. Quibus vita defunctis cum succoribus eor[um], suma ex taxatione Commissarioq[ue] lema proveniens reposita fuerit, dispositio boneq[ue] ad nos devolvetur, Lustratione Juribus n[ost]ris salvis ubique. In cuius rei fidem praesentes manu n[ost]ra subscriptas, sigillo Regni consignari ius[s]imus. Datum Varsaviae die Duodecima Mensis Octobris. Anno Domini Millesimo, Quingentesimo, Nonagesimo, Secundo. Regni vero nostri anno quinto. Sigismundus Rex [Po prawej nota sekretarza:] M. Bogusławski s[ub]s[crip]sit [Dopisek pod datą na zakładce:] Confirmatio liter[arum] Capit[anei] Leop[oliensis] [Verso:] [Nota 1:] Listu Starosciego [Nota 2:] Confirmatio Sigismundi III Regis 1592 R. do Rokitnicy rzeki Jakobowi Czarnowskiemu y małżonce iego. [Nota 3:] Rokitna [Nota 4:] Iusti[ficatio?] ... 1592 d. 12 8bris [Ślady dawnych sygnatur:] 7526, 43, H, litera 'I', q=7692.