Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

131/1/766 · 131-1-766-001

Dekret króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego w sprawie tumultów z Żydami lwowskimi

Michał Korybut Wiśniowiecki, król Polski Żydzi lwowscy obu synagog (miejskiej i przedmiejskiej) oraz magistrat i mieszkańcy miasta Lwowa
Sabbatho in Vigilia Festi Sancti Thomae Apostoli Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Septuagesimo, Regni Nostri Poloniae Anno Secundo · Warszawa

Dokument króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego rozstrzyga spory i zamieszki między chrześcijańskimi mieszkańcami a społecznością żydowską obydwu synagog we Lwowie. Ustanawia m.in. rotę przysięgi oczyszczającej składanej przed wyznaczonymi komisarzami królewskimi w związku z niedawnymi tumultami oraz ucieczką więźniów.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

[s. 1 / k. 1r:] MICHAŁ, z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, podolski, podlaski, inflancki, smoleński, siewierski i czernihowski. Oznajmiamy niniejszym pismem Naszym wszystkim i każdemu z osobna, kogo to dotyczy [...] [...] [k. 4v / s. 8 - Rota przysięgi:] [Margines: Rota przysięgi / Przed komisarzami] [...] złożą przysięgę cielesną z zachowaniem uroczystych form według tej roty przysięgi: Że do pierwszego tumultu z żadnego miejsca i powodu [szczytu], żadnej okazji nie dali i gdy ten tumult z jakichkolwiek przyczyn powstał; w drugim zaś tumulcie, który się w mieście [...] starania do uśmierzenia onego przykładali, jako też żadnego [powodu] do tego, że więźniów hetmańskich w te tumulta i ekscesy przyprowadzonych, w [więzieniu] ratuszowym osadzonych, z tegoż więzienia uciekło, nie dali i o ucieczce onych natenczas nie wiedzieli. Tak niechaj im dopomoże Święta Męka Jezusa Chrystusa. A to w obecności Naszych komisarzy (których do wykonania powyższego wyznaczamy), mianowicie wielmożnego Stanisława Jabłonowskiego, wojewody ziem ruskich, świeckiego i mościckiego starosty, szlachetnego Piotra Ożgi, podkomorzego lwowskiego, a także wielebnego Adama Raszkowskiego, archidiakona lwowskiego [...] [...] [k. 5v / s. 10 - Formuła końcowa i datacja:] [...] Na czego świadectwo do niniejszego [pisma] przywieszona została pieczęć koronna. Działo się w Warszawie, w sobotę, w wigilię święta świętego Tomasza Apostoła, Roku Pańskiego tysiąc sześćset siedemdziesiątego, panowania Naszego w Polsce roku drugiego. Andrzej Olszowski, biskup chełmiński i pomezański, podkanclerzy koronny. [Nota relacji:] Relacja jaśnie oświeconego i najprzewielebniejszego w Chrystusie ojca, pana Andrzeja Olszowskiego, biskupa chełmińskiego i pomezańskiego, podkanclerzego koronnego. [k. 6r / s. 11 - Oblata:] W poniedziałek w oktawie święta Najświętszego Ciała Chrystusa [...] tegoż roku tysiąc sześćset siedemdziesiątego pierwszego [1671] dekret pokurialny Jego Królewskiej Mości między Żydami lwowskimi obydwu synagog a szlachetnym i znakomitym magistratem oraz wszystkimi stanami lwowskimi w Warszawie wydany, do akt grodzkich starościńskich lwowskich przez oblatę przedłożony i przyjęty [...] [Pieczęć:] [Na sznurze jedwabnym zawieszona okrągła puszka z popękaną pieczęcią z czerwonego wosku]

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

[s. 1 / k. 1r:] MICHAEL DEI gratia REX Poloniae, Magnus DUX Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Kijoviae, Volhyniae, Podoliae, Podlachiae, Livoniae, Smolensciae, Severiae, Czerniechoviaeque. Significamus praesentibus literis Nostris quorum interest universis et singulis [...] [...] [k. 4v / s. 8 - Rota juramenti:] [Margines: Rotha Juramenti / Coram Commissariis] [...] Juramentum Corporale praebibere solemnitatibus in eam Juramenti rotham praestent: Ze do pierwszego Tumultu z zadney mieysca y szczytu, zadney okaziey nie dali y gdy ten Tumult dla iakieykolwiek przyczyn commisserowant; W Drugim zas Tumulcie, ktory się w Miescie [...] staszkow z takiego starania, do usmierzenia onego przykladali, iako tez takiego zadnego z tego, ze Wiezniaw hetmanskich w te Tumulty y excessy dowiezionych z Ratusznego wsadzonych, z tegoz wiezienia uciekło, nie dali y o ucieczce onych, natenczas nie wiedzieli: Deser Sancta Jesu Christi Passione, ita ipsis adiuvante, Idque in praesentia Commissariorum Nostrorum (quos ad praemissa exequenda addimus) nempe Magnifici Stanislai Jablonowski Palatini Terrarum Russiae, Svecensis et Moscicensis Capitanei, generosi Petri Ozga Subcamerarii Leopoliensis, nec non Venerabilis Adami Raskowski Archidiaconi Leopoliensis [...] [...] [k. 5v / s. 10 - Formuła końcowa i datacja:] [...] In cuius rei fidem praesentibus Sigillum Regni est appensum. Actum Varsaviae Sabbatho in Vigilia Festi Sancti Thomae Apostoli Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Septuagesimo, Regni Nostri Poloniae Anno Secundo. And.[reas] Olszowski Ep[iscop]us Culmen[sis] et Pomesa[niensis], Vicecancell.[arius] Regni. [Nota relacji:] Relatio Ill[ustrissi]mi et R[everen]d[issi]mi in Christo Patris D[omi]ni Andreae Olszowski Ep[iscop]i Culmen[sis] et Pomesanien[sis] Vicecancellarii Regni. [k. 6r / s. 11 - Oblata:] Feria Secunda intra Octavas Festi Sacratissimi Corporis Christi [...] Anno eiusdem Millesimo Sexcentesimo Septuagesimo Primo [1671] Decretum Post Curiale Sacrae Regiae Maiestatis inter Judices Leopolien[ses] utriusque Synagogae atque Nobilem ac Spectabilem Magistratum et Omnes Ordines Leopolien[ses] Varsaviae latum ad Acta Castrensia Capitanealia Leopolien[sia] per oblatam porrectum et susceptum [...] [Pieczęć:] [Na sznurze jedwabnym zawieszona okrągła puszka z popękaną pieczęcią z czerwonego wosku]

Uwagi do odczytu

Dokument w formie pergaminowej składki (zeszytu/libellusu) o 6 kartach. Strony 6 i 7 w zestawie fotografii to zdublowane ujęcie tej samej karty. Pieczęć koronna w puszce zachowana fragmentarycznie (popękana). Tekst zawiera rotę przysięgi w języku polskim. Na karcie 6r znajduje się oblatowanie do akt grodzkich lwowskich z 1671 r.

Zakres opracowania: Odczyt automatyczny (15.10.2026), niesprawdzony z oryginałem przez człowieka; nieczytelne fragmenty oznaczono [...].

ekstrakcja: 15.10.2026 15:51 · model: gemini-3.8-flash

Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

131/1/766 · 16 · zdjęcia: recto, verso, pieczęcie