Przekład / tekst współczesny
[Oprawa — okładka przednia, etykieta:]
Zegarmistrzów lwowskich
Potwierdzenie nr 95.
17? Conno 336
C. N 2491
1766
[k. 1r]
[U góry po prawej ręką późniejszą:] Zegarmistrze
Stanisław August,
z Bożej łaski król Polski, wielki książę litewski,
ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński,
podolski, podlaski, inflancki, smoleński, siewierski i czernihowski.
Oznajmiamy niniejszym listem naszym wszystkim i każdemu z osobna, kogo to dotyczy, iż przedłożono przed nami pismo poniżej wpisane, z Protokołu Akt Urzędu Radzieckiego Lwowskiego autentycznie wyjęte, pieczęcią tegoż miasta opatrzone, całe, nienaruszone i wolne od wszelkiego podejrzenia, zawierające w sobie pewne artykuły dobrego porządku służące konfraterni zegarmistrzów miasta Lwowa. I uproszono nas przez pewnych doradców naszych w imieniu i na rzecz tejże konfraterni, abyśmy raczyli je naszą powagą królewską zaaprobować, potwierdzić i ratyfikować, którego to pisma osnowa słowo w słowo następuje taka:
Działo się we Lwowie w poniedziałek po święcie Narodzenia św. Jana Chrzciciela, to jest dnia dwudziestego trzeciego miesiąca czerwca roku Pańskiego tysiąc siedemset sześćdziesiątego szóstego, w obliczu [...] urzędujących prezydenta i radców miasta Jego Królewskiej Mości Lwowa, panów [...] w te następujące słowa:
Wszem wobec i każdemu z osobna, komu o tym wiedzieć należy, wiadomo czynimy niniejszym listem naszym, jako stanąwszy przed nami i urzędem naszym radzieckim lwowskim Jan Lund, Jan Haue, Antoni Kominia i Paul Miernia [...], tudzież uczciwy Konrad Lukasiewicz, mieszczanie miasta tegoż, jako majstrowie kunsztu zegarmistrzowskiego, przełożyli nam i urzędowi naszemu radzieckiemu, iż ponieważ utwierdzenie porządku cechu zegarmistrzowskiego nie zostało dotąd postanowione, a uczciwych majstrów w tymże kunszcie zegarmistrzowskim liczba coraz bardziej rośnie i uczniowie z różnych miast i miejsc do miasta tutejszego zjeżdżają, zaś w sprawowaniu kunsztu żadnego nie ma przepisu; przez co dotychczas każdy mistrz znajdujący się w mieście musiał należeć do braci ślusarskiej w tymże mieście i ordynacji cechu ślusarskiego poddawać się wraz z uczniami swymi w nauce, terminowaniu i wyzwalaniu owych, z czego zamieszanie i rozruchy między nimi wynikają. Przeto usilnie prosili nas i urząd nasz radziecki, abyśmy ich od cechu braci ślusarskiej odłączyli, osobne bractwo zegarmistrzowskie w mieście ustanowili i owym porządek albo ordynację ku należytemu zachowaniu w tym bractwie podali.
Urząd nasz radziecki zatem, korzystając z praw i edyktów najjaśniejszych monarchów polskich w tej mierze nadanych, przychylając się do należytej prośby zegarmistrzów o odłączenie od cechu ślusarskiego i postanowienie nowego bractwa kunsztu zegarmistrzowskiego ku pożytkowi i ozdobie miasta tego, zwłaszcza podczas obecnego rozgraniczenia, zjazdu Najjaśniejszego Trybunału oraz licznych kontraktów, uznał za rzecz potrzebną, aby rzeczeni zegarmistrze od cechu ślusarskiego zostali odłączeni. Za czym niniejszym listem naszym ich odłączamy, nowe bractwo stanowimy i ordynację gwoli porządku i zachowania w tymże bractwie im podajemy w ten sposób:
W Imię Trójcy Przenajświętszej. Ordynacja czyli artykuły cechu zegarmistrzowskiego, według których bracia cechu tegoż i uczniowie we Lwowie sprawować się mają.
Artykuł pierwszy.
Ponieważ
[k. 1v]
Ponieważ bojaźń Boża wszystkich rzeczy powinna być początkiem, więc każdy, który by do konfraterni zegarmistrzowskiej za ucznia przyjętym i wyzwolonym być chciał, albo czasu swego majstrem zostać, ten nie może być innego wyznania, jak tylko rzymskokatolickiego, albo też obrządku ruskiego z Kościołem świętym rzymskim zjednoczonego, tak żeby to, co Kościół święty rzymskokatolicki nakazuje, zachowywał i te artykuły wypełniał. Także ma majster małżonkę swoją, dzieci swe, czeladź i uczniów do nabożeństwa nakłaniać. Uczeń zaś ma nie tylko swemu majstrowi, ale też i innym mistrzom tej konfraterni wszelki szacunek, posłuszeństwo i powinność świadczyć.
Artykuł drugi: O uczniach i ich powinnościach. – Każdy uczeń cudzoziemski lub miejscowy, który do kunsztu zegarmistrzowskiego miasta Jego Królewskiej Mości Lwowa wstąpić chce, ma się najpierw starszemu tego cechu opowiedzieć, a po zgromadzeniu wszystkich konfratrów, powtórzywszy tę samą intencję, ma złożyć osiem złotych polskich wpisowego, tudzież metrykę swego prawego urodzenia i inne wiarygodne świadectwa dobrego sprawowania się przez swego pryncypała przedłożyć i oddać je do skrzynki cechowej. Uczeń miejscowy ma to udowodnić jedynie przez dwóch wiarygodnych świadków. Gdyby zaś zgłoszenie wstępującego ucznia miało miejsce nie na zgromadzeniu konfraterni, lecz u starszego, tedy starszy, przyjąwszy go u siebie, powinien powiadomić o tym na zgromadzeniu pozostałych konfratrów, a odebrane osiem złotych zapisać do rejestru. Gdy uczeń u swego cechmistrza przedstawi dobrą próbę swego wyuczenia i próba ta zostanie uznana za doskonałą, dopiero wtedy zostanie wyzwolony; przy wyzwoleniu winien zapłacić osiemnaście złotych polskich do skrzynki brackiej, pisarzowi dwa złote, słudze cechowemu jednego talara (synowie majstrów lub ci, którzy pojmą za żony córki majstrów, połowę tych opłat uiszczać mają). Każdy uczeń ma terminować przez siedem, a najmniej przez sześć lat, a co do opłaty za naukę ma porozumieć się ze swoim majstrem, u którego terminować zamierza; powinien także przedstawić jednego lub dwóch poręczycieli, którzy zaręczą za jego wierność i za to, że nie ucieknie. Majster zaś będzie zobowiązany należycie wykształcić ucznia w tej profesji. Jeżeliby uczeń w czymkolwiek się opuszczał lub dopuszczał złośliwości, ma być karany przez panów starszych stosownie do występku; w przypadku wyrządzenia szkody majster będzie miał regres do poręczyciela. Żadnemu majstrowi nie wolno takiego ucznia przyjąć, dopóki sprawa winy nie zostanie rozsądzona przez panów starszych. Żadnemu mistrzowi nie wolno też trzymać trzech uczniów jednocześnie, chyba że jeden z nich odsłuży już połowę lat swego terminowania – wtedy wolno wziąć kolejnego do nauki. Jeśliby w czasie nauki ucznia majster zmarł, a wdowa nie chciała go trzymać, panowie starsi powinni oddać ucznia innemu majstrowi, aby mógł ukończyć naukę, zaś pieniądze za naukę mają być podzielone między obydwu proporcjonalnie do czasu. Jeśliby który uczeń nie miał możliwości zapłacenia za naukę, ma terminować o jeden rok dłużej. Gdy upłynie wyznaczony czas nauki i uczeń zaspokoi roszczenia swego majstra oraz inne należytości, ma zostać bez zwłoki wyzwolony, wpisany do rejestru, zaopatrzony w świadectwo ukończenia nauki i należycie uszanowany.
Artykuł trzeci: O powinnościach towarzyszów i ich wędrówce. – Każdemu wyuczonemu po zostaniu towarzyszem [czeladnikiem] wolno będzie we Lwowie przez pewien czas pozostawać u swego majstra dla doskonalszej wprawy w profesji; jednakże musi on przez cztery lata pilnie wędrować do obcych krajów, a w Polsce co najmniej
[k. 2r]
co najmniej do miast stołecznych polskich, na którą to wędrówkę ma otrzymać zaświadczenie od konfraterni. W jakimkolwiek mieście się zatrzyma, nie wolno mu samowolnie żadnych zegarów robić ani naprawiać, lecz winien zaraz starać się o posadę u starszych lub w gospodzie cechowej. Otrzymawszy pracę u majstra, ma swoje świadectwo wyzwolenia i kopię metryki złożyć w tamtejszym cechu i nie odbierać ich dopóty, dopóki tam pracuje. Jeśliby oferowano mu pracę, a on nie chciał jej przyjąć, innej według swej woli nie otrzyma i nie będzie uznany za czeladnika – co odnosi się również do czeladników przybywających do Lwowa z innych miast. Jeżeliby który czeladnik nie chciał dłużej pozostawać u swego majstra, winien go wcześnie uwiadomić; zwłaszcza w czasie zjazdów na Trybunał, kontrakty czy inne zgromadzenia publiczne winien to zapowiedzieć na cztery tygodnie przed zjazdem, aby majster miał czas znaleźć innego, a także odczekać cztery tygodnie po zjeździe; po takim podwójnym zawiadomieniu i przepracowaniu ćwierci roku u majstra będzie dopiero wolny od służby. Jeśli czeladnik z powodu uporu nie mógłby gdzieś dostać posady, ma wziąć zaświadczenie i iść do innego miasta; ten zaś, kto nie otrzyma świadectwa z cechu, że nie może dostać pracy, bądź opuści służbę z powodu występku lub niespłaconego długu, ten nigdzie pracy nie otrzyma, lecz będzie ścigany, dopóki długu nie zapłaci lub kary nie odbierze.
Artykuł czwarty. – Każdy czeladnik będący na posadzie winien w powierzonej mu robocie przykładać wszelką pilność; majster zaś lub wdowa mają rzetelnie płacić mu wynagrodzenie za pracę. Czeladnik winien należycie wypełniać swoje obowiązki, być pilnym, schludnym i posłusznym w kunsztownej pracy wobec majstra i wdowy. Starszym konfraterni w domu i na każdym miejscu, jak również majstrowi, wdowie i ich dzieciom winien okazywać należyty szacunek, wystrzegając się słów obelżywych, sprośnych i gorszących pieśni.
Artykuł piąty: O przyjmowaniu braci do konfraterni. – Gdy czeladnik wyzwolony i po odbyciu wyżej opisanej wędrówki zechce we Lwowie zostać majstrem konfraterni zegarmistrzowskiej, winien po wędrówce przepracować cały rok u tutejszego majstra. Następnie winien przyjąć prawo miejskie i zostać mieszczaninem, po czym zgłosić się do panów starszych, którzy zwołają sesję. W obecności wszystkich braci ma prosić o przyjęcie i wykonać majstersztyk w tej profesji opisany w kolejnym artykule. Przedtem winien przedłożyć metrykę oraz wiarygodne świadectwa ukończenia nauki, czteroletniej wędrówki po obcych krajach lub polskich miastach stołecznych i dobrego, cnotliwego zachowania. Przy składaniu wniosku winien wpłacić dwieście złotych polskich do skrzynki brackiej, poczęstować braci według możliwości, zapłacić pisarzowi sześć złotych za spisanie, a słudze brackiemu
[k. 2v]
dwa złote. Synowie majstrów oraz ci, którzy poślubiają córki lub wdowy po mistrzach tej profesji, płacą połowę tej sumy, lecz do wykonania majstersztyku i innych powinności są zobowiązani na równi z innymi.
Artykuł szósty: O kunsztownych majstersztykach. – Każdy wstępujący do konfraterni zegarmistrzowskiej winien najpierw dobrze poznać jej prawa i ocenić, czy potrafi im zadośćuczynić. Po przyjęciu ma w ciągu najwyżej czterech kwartałów wykonać sztuki wyznaczone przez panów starszych i całą konfraternię: to jest jeden zegarek kieszonkowy ze wszelkimi należytymi częściami, a następnie drugi zegarek do nastawiania [lub polowy/stołowy], bądź taki, jaki starsi nakażą, i zaprezentować je oraz oddać szlachetnemu magistratowi. Panowie starsi lub delegowani mają dopilnować, czy sztuki te zostały wykonane osobiście przez kandydata. Jeśli wyroby te zostaną uznane przez wszystkich za zdatne, dopiero wtedy kandydat zostanie uznany za współbrata. Jeżeliby ujawniła się w nich niedoskonałość, winien porozumieć się z konfraternią, by móc zostać przyjętym. Gdyby sztuki okazały się całkowicie niezadowalające i świadczące o braku biegłości, kandydat ma wrócić do pracy jako czeladnik dla lepszego wyćwiczenia lub pozostawać na usługach cechu dopóty, dopóki ktoś inny nie zajmie jego miejsca; wykonane majstersztyki należą do wykonawcy. Gdy czeladnik żeni się z wdową, niezależnie od tego, czy odbył pełne dwanaście lat nauki i wędrówek, sztuki mogą mu być zadane w innym czasie; żaden inny kandydat nie może jednak otrzymać zadania wykonania majstersztyku, dopóki ów pierwszy ich nie ukończy i nie zaprezentuje na sesji.
Artykuł siódmy: O powinności braci. – Wszelkie zegary w tej profesji, zarówno małe, jak i duże, do noszenia lub stawiania, bracia mają wykonywać starannie, aby nikt nie miał powodu wnosić na nich skargi. Jeśli który majster zostanie zganiony za złą robotę, skarga ma trafić do panów starszych, którzy wprzód spór rozstrzygną; dopiero w razie poczucia pokrzywdzenia sprawę ostatecznie rozsądzi szlachetny magistrat lub prezydent w drodze apelacji.
Artykuł ósmy. – Aby bracia i wdowy tej profesji mogli żyć w zgodzie, żaden nie może ganić ani wyceniać pracy drugiego, podbierać czeladników i uczniów samemu bądź przez innych, przekupywać ich, nachodzić w domach, ani też podważać cudzej roboty i wtrącać się w nią. Ktokolwiek przeciwko temu wykroczy, bądź
[k. 3r]
bądź to brat, bądź wdowa, ma być ukarany na sesji według wagi przewinienia, z zachowaniem prawa apelacji do szlachetnego magistratu lub prezydenta. Wnosząc apelację, winien złożyć do skrzynki dwa złote polskie; jeśli ich od razu nie uiści, apelacja nie będzie dopuszczona.
Artykuł dziewiąty. – Wszyscy zegarmistrze mieszkający w mieście Jego Królewskiej Mości Lwowie, na przedmieściach, w pałacach i jurydykach, mają niezwłocznie przystąpić do tego cechu zegarmistrzowskiego. Kto by się temu sprzeciwiał, ma być pozwany przed sąd i przezeń przymuszony do inkorporacji. Prawu temu podlegać mają wszyscy majstrowie, czeladnicy i uczniowie obecnie i w przyszłości przebywający we Lwowie. Gdy który z tutejszych majstrów zamierza przenieść się do innego miasta w Polsce posiadającego cech, winien to zgłosić i pobrać zaświadczenie o wypełnieniu wszystkich obowiązków pełnoprawnego brata; tak samo majster z innego miasta przenoszący się tutaj winien postąpić i podlegać tutejszym prawom. Jeżeliby jaki partacz niecechowy gdziekolwiek we Lwowie uprawiał rzemiosło zegarmistrzowskie, bez względu na to, kim jest i gdzie mieszka, ma z pomocą właściwego sądu utracić wszystkie zegary i narzędzia, a proceder ma mu być zakazany – winno to jednak być poprzedzone upomnieniem ze strony konfraterni. Skonfiskowane narzędzia i zegary przypadną po połowie cechowi i sądowi.
Artykuł dziesiąty. – Kiedy zdarzy się, że ktoś przyniesie do zegarmistrza zegary lub zegarki do oszacowania bądź sprzedaży, starsi konfraterni winni je oszacować sumiennie, a potem oddać wybranemu majstrowi do sprzedaży; człowiek innego stanu nie może sam sprzedawać takich zegarów pod karą konfiskaty z pomocą sądu. Gdyby osoba podejrzana przyniosła zegarek do oszacowania lub sprzedaży, majster winien zbadać pochodzenie zegarka, a powziąwszy podejrzenie – zatrzymać zegarek i powiadomić panów starszych, którzy w razie potrzeby zwrócą się do szlachetnego magistratu lub prezydenta.
Artykuł jedenasty. – Ponieważ od konfraterni zegarmistrzowskiej w różnych sprawach wychodzić będą świadectwa i inne oficjalne pisma, przeto bractwo może posiadać własną pieczęć, której wolno używać wyłącznie w sprawach cechowych.
Artykuł dwunasty: O wdowach. – Każdej wdowie wolno będzie prowadzić warsztat dopóty, dopóki nie zmieni stanu i nie wyjdzie za mąż za człowieka innej
[k. 3v]
profesji; podlegać ma obowiązkom jak inni bracia. Wolno jej trzymać jednego ucznia i winna mieć zapewnionego najlepszego czeladnika – chociażby znajdował się w służbie u kogoś innego, ma być zwolniony i przydzielony jej.
Artykuł trzynasty: O partaczach. – Partacze i inni rzemieślnicy niebędący członkami konfraterni nie mają prawa przebywać we Lwowie na żadnych jurydykach, jurysdykcjach ani w pałacach, ani uprawiać tego zawodu ze szkodą dla braci cechowych; jeśliby się tacy znaleźli, wszyscy bez wyjątku podlegają karze konfiskaty. Nikomu nie wolno ich ukrywać ani protegować pod karami wymierzanymi przez właściwy sąd.
Artykuł czternasty: O sesjach. – Sesje, czyli schadzki konfraterni zegarmistrzowskiej, winny odbywać się zawsze w razie potrzeby lub gdy nakaże je magistrat albo prezydent, a w szczególności co kwartał – także w obecności deputowanego magistratu, jeśli sprawa tego wymaga. Bracia mają być wzywani przez podskarbiego lub sługę za okazaniem pieczęci cechowej i za wiedzą szlachetnego prezydenta. Wezwani winni stawiać się punktualnie; za nieusprawiedliwione niestawiennictwo brat płaci karę dwóch złotych polskich, a czeladnik jednego złotego do skrzynki brackiej. Wszyscy obecni na sesji mają zachowywać się skromnie i spokojnie; za zniewagi lub zakłócanie porządku winny zostanie ukarany na miejscu, z prawem apelacji do prezydenta.
Artykuł piętnasty. – Wszyscy bracia i czeladnicy zgromadzeni na sesji winni zachowywać się cicho i nie wszczynać hałasów. Spory należy zgłaszać na sesji, gdzie panowie starsi wraz z braćmi sprawę rozsądzą, z zachowaniem prawa apelacji do prezydenta. Przed zakończeniem sesji nie wolno się rozchodzić. Każdy majster i wdowy mają płacić co kwartał po dwa złote polskie do skrzynki na potrzeby konfraterni, czeladnik również po dwa złote kwartalnie na fundusz dla chorych i wędrownych czeladników, z czego starsi zdają coroczny rachunek.
Artykuł szesnasty. – Co roku w dzień św. Macieja Apostoła mają być wybierani starsi konfraterni lub dawni potwierdzani, po czym zostaną zaprezentowani szlachetnemu magistratowi do złożenia przysięgi na wierność i sprawiedliwość oraz przedstawienia rachunków. Wybranym starszym należy okazywać wszelki szacunek i posłuszeństwo pod surową karą.
Artykuł siedemnasty. – Kasa konfraterni, do której wpływać będą opłaty kwartalne i inne dochody, ma być zaopatrzona w dwa zamki i dwa klucze u dwóch różnych starszych, tak aby jeden bez drugiego otworzyć jej nie mógł. Wydatki mają być czynione jawnie przy braciach. Pod koniec roku, przed wyborem nowych starszych, należy na pełnej sesji przedstawić rejestry przychodów i rozchodów, odczytać je głośno i przedłożyć szlachetnemu prezydentowi do zbadania i zatwierdzenia. Tak zatwierdzone rejestry mają być przechowywane w skrzynce.
Które to artykuły i ordynację dla bractwa zegarmistrzowskiego
[k. 4r]
spisane, własnymi rękami wraz ze szlachetnym pisarzem urzędu radzieckiego podpisawszy, pieczęcią miasta naszego stwierdziliśmy i do ksiąg radzieckich wpisać rozkazaliśmy. Działo się we Lwowie na ratuszu w poniedziałek, w wigilię święta Narodzenia św. Jana Chrzciciela, to jest dnia dwudziestego trzeciego miesiąca czerwca roku Pańskiego 1766. – Józef Bleychner, prezydent miasta Jego Królewskiej Mości Lwowa. – Bazyli K. Paszkiewicz, radca miasta Jego Królewskiej Mości Lwowa, stolicy Rusi w Królestwie Polskim, m.p. – Jan Durbas, radca lwowski. – Franciszek Lenchamps, radca lwowski. – Jan Werner, starszy radca lwowski. – Tomasz Traki, doktor medycyny, radca lwowski. – Jan Kazimierz Czerzewicz, sekretarz Jego Królewskiej Mości, radca i wójt, sędzia zwyczajny miasta Lwowa, m.p. – Wojciech Behm, radca lwowski. Miejsce pieczęci. – Franciszek Ksawery Kupiński, notariusz publiczny z powagi apostolskiej i urzędu radzieckiego lwowskiego, m.p. Na świadectwo czego przyciśnięto pieczęć urzędu radzieckiego lwowskiego. Miejsce pieczęci. Franciszek Ksawery Kupiński, notariusz publiczny z powagi apostolskiej i urzędu radzieckiego lwowskiego, m.p. Wyjęto z Protokołu Akt Urzędu Radzieckiego Lwowskiego.
My zatem, Stanisław August, król, przychylając się łaskawie do wyżej wspomnianej prośby, uznaliśmy za słuszne włączone wyżej pismo zawierające ordynację ustanowioną dla konfraterni zegarmistrzów we wszystkich jego punktach, klauzulach, artykułach i postanowieniach zaaprobować, potwierdzić i ratyfikować, jako też niniejszym listem naszym aprobujemy, potwierdzamy i ratyfikujemy; postanawiając, iż mają one, o ile są zgodne z prawem, posiadać moc i wagę wieczystej oraz nienaruszalnej trwałości. Na świadectwo czego pismo niniejsze podpisane naszą ręką rozkazaliśmy umocnić pieczęcią koronną. Dan w Warszawie dnia 12 miesiąca września roku Pańskiego 1766, panowania zaś naszego w roku trzecim.
Stanisław August, król [m.p.]
[Nota po prawej:]
Potwierdzenie ordynacji służącej konfraterni zegarmistrzów miasta Lwowa.
[Podpis po prawej u dołu:]
Klemens Rostowski, sekretarz pieczęci większej koronnej, m.p.
[Nota w dolnym marginesie:]
Wpisano do ksiąg Metryki Koronnej 1766.
[k. 11 — Pieczęć:]
[W mosiężnej puszce na jedwabnym sznurze: pieczęć koronna Stanisława Augusta z czerwonego wosku, spękana wzdłuż osi pionowej, z ubytkiem w górno-prawej części, widoczny herb Rzeczypospolitej z herbem Ciołek króla w sercu].
Oryginalne brzmienie — transkrypcja
[Oprawa — okładka przednia, etykieta:]
Horologiatonum [s!] Leopol[iensium]
C[onfirmat]io Nro 95.
17? Conno 336
C. N 2491
1766
[k. 1r]
[U góry po prawej ręką późniejszą:] Zegarmistrze
Stanislaus Augustus
Dei Gratia Rex Poloniae, Magnus Dux Lithuaniae,
Russioe, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Kijoviae, Volhyniae,
Podoliae, Podlachiae, Livoniae, Smolensciae, Severiae et Czerniechovioe.
Significamus Praesentibus Literis Nostris quorum interest Universis et Singulis. Productas coram Nobis esse literas Jas[ne]ricas inrascriptas [s!] ex Protocollo Actorum Officii Consularis Leopoliensis authentice depromptas, sigilloq[ue] ejusdem Civitatis obsignatas, sanas, salvas et illaesas, omniq[ue] suspitionis nota carentes, continentes in se Certos Articulos boni ordinis Confraternitati Horologianorum Civitatis Leopoldiensis servientes. Supplicatumque Nobis esse per Certos Consiliarios Nostros Nomine et pro parte ejusdem Confraternitatis, quatenus easdem Authoritate Nostra Regia approbare, confirmare et ratificare dignaremur, quarum quidem derogam [s!] Tenor de Verbo ad verbum sequitur ejusmodi: Actum Leopoli Feria secunda post festum Nativitatis Sancti Joannis Baptistae, proximo Die scilicet Vigesimo Tertio Mensis Junij Anno Domini Millesimo Septingentesimo Sexagesimo Sexto, coram Salvo Cremationis [s! pro: Creationis?] seu Consistorialitate [s!] Consulariorum constitutis Prezydent y Radca Miasta J[ego] K[rólewskiej] M[ości] Lwowa M[ości] Panowie Uczciwi: Ruscy w te następne Słowa. Wszem wobec y każdemu z osobna komu o tym wiedzieć należy wiadomo czyniemy niniejszym listem Naszym, jako stanąwszy przed Nami y Urzędem Naszym Radzieckim lwowskim Jan Lund, Jan Haue, Antoni Kominia, y Paul Miernia Peszcz Powziesto Mężowie, tudzież Uczciwy Konrad Lukasiewicz Mieszczanie Miasta tegoż jako Magistrowie kunsztu Zegarmistrzowskiego. Przełożyli Nam y Urzędowi Naszemu Radzieckiemu, Iż ponieważ utwierdzenie cnoty y porządzenia cechów zegarmistrzowskich nie jest postanowiony, a uczi Magistrowie w tymże kunszcie zegarmistrzom obfite z owocowych Liczba coraz większa przebywa, y Uczniowie z różnych Miast y Miejsc do Miasta tuteyszego zjeżdżają swey z cechami y łożenia zasię w sprawowaniu w kunszcie żadnego nie ma przepisu, przez czo [s!] i Skazani na ów czas męża w czarnym [?] w tym kunszcie użelini, anus Docar mistrz w Mieście w owym znajdował do certiey [?] Bracia lusarskiego w Mieście tymże a na biesząco należeć był obligowany, y coś Ordynacyą ślusarzowi Ślusarskiemu cechu poddawać z uczniami swemi musiał mać w milności w terminowaniu Uczniom y w Wyzwoleniu owych, a przeto zamieszanie między widoki tym rozruch między Sobą mającemu następować Zwłaszcza, iż a czem ci usiłowali Nam y Urzędowi Naszemu Radzieckiemu, abyśmy tenże ich Cechu Bracią Ślusarskiego odłączyli, Tech cech te Bractwo Osobne Zegarmistrzowskim w Mieście ustanowili, y onym Porządek albo Ordynacyą ku prawowanusie [?] przyzwoitemu y zachowaniu w tym Bractwie należytemu: Wiąc z Urząd Naszego Radzieckiego prawami y Edyktami Nayiaśnieyszych Monarchów Polskich w tey mierze pozwoloney y uwolnionej, szczodrobliwości powaby [?], My więc Urząd Nasz Radziecki uległość prezentującą tych prośbę Ruszczey w należytey, obłączone [s!] zegarmistrzów od cechu lusarskiego, y postanowienie nowego Bractwa kunsztu Zegarmistrzowskiego ku ochranie y ozdobie Miasta tego a Urzędzie publiczney podczas niniejszego Rozgraniczenia w osobie Jaśnie Oświeconego Trybunału, y Zjazdu na Kontrakty oraz licznieyszego, Za rzecz potrzebną uznaliśmy, aby pomienieni Zegarmistrze od Cechu Lusarskiey odłączeni byli, Za coż niniejszym Listem Naszym odłączamy, Edykt Bractwa owych Nowe stanowimy, y Ordynacyą gwoli porządku tenże tegoż Bractwie sprawowania się y zachowania onym podajemy, w ten sposób: W Imię Troycy Przenayswiętszey, Ordynacya czyli Artykuły Cechu Zegarmistrzowskiego, według których Bracia Cechu tegoż y Uczniowie ku Mieście Radzieckim [?] Mieszczany, Ruszczy z Xięy [?] Wci Lwowie prawowaci [s!] Mają. Artykuł Pierwszy.
Ponieważ
[k. 1v]
Ponieważ bojaźń Boska wszystkich rzeczy powinna być początkiem, więc każdy któryby do Konfraterni Zegarmistrzowskiey, za Ucznia przyjętym y wyzwolonym być chciał, lubo czasu swego za Majstra zostać, ten nie może być inny, jak wyżey Rzymskiey Katolickiey Religii, albo ieźli w teyże obrządku Ruskiego z Kościołem Świętym Rzymskim złączonego, tak żeby co Kościół S. Rzymski katolicki mieć chce, obserwował, y te Artykuły, jak w sobie opiekuą, zachował. Także ma Magister Małżonkę swoję y Dzieci swa y służbę y Dyscypuły do Nabożeństwa nakłaniać. Dyscypuł zaś ma nie tylko swemu Magistrowi, ale też y Cechystom Innym tey Konfraterni wszelką uctiwość [s!], posłuszeństwo y powinność świadczyć.
Artykuł Drugi o Dyscypułach y ich powinnościach. – Każdy Dyscypuł Cudzoziemski lub Domowy, który z Kontraktu Zegarmistrzowskiego Miasta J[ego] Kr[ólewskiej] M[oś]ci Lwowa wstąpić chce, ma się wprzód Starszemu tego Cechu Starszemu opowiedzieć, po zgromadzeniu zaś wszystkich Konfratrów, tęz samą intencyą powtórzywszy, ma Złotych Pol[skich] ośm położyć wstępnego, tudzież Metrykę swego poczciwego Urodzenia, y inne wiary godne Testimonia dobrego Sprawowania się przez swe go Pryncypała produkować, y one do Skrzynki Cechowey oddać. Domowy zaś każdy ma tylko przez dwóch Świadków Wiary godnych to dowieść. Gdyby zaś opowiedzenie wstępnego jakiego Dyscypuła nie przy Zgromadzeniu Konfraterni tylko u Starszego stało się Miało, tedy ten Starszy takowe przyjęcie u siebie sprawiwszy, powinien będzie o tym przy zgromadzeniu drugich Konfratrów oznaymić, a pieniądze odebrane Złł. ośm do pensyey wpisać, jak zaś który Dyscypuł u swego Pechmistrza [s!] próbę swego wyuczenia dobrą ukaże, y ta proba za doskonałą uznana będzie, dopiero wyzwolonym zostanie, przy którym wyzwoleniu powinien będzie Złł Polll. ośmnaście do Skrzynki Brackiey, Pisarzowi dwa Złote, Serwitorowi Cechowemu Talar ieden Zapłacić, (Synowie zaś Magistrowscy, lub ci co Córki Magistrowskie mieć będą za żony przez połowę tego wszystkiego płacić mają), każdy Dyscypuł na Siedm, a naymniey na Sześć Lat terminować, y od Nauki oddać ma z swoim Magistrem u którego ćwiczyć się chce, zgodzić się, tudzież powinien mieć będzie dwóch lub jednego Kantora, któryby za jego Wierność, lub że nie ucieknie ręczyli. Prympat [s!] też takowego Ucznia w tey Profesyi należycie edukować będzie obligowanym, ieżeli zaś takowy uczeń miałby w czym urywać się, lub złość sprawować, ma być przez Panów Starszych według Występku karany, względem zaś jakiej szkody przez niego uczynioney, Magister mieć będzie recurs do Kantora, y niema żaden takowego ucznia przyjąć, pokąd przez Panów Starszych winna nie będzie. Gdy tenże wstępny ma u tego lub innego zostawać Magistra, niewolno też będzie żadnemu Magistrowi trzech Dyscypułów razem trzymać, chyba że ieden już z nich pół Lat swych wyterminuie, to wtenczas wolno będzie drugiego lub trzeciego wziąść do Nauki; gdyby zaś w czasie terminowania Ucznia którego Magister umarł, a Wdowa trzymać by go niechciała, tedy Panowie Starsi tego Ucznia do innego Magistra aby się mogł doskonale wyuczyć oddać powinni, pieniądze zaś według długości czasu mają być obydwom podzielone; gdyby zaś który Dyscypuł nie miał sposobu opłacenia do Nauki, to jeszcze ieden Rok dłużej ma w terminowaniu zostawać, a gdy już czas postanowiony Wyterminowania swego przebiegnie, Magistra swego, y co należy uspokoi, takowy bez wszelkiey odwłoki ma być wyzwolony y w Regestr wpisany, Listem wyuczenia opatrzony, y drugim urzędu domym poszanowany.
Artykuł Trzeci o Powinnościach Towarzyszów y ich podróży. – Każemu Nawyczyłemu potem jak zostanie Towarzyszem wolno będzie tu w Lwowie przez Niekłórym czas u Majstra swego dla lepszey perfekcyi w tey Profesyi zostawać, jednak takowy do Cudzych krajów a w Polszczę
naymniey
[k. 2r]
naymniey do Miast Stołecznych Polskich przez Lat cztery usilną wędrować musi, do którey podróży ma być attestacyą od Konfraterni Opatrzony, y gdzie tylko stanie w którym mieście potężnie [?] żadnych Zegarów ani robić ani sporządzać niepowinien, ale zaraz o kondycyą u Starszych, lub w Gospodzie starać się, którey jak dostanie u Magistra ma swoią attestacyą od Cechu wyzwolenia, y kopię Metryki w tamtym Cechu zostawić, y póty onych nieodbierać, pokąd tam zostawać będzie, gdyby mu zaś tamże kondycyą dawano, a on iey akceptować niechciał, tedy inney według woli swoiey mieć niebędzie, y żadney Uczciwości ani uznania za Towarzysza mieć także niebędzie, co się też wszystko ma rozumiéć y o tych Towarzyszach, którzy z innych Miast tu do Lwowa przyjeżdżają. Jezeliby zaś który z Towarzyszów nie miał Woli u Magistra swego dłużey zostawać, powinien go wcześnie o tym uwiadomić, a osobliwie w tych czasach, jak Trybunał y Kontrakty lub inne ziazdy publiczne jakie bywają, ma to opowiedzieć przed Zjazdem na Cztery Niedziele, aby Magister miał czas do staraniasię o inszego, y poźniej ozie [s!] także we Cztery Niedziele, a potym dwojakim obwieszczeniu przebywszy Cwierć Roku u Magistra wolnym dopiero będzie od kondycyi, gdy zaś który Towarzysz w uporczywości nie mogłby tam gdzie przyzwoicie kondycyi dostać ma wziąwszy z tamtąd attestacyą wędrować do innego Miasta, którey attestacyi od Cechu, że kondycyi dostać niemozie, lub z Kondycyi dla jakiego przestępstwa lub długu winnego ruszywszy się niemogący taki kondycyi nigdzie mieć niemoże, ale wszędzie prześladowan, że długu niezapłacił, lub za jaki występek karę nieodebrał. –
Artykuł Czwarty. – Każdy w kondycyi będący Towarzysz powinien w daney mu robocie wszelkiey pilności dołożyć, takżeć iemu Magister lub Wdowa za iego pracę zapłatę rzetelnie dać mu mają, Towarzysz też powinności swoiey należycie czynić zadosyć, y tak Magistrowi jako y Wdowie w Sztukowey robocie, pilnym, czystym y posłusznym być. Starszym tey Konfraterni w Domu y na każdym Miejscu, tudzież Magistrowi y Wdowie y ich Dzieciom wszelkie dawać poszanowanie, Słów zelżywych spętnych, y piosnek gorszących wystrzegać się. –
Artykuł Piąty – o przyymowaniu Braci do Konfraterni. – Gdy który będąc wyzwolonym y podróż wyżey opisaną odprawiwszy na Cech był dobrze znający się Towarzysz w Mieście tuteyszym Lwowie chcieć będzie zostać Magistrem Konfraterni Zegarmistrzowskiey, taki powinien po odprawioney Wędrowce Rok cały u Magistra w tym Miejscu zostawać, przed tym wstępnym, co odbywszy, powinien Prawo Miejskie przyiąć, y Zostać Mieszczaninem, a dopiero Panom Starszym zwierzyć się, który jak złoży Sesyą, w obecności Wszystkich Braci o przyjęcie upraszać, y Sztukę tey Profesyi Misterną wyżey opisanym Artykule specyfikowaną zrobić, po którym to wstępnym powinien produkować Metrykę, y względem należytego wyterminowania czteroletniey po Cudzych krajach, lub innych Miastach Polskich Stołecznych włóczęga dobrego w cnocie sprawowania attestata wiary godne, y przy podaniu Sztukowey karty, Złotych Poll. Dwieście do Skrzynki Brackiey dać, Braci zaś Cechowych według możności poczęstować, Pisarzowi za pisanie Sześć Złotych, a Serwitorowi Brackiemu
[k. 2v]
ckiemu dwa Złote zapłacić ma. Synowie zaś Magistrowscy, y ci co Córki lub Wdowy tey Profesyi biorą połowę tego płacić mają, do Sztuk iednak misternych y innych powinności zarówno będą obligowani. –
Artykuł Szósty – o misternych Sztukach. – Każdy wstępujący do Konfraterni Zegarmistrzowskiey, ma wprzód prawa tey Konfraternij służące dobrze zrozumieć, ieżeli on może zadosyć uczynić, a poprzyjęciu onego na Nowy Rok Sztuki od Panów Starszych y Całey Konfraterni naznaczone, to iest ieden kieszenny Zegarek, z wszelkiemi należącemi rekwizytami, potym drugi do nychtowania [s! pro: nychtowania/richtowania?] lub pólny Zegarek, lub też jaki Panowie Starsi y między Bracią nakażą we Czterech kwartałach naywięcéy zrobić ma, y Szlachetnemu Magistratowi prezentować y oddać, w czym Panowie Starsi lub też deputowani, ieżeli te Sztuczki przez niego samego zrobione będą doglądać mają, ieżeli tedy takowe Sztuczki zdatne przez wszystkich uznane będą, dopiero za współ Brata poczytanym będzie, a ieżeliby w tych Sztukach cokolwiek niedoskonałości pokazałosię, ma oto z całą Konfraternią godzić się, aby mogł bydź za zupełnego Brata poczytanym. Żeby zaś te Sztuki wcale pokazały się nielubiemi, i żeby się pokazała niedoskonałość w Profesyi, takowy pójść ma ieszcze w kondycyą, aby się lepiej przećwiczał, lub też przy Konfraternij na usługach Cechowych dla poloru lepszego zostawać póty, pokąd inny na iego Miejsca nie trafi się, te zaś Sztuki do tego który ie robi należeć mają; gdy zaś który Towarzysz z Wdową żenić się będzie, czy on Dwonastoletnią liczbę uczenianą [?] y z podrozami wykonał, albo nie? Mogą mu choć nie w tym czasie Sztuki być zadane, póty jednak inszy Towarzysz także do Konfraternij aspirujący Sztuk swoich mieć nie będzie, póki pierwszy one zadane mając nieskończy, y przy Sesyi prezentować ich nie będzie. –
Artykuł Siódmy – O powinności Braci – Wszelkie tey Profesyi Zegary tak małe jako y duże do Noszenia lub stawienia jakieykolwiek denominacyi mają Bracia one porządnie robić, żeby nikt na nich żadney nie miał skarżyć się racyi, y gdy który Magister o złą robotę stropowanym będzie, ma w tym skarga do Panów Starszych zachodzić, y tę kwerelę oni wprzód uznać y Decydować mają, a potym Szlachetny Magistrat lub Prezydent, ieżeli która Strona przez to uskrzywdzona bydź rozumiałaby się, przez Wzruszenie albo apellacyą decydować mają.
Artykuł Ósmy. – Żeby też Bracia y Wdowy tey Profesyi między Sobą żyć zgodnie mogli, niema żeden drugiego roboty ganić, szacować, tak przez siebie jako y subordynowanych w kondycyi będących Towarzyszów, y chłopców do siebie odmawiać, korrumpować, w Mieszkaniu przechodzić y podkupować niemają, ani roboty inszego przemawiać y w nie mięszać się, a inquantumby który przeciwko temu zgrzeszył, bądź
to
[k. 3r]
to Brat, bądź to Wdowa, ten ma być na Sesyi karany według Występku, salva appellatione do Szlachetnego Magistratu, albo Prezydenta, którą gdyby kiedy założył, ma dać do Skrzynki Złotych dwa Polskich, których iezeliby zaraz nie położył, appellacya niema być pozwolona.
Artykuł Dziewiąty. – Wszyscy w Mieście J[ego] Kr[ólewskiej] M[oś]ci Lwowie y na przedmieściach w Pałacach, Jurydykach Mieszkający Zegarmistrze, mają się do Cechu tego Zegarmistrzowskiego nieodwłocznie inkorporować, któryby zaś temu był przeciwny, ma być do Sądu o to pociągany, y przez tenże Sąd do inkorporacji obligowanym, y tym Prawem Cechowym wszyscy Magistrowie także Towarzysze y Terminatorowie, teraz y na potym tu w Lwowie będący podlegać mają, a gdy który z Magistrów tuteyszey Konfraternij, mieć będzie intencyą do inszego Miasta w Polszcze gdzie także Cech iest przenieść się, y tamże Profesją swoią kontynuować, ma się z tym w Cechu tuteyszym opowiedzieć, y attestacyą, że wszystkie powinności do Zostania Zupełnym Bratkiem [s!] należące wypełnił wziąść, wzaiemnie gdyby z innego Miasta także Zupełny Magister tusie przenieść chciał, podobnież sprawić się ma, y do wszelkich Wspołbraterstwa Innych Współbraci, y Prawom tuteyszym podlegać ma, inquantumby zaś który partacz nie Cechowy, na którymkolwiek Miejscu tu w Lwowie Znaydować się miał, y roboty Zegarmistrzowskiey używać, taki niech będzie kto chce, y gdzie kolwiek mieszkaiący, wszystkie Zegary y Naczynia z pomocą Sądu przyzwoitego tracic ma, y onemu mają być Zabronione, do czego iednak niżeli przyjdzie przestroga od Konfraternij y Napominanie poprzedzać ma, konfiskowane zaś naczynia y Zegarki przez połowę do Cechu, przez drugą do Sądu tego należeć będą. –
Artykuł Dziesiąty. – Kiedy się trafi, że kto przyniesie do Zegarmistrza którego Zegary y Zegarki do taxy, lub przedania, te Starsi Konfraternij taxować mają sumiennie bez oszukania, a potym may [s!] być dane któremu Magistrowi do sprzedania, inney zaś kondycyi Człowiek jakieykolwiek bądź żaden tych Zegarów sam przedawać niebędzie mogł, y gdyby się taki Znalazł, to onemu z pomocą Sądu mają być konfiszkowane, zaćmieniową na potym strzeżenia się tego pod karami, gdyby zaś podejrzana Osoba przyniosła do taxy lub przedania Zegarek, ma ten Magister pilnie to examinować z kąd ma takowy Zegarek, a potym porozumiawszy co z tego ma przytrzymać, y Panom Starszym dać znać, Panowie zaś Starsi według potrzeby do Szlachetnego Magistratu lub Prezydenta referować się mają.
Artykuł Jedynasty. – Że od Konfraternij Zegarmistrzowskiey w różnych okazyach wychodzić będą Testimonia, y inne zwykłe expedycye, więc takowa Fraternia mieć może swoią Pieczęć, którey gdy potrzeba będzie w Cechowym tylko intereffie zażywać może.
Artykuł Dwanasty – o Wdowach. – Każdey Wdowie będzie wolne używanie Profesyi póty, póki swóy Stan nieodmieni, y za inney Pro
fesyi
[k. 3v]
fesyi nie poydzie Człeka, do obligacyi y inney powinności jak y drudzy Bracia ma należeć, terminatora wolno iey trzymać jednego, a Naylepszym Towarzyszem ma być Opatrzona, choćby dziewierzy taki był w Kondycyi ma być odebrany a iey dany.
Artykuł Trzynasty – o Partaczach. – Partacze y inni po kunsztu tey Profesyi Ludzie, którzy się w konfraternii nie znaydują, tu w Lwowie na żadnych Jurydykach, Jurysdykcyach, Pałacach mieć mieysca, ani Profesyi pod przeszkodą Braci Cechowych robić nie mają, y takim gdyby się w Mieście lub za Miastem znaydować mieli, y Wszyscy bez wszelkiej excepcyi konfiskacyi podpadać ma, ani onych żaden okrywać protegowac, y przechowywać nie ma, pod karami przez Sąd przyzwoity im na nich extendowanemi.
Artykuł Czternasty – o Sessyach. – Sessya czyli Schadzki Konfraternij Zegarmistrzowskiey każdego czasu gdy tego potrzeba będzie wyciągała, lub Urząd Miasta Szlachetnego Magistratu albo Prezydenta złożyć nakaże, osobliwie iednak co kwartał bywać powinny, etiam w przytomności Deputowanego od Szlachetnego Magistratu, ieżeli tego kiedy Interes potrzebować będzie, na które wszyscy Bracia obesłani być mają przez młodszego, lub Serwitora Pieczęcią Cechową za wiadomością Szlachetnego Prezydenta, a tak obesłani przychodzić punktualnie na naznaczoną godzinę powinni, a gdy z nich który na takową godzinę nieprzyidzie, y racji słuszney absencyi swoiey nie da, ma w cato Złł Poll dwa, a Towarzysz także gdyby obesłany nie przyszedł Złoty ieden do Skrzynki Brackiey dać ma, na którey Sesyi Wszyscy przytomni skromnie y pokornie sprawować się mają, przed czym by który Słowa zelżywe przeciw Starszym lub ieden drugiemu miał mówić, lub drugiego skonfundować, taki według występku ma być zaraz tamże karany, Salva appellatione do Szlachetnego Prezydenta.
Artykuł Piętnasty. – Wszyscy Wspoł Bracia y Towarzysze na Sesyą Zgromadzeni, mają się skromnie y cicho zachować, hałasów nie robić, y kiedy który do którego ma co, powinien go na Sesyi oskarżyć, gdzie Panowie Starsi z Bracią Cechowemu tę kwestyę sądzić mają, niewtrącając ieden drugiemu w słowa, Salva appellatione do Szlachetnego Prezydenta, tudzież przed skończeniem Sesyi nie mają się rozchodzić, każdy Magister y Wdowy, co kwartał mają płacić po dwa Złote Polskie do Skrzynki na różne potrzeby tey Konfraternij, Towarzysz także każdy po Złotych dwa, także co kwartał na potrzeby chorych y podrożnych Towarzyszów, z czego Panowie Starsi przy dokończeniu Roku oddawać rachunek mają.
Artykuł Szesnasty. – Co rok Starsi tey Konfraternij, ad Normam innych Cechów mają być w Czasie w Dzień Świętego Macieja Apostoła obierani, lub dawni approbowani, potym do przysięgi Szlachetnemu Magistratowi prezentowani, o Rachunkach w ten Relacya uczyniona być ma, y tamże na Wierność y Sprawiedliwość przysięgę wykonać, którym tak obranym, ma być wszelka poczciwość y posłuszeństwo oddawane pod surową karą.
Artykuł Siedmnasty. – Kasa tey Konfraternij, do którey wpisane kwartalne, y inne przychody opisane wchodzić będą, ma być dworno Zamkami Opatrzona, y od niéy dwa klucze w dwóch Starszych, tak aby ieden bez drugiego oney otworzyć niemógł, być powinny, z czego expensa przy Braciach drugich jak potrzeba będzie łożona być ma, przy kończącym się zaś Roku Mają Panowie Starsi przy Sesyi Zupełney przed Elekcyą nowych Starszych wprzód Regestra ponieść, y Expensy produkować, y przeczytać głośno, a potym Szlachetnemu Prezydentowi do Scrutynowania rzekomej, lub nie uznania y podpisania podać, a tak z percepty y expensą uznaną Regestra w Skrzynce złożyć, y konserwować mają, któreto Artykuły y Ordynacyą Naszą Bractwu Zegarmistrzowskiemu
opisane
[k. 4r]
opisane, Rękami naszemi wraz z Szlachetnym Urzędu Naszego Radzieckiego Pisarzem podpisawszy, Pieczęcią Miasta Naszego stwierdziliśmy, y w Akta Nasze Radzieckie dla wiekopomności wpisać roskazaliśmy. Działo się w Lwowie na Ratuszu w Poniedziałek w Wigilią Święta Narodzenia Świętego Jana Chrzciciela, to iest Dnia Dwudziestego Trzeciego Miesiąca Czerwca Roku Pańskiego 1766. – Józef Bleychner, Prezydent Miasta J[ego] Kr[ólewskiej] M[oś]ci Lwowa. – Basilius K. Paszkiewicz Consul Civitatis Sacrae Regiae Majestatis Leopoliens[is] Metropolis Russia in Regno Poloniae mpa. – Joannes Durbas Consul Leopoliens[is]. – Franciscus Lenchamps Consul Leopol[iensis]. – Joannes Werner Senior Con: Leopolien: – Thomas Traki Medicinae Doctor Consul Leopol[iensis]. – Joannes Casimirus Czerzewicz S[acrae] R[egiae] M[ajesta]tis Secretarius, Consul et Advocatus, Judex Ordinarius Civitatis Leopoliens[is] mpa. – Adalbertus Behm Consul Leopold[iensis] Locus Sigilli. – Franciscus Xaverius Kupiński Publicus Sacra Authoritate Aplica et Officii Consularis Leopoldiensis Notarius mpa. In cujus rei fidem Sigillum Officii Consularis Leopoliensis Praesentibus est impressum. Locus Sigilli. Franciscus Xaverius Kupiński, Publicus Sa[cra] Auth[ori]t[a]te Aplica, et Officii Consularis Leopoliens[is] Notarius mpa. Ex Protocollo Actorum Officii Consularis Leopoldiensis Extraditt[um].
Nos itaqùe Stanislaus Augustus Rex praedictae Supplicationi benignè annuentes praeinserias Literas, ordinationem pro Confraternitate Horologianorum constitutam, in se continentes in omnibus earum Punctis, Clausulis, Articulis, nexibus et Ligamentis, approbandas, Confirmandas et ratificandas esse duximus, prout approbamus, Confirmamus et ratificamus Praesentibus Literis Nostris. Decernentes easdem, inquantum Juri c[onsonae] sunt, vim et robur perpetuae ac inviolabilis firmitatis obtinere debere. In Cujus rei fidem Praesentes Manu Nostra Subscriptas, Sigillo Regni Communiiri [s!] jussimus. Datum Varsaviae Die XII. Mensis Septembris Anno Domini MDCCLXVI. Regni verò Nostri Tertio Anno.
Stanislaus Augustus Rex [m.p.]
[Nota po prawej:]
Confirmatio Ordinationis Confraternitati Horologianorum Civitatis Leopoldien[sis] Serviens.
[Podpis po prawej u dołu:]
Clemens Rostowski Sigilli Majoris Regni Secretarius m.p.
[Nota w dolnym marginesie:]
Inductum in Acta Metrices Regni 1766.
[k. 11 — Pieczęć:]
[W mosiężnej puszce na jedwabnym sznurze: pieczęć koronna Stanisława Augusta z czerwonego wosku, spękana wzdłuż osi pionowej, z ubytkiem w górno-prawej części, widoczny herb Rzeczypospolitej z herbem Ciołek króla w sercu].
Uwagi do odczytu
Dokument pergaminowy w formie oprawnego libellusa (4 karty pergaminowe oprawione w zdobioną złoceniami ciemnoczerwoną skórę z mosiężną puszką z pieczęcią na sznurze jedwabnym). Zawiera transumpt i konfirmację ordynacji cechu zegarmistrzów lwowskich uchwalonej przez radę miasta Lwowa 23 czerwca 1766 r. Pieczęć koronna Stanisława Augusta z czerwonego wosku, pęknięta na kilka części i częściowo wyszczerbiona. W karcie katalogowej wskazano '1 аркуш', w rzeczywistości libellus liczy 4 karty pergaminowe w oprawie skórzanej (zgodnie z arkuszem kontrolnym: 4 аркуші + обкладинка).












