Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

131/1/850 · 131-1-850-001

Przywilej cesarza Józefa II dla miasta Lwowa na doroczny jarmark czterotygodniowy

Józef II Habsburg, cesarz rzymski, król Niemiec, Jerozolimy, Węgier, Czech, Galicji i Lodomerii etc. Miasto Lwów (Hauptstadt Lemberg)
den 13ten Monatsstag Dezember, im siebenzehen hundert fünf und achtzigsten, unserer Reiche des Römischen im zwei und zwanzigsten, und der erbländischen im sechsten Jahre · Wiedeń (Wien)

Cesarz rzymski Józef II zezwala miastu Lwowowi na organizowanie corocznego czterotygodniowego jarmarku rozpoczynającego się w pierwszy poniedziałek po Trzech Królach. Równocześnie nakazuje władzom chronić ten przywilej i surowo zabrania miastu pobierania jakichkolwiek opłat od uczestników jarmarku.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

My, Józef Drugi, z Bożej łaski wybrany cesarz rzymski, po wieczne czasy Pomnożyciel Rzeszy, król w Germanii, Jerozolimie, na Węgrzech, w Czechach, Dalmacji, Chorwacji, Sławonii, Galicji i Lodomerii, arcyksiążę Austrii, książę Burgundii i Lotaryngii, wielki książę Toskanii, wielki książę Siedmiogrodu, książę Mediolanu, Mantui, Parmy etc., uksiążęcony hrabia Habsburga, Flandrii, Tyrolu etc. Wyznajemy niniejszym listem jawnie i czynimy przez to każdemu wiadomym, iż po przedłożeniu Nam najpoddanniejszej prośby położonego w Naszych dziedzicznych królestwach Galicji i Lodomerii stołecznego miasta Lwowa, dla pożytku i pomyślności tegoż miasta, dla wygody okolicznych miejscowości oraz w ogóle dla pewnego ożywienia handlu, jednakże z wyraźnym zastrzeżeniem i bez najmniejszego uszczerbku w przyszłości dla Naszych praw królewskich, niniejszym najłaskawiej zezwalamy i przyzwalamy: Owo stołeczne miasto Lwów odtąd po wszystkie przyszłe czasy, mianowicie tak długo, jak dobro Naszych państw nie zażąda od Nas lub Naszych prawowitych następców tronu w Naszych dziedzicznych królestwach Galicji i Lodomerii jakiejkolwiek zmiany bądź uchylenia niniejszego przywileju, ma mieć prawo corocznie odprawiać jarmark przez cztery tygodnie w taki sposób, iż rozpoczynać się on będzie w pierwszy poniedziałek po święcie Trzech Króli. Skoro zaś obecnie, jak powiedziano, rzeczonemu stołecznemu miastu Lwowowi wspominaną wolność jarmarczną niniejszym łaskawie nadajemy, przeto chcemy i zarazem wyraźnie rozkazujemy pod groźbą Naszej surowej odpłaty i kary, aby miasto to przy okazji owego jarmarku ani od przybywających tu kupców i handlarzy, ani od innych osób odwiedzających ten jarmark nie uważało się za uprawnione do pobierania jakiejkolwiek opłaty. Ponadto nakazujemy wszelkim władzom, urzędnikom i poddanym, jakiegokolwiek stanu czy godności byliby, a w szczególności cesarsko-królewskiemu Gubernium Naszych dziedzicznych królestw Galicji i Lodomerii, aby wszyscy razem i każdy z osobna mieszczaństwu częstokroć wspomnianego miasta Lwowa w korzystaniu z tego [najłaskawiej mu udzielonego] przywileju jarmarcznego nie tylko nie przeszkadzali, lecz raczej na wszelki możliwy sposób przy nim utrzymywali i go chronili. Na świadectwo tego listu, zapieczętowanego Naszą cesarską, królewską i arcyksiążęcą przywieszoną pieczęcią większą, który dan jest w Naszym stołecznym i rezydencjonalnym mieście Wiedniu, dnia trzynastego miesiąca grudnia, roku tysiąc siedemset osiemdziesiątego piątego, Naszych rządów w Rzeszy Rzymskiej roku dwudziestego drugiego, a w krajach dziedzicznych szóstego. [Pod tekstem po lewej, podpis wystawcy:] Józef, własną ręką [Pod tekstem po prawej:] Jan Rudolf hrabia Chotek Tobiasz Filip wolny pan von Gebler Z własnego rozkazu Jego Cesarskiej i Królewskiej Mości. Józef szlachetny von [...] [Na plice po lewej, noty rejestracyjne:] zarejestrowano [...] cesarsko-królewskiej Kancelarii Nadwornej Franciszek Ksawery [...] wyprawił [Verso:] [Nota kancelaryjna:] Przedłożono Magistratowi dnia 14 grudnia 1785 [Inne noty archiwalne:] akt 3096 Do Fiskusa 29 [Pieczęć:] [Czerwona pieczęć woskowa cesarza Józefa II w okrągłej drewnianej misce, zawieszona na czarno-żółtym jedwabnym sznurze przewleczonym przez plisę; wosk pęknięty, brakuje prawej części wyobrażenia pieczętnego].

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

Wir Joseph der Zweite, von Gottes Gnaden erwählter Römischer Kaiser, zu allen Zeiten Mehrer des Reichs, König in Germanien, zu Jerusalem, Ungarn, Böheim, Dalmatien, Croatien, Slavonien, Galizien, und Lodomerien, Erzherzog zu Oesterreich, Herzog zu Burgund, und zu Lothringen, Großherzog zu Toskana, Großfürst zu Siebenbürgen, Herzog zu Mailand, Mantua, Parma etc., gefürsteter Graf zu Habsburg, zu Flandern, zu Tyrol etc. Bekennen mittels dieses Briefes öffentlich, und machen dadurch jedermann kund, daß wir auf uns gemachte allerunterthänigste Vorstellung der in unseren Erbkönigreichen Galizien und Lodomerien gelegenen Hauptstadt Lemberg, zum Nutzen, und zur Aufnahme dieser Stadt, zur Bequemlichkeit der umliegenden Ortschaften, und überhaupt zu einiger Beförderung des Handels, jedoch mit ausdrücklichem Vorbehalte, und ohne die geringste künftig Einschränkung unserer Königlichen Rechte, hiemit allergnädigst erlauben und bewilligen: Es soll diese Hauptstadt Lemberg von nun an zu allen künftigen Zeiten, so lang nemlich nicht etwa das Wohl unserer Staaten von uns, oder unseren rechtmäßigen Thronfolgern in unseren Erbkönigreichen Galizien und Lodomerien irgend eine Abänderung oder die Aufhebung dieses Privilegiums fodern wird, alljährlich einen Jahrmarkt durch vier Wochen dergestalt zu halten befugt seyn, daß derselbe am ersten Montage nach dem Dreikönigstage seinen Anfang nehme. Indem Wir aber izt besagtermaßen dieser Hauptstadt Lemberg erwähnte Jahrmarktsfreiheit hiemit gnädigst ertheilen, so wollen und verordnen Wir zugleich ausdrücklich, daß bei Bedrohung unserer scharfen Ahndung und Strafe, daß diese Stadt bei Gelegenheit dieses Jahrmarkts weder von den hiebei erscheinenden Kauf- und Handelsleuten, noch sonst von anderen diesen Markt besuchenden Personen irgend eine Abgabe abzufodern sich für berechtiget halte. Uebrigens gebiethen Wir allen Obrigkeiten, Funkzionärn und Unterthanen, welchen Stands oder Würde sie immer seyn mögen, besonders aber dem kaiserl[ich] königl[ichen] Gubernium unseres Erbkönigreichen Galizien und Lodomerien, daß sie sämtlich und sonders die Bürgerschaft der oft erwähnten Stadt Lemberg in dem Genusse dieses [ihr gnädigst verliehenen] Jahrmarkts-Privilegiums, nicht nur nicht stöhren, sondern vielmehr auf alle mögliche Art dabei handhaben und schützen sollen. Mit Urkund dieses Briefs, besiegelt mit unserm kaiserlichen königlichen, und erzherzoglichen anhangenden größern Insiegel, der geben ist in Unserer Haupt- und Residenzstadt Wien, den 13ten Monatsstag Dezember, im siebenzehen hundert fünf und achtzigsten, unserer Reiche des Römischen im zwei und zwanzigsten, und der erbländischen im sechsten Jahre. [Pod tekstem po lewej, podpis wystawcy:] Joseph m[anu] p[ropria] [Pod tekstem po prawej:] Johann Rudolph Graf Chotek Tobias Philipp Freiherr v[on] Gebler Ad Mandatum Sacrae Caes[areae] Regiae Mattis proprium. Joseph Edler von [...] [Na plice po lewej, noty rejestracyjne:] registratum [...] kaiser[lich] k[öniglicher] Hofkanzley Franz Xav[er] [...] exped[ivit] [Verso:] [Nota kancelaryjna:] Praesent[atum] Magistratui d[ie] 14. Dec[em]b[ris] 1785 [Inne noty archiwalne:] act 3096 Ad Fisc[um] 29 [Pieczęć:] [Czerwona pieczęć woskowa cesarza Józefa II w okrągłej drewnianej misce, zawieszona na czarno-żółtym jedwabnym sznurze przewleczonym przez plisę; wosk pęknięty, brakuje prawej części wyobrażenia pieczętnego].

Uwagi do odczytu

Dokument pergaminowy w dobrym stanie zachowania, z niewielkim zaplamieniem w dolnej części tekstu (na wysokości wzmianki o Gubernium). Pieczęć cesarska woskowa czerwona, zachowana we fragmentach (brak prawego skrzydła orła i otoku po prawej stronie), w toczonej drewnianej puszce ochronnej na żółto-czarnym sznurze. Skan 1 to karta tytułowa archiwum, skany 2–6 przedstawiają dokument z różnych ujęć, skan 7 prezentuje verso pergaminu, skan 8 zbliżenie pękniętej pieczęci, skan 9 to karta kontrolna mikrofilmu.

Zakres opracowania: Odczyt automatyczny (15.10.2026), niesprawdzony z oryginałem przez człowieka; nieczytelne fragmenty oznaczono [...].

ekstrakcja: 15.10.2026 16:13 · model: gemini-3.8-flash

Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

131/1/850 · 9 · zdjęcia: recto, verso, pieczęcie