Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

132/1/182 · 182-02

Lublin prosi Lwów o dokumenty w sporze podatkowym z cechem rzeźników

Magistrat Lublina skarży się, że cech rzeźników odmawia płacenia pogłównego, powołując się na zamieszkiwanie poza miejską jurysdykcją, i wystawił miastu pozwy przed sądami kapturowymi. Prosi magistrat Lwowa o autentyczny dokument potwierdzający, czy tamtejsze cechy płacą ciężary Rzeczypospolitej i miasta również wtedy, gdy ich członkowie mieszkają pod innymi jurysdykcjami. W postscriptum pyta o organizację sądu lwowskiego, rolę sędziów duchownych oraz miejsce odbywania sądów.

Opracowanie z pomocą AI. Odczyt wszystkich pięciu stron: listu, jego zakończenia, postscriptum i adresu. Przekład łaciny oraz uwspółcześnienie polszczyzny; lokalne luki w terminach podatkowych i prawnych oznaczono. Odczyty należy sprawdzać z oryginałem.

Przekład / tekst współczesny

Szlachetni i dostojni Panowie, wielce szanowni Panowie i Bracia! Trudno wyrazić, jaką uciążliwość sprawia nam tutaj cech rzeźniczy. Ci nasi słudzy chcą nad nami panować, ciągając nas przed tutejsze sądy kapturowe. Chodzi o ich [niepewny termin związany z rzeźnictwem lub opłatą] i jatki, które mają w mieście pod miejską jurysdykcją, oraz o zbierane stąd podatki [fragment łaciński niepewny]. Chcieliśmy zobowiązać ich do płacenia pogłównego, według zwyczaju innych miast. Tymczasem wszyscy mieszkają pod innymi jurysdykcjami, unikając płacenia podatków na rzecz miasta, a z tego z dnia na dzień odnoszą korzyści. Gdy dostrzegliśmy ich zuchwałość i opór [?; łacińskie określenie niepewne], ponieważ niczego nie chcieli wnosić, poleciliśmy dostarczyć nam ich „składy” [znaczenie terminu w tym miejscu niepewne] wraz z ich prawami, które pierwotnie wyszły od magistratu. [Fragment o przeniesieniu na inny grunt obiektu określonego jako „Lani...” pozostaje niepewny.] Wówczas wystawili przeciw nam pozwy przed sąd kapturowy, jakoby z powodu wyrządzonych im gwałtów [dwa bliższe określenia pozwów odczytane niepewnie]. Ponieważ dzieje się to z największą szkodą dla naszych praw, prosimy Was, łaskawi i wielce mili Panowie, licząc na sąsiedzką i braterską przyjaźń, o autentyczny dokument potwierdzający, czy u Was cechy, choćby ich członkowie mieszkali pod innymi jurysdykcjami, płacą do miejskiej kasy ciężary Rzeczypospolitej i miasta. Za okazaną nam w tym łaskę będziemy zobowiązani odwdzięczyć się w podobnych okolicznościach. Pozostajemy z należnym szacunkiem [jeden wyraz formuły niepewny] Waszych szlachetnych i dostojnych Wielmożności najbardziej zobowiązani bracia i słudzy, burmistrz i rajcy królewskiego miasta Lublina. Dan w Lublinie, 8 maja 1738 roku. [P.S.] Nasunęła się nam jeszcze uwaga dotycząca sądów Waszego szlachetnego magistratu. [Nieodczytana formuła wprowadzająca pytanie.] Czy sądzi się tam w sprawach prawnych i faktycznych, czy sąd orzeka bez zależności od wielmożnych księży, panów sędziów kapturowych, albo bez ich udziału? Czy też w jakiś sposób korzysta z udziału sędziów kapturowych? Ponadto: czy odbywacie swoje sądy w rezydencji, czy na ratuszu? Te okoliczności są nam obecnie bardzo potrzebne. Prosimy Was, Bracia, o odpowiedź tą pocztą. [Adres:] Szlachetnym i dostojnym panom burmistrzowi, rajcom i całemu magistratowi królewskiego miasta Lwowa, stolicy Rusi, naszym wielce szanownym Panom i Braciom, we Lwowie.

Oryginalne brzmienie — transkrypcja

Nobiles ac Spectabiles Domini Domini et Fratres plurimum Observandi. Trudno Wyrazić co tu mamy za Vexę od Cechu Rzeźniczego, hiccy Servi Nostri chcą nad Nami dominari pociągaiąc Nas do Sądow tutey[s]zych Kapturowych, a to ex ratione [Rzeźny?; termin niepewny] ich ex vi jatek na Mieyskiey Jurysdykcyi u Nas w Mieście mianych, a stąd podatkow per fortum [?; forma łacińska niepewna] zbieranych do płacenia pogłownego more innych Miast pociągnąć chcieli ponieważ oni unikając płacenia podatkow do Miasta po innych Jurysdykcyach Wszyscy mieszkaią, a stąd in dies pożytkują. Iakeśmy widzieliśmy ich temeritatem et remitentiam [?] że nic niechciali contribuere, Składyśmy ich cum Juribus eorum, które originaliter à Magistratu Wychodziły, więc do Nas kazaliśmy, bo już na inny grunt miała bydź od nich Lani[...; dalsza część nazwy niepewna]. Oni tedy Nam rekrezyani [?] pozwy Summaticie [?] do Sądow Kapturowych ac si respectu violentiarum illatarum Wydali. Co że iest cum Summo præiudicio Praw Naszych upraszamy W. Łaskych Wielce Miłych Panow w nadzieię Sąsiedzkiey y Braterskiey przyiaźni, o Instrument authentyczny iako u W. Łaskych Wielce Miłych Panow Contubernia choć na innych Jurysdykcyach mieszkaią ad Cassam Civilem Onera Reipublicæ et Civitatis płacą; [ciąg dalszy, PDF s. 3:] Świadczoną Nam w tym Łaskę, winni będziemy w podobnych Okazyach W. Łaskym Wielce Miłym Panom retaliować pisząc się perus [?] debito Cultu Nobilium ac Spectabilium Dominationum Vestrarum Fratres et Servi Obligatissimi. Proconsul et Consules Civitatis Regiæ Lublinensis. Datt[um] w Lublinie 8. dnia Maij A[nn]o 1738to. [P.S., PDF s. 4:] P.S. Przyszła Nam ieszcze animadwersya respektem Sądow Nobilis Magistratus W. Łaskych Wielce Miłych Panow, ieżeli [około trzech wyrazów/formuła niepewna] sądzi się tam in Causis Juris iako y facti, czyli Iudicium Sądzi sine dependentia albo assistentia WW. X[ię]żow Panow Sędziow Kapturowych, czyli iakim Sposobem ma assistentiam Sędziow Jchm. Kapturowych. Deinde czyli W. Łas[k]i Wielce Mili Panowie Sądy Swoie in Residentia odprawuiecie czyli na Ratuszu, bo nam te Circumstancye wielce ad præsens potrzebne, o ktorych rezolucyi Brata W. Ł. Wielce Miłych Panow upraszamy na tę pocztę. [Adres, PDF s. 5:] Nobilibus ac Spectabilibus Dominis Præconsuli Consulibus Totique Magistratui Civitatis Sacræ Regiæ Majestatis Leopolis, Metropolis Russiæ, Dominis et Fratribus Nostris plurimum observandis Leopoli. [Pieczęć i parafa/oznaczenie LIV. Dopisek archiwalny: ex fasc. 625 a.a.]

Uwagi do odczytu

Obejrzano wszystkie pięć stron PDF. Oryginalny datownik 8 maja 1738 jest zgodny z okładką. Opis okładki oznacza materiał jako kopię; nie potraktowano parafy czy śladu pieczęci jako dowodu autografu. Główne żądanie dokumentu o obowiązku płacenia pogłównego i innych ciężarów jest czytelne. Kilka pośrednich szczegółów egzekucji cechowej, termin rzeźniczej opłaty, nazwa obiektu „Lani...” i krótka formuła w postscriptum pozostają niepewne; nie odtworzono ich z oczekiwanej treści prawnej. „Contubernia” oddano jako cechy. Historyczne jurysdykcje/jurydyki zachowano w tym znaczeniu, bez przypisywania konkretnych właścicieli. Autor opisuje stanowisko magistratu w sporze; zarzut wobec rzeźników nie został przedstawiony jako niezależnie dowiedziony fakt. Pytanie o praktykę lwowską nie stanowi dowodu, że opisana praktyka we Lwowie rzeczywiście obowiązywała. Postscriptum odczytano jako część tego samego listu, nie osobny dokument. Adres zachowany; otoku pieczęci nie odczytano.

Lokalizacja w skanie: 132/1/182, PDF s. 2–3: list; s. 4: postscriptum; s. 5: adres; s. 1: okładka.
Zgłoś błąd transkrypcji

Podaj fragment i proponowaną poprawkę. Zgłoszenie dotyczy tego pisma.

Skan oryginału

132/1/182 · początek podglądu: strona PDF 2

Jeśli podgląd się nie wyświetla lub jest za mały na telefonie, otwórz PDF bezpośrednio.