Interwencja u kardynała protektora w sprawie uwięzionego zabójcy

Jan Kazimierz, z Bożej łaski król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza, Żmudzi, Inflant, Smoleńska i Czernihowa, a także dziedziczny król Szwedów, Gotów i Wandalów. Najjaśniejszemu i najprzewielebniejszemu ojcu w Chrystusie, panu Virginio Orsiniemu, kardynałowi Świętego Kościoła Rzymskiego, protektorowi naszego Królestwa, naszemu najdroższemu i szanownemu przyjacielowi. Pozdrowienia i nieustanny wzrost wszelkiej pomyślności. Najjaśniejszy i najprzewielebniejszy ojcze w Chrystusie, nasz najdroższy i szanowny przyjacielu! Mieszkańców naszego Królestwa chronią określone prawa i konstytucje, dzięki którym mogą żyć bezpiecznie i spokojnie. Ponadto miastu Lwowowi, położonemu na pograniczu Królestwa, nadano szczególnym prawem i przywilejem uprawnienie do powściągania samowoli i zwalczania naruszeń bezpieczeństwa publicznego. Na mocy praw, konstytucji i praktyki przyjętej w Królestwie burmistrz tego miasta nakazał schwytać i uwięzić poddanego lwowskiego klasztoru braci mniejszych konwentualnych św. Franciszka. Człowiek ten śmiertelnie zranił poddanego naszego miasta na jego przedmieściu. Został zatrzymany na świeżym uczynku jako sprawca napaści i naruszenia bezpieczeństwa publicznego. Z tego powodu, na żądanie kustosza wspomnianego klasztoru, burmistrza wezwano przed lwowski sąd konsystorski, wbrew prawom i konstytucjom naszego Królestwa. Za rzekome naruszenie immunitetu kościelnego prowadzono przeciw niemu postępowanie o kary kanoniczne zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji, po czym uznano go za ekskomunikowanego i publicznie to ogłoszono. W ten sposób w osobie burmistrza, który sprawuje w mieście władzę w naszym imieniu, naruszono naszą królewską jurysdykcję, zwłaszcza przez dekret sądu najjaśniejszego pana nuncjusza apostolskiego przebywającego w naszym Królestwie. [Zakończenie z odpisu:] Uznaliśmy zatem, że należy gorąco polecić tę sprawę Waszej Najjaśniejszości, aby jak najprędzej uzyskała od Ojca Świętego komisję do jej osądzenia, zgodnie z memoriałem przesłanym przez stronę proszącą. Życzymy Waszej Najjaśniejszości dobrego zdrowia i pomyślności ducha. Dano we Lwowie 12 marca 1663 roku, w piętnastym roku naszego panowania w Polsce i w Szwecji. Jan Kazimierz, król [podpis odpisany; m. p. oznacza własną ręką]. Strony 4–5 zawierają pełny odpis tego samego listu i adresu; zakończenie zachowało się tylko w nim. Nota na odwrocie: Jan Kazimierz; Lwów, 12 marca 1663. Adres na odwrocie: Najjaśniejszemu i najprzewielebniejszemu ojcu w Chrystusie, panu Virginio Orsiniemu, kardynałowi Świętego Kościoła Rzymskiego, protektorowi naszego Królestwa, naszemu najdroższemu i szanownemu przyjacielowi. Zachowana pieczęć. Późniejsza okładka: list Jana Kazimierza ze Lwowa do kardynała Orsiniego Virginio z prośbą o uchylenie ekskomuniki magistratu Lwowa, związanej z uwięzieniem poddanego franciszkanów za zabójstwo poddanego miejskiego; oryginał; 12 marca 1663. [Właściwy tekst mówi o ekskomunice burmistrza i prosi o papieską komisję do osądzenia sprawy. Jest też pełny odpis.]

Joannes Casimirus Dei gratia Rex Poloniae, Magnus Dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Livoniae, Smolensciae, Czerniechoviaeque, nec non Suecorum, Gothorum, Vandalorumque haereditarius Rex. Illustriśsimo et Reverendissimo Domino in Christo Patri Domino Virginio Ursino S. R. E. Cardinali, Regni nostri Protectori, Amico nostro charissimo ac honorando. Salutem et omnis felicitatis continuum incrementum. Illustrissime et Reverendissime in Christo Pater, Domine Amice noster charissime et observande! Cum Regni nostri incolis certae Leges et Constitutiones, quibus secure et pacate vivant, suffragentur, tum Civitati Leopoliensi, uti in confinio Regni nostri positae, ad compescendam insolentiam et reprimendos publicae securitatis violatores speciali iure et privilegio demandata est facultas. Et quoniam vigore iurium et Constitutionum ac praxis usitatae in Regno nostro praefatae Civitatis Proconsul, subditum Fratrum Minorum Conventualium Sancti Francisci Conventus Leopoliensis (qui etiam subditum dictae Civitatis nostrae in Suburbio eiusdem lethaliter convulneraverat), uti percussorem et violatorem publicae securitatis in recenti crimine deprehensum, capturare et incarcerare iussit, ac ideo ad instantiam custodis praefati Conventus contra iura, Leges et Constitutiones Regni nostri ad forum Consistorii Leopoliensis evocatus, ob quasi violationem immunitatis Ecclesiasticae, ad poenas Canonum tam in prima quam secunda instantia processatus, excommunicatus declaratus et publicatus extitit. Et sic in persona Proconsulis, qui in Civitate vices nostras gerit, iurisdictio nostra Regia maxime per Decretum Auditorii Illustrissimi Domini Nuntii Apostolici in Regno nostro commorantis laesa est. [Dalsza treść zachowana w odpisie na s. 4–5; oryginalna karta s. 2 kończy się powyższymi słowami:] Ideo causam praefatam Illustritati Vestrae diligenter commendandam esse duximus, quatenus a Sanctissimo Commissionem ad iudicandam eandem secundum Memoriale per partem supplicantem transmissum quantocius expediat. Interim Illustritati Vestrae bonam valetudinem et animo optamus. Datum Leopoli die XII mensis Martii anno Domini MDCLXIII. Regnorum nostrorum Poloniae et Sueciae XV anno. Joannes Casimirus Rex m. p. [podpis w odpisie; na dostępnej karcie oryginału go brak]. [S. 4–5: pełny odpis listu i adresu, którego zakończenie podano wyżej.] [Adres na odwrocie:] Illustrissimo et Reverendissimo in Christo Patri Domino Virginio Ursini, Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinali, Regni nostri Protectori, Amico nostro charissimo et honorando. [Późniejsza nota:] Jan Kazimierz. Lwów 12/III 1663.