Katalog źródeł

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek poświadcza ugodę i oświadczenie wikariuszy katedry lwowskiej oraz wykonawców testamentu zmarłego Stanisława z Przedborza odnośnie do sumy dwustu florenów i czynszu na kamienicy. Pismo zawiera późniejsze adnotacje z wizytacji generalnych dotyczące kamienicy Grygrowiczowskiej.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek poświadcza odbiór 100 grzywien przez wikariuszy katedry lwowskiej od wykonawców testamentu Mikołaja Wagleńskiego na zakup czynszu wieczystego. W zamian za otrzymane fundusze wikariusze zobowiązali się do wieczystego odprawiania cotygodniowej mszy za zmarłego oraz corocznych nabożeństw żałobnych w rocznicę jego pochówku.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek poświadcza, że wikariusze katedry lwowskiej otrzymali 100 grzywien od wykonawców testamentu zmarłego Mikołaja Wagleńskiego na zakup czynszu. W zamian duchowni zobowiązali się do odprawiania cotygodniowej mszy oraz dorocznych wigilii z mszą śpiewaną za duszę zmarłego i jego żony.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek poświadcza odebranie przez wikariuszy katedry lwowskiej kwoty 100 grzywien od wykonawców testamentu Mikołaja Wagleńskiego z przeznaczeniem na zakup czynszu wyderkafowego. W zamian za legat duchowni zobowiązali się do odprawiania cotygodniowych mszy oraz dorocznych wigilii żałobnych za duszę testatora i jego małżonki.

Reinhold Bruß odnosi się do kwestii wagi wysłanego towaru oraz dziękuje Arturowi Forbesowi za wypłacenie 30 florenów Stanisławowi Gołębiowskiemu w Krakowie. W celu uregulowania należności przesyła weksel do zrealizowania u Jana Rycze w Lublinie.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Piotrkowie rozstrzyga spór między mieszczanami lwowskimi a Żydami, wprowadzając ordynację ograniczającą działalność handlową Żydów lwowskich i przedmiejskich. Dokument zakazuje im m.in. handlu domowego i domokrążnego, zakazuje sprzedaży korzeni oraz jedwabiu, a także ściśle reguluje obrót suknem, woskiem, skórami i wołami.

Król Zygmunt I Stary potwierdza ugodowe orzeczenie komisji królewskiej regulujące wysokość oraz zasady poboru ceł, mostowego, grobelnego i opłat targowych na szlaku ze Lwowa na Wołoszczyznę. Przywilej chroni mieszczan i kupców lwowskich przed samowolnymi i uciążliwymi opłatami, określając taryfy dla poszczególnych miejscowości Rusi i Podola.

Władze miasta Rygi poświadczają ustanowienie przez ryskiego mieszczanina Tilemanna Herseforta pełnomocników do ściągnięcia długu od lwowianina Jana Brody. Jednocześnie proszą radę miasta Lwowa o pomoc prawną dla wierzyciela, aby uniknąć konieczności stosowania aresztu towarów kupieckich.

Król Zygmunt I Stary ogranicza wykonywanie rzemiosła szewskiego na przedmieściach Lwowa wyłącznie do dwóch szewców zamkowych oraz zabrania kupcom skupowania skór od przybyszów poza obrębem miasta. Ponadto nakazuje staroście Stanisławowi z Chodcza i władzom miejskim bezwzględne przestrzeganie praw cechowych szewców.

Król Zygmunt I przenosi należące do Lwowa wsie Zubrza i Sichów z prawa ziemskiego na prawo magdeburskie, podporządkowując je władzy burmistrza i rady miejskiej. Zwalnia mieszkańców i rajców z jurysdykcji urzędników ziemskich i grodzkich oraz z wszelkich powinności i wypraw wojennych, zobowiązując ich wyłącznie do opłacania miejskiego szosu wraz ze Lwowem.

Król Zygmunt I zezwala władzom Lwowa na pobieranie opłaty w wysokości pół grosza od każdego wozu uchodźców chroniących się w mieście przed najazdami wroga. Uzyskane środki mają pokryć koszty oczyszczania miasta z błota i nieczystości oraz naprawy murów, wałów i fos miejskich.

Ławnicy lwowscy pod przewodnictwem wójta sądowego Andrzeja Stefana uznają uprawnienia i intromisję kanonika Mikołaja Błażejowskiego do folwarku przy ulicy Głyńskiej na Przedmieściu Halickim. W dokumencie oblatowano wcześniejszy akt radziecki z 1520 roku, regulujący zobowiązania majątkowe zmarłego ławnika Stanisława Lamka i jego żony Agnieszki.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza i nadaje miastu Lwowowi jego dotychczasowy herb przedstawiający bramę o trzech wieżach ze stojącym lwem. Ponadto monarcha przyznaje władzom miejskim zaszczytny przywilej pieczętowania wszelkich dokumentów i pism czerwonym woskiem.

Stanisław z Chodcza poświadcza wyciąg z lwowskich ksiąg grodzkich, w którym Małgorzata Tłusta Mieszczynowa wraz z synem Erazmem kwitują kanoników katedry lwowskiej z zapłaty za młyn przed bramą halicką. Dokument zwalnia kapitułę z dalszych roszczeń finansowych i majątkowych do tej nieruchomości.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spór między mieszczanami lwowskimi a starostą lwowskim Stanisławem z Chodcza dotyczący poboru opłat celnych i targowych od ryb solonych. Ustanawia procedurę składania przysięgi przez kupców oraz potwierdza prawo mieszczan lwowskich do bezcłowego zakupu ryb w Busku.

Oficjał generalny lwowski Jan Drohobycz dokonuje transumptu ugody z 1499 roku zawartej między kustoszem lwowskich franciszkanów Walentym a plebanem Janem z Czyszek na wniosek ówczesnego plebana Bernarda Kolaczka. Porozumienie to regulowało kwestie zaległych dziesięcin snopowych, partycypacji w kosztach naprawy grobli oraz podziału dochodów z odłowu ryb w stawie w Czyszkach.

Król Zygmunt I Stary zwalnia wszystkich chrześcijańskich mieszkańców Lwowa na dwadzieścia lat od czynszów, szosu i innych opłat z powodu zniszczeń wywołanych pożarem miasta. Ponadto zwalnia mieszczan z czopowego na okres siedmiu lat, nakazując przeznaczenie tych wpływów przez kolejne sześć lat na odbudowę miejskich murów i obwarowań.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek zatwierdza darowiznę murowanego domku przy cmentarzu katedralnym, dokonaną przez ołtarzystę Macieja Krogulicza ze Strzyżowa na rzecz burmistrza i rajców lwowskich jako opiekunów ołtarza św. Marii fundacji Stanisława Małdrzyka. W zamian każdorazowy ołtarzysta został zobowiązany do wieczystego odprawiania mszy za duszę darczyńcy, jego rodziców oraz przyjaciół.

Burmistrz i rajcy miasta Lwowa rozstrzygają spór graniczno-majątkowy, przysądzając sporne łąki na osuszonych stawach w Zamarstynowie Marcinowi Schöngregierowi i sukcesorom Bernarda Tyczki. Wieśniakom z Zamarstynowa nakazano wieczne milczenie wobec braku dokumentów potwierdzających ich prawa do tych gruntów.

Przed sądem ziemskim lwowskim Jadwiga z Oleska, żona wojewody podolskiego Marcina Kamienieckiego, zapisała arcybiskupowi lwowskiemu Bernardowi Wilczkowi roczny czynsz wyderkafowy w wysokości 10 grzywien od sumy 400 florenów. Dochód ten, zabezpieczony na cle i stawach w Załoźcach oraz Olesku, został przeznaczony na utrzymanie lampy przed ołtarzem św. Jerzego w katedrze lwowskiej.

Rajcy lwowscy nadają klerykowi Stanisławowi Wilczkowi ekspektatywę i prezentację na najbliższy wakujący ołtarz miejskiej kolacji w katedrze lwowskiej. Proszą arcybiskupa lwowskiego o jego kanoniczną instytucję na to beneficjum oraz udzielenie mu święceń kapłańskich.

Arcybiskup lwowski Bernardyn Wilczek zaświadcza o udzieleniu Stanisławowi, synowi lwowskiego rajcy Stanisława Wilczka, kolejnych stopni święceń kapłańskich. Dokument poświadcza otrzymanie przez niego akolitatu, subdiakonatu, diakonatu oraz wyświęcenie na prezbitera w Wielką Sobotę 1529 roku.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek potwierdza i transumuje dokument sądu ziemskiego lwowskiego dotyczący sprzedaży przez wojewodę podolskiego Marcina Kamienieckiego i jego żonę Jadwigę rocznego czynszu z ceł i rybołówstwa w Załoźcach i Olesku. Arcybiskup przeznacza i funduje ten dochód na utrzymanie wiecznej lampy przed Najświętszym Sakramentem w katedrze lwowskiej, msze św. oraz uposażenie służby kościelnej.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz miasta Lwowa przenosi doroczny jarmark ze święta Świętej Trójcy na święto św. Małgorzaty, zwalniając przybywających kupców od opłat celnych. Jednocześnie potwierdza odbywanie jarmarku na święto św. Agnieszki z zachowaniem dotychczasowego obowiązku uiszczania cła.

Oficjał generalny lwowski Stanisław Męda, z prezentacji rady miejskiej Lwowa, nadaje Stanisławowi Wilczkowi ołtarz w kaplicy Strumiłłowej w katedrze lwowskiej, wakujący po śmierci Jana Drohobycza. Wystawca nakazuje wikariuszom wieczystym wprowadzenie nowego altarysty w posiadanie beneficjum i przynależnych mu dochodów.

Król Zygmunt I zatwierdza dekret burmistrza i rajców lwowskich z 1528 roku, przysądzający sporne łąki powstałe na osuszonych stawach w Zamarstynowie Marcinowi Schöngregerowi, opiekunowi wdowy i dzieci zmarłego Bernarda Tyczki. Mieszkańcom wsi Zamarstynów nakazano wieczne milczenie w tej sprawie.

Król Zygmunt I potwierdza kapitułom katedry lwowskiej dokument komisarzy króla Kazimierza Jagiellończyka z 1474 roku. Akt ten ustalał szczegółowy przebieg granic i usypanie kopców granicznych między kapitulną wsią Wierbiż a królewskimi wsiami Drohowyże i Uście.

Król Zygmunt I przenosi należącą do kapituły metropolitalnej we Lwowie wieś Żydatycze z prawa ziemskiego na prawo kościelne. Równocześnie uwalnia tę posiadłość od obowiązku wypraw wojennych, poborów podatkowych oraz wszelkich innych ciężarów prawa świeckiego.

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom i mieszczanom Lwowa prawo pobierania nowego cła mostowego w wysokości dwóch denarów od każdego wołu pędzonego na sprzedaż, wyłączając z tej opłaty mieszczan lwowskich. Uzyskane dochody mają służyć stałemu utrzymaniu i naprawie mostów wokół miasta w celu zapewnienia bezpiecznego przejazdu kupców i podróżnych.

Kanonik Stanisław ze Lwowa, działając z upoważnienia hrabiego pałacu laterańskiego Pawła de Blanca, mianuje kleryka Jana syna Jerzego ze Lwowa notariuszem publicznym i sędzią zwyczajnym. Po odebraniu przysięgi wierności dokument nadaje nominatowi pełne uprawnienia do sporządzania autentycznych aktów prawnych.

Zofia, wdowa po Stanisławie Hynku podkomorzym łęczyckim, darowuje swojemu bratu wujecznemu Mikołajowi Gołąbkowi, podsędkowi lwowskiemu, cały swój dziedziczny dział we wsi Zimna Woda, z wyłączeniem części należnej jej synom. Dokument poświadcza nadanie intromisji oraz zobowiązanie darczyni do prawnej obrony obdarowanego przed wszelkimi roszczeniami.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór kompetencyjny między radą miejską Lwowa a starostą Stanisławem Odrowążem, potwierdzając jurysdykcję prawa magdeburskiego nad wszystkimi przybyszami i kupcami przebywającymi w mieście, na przedmieściach oraz pod Zamkiem Wyższym. Kompetencje sądownicze starosty ograniczono wyłącznie do spraw o zabójstwa i najścia na domostwa popełnione w obrębie jurysdykcji zamkowej.

Król Zygmunt I Stary nadaje na wieczne czasy kanonikom kościoła metropolitalnego we Lwowie trzecią miarę z młyna królewskiego przy bramie Halickiej. Dokument określa jednocześnie obowiązki kapituły i starosty w zakresie ponoszenia kosztów naprawy i utrzymania młyna.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór pomiędzy starostą lwowskim Mikołajem Odnowskim a władzami Lwowa, przysądzając sporny dom na Przedmieściu Krakowskim na własność miasta. Dokument potwierdza posadowienie budynku na gruncie miejskim i poddaje go na zawsze jurysdykcji miejskiej.

Paweł Wojakowski ubolewa nad nagłym ochłodzeniem relacji ze strony dziekana Stanisława Dzieńkowskiego i zapewnia, że nie dał do tego żadnych powodów. Przypisując zmianę zachowania intrygom nieprzychylnych ludzi, prosi adresata o powrót do dawnej łaski i życzliwości.

Król Zygmunt I Stary nadaje kapitule metropolitalnej we Lwowie wieś Honiatycze prawem dziedzicznym wraz ze szczegółowym wytyczeniem jej granic. Ponadto zwalnia wieś i jej mieszkańców ze wszelkich ciężarów ziemskich oraz wypraw wojennych, poddając ją immunitetowi kościelnemu.

Kapituła metropolitalna lwowska nadaje kanonikowi Mikołajowi Poniatowskiemu w dożywotnie użytkowanie murowany dom przy ulicy Szkolnej we Lwowie, wzniesiony jego własnym nakładem na gruncie kapitulnym. W zamian za poniesione przez niego koszty kapituła zobowiązuje się do corocznego odprawiania po jego śmierci oficjum i mszy żałobnych za spokój jego duszy.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek potwierdza przywilej kapituły metropolitalnej przyznający kanonikowi Mikołajowi Poniatowskiemu dożywotnie posiadanie domu we Lwowie, który wzniósł on własnym kosztem. W zamian kapituła zobowiązała się do corocznego odprawiania po jego śmierci nabożeństw żałobnych i mszy w intencji zbawienia jego duszy.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek przenosi z prawa świeckiego pod jurysdykcję i immunitet kościelny wsie Honiatycze i Czerkasy, młyn przed bramą halicką oraz kamienicę przy ulicy Szkolnej we Lwowie, stanowiące uposażenie kapituły metropolitalnej lwowskiej nadane jej przez króla Zygmunta I.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowscy poświadczają wpis z ksiąg grodzkich z 1510 roku dotyczący wykupienia przez kapitułę metropolitalną lwowską praw do królewskiej wsi Czerkasy od Dmytra i Onyszka za sumę 200 grzywien. Akt potwierdza również zrzeczenie się roszczeń przez dotychczasowych posiadaczy oraz prawną intromisję kapituły w posiadanie tych dóbr dokonaną przez woźnego.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie nadaje miastu Lwowowi na wieczność prawo pobierania opłaty targowej od każdego wozu z towarami, przyznanej niegdyś czasowo przez króla Jana Olbrachta. Uzyskane w ten sposób dochody zostają przeznaczone na odnowienie i utrzymanie fortyfikacji miejskich.

Podkomorzy lwowski Wojciech Starzechowski poświadcza usypanie kopców granicznych i prawne ustalenie granic między dobrami kapituły lwowskiej (Żydatycze), Michała Chomątowskiego (Dublany) oraz Zofii Hynkowej (Sroki). Za naruszenie nienaruszalności wytyczonych granic strony ustanowiły wadium w wysokości stu grzywien.

Król Zygmunt I Stary, zważywszy na położenie Lwowa na zagrożonym pograniczu oraz zasługi tamtejszych rzemieślników w obronie murów miejskich, wyłącza lwowskie cechy z ogólnego nakazu kasacji bractw w Koronie i uroczyście potwierdza wszystkie ich dotychczasowe prawa, statuty i przywileje.

Kasztelan przemyski i starosta lwowski Mikołaj Odnowski poświadcza darowiznę podwojewodziego Stanisława, który na wypadek śmierci przekazał bratu stryjecznemu Maciejowi Hydkowi swój dom, folwark z ogrodem oraz prawa do procesu z żydowskim mincerzem Szlomą. Dokument określa zasady wieczystego posiadania majątku oraz ustanawia wadium pod rygorem prawnym.

Król Zygmunt I Stary potwierdza burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wyłączne prawo do wybierania i ustanawiania miejskich pośredników i tłumaczy (zwanych mejlerzami i tłumaczami) zgodnie ze starodawnym zwyczajem. Monarcha zakazuje urzędnikom królewskim ingerowania w tę miejską prerogatywę pod jakimkolwiek pozorem.

Król Zygmunt I nadaje miastu Lwowowi prawo wieczyste i dziedziczne do trzeciej miarki z królewskiego młyna słodowego Zimna Woda za Bramą Krakowską, zachowując dwie miarki dla skarbu królewskiego. Dokument unieważnia wszelkie ewentualne przyszłe próby wykupu młyna przez monarchę lub osoby trzecie oraz zabezpiecza prawa mieszczan.

Arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski dokonuje oblaty i transsumpcji dokumentu prymasa Jana Latalskiego z brewe papieża Pawła III z 1538 roku. Akt potwierdza wyjęcie braci zakonów żebraczych w Królestwie Polskim spod jurysdykcji biskupów diecezjalnych i zakazuje naruszania ich przywilejów.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie zatwierdza i ponawia dla burmistrza, rajców i mieszczan Lwowa wszystkie dotychczasowe prawa, przywileje, wolności, immunitety oraz zwyczaje nadane miastu przez poprzednich monarchów oraz przez niego samego.

Mikołaj Odnowski Herburt z Fulsztyna, kasztelan przemyski i starosta generalny ruski, funduje i uposaża kolegium pięciu mansjonarzy przy ołtarzu głównym katedry lwowskiej. Zabezpiecza ich utrzymanie na swoich dobrach Grzęda i Grzybowice oraz nakłada na nich obowiązki liturgiczne, w tym odprawianie oficjum i mszy o Najświętszej Maryi Pannie.

Król Zygmunt I Stary nadaje miastu Lwowu Młyn Piekarski wraz z tzw. trzecią miarką i wszelkimi dochodami za Krakowską Bramą, zwalniając go z możliwości wykupu przez monarchę. Dokument wciela młyn pod wyłączną jurysdykcję miejską prawa magdeburskiego we Lwowie.