Katalog źródeł

Król Władysław IV potwierdza dawne przywileje monarchów polskich oraz artykuły statutowe cechu szewców miasta Lwowa, regulujące zasady wykonywania rzemiosła i ograniczające działalność partaczy.

Król Władysław IV potwierdza dekret Zygmunta III z 1607 roku w sporze między mieszkańcami Zamarstynowa a władzami Lwowa. Zgodnie z wyrokiem szarwarki należne miastu mogą być zamienione przez magistrat na robocizny we dworze zamarstynowskim, o ile ich wymiar nie przewyższa powinności miejskich.

Dokument poświadcza przyjęcie Mikołaja Bajdułowicza, Ormianina rodem z Suczawy, do prawa miejskiego Lwowa po złożeniu przysięgi wierności królowi i miastu. Rajcy miejscy zwracają się do urzędników celnych o respektowanie jego statusu mieszczańskiego oraz o zwolnienie go wraz z towarami ze wszelkich ceł, myt i opłat.

Michał Łoś, cześnik lwowski, prosi nienazwanego z nazwiska adresata o interwencję u magistratu lwowskiego, który wstrzymuje budowę spichlerza na terenie jego dworku za Bramą Halicką w sporze o granicę i parkan z sąsiadem, Ormianinem Stefanem.

Król Władysław IV wydaje autentyczny wypis dekretu z 1634 roku w sporze pomiędzy lwowskim magistratem a reprezentującym pospólstwo Kolegium Czterdziestu Mężów. Sprawa dotyczyła zaniechania składania sprawozdań finansowych z dochodów i wydatków miejskich oraz zaniedbania naprawy murów obronnych.

Antoni, syn Mikołaja de Quando, sprzedaje Jakubowi Gleriusowi działkę ziemi ornej w Santo Stefano na pokrycie 200 lirów długu. Umowa przewiduje sześcioletni termin na wykup nieruchomości pod warunkiem regularnego uiszczania rocznego czynszu.

Arcybiskup lwowski Stanisław Grochowski zatwierdza fundację nowej prałatury scholastyka przy katedrze metropolitalnej we Lwowie, dokonaną przez sekretarza królewskiego Jana Karola Czołhańskiego i uposażoną dobrami Czołhany, Bełejów, Wełdzisz oraz innymi w powiecie żydaczowskim. Akt określa prawo patronatu rodu Czołhańskich herbu Sas, uposażenie scholastyka, obowiązki mszalne oraz fundusze na kapitulnego deputata trybunalskiego i nabożeństwo rocznicowe.

Hospodar mołdawski Gheorghe Ștefan przesyła Jánosowi Keményowi doniesienia spod Żwańca dotyczące ucieczek Kozaków, relacji tatarsko-polskich oraz odpisy korespondencji wojennej. Porusza także kwestie wojsk węgierskich, rozliczeń finansowych i spraw bieżących.

Król Władysław IV nakazuje kupcom lwowskim uiszczanie cła granicznego od wwożonych towarów, znosząc ormiański ryczałt dwunastu kóp, jednocześnie uwalniając mieszczan od dotychczasowych zaległości i podtrzymując ich zwolnienie z ceł wewnętrznych.

Rajcy miasta Lwowa zatwierdzają ugodę i ordynację zawartą za pośrednictwem delegatów radzieckich między mistrzami a towarzyszami lwowskiego cechu ciesielskiego, regulującą m.in. płace, warunki pracy, wspólne schadzki oraz opiekę nad ołtarzem w kościele farnym.

Jan Lamprecht powiadamia wojewodę Jana Stanisława Jabłonowskiego o wysłaniu jego listu do Oławy i obiecuje rychłe przekazanie odpowiedzi. Informuje również o odłożeniu narady u kardynała Michała Radziejowskiego oraz odesłaniu po szczegółowe nowiny do starosty czerkaskiego.

Lanckoroński informuje wojewodę ruskiego Jana Jabłonowskiego o sprzeciwie szlachty wobec wojny szwedzkiej i uchwaleniu instrukcji nakazującej wysłanie posłów do króla Szwecji z żądaniem opuszczenia Kurlandii. W liście krótko wspomina również o bieżących sprawach personalnych i zgonie Joanny.

Król Jan Kazimierz potwierdza ogół praw, wolności, immunitetów i nadań miasta Lwowa, transumując przywilej generalny króla Władysława IV z 1633 roku. Wystawca dokumentu nagradza w ten sposób wierność i poświęcenie mieszczan wykazane podczas niedawnego buntu kozackiego oraz najazdu tatarskiego pod mury miejskie.

Król Jan Kazimierz zatwierdza wpis z ksiąg radzieckich miasta Lwowa zawierający zreformowane artykuły cechowe połączonego cechu tokarzy i powroźników oraz dodatkowe punkty uchwalone przez radę miejską dotyczące sitarzy i grzebieniarzy.

Król Jan Kazimierz zezwala miastu Lwowowi na ściąganie ciężarów miejskich lub opłat pieniężnych od obcych kupców przebywających z towarami ponad czternaście dni. W wypadku oporu nakłada na winnych karę stu florenów węgierskich, płatną po połowie na rzecz skarbu królewskiego i kasy miejskiej.

Król Jan Kazimierz potwierdza i zatwierdza statut oraz artykuły cechu kuśnierzy w Jaworowie. Dokument zawiera wcześniejsze konfirmacje królów Władysława IV, Zygmunta III Wazy i Stefana Batorego oraz pierwotny porządek cechowy nadany w 1554 roku przez starostę Łukasza Górnickiego.

Stanisław Stefan Marcinowski odpowiada na pismo swojego gospodarza Jana Szraibera nakazujące mu wyprowadzkę z zajmowanego lokalu. Zapewnia o gotowości ustąpienia z domu, zastrzega jednak, że z ważnych przyczyn nie może tego zrobić od razu, i proponuje spotkanie w celu osobistego omówienia sprawy.

Król Jan Kazimierz, w uznaniu zasług wojennych m.in. pod Zbarażem i Iwanogrodem, potwierdza wolności wybranickie sołtysowi Hryćkowi Popowiczowi ze wsi Zniesienie. Zwalnia go także z wszelkich robocizn, opłat i ciężarów na rzecz króla oraz dzierżawców starostwa lwowskiego.

Król Jan Kazimierz potwierdza Piotrowi Pilewiczowi i jego trzem synom prawo dożywotniego posiadania łanu wybranieckiego we wsi Hubice w starostwie drohobyckim, zwalniając ich od ciężarów wojskowych. W zamian posiadacze łanu zobowiązani są do wystawiania należycie uzbrojonego piechura wybranieckiego na każdą wyprawę wojenną.

Król Jan Kazimierz potwierdza dawne przywileje cechu krawców we Lwowie oraz zakazuje Żydom, kramarzom i kuśnierzom nieuprawnionego szycia i sprzedaży odzieży oraz czapek wełnianych pod rygorem konfiskaty towarów. Władca nakazuje władzom miejskim bezwzględne egzekwowanie cechowego monopolu krawieckiego.

Król Jan Kazimierz w uznaniu wierności i ofiarności Lwowa podczas wojen zrównuje miasto oraz jego obywateli w prawach, wolnościach i przywilejach szlacheckich z Krakowem i Wilnem. Mieszczanie lwowscy otrzymują prawo udziału w elekcjach królewskich, obecności na sejmach oraz swobodnego nabywania i posiadania dóbr ziemskich.

Król Jan Kazimierz zatwierdza klasztorowi dominikanów we Lwowie prawo do własnego wodociągu, transumując przywilej Zygmunta III z 1628 roku oraz dokument magistratu lwowskiego z 1613 roku. Monarcha podkreśla zasługi zakonników, którzy utrzymali ujęcie wody i zaopatrywali mieszkańców podczas najazdów nieprzyjacielskich.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski zatwierdza zapisy fundacyjne braci Marcina i Macieja Rzechowskich oraz uroczyście eryguje i uposaża prebendę przy kościele i szpitalu św. Barbary na przedmieściu Rohatyna. Dokument szczegółowo reguluje obowiązki liturgiczne prebendarza, zarząd funduszami ubogich oraz prawo patronatu przysługujące fundatorom, ich katolickim sukcesorom w dobrach Kutcze i magistratowi rohatyńskiemu.

Wojewoda podolski Mikołaj Mielecki interweniuje u władz Lwowa w sprawie Kozaków niżowych, którzy w karczmie wszczęli bójkę ze sługami posła tureckiego (czausza). Prosi o łagodne potraktowanie uwięzionych z uwagi na ich zasługi i misję powierzoną im przez króla.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza ogół praw, przywilejów i wolności nadanych miastu Lwowowi przez swoich poprzedników. W szczególności zatwierdza dyplom koronacyjny Jana Kazimierza z 1649 roku oraz przywilej zrównujący Lwów w prawach z Krakowem i Wilnem.

Administrator archidiecezji lwowskiej ks. Stefan Mikulski apeluje do lwowskiego magistratu o zapewnienie odpowiednich pomieszczeń dla nowo ochrzczonych żydów, którzy masowo umierają w ciasnocie i skrajnym ubóstwie. Ostrzega władze miejskie przed ryzykiem wybuchu zarazy oraz gniewem Bożym, obiecując jednocześnie cotygodniowe wsparcie finansowe dla chorych ze środków kościelnych.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza sołtysowi Piotrowi Pilewiczowi oraz innym wybrańcom ze wsi Hubicze dożywotnie posiadanie łanu wybranieckiego i dwóch działek pola. Zwalnia ich przy tym z podymnego oraz innych ciężarów, przyznając prawo do korzystania z gruntów i wyrobu trunków na własne potrzeby.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki zatwierdza Bractwu Strzeleckiemu (Kurkowemu) we Lwowie pięć wcześniejszych przywilejów królewskich (m.in. Jana Kazimierza, Henryka Walezego i Zygmunta III). Dokumenty te gwarantują bractwu m.in. pobór opłaty zwanej „spaszne” od pędzonego bydła, dochód z Baszty Samostrzelniczej, grunt na przedmieściu halickim pod strzelnicę oraz zwolnienia podatkowe.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza na prośbę seniorów nacji ormiańskiej przywilej Jana Kazimierza z 1661 roku, który zrównał miasto Lwów oraz jego obywateli obrządków rzymskokatolickiego, ormiańskiego i greckiego w prawach i prerogatywach z Krakowem i Wilnem. Mieszczanie lwowscy uzyskują i zachowują uprawnienia szlacheckie, w tym prawo do udziału w elekcjach królewskich, nabywania dóbr ziemskich oraz reprezentacji sejmowej.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki zatwierdza statut i dotychczasowe prawa cechu stolarzy miasta Lwowa, transumując przywilej króla Stefana Batorego z 1585 roku. Akt umacnia organizację cechową oraz regulacje rzemieślnicze stolarzy lwowskich.

Dokument upamiętnia przywrócenie na wieżę lwowskiego ratusza blaszanego wiatrowskazu w postaci lwa, herbu miasta, zrzuconego podczas burzy w okresie wojennych zawieruch. Przedstawia zarys dramatycznych oblężeń i klęsk Lwowa, dziękczynienie za ocalenie oraz szczegółowy spis ówczesnych władz miejskich, cechów i duchowieństwa.

Podczas sejmu koronacyjnego w Krakowie król Jan III Sobieski uroczyście potwierdza i odnawia wszelkie dawne oraz nowe prawa, przywileje, immunitety i swobody miasta Lwowa, jego magistratu i mieszkańców wszystkich obrządków. Dokument w szczególności potwierdza m.in. zrównanie Lwowa z Krakowem i Wilnem, prawo składu, prawo kaduka, jurysdykcję nad kościołami i szpitalami oraz wyjęcie mieszczan spod sądów komisarskich i zamkowych.

Król Jan III Sobieski zatwierdza i transumuje wcześniejsze przywileje królów polskich oraz właścicieli Jaworowa, braci Górków, regulujące ustrój, artykuły rzemieślnicze oraz organizację cechu kuśnierzy jaworowskich.

Król Jan III Sobieski zatwierdza przywilej Zygmunta III Wazy z 1612 roku, zawierający potwierdzenie statutu cechu chirurgów lwowskich z 1611 roku. Dokument reguluje kwestie przyjmowania i egzaminowania nowych mistrzów, praw wdów, obowiązków czeladników i uczniów oraz zakazu nieuprawnionej konkurencji ze strony partaczy.

Król August II podczas sejmu koronacyjnego potwierdza i uroczyście odnawia wszelkie dawne oraz nowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości miasta Lwowa, nadane przez jego poprzedników. Zobowiązuje się również do obrony mieszczan i dóbr miejskich przed uciskiem urzędników oraz do nienaruszalności jurysdykcji miejskiej.

Król August II Mocny zatwierdza statuty, prawa i dawne przywileje nadane cechowi krawców lwowskich przez magistrat Lwowa oraz kolejnych monarchów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego. Zobowiązuje ponadto władze grodzkie i miejskie Lwowa do ich ścisłego przestrzegania i ochrony.

Władze miejskie Lwowa, duchowieństwo oraz kapituła sporządzają pamiątkowy memoriał upamiętniający klęski wojenne, pożary, zarazy i nawałnice nękające miasto w latach 1672–1708. Dokument poświadcza gruntowną renowację hełmu wieży ratuszowej i figury lwa, przeprowadzoną pod kierunkiem rajcy Tomasza Gordona, zawierając spis ówczesnych urzędników i modlitwę o ocalenie Lwowa.

Król August II potwierdza i ratyfikuje na prośbę starszyzny i cechu piekarzy miasta Lwowa przywileje oraz artykuły cechowe nadane przez poprzednich królów polskich (m.in. Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana III Sobieskiego, Jana Kazimierza, Władysława IV, Zygmunta III, Stefana Batorego, Zygmunta Augusta, Zygmunta I i Kazimierza Jagiellończyka) wraz z uchwałami rady miejskiej Lwowa, regulującymi m.in. zasady wypieku, skupu zboża i wyłączności sprzedaży chleba.

Król August II potwierdza Bractwu Strzeleckiemu (Kurkowemu) we Lwowie dawne przywileje monarchów polskich, regulujące dochody bractwa, zwolnienia podatkowe Króla Kurkowego oraz organizację ćwiczeń strzeleckich. Nakazuje także zwrot zajętego przez artylerię koronną terenu strzelnicy (Celstatu) oraz ustanawia coroczny porządek ćwiczeń z rusznic, hakownic i dział.

Król August III zatwierdza Bractwu Strzeleckiemu miasta Lwowa dawne przywileje i immunitety, nadane i potwierdzone przez jego poprzedników: Zygmunta Augusta, Henryka Walezego, Zygmunta III, Jana Kazimierza, Michała Korybuta, Jana III Sobieskiego oraz Augusta II. Potwierdzenie obejmuje m.in. pobór opłaty zwanej szpaszne, udział w dochodach celnych, przywileje i zwolnienia podatkowe dla króla kurkowego, porządek ćwiczeń strzeleckich oraz zwrot zajętej strzelnicy (celstatu).

Dokument reguluje spór między władzami Lwowa a kolegium wikariuszy katedry lwowskiej, ustalając zasady i wymiar corocznego uiszczania mesznego w ziarnie przez podmiejskie wsie miejskie oraz w pieniądzu z gruntów lonherii, a także spłatę zaległości. Ugoda została zatwierdzona przez arcybiskupa lwowskiego Mikołaja Ignacego Wyżyckiego.

Papież Benedykt XIV pochwala biskupa Samuela Głowińskiego za zamiar ufundowania i powierzenia pijarom kolegium dla młodzieży szlacheckiej we Lwowie oraz zapowiada interwencję u króla Augusta III w celu usunięcia trudności w realizacji dzieła. Dokument zawiera również zatwierdzenie i resygillację arcybiskupa lwowskiego Mikołaja Ignacego Wyżyckiego z 1751 roku.

Król August III potwierdza i odnawia ogół praw miejskich, swobód handlowych, immunitetów oraz przywilejów miasta Kamionka Strumiłowa, transumując i aprobując wcześniejsze nadania królów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego.

Kardynał Ferdynand Maria de Rossi zezwala miastu Lwowu na dochodzenie praw przed Kongregacją Soboru w sprawie sporu o reskrypt z maja 1762 roku. Równocześnie nakazuje wstrzymanie przeniesienia obrazu Matki Boskiej z kaplicy Domagaliczów oraz zawieszenie likwidacji samej kaplicy.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza ogół dawnych praw, swobód i przywilejów nadanych miastu Kamionka Strumiłowa przez swoich poprzedników. Potwierdza również dawne rozgraniczenie miejskich gruntów z sąsiednimi wsiami Horpin i Monasterz na podstawie wpisu z Metryki Koronnej.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza prawa, przywileje i ordynacje cechu piekarzy miasta Lwowa na prośbę starszych cechowych. Dokument transumuje wcześniejszy przywilej konfirmacyjny Jana III Sobieskiego z 1690 roku wraz z zawartymi w nim aktami dawniejszych królów i dekretami miejskimi.

Kapituła archikatedralna lwowska nadaje małżonkom Janowi i Mariannie Godowskim prawem emfiteutycznym na 40 lat trzy opuszczone po pożarze parcele na jurysdykcji Świętojańszczyzna na Przedmieściu Żółkiewskim we Lwowie z pozwoleniem na budowę kamienicy. Dokument określa wysokość opłaty wstępnej, rocznego czynszu oraz warunki zbycia i obciążeń publicznych, a w 1805 roku został wpisany do lwowskich ksiąg miejskich.

Marszałek szlachty i deputaci powiatowi guberni wołyńskiej potwierdzają szlachectwo Józefa, Bartłomieja i Michała Zbrożków oraz synów Józefa herbu Rola. Dokument poświadcza wpisanie rodziny do szóstej części księgi genealogicznej szlachty wołyńskiej na mocy przywileju cesarzowej Katarzyny II z 1785 roku.

Dokument przedstawia historię utworzenia Zakładu Głuchoniemych we Lwowie, stan jego finansów oraz skład władz, a także upamiętnia rozpoczęcie budowy nowej siedziby instytutu na Łyczakowie w 1840 roku.

Kseni Eleonora Potocka prosi prezydenta Lwowa Karola Szmelinga o ochronę Stefana Laskowskiego przed sądowymi pretensjami stolnika liwskiego Rosnowskiego dotyczącymi nabytej od klasztoru kamienicy. Podkreśla, że Laskowski nabył nieruchomość w pełni legalnie i spłacił wszelkie należności, w związku z czym nie powinien podlegać żadnym wyrokom.