Katalog źródeł

Król Zygmunt III Waza nakazuje burmistrzowi i radzie Lwowa wyznaczenie rozjemców spośród rajców w celu doprowadzenia do polubownej zgody w sporze o kontrakty i wzajemne rozliczenia między ormiańskimi mieszczanami: Janem i Awedikiem Bernatowiczami a Zachariaszem Iwaszkowiczem. Ugoda ma zapobiec ruinie majątkowej stron, lecz nie może naruszać mocy dotychczasowych dekretów królewskich.

Król Władysław IV Waza upomina magistrat lwowski w związku ze skargą tamtejszych Ormian, którzy doznają uszczerbku w swoich prawach i przywilejach nadanych przez monarchów. Nakazuje władzom miejskim nienaruszanie ormiańskich swobód oraz powstrzymanie się od czynienia im jakichkolwiek krzywd i przeszkód.

Król Jan Kazimierz nakazuje władzom Lwowa zorganizowanie transportu trzystu pozostawionych w mieście kopii i dostarczenie ich do Lublina. Szczegółowych informacji w sprawie przewozu broni oraz przynależnych do niej proporców ma udzielić Krzysztof Bernatowicz.

Król Władysław Jagiełło zatwierdza przywilej starosty generalnego Rusi Spytka z Jarosławia zezwalający lwowskiemu Ormianinowi Atabemu na przeniesienie i wzniesienie nowej drewnianej łaźni w fosie miejskiej przy murach Lwowa. Dokument określa warunki budowy i funkcjonowania łaźni z osobnymi wejściami dla mężczyzn i kobiet oraz wysokość opłat uiszczanych zamkowi i radzie miejskiej.

Cech kramarski skarży się na podważanie około stuletniego posiadania własnej kamienicy, żądania arendy i więzienie członków. Król nakazuje przedstawić ewentualne roszczenia komisji, a cech bierze pod ochronę.

Fragmentarycznie zachowany dokument sądowy dotyczący sporu majątkowego pomiędzy córkami Hołubieja a lwowską Ormianką Duchną o wsie Laszkowice i Soroki.

Po redukcji wartości monety województwo podolskie ustanowiło komisję do ustalenia cen towarów i sprzętów. Kupcy prosili o odroczenie przedstawienia rejestrów i zamknęli sklepy. Komisja nakazała sprzedaż za połowę wcześniejszej ceny. Magistraty Kamieńca proszą Lwów o informacje o podobnej taryfie; dalsze rozstrzygnięcie pozostaje otwarte.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż ogranicza liczbę rzemieślników mogących osiedlać się pod zamkiem lwowskim, zakazuje tamtejszych targów oraz poddaje podmiejskich Ormian i obcych kupców sądownictwu miejskiemu. Ponadto potwierdza prawo magistratu do mianowania tłumaczy oraz reguluje zasady przemiału zboża w młynach i korzystania z lasów królewskich.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza na prośbę dziekana Jana Czochrańskiego dawne przywileje królewskie i urzędnicze z lat 1415–1478 dla poddanych dziekanatu kościoła św. Jana we Lwowie. Dokument sankcjonuje przeniesienie tamtejszych Ormian i innych mieszkańców na prawo ormiańskie oraz całkowicie uwalnia ich od jurysdykcji urzędników grodzkich i wszelkich robocizn zamkowych.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek eryguje w katedrze metropolitalnej we Lwowie ołtarz św. Bartłomieja Apostoła, ufundowany przez Elżbietę, wdowę po kasztelanie lwowskim Jerzym Strumille z Dmoszyna. Fundacja zostaje uposażona dochodami z łaźni ormiańskiej na mocy transumowanych przywilejów króla Jana Olbrachta z lat 1494 i 1497.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór kompetencyjny między radą miasta Lwowa a gminą ormiańską, znosząc urząd odrębnego wójta ormiańskiego i poddając Ormian pod jurysdykcję miejską w sprawach o nieruchomości oraz w czterech artykułach kryminalnych. W pozostałych sprawach ormiańskich sądzić ma wójt miejski wraz z sześcioma starszymi ormiańskimi według ich prawa ojczystego, z prawem apelacji bezpośrednio do majestatu królewskiego.

Król Zygmunt I Stary reguluje wzajemne relacje jurysdykcyjne między sądem prawa miejskiego we Lwowie a sądownictwem gminy ormiańskiej, w tym dopuszczalność świadków różnych wyznań, właściwość spraw o nieruchomości i przestępstwa kryminalne oraz tryb aresztowań. W pozostałym zakresie monarcha zatwierdza dotychczasowe przywileje obu stron.

Król Zygmunt I Stary zwalnia wszystkich chrześcijańskich mieszkańców Lwowa na dwadzieścia lat od czynszów, szosu i innych opłat z powodu zniszczeń wywołanych pożarem miasta. Ponadto zwalnia mieszczan z czopowego na okres siedmiu lat, nakazując przeznaczenie tych wpływów przez kolejne sześć lat na odbudowę miejskich murów i obwarowań.

Podkanclerzy koronny Piotr Gembicki zwraca się do wójta i starszych gminy ormiańskiej we Lwowie z prośbą o wstrzymanie wykonania wyroku sądu asesorskiego dotyczącego poręczenia długu biskupa ormiańskiego. Wskazuje, że kwestia ta ma zostać ugodowo rozstrzygnięta na najbliższym sejmie.

Król Zygmunt I Stary nakazuje poborcom podatkowym ziem ruskich zachowanie duchownych ormiańskich i ruskich we Lwowie w ich dawnym zwyczaju opłacania podatków publicznych oraz pełnienia ciężarów miejskich wspólnie i na równi z pozostałymi mieszczanami lwowskimi.

Nuncjusz prosi władze Lwowa o powstrzymywanie przeciwników ormiańskiego arcybiskupa i jego zwolenników. Pismo używa polemicznego określenia „schizmatycy” i odwołuje się do ochrony wierzących.

Król Zygmunt I Stary kasuje klauzule dawnych przywilejów obciążające łany miejskie czynszami oraz zezwalające różnym nacjom na odrębne sądownictwo, uwalniając mieszczan od opłat i nakazując sądzenie wszystkich mieszkańców wyłącznie prawem magdeburskim przed wójtem lwowskim.

Król Zygmunt II August zatwierdza starszym oraz wspólnocie Ormian lwowskich wszelkie prawa, przywileje, wolności, immunitety i dawne zwyczaje nadane przez jego poprzedników, w tym przez króla Zygmunta I Starego.

Król Zygmunt II August zwalnia Ormian lwowskich spod jurysdykcji wszelkich sądów urzędników ziemskich i grodzkich, poddając ich wyłącznie pod jurysdykcję wójta oraz seniorów ormiańskich sądzących według prawa ormiańskiego. Wszelkie odwołania od tego sądu zastrzeżono do wyłącznego rozpoznania przed sądem królewskim.

Król Zygmunt II August nakazuje wszystkim Ormianom zamieszkującym we Lwowie bezwzględne podleganie ormiańskiemu prawu i jurysdykcji oraz równe ponoszenie ciężarów gminnych. Dokument unieważnia wszelkie dotychczasowe i przyszłe listy wyjmujące ich spod tej jurysdykcji.

Dokument rozstrzyga spór kompetencyjny pomiędzy władzami Lwowa a gminą ormiańską, określając zakres właściwości sądu miejskiego i sądu ormiańskiego w sprawach karnych oraz majątkowych. Król potwierdza prawo Ormian do wyboru dwunastu seniorów do orzekania na zmianę z wójtem oraz normuje kwestie porządku miejskiego i składania przysięgi.

Król Henryk Walezy na sejmie koronacyjnym potwierdza wspólnocie Ormian lwowskich wszelkie prawa, przywileje, immunitety oraz zwyczaje nadane przez swoich poprzedników. Nakazuje urzędnikom królewskim i władzom miejskim Lwowa bezwzględne ich przestrzeganie i ochronę lwowskich Ormian.

Król Stefan Batory potwierdza wszelkie prawa, przywileje, immunitety oraz dawne zwyczaje nadane wspólnocie Ormian lwowskich przez swoich poprzedników. Władca nakazuje staroście lwowskiemu oraz władzom miejskim nienaruszalne przestrzeganie i ochronę tych praw.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór pomiędzy gminą ormiańską a magistratem miasta Lwowa, przyznając Ormianom równe z pozostałymi mieszczanami prawa w zakresie handlu, rzemiosła i korzystania z wolności miejskich. Dokument gwarantuje jednocześnie zachowanie odrębnych praw zwyczajowych oraz własnego sądownictwa społeczności ormiańskiej.

Król Zygmunt III Waza potwierdza i ratyfikuje na sejmie koronacyjnym wszelkie prawa, przywileje, wolności, immunitety i dawne zwyczaje nadane wspólnocie Ormian miasta Lwowa przez swoich poprzedników.

Kanclerz wielki koronny Stefan Koryciński informuje władze Lwowa o odroczeniu kupcowi Derzachariaszewiczowi terminu spłaty długu wobec posła tatarskiego Sołtanasa do jarmarku jarosławskiego. Nakazuje magistratowi, by w przypadku braku zapłaty natychmiast osądził dłużnika wedle prawa gości dla zachowania dobrej reputacji u cudzoziemców.

Kanclerz wielki koronny Stefan Koryciński zawiadamia magistrat Lwowa o skierowaniu do miasta piechoty pod komendą starosty lwowskiego i zwolnieniu mieszczan z ciężaru jej utrzymania. Porusza również kwestię asekuracji sumy siedmiu tysięcy złotych z dochodów miejskich.

Adres listu kanclerza wielkiego koronnego Stefana Korycińskiego skierowany do burmistrza, rajców i całego magistratu miasta Lwowa.

Król Zygmunt III Waza objaśnia przywilej Stefana Batorego, precyzując zasady handlu suknem, szynkowania trunków oraz limit dopuszczonych ormiańskich rzemieślników we Lwowie. Dokument potwierdza prawa obu nacji do handlu, wyznaczając Ormianom ramy działalności krawieckiej, szynkarskiej i rzemieślniczej pod groźbą kary finansowej.

Król Zygmunt III Waza rozstrzyga spór między władzami miejskimi a gminą ormiańską we Lwowie, ustalając limit dziedzicznych domów ormiańskich na siedemdziesiąt trzy i wyłączając z tego rachunku budynki kościelne oraz szpital. Nakazuje ponadto Ormianom odsprzedanie w ciągu roku domów przy Rynku oraz kramu na rzecz katolików za zwrotem wyłożonych sum, zakazując im dalszych transakcji w obrębie Rynku.

Król Władysław IV rozpatruje spór o niespłacony dług między gdańszczaninem Maciejem Fikiem a lwowskim Ormianinem Gabrielem Bernatowiczem i potwierdza przywilej Zygmunta Augusta zwalniający Ormian od odpowiadania przed sądami komisarskimi. Na tej podstawie monarcha przekazuje sprawę do rozpatrzenia właściwemu sądowi ormiańskiemu we Lwowie.

Król Władysław IV Waza zatwierdza listy ochronne wystawione przez hetmana Stanisława Koniecpolskiego, kanclerza Tomasza Zamoyskiego i wojewodę Janusza Tyszkiewicza dla ormiańskiego kapłana Krzysztofa Głuszkowicza. Ponadto monarcha przyjmuje go w poczet królewskich serwitorów, nadając mu swobody handlowe oraz wyłączenie spod jurysdykcji miejskiej.

Król Władysław IV zwalnia Ormian mieszkających wewnątrz murów miasta Lwowa z wszelkich opłat celnych od towarów i pieniędzy wwożonych do Królestwa lub wywożonych poza jego granice. Wolność ta ma obowiązywać pod warunkiem spisywania przewożonych dóbr w rejestrach celnych do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przez sejm walny.

Król Władysław IV nakazuje kupcom lwowskim uiszczanie cła granicznego od wwożonych towarów, znosząc ormiański ryczałt dwunastu kóp, jednocześnie uwalniając mieszczan od dotychczasowych zaległości i podtrzymując ich zwolnienie z ceł wewnętrznych.

Król Jan Kazimierz przyznaje społeczności Ormian lwowskich pełną swobodę prowadzenia handlu wszelkimi towarami, w tym suknem i korzeniami, oraz prawo do warzenia i szynkowania napojów alkoholowych na równi z innymi mieszkańcami miasta. Przywilej ten stanowi wynagrodzenie za wierność i ofiary poniesione przez lwowskich Ormian w czasie niedawnego oblężenia Lwowa przez wojska kozacko-tatarskie.

Król Jan III Sobieski obejmuje kupców greckich protekcją królewską, chroniąc ich przed uciskiem i bezprawnymi roszczeniami tłumacza lwowskiego Wartana Szymonowicza, który posługiwał się podstępnie uzyskanym przywilejem. Monarcha nakazuje wstrzymanie wszelkich uciążliwości wobec kupców na jarmarkach do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przed sądem królewskim.

Król August III zatwierdza i ponawia ogół praw, immunitetów, przywilejów oraz zwyczajów nadanych społeczności ormiańskiej we Lwowie przez dawnych królów polskich. Dokument zawiera transsumpt łańcuchowy potwierdzeń wystawionych kolejno przez Jana III Sobieskiego, Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana Kazimierza i Władysława IV.

Rektor i władze Uniwersytetu Lwowskiego zaświadczają, że Florian Minasiewicz, katecheta szkół klasztoru ormiańskiego i cenzor ksiąg, spełnił wszelkie wymagania akademickie i obronił tezy teologiczne, nadając mu tytuł doktora teologii wraz ze związanymi z nim przywilejami.

Tomasz Ujejski informuje Macieja Hajdera o kwestiach finansowych i rozliczeniach prowadzonych z syndykiem w sprawie funduszy lwowskich Ormian. Prosi również adresata o wsparcie w dopilnowaniu sprawunku i przesłaniu zakupionych beczek ryb.

Tomasz Ujejski dziękuje Samuelowi Kuszewiczowi i panu Hajderowi za życzliwość oraz doręczenie przesyłki. Relacjonuje chłodne przyjęcie daru ryb nadesłanych przez miasto Lwów dla kanclerza i podkanclerzego, deklarując zarazem stałą gotowość do pomocy.